第三十二章
第三十二章
Dvattiṃsatima pariccheda
1前往兜率天城
Tusitapuragamanaṃ
1
1.
3在尚未完成供养僧伽的功德之前,亦即在建造祠堂时做的清净功德,
Aniṭṭhite chattakamme, sudhākamme ca cetiye;
4国王因重病临终,卧病不起。
Māraṇantikarogena, rājā āsi gilānako.
2
2.
6他唤来弟弟,那个年龄较小且寿命更长者;
Tissaṃ pakkosayitvā so, kaniṭṭhaṃ dīghavāpito;
7对他说:『要完成尚未完成的功德。』
‘‘Thūpe aniṭṭhitaṃ kammaṃ, niṭṭhāpehīti abravi.
3
3.
9因弟弟力量较薄弱,应当借助年轻人来做;
Bhātuno dubbalattāso, tunnavāyehi kāriya;
10用洁净的织物罩袍,借此遮盖祠堂。
Kañcukaṃ suddhavatthehi, tena chādiya cetiyaṃ.
4
4.
12用心造作,那里做出善巧的基坛;
Cittakārehi kāresi, vedikaṃ tattha sādhukaṃ;
13并用满满盛酒的器皿,以及五指之宽的坛缘。
Pantipuṇṇaghaṭānañca, pañcaṅgulakapantikaṃ.
5
5.
15以伞形作出遮盖,伞盖由织物制成;
Chattākārehi kāresi, chattaṃ veḷumayaṃ tathā;
16又用坚硬布料,上面绘制日月,须用净地施作。
Kharapattamaye canda-sūriye muddhavediyaṃ.
6
6.
18用赤莲花色的颜料,念持清净心;
Lākhākuṅkumakehe’taṃ, cittayitvā sucittitaṃ;
19呈献给国王器皿,功德应当完备已毕。」
Rañño nivedayi’’thūpe, kattabbaṃ niṭṭhitaṃ’’iti.
7
7.
21乔达摩王陷入深思,来到此处,身为国主;
Sivikāya nipajjitvā, idhāgantvā mahīpati;
22绕行一周后,来到僧伽聚集之地的舍利塔前。
Padakkhiṇaṃ karitvāna, sivikāye’va cetiyaṃ.
8
8.
24在南门跪拜后,立于卧具之旁;
Vanditvā dakkhiṇadvāre, sayane bhūmisanthate;
25卧向南面,面朝那座辉煌的宏大神塔。
Sayitvā dakkhiṇapassena, so mahāthūpa muttamaṃ.
9
9.
27也有卧向北面,面向那座金属宝殿最高处;
Sayitvā vāmapassesa, lohapāsāda muttamaṃ;
28见此情景心生欢喜,正注目观望比丘僧团。
Passanto sumano āsi, bhikkhusaṅghapurekkhato.
10
10.
30为询问病情,分别从各方而来;
Gilānapucchanatthāya, āgatāhi tato tato;
31有三万多比丘具足袈裟,聚集于此会中。
Channavutikoṭiyo bhikkhū, tasmiṃ āsuṃ samāgame.
11
11.
33比丘们以大众集会为师法,依序列班结队;
Gaṇasajjhāyamakaruṃ, vaggabandhena bhikkhavo;
34长老之子勇猛无畏,领头示现给地方诸侯。
Theraputtābhayaṃ theraṃ, tatthā’disvā mahīpati.
12
12.
36他们正参与二十八场大战,虽战斗激烈仍未得胜;
Aṭṭhavīsa mahāyuddhaṃ, yujjhanto aparājayaṃ;
37若无战败退却,此大军即为我所统御。
Yo so na paccudāvatto, mahāyodho vasī mama.
13
13.
39死亡战争中一旦发生,我见而心想必定失败;
Maccuyuddhamhi sampatte, disvā maññe parājayaṃ;
40如今他不会再次伤我,恐惧那位长老和长老子众的威势。
Idāni so maṃ no peti, thero theraputtabhayo.
14
14.
42如此思惟之后长老知晓了此意;
Iti cintayi sothero, jānitvā tassa cintitaṃ;
43居于卡林达那河畔,栖息于帕绮利山中。
Karindanadiyā sise, vasaṃ pañjalipabbate.
