第二十九章
第二十九章
Ekūnatiṃsatima pariccheda
1塔之建造
Thūpārambho
1
1.
3在此适当的聚集中,于满月之时,即韦萨克满月日;
Evaṃ samatte sambhāre, vesākhapuṇṇamāsīyaṃ;
4在此韦萨克月之日,开辟了宏伟的大塔。
Patte visākhanakkhatte, mahāthūpatthamārabhi.
2
2.
6修建塔时,先清除该地的塔基场所;
Hāretvāna tahiṃ thūpaṃ, thūpaṭhānamakhāṇayi;
7导师、护法人等多方努力,心愿坚定。
Satthahattho mahīpālo, thirī kātuṃ manekadhā.
3
3.
9带来结实的石头用于筑基;
Yodhehi āharāpetvā, guḷapāsāṇake tahiṃ;
10用堆叠的石块堆积,之后将石头研磨平整。
Kūṭehi āhanāpetvā, pāsāṇe cuṇṇite atha.
4
4.
12用兽皮编制的鞋,以大象脚般的沉重加以磨练;
Cammavanaddha pādehi, mahāhatthīhi maddayi;
13大地确实显现稳固状态,通达上下缘起的智慧者方能如此观照。
Bhūmiyā thirībhāvatthaṃ, atthānatthavicakkhaṇo.
5
5.
15在空中如恒河水落者之处,时常细细穿透;
Ākāsa gaṅgāpatita-ṭṭhāne satatatintake;
16泥土柔软,周遍皆以此贯串连接。
Mattikā sukhumā tattha, samantā tiṃ sayojane.
6
6.
18如奶油般柔软的泥土由此产生,
Navanīta mattikā’tesā, sukhumattā papuccati;
19无余污之沙玛内拉们,遂取用此柔软泥土。
Khīṇāsavā sāmaṇerā, mattikā āharuṃ tato.
7
7.
21以泥土为根基,在此处犹如石堆一般坚固牢固;
Mattikā attharāpesi, tattha pāsāṇakoṭṭime;
22以砖石为根基,环绕着泥土稳固巩固。
Iṭṭhakā attharāpesi, mattiko pariissaro.
8
8.
24其上有如白色莲花般纯净的光芒,有如美丽的荷花;
Tasso parikharasudhaṃ, kuruvindaṃ tatopari;
25其上缠绕着如同金网般的覆盖物,仿佛坚硬的树皮。
Tasso pariayojālaṃ, marumbantu tatoparaṃ.
9
9.
27由沙门们击打,散发出喜马拉雅山的芳香;
Āhaṭaṃ sāmaṇerehi, himavantā sugandhakaṃ;
28大地承受着震动,如同果实被敲打摇落一般响动。
Santharāpesi bhūmindo, phaḷikantu tatopari.
10
10.
30持戒为断除烦恼谓之持戒之断除果;
Sīlāyo santharāpesiccha phaḷikasantharo pari;
31在一切方面,犹如泥土器皿,起用如同新鲜黄油般柔软。
Sabbattha mattikākicce, navanītavhayā ahu.
11
11.
33以绳索为约束,以恒水为依止;
Niyyāsena kapiṭṭhassa, sannitena rasodake;
34宽约八指,置于铁板之上作持戒之法。
Aṭṭhaṅgulaṃ bahalaetā, lohapaṭṭaṃ sīlopari.
12
12.
36心若石斧,磨砺后紧密相依;
Manosilāyatilate-lasannitāya tato pari;
37宽约七指,上有牢固盖板,如同御者之座位。
Sattaṅgulaṃ sajjupaṭṭaṃ, santharesi rathesabho.
13
13.
39在大塔基础处,如是统治诸国者;
Mahāthūpa patiṭṭhāna-ṭhāne evaṃ mahīpati;
40办理周遍事宜,心怀清净安详。
Kāretvā parikammāni, vippasannena cetasā.
14
14.
