← 文献总目录

第二十章

e0703n.nrf19 · 静态文献页 · 184 段 · 打开交互阅读器

第二十章
Vīsatima pariccheda
1长老般涅槃
Theraparinibbānaṃ
1
1.
3十八个雨季里,法忧的国王;
Aṭṭhārasamhi vassamhi, dhammāsokassa rājino;
4在大云林精舍里,大菩提树树立。
Mahāmeghavanārāme, mahābodhi patiṭṭhati.
2
2.
6然后第十二个雨季,国王的皇后;
Tato dvādasame vasse, mahesī tassa rājino;
7慈爱的、不离不弃的伴侣,被视为亲近正觉者的母亲。
Piyā asandhīmittā sā, matā sambuddhamāmakā.
3
3.
9随后第四个雨季,法忧国王;
Tato catutthe vassamhi, dhammāsoko mahīpati;
10为三罗迦皇帝坚固,安置了金刚宝座。
Tissarakkha mahesitte, ṭhapesi visamāsayaṃ.
4
4.
12于是到了第三年,她容貌美丽端庄;
Tato tu tatiye vasse, sābālā rūpamāninī;
13她心中想:『这位国王必定不会动摇我成就伟大觉悟的心志。』
‘‘Mayāpi ca ayaṃ rājā, mahābodhiṃ ma māyati’’.
5
5.
15于是愤怒之火焚烧,成了危害自身的根源;
Iti kodhavasaṃ gantvā, attano’nattha kārikā;
16因与蛤蟆相斗,遮蔽了那伟大的觉悟果实。
Maṇḍukaṇṭakayogena, mahābodhi maghā tayi.
6
6.
18随后又到了第四年,法中充满忧伤与大名声;
Tato ca tutthevassamhi, dhammā soko mahāyaso;
19这正是无常的现象,宛如七十三岁的年纪一般。
Anicca tāva saṃpatto, sattatiṃsasamā ime.
7
7.
21天众所爱护者,即国王喜乐于法的美德;
Devānaṃ piyatisso tu, rājā dhammaguṇe rato;
22于大寺中施行新营建,亦于圣迹山上;
Mahāvihāre navakammaṃ, tathā cetiyapabbate.
8
8.
24于塔园施行新工程,如法完成;
Thūpārāme navakammaṃ, niṭṭhāpetvā yathārahaṃ;
25向长老,能详问详答者,请教设立塔时之法;
Dīpappasādakaṃ theraṃ, pucchi pucchitakovidaṃ.
9
9.
27我将建造众多寺院,尊者,在此地诸处;
Kārāpessamahaṃ bhante, vihāresu bahū idha;
28如何建立诸塔,得以护持舍利?
Patiṭṭhāpetuṃ thūpesu, kathaṃ lacchāma dhātuyo.
10
10.
30遍满觉者宝冠,乃在此以美善成就;
Sambuddhapattaṃ pūretvā, sumanenā’haṭā idha;
31舍利宝藏现于佛塔山丘,俨然安立显著之处。
Cetiyapabbate rāja, ṭhapitā atthi dhātuyo.
11
11.
33置舍利于佛塔象鼻,诸舍利由此收集;
Hatthikkhandhe ṭhapetvā tā, dhātuyo idha āhara;
34缁众集会时宣说,如是如法奉安舍利。
Iti vutto satherena, tathā āhari dhātuyo.
12
12.
36建成道场圆满后,于净地区块妥加划界;
Vihāre kārayitvāna, ṭhāne yojanayojane;
37舍利奉置诸佛塔内,庄严恭敬如法安放。
Dhātuyo tattha thūpesu, nidhāpesi yathārahaṃ.
13
13.
39在正觉者出生时,王宫中的佳舍,
Sambuddhabhuttapattaṃ tu, rājavatthughare subhe;
40建成后供奉,常以各种供养礼敬奉养。
Ṭhapayitvāna pūjesi, nānāpūjāhi sabbadā.
14
14.
42于大长老面前为三百五十年来,
Pañcasatehi’ssareti, mahātherassa santike;
43曾为出家道场,如皇主般的沙门。
Pabbajjavasitaṭhāne, issarasamaṇako ahu.
15
15.
45于大长老面前在三百五十个雨季,
Pañcasatehi vassehi, mahātherassa santike;
46为出家所安住之所,此处即为雨山。
Pabbajjavasitaṭhāne, tathā vassagiri ahu.
16
16.
48凡是由大长老马希达那瓦萨的洞穴,
Yā yā mahāmahindena, therena vasitā guhā;
49在一切常住处中,便是那马希达洞穴。
Sapabbatavihāresu, sā mahindaguhā ahu.
17
17.
51第一是大寺院,第二是舍利塔栖所;
Mahāvihāraṃ paṭhamaṃ, dutiyaṃ cetiyavhayaṃ;
52第三是宝塔园,乃是宝塔前方美好之处。
Thūpārāmaṃ tu tatiyaṃ, thūpapubbaṅgamaṃ subhaṃ.
18
18.
54第四则仅是大菩提树之建立;
Catutthaṃ tu mahābodhi-patiṭṭhāpanameva ca;
55第五也是供奉宝塔的基座,经常存在而适宜。
Thūpaṭhānīyabhūtassa, pañcamaṃ pana sādhukaṃ.
19
19.
57在大塔所在地,对此石柱的来由;
Mahācetiyaṭhānamhi, silāthūpassa cāruno;
58正如佛陀所示范的建造基础。
Sambuddhagīvādhātussa, patiṭṭhāpanameva ca.
20
20.
60拥有第五的行者是伊萨尊者,第七尊者是提沙尊者;