15
15.
45依靠除尽五种结使的威力,
Pañcakhīṇāsavasata-parivārena iddhiyā;
46他从云端飞来,环绕那国王而立。
Nabhasāgamma rājānaṃ, aṭṭhāsi parivāriya.
16
16.
48王看见后心生欢喜,便在前方坐下;
Rājā disvā pasanno taṃ, purato ca nisīdiya;
49对你们十众大军,我已率先占据前方。
Tumhe dasamahāyodhe, gaṇhitvāna pure ahaṃ.
17
17.
51如今我愿独自作战,同死亡展开厮杀;
Yujjhiṃ idāni eko’va, maccunā yuddhamārabhiṃ;
52我说:我不能被死亡敌手所败。
Maccusattuṃ parājetuṃ, na sakkomī’’ti āha ca.
18
18.
54长老说:“大王啊,不要畏惧人间诸王;
Āha thero ‘‘mahārāja-mā bhāyi manujādhipa;
55战胜烦恼之敌,死亡之敌无法被征服。”
Kilesasattuṃ ajitvā, ajeyyo maccusattuko.
19
19.
57一切诸行悉属行蕴,必然腐坏分解。
Sabbampi saṅkhāragataṃ, avassaṃyeva bhijjati;
58世尊已宣说:「一切诸行无常。」
‘‘Aniccā sabbasaṅkhārā’’, iti vuttaṃhi satthunā.
20
20.
60羞耻与耻辱皆除,谓之无常;
Lajjā sārajjarahitā, buddhepe’ti aniccatā;
61因此诸行无常,应观其苦与无我。
Tasmā aniccā saṅkhārā, dukkhā’nattāti cintaya.
21
21.
63其次,为利己及大众,发起法念渴求;
Dutiye attābhāvepi, dhammacchando mahāhite;
64侍奉天上诸天,舍弃天上安乐。
Upaṭṭhite devaloke, hitvā dibbaṃ sukhaṃ tuvaṃ.
22
22.
66在此教法中,善行众多,作法亦多样;
Idhāgamma bahuṃ puññaṃ, akāsi ca anekadhā;
67对于独一行为者而言,用以照亮教法。
Karaṇampekarajjassa, sāsanujjotanāyate.
23
23.
69此为大善德之善行,借此日日常行;
Mahāpuññakataṃ puññaṃ, yāvajjadivasā tayā;
70一切悉依此忆念,其福乐持续安然。
Sabbaṃnussaramevaṃ te, sukhaṃ sajju bhavissati.
24
24.
72闻长老语后,王心自得;
Therassavacanaṃ sutvā, rājā attamano ahu;
73称曰:“汝即我于生死恶战中的依止。”
‘‘Avassayo maccuyuddhepi, tvaṃ me sī’’ti abhāsitaṃ.
25
25.
75当时取来一卷善法典籍;
Tadā ca āharāpetvā, pahaṭṭho puñña potthakaṃ;
76于是请书写者宣读,他便宣读此典籍。
Vācetuṃ lekhakaṃ āha, so taṃ vācesi potthakaṃ.
26
26.
78这座寺院建造于109年期间,由大王修建;
Ekūnasatavihārā, mahārājena kāritā;
79寺院价值一千二百多万两银子。
Ekūnavīsakoṭīhi, vihāro marica vaṭṭi ca.
27
27.
81其上等铁楼,
Uttamo lohapāsādo,
82耗资三千万两建成;
Tiṃsakoṭīhi kārito;
83伟大的佛塔极为珍贵,
Mahāthūpe anagghāni,
84建造了二十四座。
Kāritā catuvīsati.
28
28.
86在这宏伟佛塔里,剩余的结构由贤者们建造;
Mahāthūpamhi sesāni, kāritāni subuddhinā;
87其价值以千万计,称之为伟大国王。
Koṭisahassaṃ agghanti, mahārājā’’ti vācayi.
29
29.
89于名为苛陀的山脉中,有名为赤咤迦的守护灵;
‘‘Koṭṭhanāmamhi malaye, akkhakkhāyika chātake;
90耳饰极其珍贵,将两只赠予并收藏起来。
Kuṇḍalāni mahagghāni, duve datvāna gaṇhiya.