42在七月净月四天之中;
Āsaḷhī sukkapakkhassa, divasamhi catuddase;
43为比丘僧团举办此聚会。
Kāretvā bhikkhusaṅghassa, sannipātamidaṃ vadi.
15
15.
45在大舍利塔部处,尊贵的祝福法师;
Mahācetiya matthāya, bhadantāmaṅgaliṭṭhakaṃ;
46必将在此立下,整个僧团共聚一处。
Patiṭṭhāpessaṃ sve ettha, sabbo saṅgho sametuno.
16
16.
48以供养佛陀为用途,利益广大人民众;
Buddha pūjā payogena, mahājanahītatthiko;
49所谓“广大人民”,是指如在戒律日所修持者,或采集香花等供品者。
‘‘Mahājano’ posathiko, gandhamālādigaṇhiya.
17
17.
51愿祈愿“愿此广大舍利宝塔立于安稳之地”如此;
Mahāthūpa patiṭṭhāna-ṭhānaṃ yātu suve’’iti;
52便将佛塔所在圣地,任命为土地方,保护之以敬重。
Cetiya ṭhāna bhūsāya, amacce ca niyojayi.
18
18.
54由国王所开凿,尊敬圣者而敬奉;
Āṇāpitā narindena, munino piyagāravā;
55以多种方式装饰此圣地。
Anekehi pakārehi, te taṃ ṭhānamalaṅkaruṃ.
19
19.
57城镇与道路俱备,皆已建成;
Nagaraṃ sakalañceva, maggañceva idhāgataṃ;
58君王以种种方式将其装饰妆点。
Anekehi pakārehi, alaṅkārayi bhūpati.
20
20.
60清晨于城镇四门设立,
Pabhāte ca catudvāre, nagarassa ṭhapāpayi;
61涂以浴膏与香油,使用多样且频繁。
Nahāpite nahāpake ca, appake ca bahūtathā.
21
21.
63并备有布匹与香花串,及甘美的饮食;
Vatthāni gandhamālā ca, annāni madhurāni ca;
64此乃广大众生之福地,君王乐于此广众利处。
Mahājanatthaṃ bhūmindo, mahājanahite rato.
22
22.
66这些活动已经开始,依照喜好得以完成;
Paṭiyattāni etāni, sādiyitvā yathāruci;
67就像亲王之子前往行宫的路径一样。
Porājānapadāceva thūpaṭhānamupāgamuṃ.
23
23.
69由众多众多的护卫,将各处地点妥善安置;
Sumaṇḍitehi nekehi, ṭhānantara vidhānato;
70被年轻侍卫们严密看守,如同领主守护自己的领地。
Ārakkhito amaccehi, yathāṭhānaṃ mahīpati.
24
24.
72由许多像天女那样装饰华丽的人物,
Sumaṇḍitāhi nekāhi, devakaññūpamāhi ca;
73被歌舞演员们环绕,得以华美庄严地布置。
Nāṭakīhi paribbuḷho, sumaṇḍita passādhito.
25
25.
75被四万四千人环绕着;
Cattālīsa sahassehi, narehi parivārito;
76集结了各式各样的战象,天王庄严其间。
Nānā tūriya saṅghuṭṭho, devarāja vilāsavā.
26
26.
78这座大塔是基础建造巧妙的;
Mahāthūpa patiṭṭhānaṃ, ṭhānāṭhāna vicakkhaṇo;
79次日清晨他前往,令众生欢喜。
Aparaṇhe upāgañchi, nandayanto mahājanaṃ.
27
27.
81他有八十八千之多,连小屋也齐备;
Aṭṭhuttarasahassaṃ so, sāṭakāniṭṭhapāpiya;
82中间装以门扇,四面各有门扉。
Puṭabaddhāni majjhamhi, catupasse tato pana.
28
28.
84地主寄来大量的布匹,用以布施赠与,
Vatthāni rāsīṃkāresi, aenakāni mahīpati;
85还有蜜糖和食盐等物,目的在于祈求吉祥。
Madhusappi guḷādīhi ca, maṅgalatthaṃ ṭhapāpayi.