30
30.
92断尽烦恼者五,诸大长老中最胜;
Khīṇāsavānaṃ pañcannaṃ, mahātherāna muttamo;
93心明净者所付,耆阇比陆以赋食。
Dinno pasannacittena, kaṅguambilapiṇḍako.
31
31.
95于小阿剌瞿尼耶之战,败退而逃亡;
Cūḷaṅganiya yuddhamhi, parājitvā palāyatā;
96时饮食传令毕,不顾来者匿藏。
Kālaṃ ghosāpayitvāna, āgatassa vihāyasā.
32
32.
98断尽烦恼之修行者,不自取念全无;
Khīṇāsavassa yatino, attānamanapekkhiya;
99付食名曰斫秣时,王者言之如是。
Dinnaṃ sarakabhatta’nti, vutte āha mahīpati.
33
33.
101在大型寺院中,建造了宏伟的宫殿;
Vihāramahasattāhe, pāsādassa mahetathā;
102在佛塔周围也同样持续兴建,并在舍利藏塔上进行修筑。
Thūpārambhe tu sattāhe, tathā dhātunidhānake.
34
34.
104寺院的东西两侧和僧团的两侧,我都曾布施;
Cātuddisassa ubhato, saṅghassa ubhato mayā;
105广施巨福,开展了无残缺的宏大布施。
Mahārahaṃ mahādānaṃ, avisesaṃ pavattitaṃ.
35
35.
107举行了盛大的四季供养礼拜,连续进行了二十四次;
Mahāvesākhapūjā ca, catuvīsati kārayi;
108为寺院内的僧团赠送照明,三次布施袈裟。
Dīpe saṅghassa tikkhattuṃ, ticīvaramadāpayi.
36
36.
110我在此岛国中,住持七十七天;
Sattasatta dināneva, dīpe rajjamahaṃ imaṃ;
111在五大方教法中,我身自在地倾心奉献。
Pañcakkhattuṃ sāsanamhi, adāsiṃ haṭṭhamānaso.
37
37.
113常于十二处,以清净莲座庄严;
Satataṃ dvādasaṭhāne, sappinā suddhavaṭṭiyā;
114举千岛网罗,恭敬如来无上尊。
Dīpasahassaṃ jālesiṃ, pūjento sugataṃ ahaṃ.
38
38.
116日日于十八处,遵戒安住自持;
Niccaṃ aṭṭhārasaṭhāne, vajjehi vihitaṃ ahaṃ;
117为病者施供养及药物,致病者得解脱。
Gilāna bhattabhesajjaṃ, gilānānamadāpayiṃ.
39
39.
119在四十四处之中,供养调制的蜜浆粥;
Catuttālīsaṭhānamhi, saṅkhataṃ madhupāyasaṃ;
120如同在河湾处,及如同在油脂蜡块处。
Tattakesveva ṭhānesu, telullopakameva ca.
40
40.
122在器皿盛放时为大网,在先前之处如同河湾;
Ghate pakke mahājāla, pūve ṭhānamhi tattake;
123同样与食物共供养,经常如是施与。
Tatheva saha bhattehi, nicca emava adāpayiṃ.
41
41.
125于持斋之日及每月八日,
Uposathesu divasesu, māse māse ca aṭṭhasu;
126于斯里兰卡等岛屿的寺院,供施岛上产的油脂。
Laṃkādīpe vihāresu, dīpa telamadāpayiṃ.
42
42.
128大施法者称诵,闻闻布施非杀生之施;
Dhammadānaṃ mahantanti, sutvā amisadānato;
129铁制讲堂之下,于僧团中间座位上。
Loha pāsādato heṭṭhā, saṅghamajjhamhi āsane.
43
43.
131『我将为僧团讲说吉祥经』,此为谬误;
‘‘Osāressāmi saṅghassa, maṅgalasutta’’miccahaṃ;
132坐着不能为僧团讲说,无僧团敬重之故。
Nisinno osārayituṃ, nāsakkhiṃ saṅghagāravā.
44
44.
134此后起于兰卡,游止各处禅林;
Tatoppabhuti laṃkāya, vihāresu tahiṃ tahiṃ;
135讲述法义,称赞戒律,宣说教法于民众。
Dhammakathaṃ kathāpesiṃ, sakkaritvāna desake.
45
45.
137论法师为沙戒者,书写了完整清晰的字句;
Dhammakathika ssekassa, sappiphāṇitasakkharaṃ;
138赠送了竹管、竹管盒,并给予四指宽的竹节。
Nāḷiṃ nāḷimadāpesiṃ, dāpesiṃ caturaṅgulaṃ.
46
46.
140给予了拳头大小的蜜蜂巢,赠送了两个竹筒;
Muṭṭhikaṃ yaṭṭhimadhukaṃ, dāpesiṃ sāṭakadvayaṃ;
141全都在施舍过程中赐出,我心因此生欢喜。
Sabbaṃpissariye dānaṃ, name hāsesi mānasaṃ.
47
47.
143不依靠生命长久,吾苦恶道多次遭遇;
Jīvitaṃ anapekkhitvā, duggatena satā mayā;
144所布施的仅有这两种,其心因此欢喜不已。
Dinna dāna dvayaṃyeva, taṃ me hāsesi mānasaṃ.
48
48.
146闻此之后,阿巴阇长老,即为此无畏二施之一。
Taṃ sutvā abhayo thero, taṃ dānadvayameva so;
147为王心意安乐,广泛多方地陈说此事。
Rañño cittappasādatthaṃ, saṃ vaṇṇesi anekadhā.
49
49.
149其中五位长老中,有手持杖铃行者;
Tesu pañcasu theresu, kaṅguambilagāhako;
150摩梨耶天大长老,居于素曼那山顶。
Maliya deva mahāthero, sumanakūṭamhi pabbate.
50
50.
152供养九千比丘众后,他便享用;
Navannaṃ bhikkhusatānaṃ, datvā taṃ paribhuñji so;
153大地摇动之法,然此为经行长老所有。
Pathavīcālako dhamma, suttathero tu taṃ pana.
51
51.
155在善法住处中,将比丘们分别布施予之;
Kalyāṇikavihāramhi, bhikkhūnaṃ saṃvibhājiya;
156以十分之一的奉献分作为使用和享用的范围。
Dasaddhasa tasaṅkhānaṃ, paribhoga makāsayaṃ.
52
52.
158居于灵鹫山的法中,长老中的有施者;
Talaṅgara vāsiko dhamma, dinnatthero piyaṅguke;
159施予于一万多岛屿,施后得以享用。
Dīpe dasasahassānaṃ, datvāna paribhuñjitaṃ.
53
53.
161住于麻诃那村的小比丘,三长老中具大神通者;
Maṅgaṇavāsiko khudda, tissatthero mahiddhiko;
162施予六万余岛屿后,施后得以享用。
Kelāse saṭṭhisahassānaṃ, datvāna paribhuñji taṃ.
54
54.
164长老大痣虎曾在乌坎那伽罗僧院居住;
Mahābyaggho ca thero taṃ, ukkanagaravihārake;
165布施给一百位比丘,消灭了其享受之资。
Datvā satānaṃ sattānaṃ, paribhogamakāsayaṃ.
55
55.
167而食米之师长老在蒲央古岛居住;
Sarakabhattagāhī tu, thero piyaṅgudīpake;
168施与一万二千比丘,诸众得以食用。
Dvādasa bhikkhusahassānaṃ, datvāna paribhuñjitaṃ.
56
56.
170如此讲说,阿比亚长老使王喜悦内心;
Iti vatvā’bhayatthero, rañño hāsesi mānasaṃ;
171国王安慰心意后,于此处对长老言说。
Rājā cittaṃ pasādetvā, taṃ theraṃ idha mabruvi.
57
57.
173『二十四年』者,是为僧团护持者;
‘‘Catuvīsativassāni, saṅghassa upakārako;
174『愿我的身躯亦成为僧团护持者。』
Aha mevaṃ hotu kāyo’pi, saṅghassa upakārako.
58
58.
176『大塔瞻仰之处,是僧团所受污秽之业;
Mahāthūpa dassanaṭhāne, saṅghassa kammamāḷake;
177你们应当为护持师父的遗体,而加以净荼。』
Sarīraṃ saṅghadāsassa, tumhe jhāpetha me’’iti.