29
29.
87各处也有不少比丘聚集于此,
Nānādesehipā’gañchuṃ, bahavo bhikkhavo idha;
88他们在此岛上僧团中,讲说佛法。
Idha dīpaṭṭhasaṅghassa, kā kathāva idhāgame.
30
30.
90有以千计的长老比丘接引而来;
Thero’ sīti sahassāni, bhikkhū ādāya āgamā;
91在王舍城的各郡,那是众多的僧众。
Rājagahassa sāmantā, indagutto mahāgaṇī.
31
31.
93一千零八十,起于十二名比丘;
Sahassāni’sipatanā, bhikkhūnaṃ dvādasā’diya;
94有大长老法军,来到佛塔之所。
Dhammaseno mahāthero, cetiyaṭhānamāgamā.
32
32.
96六千名比丘,承奉来至此地;
Saṭṭhibhikkhusahassāni, ādāya idhamāgamā;
97有大长老亲悦光,自祇园止住。
Pīyadassī mahāthero, jetārāma vihārato.
33
33.
99于毗舍离大林中,长老们护持佛之教法;
Vesālī mahāvanato, theroru buddharakkhito;
100十八千比丘,承奉而来至此。
Aṭṭhārasa sahassāni, bhikkhū ādāya āgamā.
34
34.
102国桑比城的告示园林中,有一位长老是法的守护者;
Kosambī ghositārāmā, theroru dhammarakkhito;
103三万比丘携带而来,聚集于此。
Tiṃsabhikkhusahassāni, ādāya idha āgamā.
35
35.
105长老应当振作精神,南山修行;
Ādāyujjenīyaṃ thero, dakkhiṇa girito yati;
106四万三千比丘,勤勉无惰,护持僧团。
Cattārīsa sahassāni, agoru saṅgharakkhito.
36
36.
108比丘十万,六万比丘等,起于此;
Bhikkhūnaṃ satasahassaṃ, saṭṭhasahassāni cā’diya;
109花城的悲伤园林,中有一位名为密提尼 的长老。
Pupphapure’sokarāmā, thero mittiṇṇa nāmako.
37
37.
111二百二十余千。
Duve satasahassāni, sahassāni asīti ca;
112长老收有二百余千比丘。
Bhikkhū gahetvānu’ttiṇṇo, thero kasmiramaṇḍalā.
38
38.
114四十四万六千。
Cattārīsata sahassāni, sahassāni ca saṭṭhi ca;
115以从树叶得食;大梵王大智慧者。
Bhikkhū pallavabhogamhā, mahādevo mahāmatī.
39
39.
117犹那城相续,犹那大护法;
Yonanagarā’lasandāso, yona mahādhammarakkhito;
118长老三万,携众比丘而来。
Thero tiṃsa sahassāni, bhikkhū ādāya āgamā.
40
40.
120空茅草屋一处,营帐在其北方;
Vañjhāṭavivattaniyā, senāsanā tu uttaro;
121长老六万余,携众比丘而至。
Thero saṭṭhisahassāni, bhikkhū ādāya āgamā.
41
41.
123心藏长老至,住于觉场精舍;
Cittagutto mahāthero, bodhimaṇḍavihārato;
124三万比丘众,带领而来此地。
Tiṃsa bhikkhusahassāni, ādiyitvā idhāgamā.
42
42.
126月藏长老者,出自林中住所;
Candagutto mahāthero, vanavāsapadesato;
127五千比丘众,率领修行者在此。
Āgāsīti sahassāni, ādiyitvā yatī idha.
43
43.
129太阳子长老,从修行的静处安住;
Sūriyaguttomahāthero, kelāsamhā vihārato;
130接引三万三千比丘而来。
Channavuti sahassāni, bhikkhūādāya āgamā.
44
44.
132所来比丘多为岛居者,并未全部计算;
Bhikkhūnaṃ dīpavāsinaṃ, āgatānañca sabbaso;
133计数划分未曾向长老们详述。
Gaṇanāya paricchedo, porāṇehi na bhāsito.
45
45.
135集会中所有来者之中,所有比丘的集会,
Samāgatānaṃ sabbesaṃ, bhikkhunaṃ taṃ samāgame;
136所说者仅如已灭尽染者,约为三万三千余众。
Vuttā khīṇāsavāyeva, te channavutikoṭiyo.
46
46.
138比丘们围绕这大塔之地,依照适当方式环绕,
Te mahācetiyaṭhānaṃ, parivāretvā yathārahaṃ;
139在中央设立空隙,国王等八位比丘于其间立定。
Majjhe ṭhapetvā okāsaṃ, rañño aṭṭhaṃsu bhikkhavo.
47
47.
141国王进入此地,见比丘僧团恭敬立于彼处;
Pavisitvā tahiṃ rājā, bhikkhusaṅghaṃ tathā ṭhitaṃ;
142目睹之时心生欢喜,恭敬施礼,心意虔诚。
Disvā pasannacittena, vanditvā haṭṭhamānaso.
48
48.
144以香花环敬奉,且施三宝供养;
Gandhamālāhi pūjetvā, katvāna tipadakkhiṇaṃ;
145进入盛满净水的坛台中央,礼敬并祈愿吉祥。
Majjhe puṇṇaghaṭaṭhānaṃ, pavisitvā samaṅgalaṃ.
49
49.
147于苏瓦纳基勒处已成净土,环绕着护卫之杖,
Suvaṇṇakhīle paṭimukkaṃ, paribbhamanadaṇḍakaṃ;
148此净土由国王所建,正因无染净洁,则众生力量显现纯洁。
Rājatena kataṃ suddhaṃ, suddhapīti balodayo.
50
50.
150由无辜者歌颂,由高贵氏族苏贾塔所装饰,
Gāhayitvā amaccena, maṇḍitena sujātinā;
151以具大吉祥者之名,志在成就佛陀功德。
Abhimaṅgalabhūtena, bhūtabhūtiparāyaṇo.
51
51.
153决意打造庄严的广大佛塔环绕,
Mahantaṃ cetiyāvaṭṭaṃ, kāretuṃ katanicchayo;
154施以强大力量,谨慎安排筑基场地。
Bhamāpayitu māraddho, parikammita bhūmiyaṃ.
52
52.
156名为悉达多者,是大长老,具大能力者;
Siddhattho nāma nāmena, mahāthero mahiddhiko;
157他阻止了正要成佛的大王,这大王有远见卓识。
Tathākarontaṃ rājānaṃ, dīghadassī nivārayi.
53
53.
159『如此伟大的佛塔呀,此塔应该由王来供养;
‘‘Evaṃ mahantaṃ thūpañca, ayaṃ rājā’rabhissati;
160然而塔尚未竣工,他必将死去』。
Thūpe aniṭṭhiteyeva, maraṇaṃ assa hessati.
54
54.
162将来必有壮伟的大佛塔再次兴建;
Bhavissati mahanto ca, thūpoduppaṭisaṅkharo;
163于是看到未来,将伟大佛塔再现,因而阻止此事。
Iti so nāgataṃ passaṃ, mahantattaṃ nivārayi.
55
55.
165由于僧团的许可,长老为其推重。
Saṅghassa ca anuññāya, thero sambhāvanāyaca;
166即使怀有做大事的愿望,也持守着长老的教诲。
Mahantaṃ kattukāmo’pi, gaṇhitvā therabhāsitaṃ.
56
56.
168国王因长老的教导而行事;
Therassa upadesena, tassa rājā akārayi;
169在中间建起佛塔的壁基。
Majjhimaṃ cetiyāvaṭṭaṃ, patiṭṭhāpetumiṭṭhikā.
57
57.
171用金银打造,置于器皿中央;
Sovaṇṇarajate ceva, ghaṭe majjheṭṭhapāpayi;
172八面有八个支柱,环绕其周围。
Aṭṭhaṭṭha aṭṭhitussāho, parivāriya te pana.