59
59.
179年少者言:『尊敬的提婆提萨,大塔未成;
Kaniṭṭhaṃ āha ‘‘bho tissa, mahāthūpe aniṭṭhitaṃ;
180请你完成这业,务必将之圆满成就。』
Niṭṭhāpehi tuvaṃ sabbaṃ, kammaṃ sakkacca sādhukaṃ.
60
60.
182傍晚时分,将鲜花敬奉于大塔之上;
Sāyaṃ pāto ca pupphāni, mahāthūpamhi pūjaya;
183设立三种供养,令大塔得以修整。
Tikkhattuṃ upahārañca, mahāthūpassa kāraya.
61
61.
185佛陀教法中一切根本所起,我当护持无缺;
Paṭiyāditañca yaṃ vattaṃ, mayā sugata sāsane;
186完全不损害,儿啊,你应当遵行此事。
Sabbaṃ aparihāpetvā, tāta vattaya taṃ tuvaṃ.
62
62.
188儿啊,不可懈怠于僧团的职责之中,时时谨慎。
Saṅghassa tāta kiccesu, mā pamajjittha sabbadā’’;
189以此嘱念,世尊寂然入灭。
Itaṃ taṃ anusāsitvā, tuṇhī āsi mahīpati.
63
63.
191恰当时刻,为了集会,比丘众作了准备;
Taṅkhaṇaṃ gaṇasajjhāyaṃ, bhikkhusaṅgho akāsi ca;
192天众和战车,以及六位天人都来了。
Devatā cha rathe ceva, chahi devehi ānayuṃ.
64
64.
194天人们纷纷乞求,站立于王的战车旁;
Yācuṃ visuṃ visuṃ devā, rājānaṃ te rathe ṭhitā;
195他们说:『你请来我们天界,王者美丽辉煌。』
‘‘Amhākaṃ devalokaṃ tvaṃ, ehi rājamanoramaṃ’’.
65
65.
197国王听闻他们的话,说:『只要我能听闻佛法;
Rājā tesaṃ vaco sutvā, ‘‘yāva dhammaṃ suṇomahaṃ;
198你们就在此居住吧。』于是用手势加以阻止。
Adhivāsetha tāvā’’ti, hatthākārena vārayi.
66
66.
200比丘们因思虑恐惧而维护军队阵列,防备敌军的进攻;
Vāreti gaṇasajjhāya, mībhi mantvāna bhikkhavo;
201国王设置阵列,询问阵位设置的原因。
Sajjhāyaṃ ṭhapayuṃ rājā, pucchitaṃ ṭhānakāraṇaṃ.
67
67.
203他们以为“敌军来了”的念头已经产生,故此说道“敌袭已至”;
‘‘Āgamethā’’ti saññāya, dinnattā’ti vadiṃsu te;
204国王说“不是这样的,尊者”,说完便纠正那个说法。
Rājā ‘‘netaṃ tathā bhante’’, iti vatvāna taṃ vadi.
68
68.
206听闻此言,有些人说“此人害怕死亡的威胁”;
Taṃ sutvāna janā keci, ‘‘bhīto maccubhayā ayaṃ;
207他们谓“此人慌张不安”,以此来解散疑虑。
Lālappatī’’ti maññiṃsu, tesaṃ kaṅkhāvinodanaṃ.
69
69.
209勇猛长老应当去做,国王如此说道;
Kāretuṃ abhayatthero, rājānaṃ evamāha so;
210“如何能让人知道,说你的战车已被带来?”
‘‘Jānāpetuṃ kathaṃ sakkā, ānītā te rathā’’iti.
70
70.
212贤者迅速献上花饰,国王在天空之中;
Pupphadānaṃ khipāpesi, rāja nabhasi paṇḍito;
213那些花环悬垂而长,落在战车上一个接一个。
Tāni laggāni lambiṃsu, rathīsāsu visuṃ visuṃ.
71
71.
215大众见到这些空中悬垂的花环之后;
Ākāse lambamānāni, tāni disvā mahājano;
216国王向长老诉说自己心中疑虑,将疑问消解。
Kaṅkhaṃ paṭivinodesi, rājā theramabhāsitaṃ.