58
58.
174八千余罐,置于新罐中;
Aṭṭhuttarasahassañca, ṭhapāpesi nave ghaṭe;
175每有八千,每置一百件布匹。
Aṭṭhuttare aṭṭhuttare, vatthānaṃ tu sate pana.
59
59.
177八块木板,每板各置一顶;
Iṭṭhikāpavarā aṭṭha, ṭhapāpesi visuṃ visuṃ;
178经同意无碍,按地多种摆放。
Sammatena amaccena, bhūsitena anekadhā.
60
60.
180然后吟诵一偈,名号多种吉祥;
Tato ekaṃ gāhayitvā, nānāmaṅgalasaṅkhate;
181在东方偏北处,先诵第一吉祥偈。
Puritthimadisābhāge, paṭhamaṃ maṅgalitthikaṃ.
61
61.
183偶尔设立小坛,置于人间犍陀山中;
Patiṭṭhāpesi sakkaccaṃ, manuññe gandhakaddame;
184于出生的花朵中,恭敬供奉,但仅此一处。
Jātisumana pupphesu, pūjitesu tahiṃ pana.
62
62.
186地动发生,众生皆震;
Ahosi puthavīkampo, sesā sattāpi sattahi;
187乃在鱼类中建立,作诸吉祥供养。
Pattiṭṭhāpesa’ maccehi, maṅgalāni ca kārayi.
63
63.
189如此于阿阇世月的清净月中,
Evaṃ asāḷhamāsassa, sukkapakkhe’bhisammate;
190于僧团十五日戒期设立砖台。
Uposathe pannarase, patiṭṭhāpesi iṭṭhikā.
64
64.
192四方围绕而立,当时为无染污的大长老;
Catuddisaṃ ṭhite tattha, mahāthere anāsave;
193顶礼敬拜,行为端正纯善者。
Vanditvā pūjayitvā ca, suppatito kamena so.
65
65.
195往北方前行,礼敬彼仁爱无染的大长老;
Pubbuttaraṃ disaṃ gantvā, piyadassiṃ anāsavaṃ;
196向那大长老顶礼后,站立于其近旁。
Vanditvāna mahātheraṃ, aṭṭhāsi tassa santike.
66
66.
198祝祷增益之中,他宣说那法;
Maṅgalaṃ tattha vaḍḍhento, tassa dhammamabhāsiso;
199那长老的教诲,于大众中真实有效。
Therassa desanā tassa, janassā’hosi sātthikā.
67
67.
201法的究竟证悟有四万余人;
Cattālīsasahassānaṃ, dhammābhisamayo ahu;
202四万余人证得了初果;
Cattālīsasahassānaṃ, sotāpattiphalaṃ ahu.
68
68.
204有一千人曾得一次来生和无学无死之果;
Sahassaṃ sakadāgāmi, anāgāmi ca tattakā;
205有一千名阿拉汉,其中有俗家人出家;
Sahassaṃyeva arahanto, tattha’hesuṃ gihījanā.
69
69.
207比丘比丘尼共有一万八千人;
Aṭṭhārasasahassāni, bhikkhūbhikkhuniyo pana;
208其中一万三千人在阿拉汉果上得以坚固。
Cuddaseva sahassāni, arahatte patiṭṭhayuṃ.
70
70.
210以如是清净明了的智慧,于宝藏之中,
Evampapasannamatimā ratanattayamhi,
211凭借心意自在、慷慨无所执著的成就,
Cāgāmimuttamanasājanatāhi tena;
212了知终极成就世间利益,
Lokatthasiddhi paramā bhavatīti ñatvā,
213应以信心诸多美德相结合而欢喜相应。
Saddhādinekaguṇayoga ratiṃ kareyyāti.
214为令善人生信速疾之故而作《大史》中
Sujanappasādasaṃ vegatthāya kate mahāvaṃse
215名为塔之建造
Thūpārambho nāma
216第二十九章。
Ekūnatiṃsatimo paricchedo.