72
72.
218『何者为天界』,
‘‘Katamo devaloko hi,
219尊者称说,
Rammo bhante’’ti so bruvi;
220『图西那那城是国王住处,
‘‘Tusinānaṃ puraṃ rāja,
221美丽庄严』,这是众多所感。
Rammaṃ’’iti sataṃ mataṃ.
73
73.
223于世尊成道时分,诸大臣眺望,
Buddhabhāvāya samayaṃ, olokento mahādayo;
224谓未来觉者弥勒菩萨确实居于须弥山城。
Metteyyo bodhisatto hi, vasate tusite pure.
74
74.
226聆听了长老的话后,伟大的国王及其政治谋士,
Therassa vacanaṃ sutvā, mahārājā mahāmatī;
227环顾那宏伟的宝塔,像是低头拜伏一般。
Olokento mahāthūpaṃ, nipannova nimīlayi.
75
75.
229当时离去,像驾驭坐骑般轻快,
Cavitvā taṃkhaṇaṃyeva, tusitā ahaṭe rathe;
230降临停驻,显现出神圣的身形。
Nibbattitvā ṭhitoyeva, dibbadeho adissatha.
76
76.
232意欲显现何种福德业的果报,
Katassa puññakammassa, phalaṃ dassetumattano;
233向众多民众显现,自己身心庄严的样貌。
Mahājanassa dassento, attānaṃ samalaṅkataṃ.
77
77.
235正当车马所停之处,有一座伟大的宝塔环绕一周;
Rathaṭṭhoyeva tikkhattuṃ, mahāthūpaṃ padakkhiṇaṃ;
236在建造宝塔与僧团之后,礼敬之后即前往忉利天。
Katvāna thūpaṃ saṅghañca, vanditvā tusitaṃ agā.
78
78.
238戏剧演员来到此处,解开了宝冠所在之处;
Nāṭakiyo idhāgantvā, makuṭaṃ yattha mocayuṃ;
239称为『宝冠顶之大厅』,这里修建了大厅。
‘‘Makuṭamuttasālā’’ti, ettha sālā katā ahu.
79
79.
241王者设立牌匾于此,众人在身旁;
Citake ṭhapite raññe, sarīramhi mahājano;
242此处名为『喧闹环绕之厅』,有双重建筑。
Yatthāravi ‘‘rāvavaṭṭi-sālā’’nāma tahiṃ ahu.
80
80.
244国王身体塌陷于垢污之中,因在其中依止污秽之物。
Rañño sarīraṃ jhāpesuṃ, yasmiṃ nissīmamāḷake;
245该垢污即在此,名为『王垢』。
So eva māḷako ettha, vuccate ‘‘rāja māḷako’’.
81
81.
247此乃恶境之国王,名号极其不好;
Duṭṭhagāmaṇirājā so, rājā nāmāraho mahā;
248将来成为世尊弥勒的尊贵弟子。
Metteyyassa bhagavato, hessati aggasāvako.
82
82.
250国王之父,将为其父亲,
Rañño pitā pitā tassa,
251母亲亦当为其母亲。
Mātā mātā bhavissati;
252信心火焰者乃最小者,
Saddhātisso kaniṭṭho tu,
253第二必当作为弟子。
Dutiyo hessati sāvako.
83
83.
255沙梨国王子者,
Sālirājakumāro yo,
256其为王子之子嗣也;
Tassa rañño suto tuso;
257世尊灭度者,
Metteyyassa bhagavato,
258当为其真子也。
Puttoyeva bhavissati.
84
84.
260如是,若有行善者修习善行,积集福德,
Evaṃ yo kusalaparo karoti puññaṃ,
261即便时时能遮蔽不定的恶业;
Chādento aniyatapāpakaṃ bahumpi;
262彼便能常游于诸天界;因此,
So saggaṃ sakale rami vo payāti tasmā,
263智慧具足之人应恒怀此善业。
Sappañño sa tatarato bhaveyya puññeti.
264在为使善人生起净信与警策而编成的《大史》中
Sujanappasādasaṃvegatthāya kate mahāvaṃse
265名为“前往兜率天城”
Tusitapuragamanaṃ nāma
266第三十二章
Dvattiṃsatimo paricchedo