Issarasamaṇaṃ chaṭṭhaṃ, tissavāpintusattamaṃ;
61第一的乃第八宝塔,第九者为降雨山。
Aṭṭhamaṃ paṭhamaṃ thūpaṃ, navamaṃ vassagirivhayaṃ.
21
21.
63近事女的终结之地和象牙柱的地点;
Upāsikāvhayaṃ rammaṃ, tathā hatthāḷhakavhayaṃ;
64供观礼的比丘尼二处,皆为比丘尼供养之所。
Bhikkhunupassake dve’me, bhikkhunī phāsukāraṇā.
22
22.
66世尊托付给长老女比丘们所在的比丘尼团,
Hatthāḷhake osaritvā, bhikkhunīnaṃ upassaye;
67去找比丘僧团,为了领取饭食。
Gantvāna bhikkhusaṅghena, bhattaggahaṇakāraṇā.
23
23.
69那叫做大法堂的食堂,提供清净饮食,
Hattasālaṃ sūpahāraṃ, mahāpāḷikanāmakaṃ;
70备有各种用具,为僧团福田之所,周全维护。
Sabbupakaraṇūpetaṃ, sampattaparicārikaṃ.
24
24.
72对那上千名比丘,食物宽丰充足,
Tathā bhikkhusahassassa, saparikkhāramuttamaṃ;
73在布施及供养功德中,无不一一周到。
Pavāraṇāya dānañca, anuvassakameva ca.
25
25.
75那伽洲中的樟树林精舍,位于母城之中;
Nāgadīpe jambukola-vihāraṃ ta mhipaṭṭane;
76以及提舍大精舍,和西方园林也同是如此。
Tissamahāvihārañca, pācīnārāma meva ca.
26
26.
78以上种种行为,皆为僧伽罗民众利益而作;
Iti etāni kammāni, laṃkājanahitatthiko;
79天人所爱大提舍王者,乃僧伽罗贤明有福之君。
Devānaṃpiyatisso so, laṃkindo puññapaññavā.
27
27.
81就在第一年雨季,他开始施行这种善行;
Paṭhameyeva vassamhi, kārāpesi guṇappiyo;
82直到生命终结,其间积累了无数功德之业。
Yāva jīvantunekāni, puññakammāni ācini.
28
28.
84此灯已被点亮,因那国王的胜利而立定;
Ayaṃ dīpo ahu ṭhito, vijite tassa rājino;
85他治理国度达四十年之久。
Vassāni cattālīsaṃ so, rājā rajjamakārayi.
29
29.
87他的后代被尊为幼君与长者;
Tassa’cca ye taṃ kaniṭṭho, uttiyo iti vissuto;
88这位王子未曾堕落,善护持国政。
Rājaputto aputtaṃ taṃ, rajjaṃ kāresi sādhukaṃ.
30
30.
90大摩诃马哈摩嘎剌那长老则被称为如来教法的卓越者;
Mahāmahindatthero tu, jinasāsanamuttamaṃ;
91他善于经藏、修行与证达诸法。
Pariyattiṃ paṭipattiṃ, paṭivedhañca sādhukaṃ.
31
31.
93在兰伽岛上,称为兰伽岛之众多者;
Laṃkādīpamhi dīpetvā, laṃkādīpo mahāgaṇi;
94他是兰伽贵族中世尊的弟子,做了许多利于兰伽的事。
Laṃkāyaso satthu kappo, katvā laṃkāhitaṃ bahuṃ.
32
32.
96在那北方国王的治世,在成就胜利的第八年;
Tassa uttiyarājassa, jayavassamhi aṭṭhame;
97即六十年中的内年,居住在塔庇山上。
Antovassaṃ saṭṭhivasso, cetiyapabbate vasaṃ.
33
33.
99在无月相的月之净月初日;
Assayujassa māsassa, sukkapakkhaṭhame dine;
100入灭后,此日被称为该名称之日。
Parinibbāyite netaṃ, dinaṃ tannāmakaṃ ahu.
34
34.
102涅槃的大圣者于第八日这一天,
[Nibbutassa mahindassa, aṭṭhamiyaṃ dine pana,
103因此这一天便被称为第八日,这是一种约定俗成的名称。
Tena taṃ divasaṃ nāma, aṭṭhamiyāti sammataṃ.]
35
35.
105国王乌提约听闻此事,悲恸交加;
Taṃ sutvā uttiyo rājā, sokasallasamappito;
106前往拜访长老,恳切地哭泣,多方多次表达哀伤。
Gantvāna theraṃ vanditvā kanditvā bahudhā bahuṃ.
36
36.
108用沉香与香油,黄金制成的金船;
Āsittagandhatelāya, bahuṃ sovaṇṇadoṇiyā;
109将长老的遗体安置于金船之上,这船庄严殊胜。
Theradebhaṃ khipāpetvā, taṃ doṇiṃ sādhuphussitaṃ.
37
37.
111在金殿之中立起并装饰修饰;
Sovaṇṇakūṭāgāramhi, ṭhapāpetvā alaṅkate;
112吟咏颂扬殿宇,令其善巧庄严。
Kūṭāgāraṃ gāhayitvā, kārento sādhukīḷitaṃ.
38
38.
114众多民众聚集,纷纷前来此处;
Mahatā ca janoghena, āgatenatato tato;
115众多有力之人,行礼恭敬供养仪轨。
Mahatā ca baloghena, kārento pūjanāvidhiṃ.
39
39.
117用装饰之路将城池多方装饰华丽;
Alaṅkatena maggena, bahudhā’laṅkataṃ puraṃ;
118引领至城中,走过王城大道。
Ānayitvāna nagare, cāretvā rājavīthiyo.
40
40.
120携带大寺庙,于此安置了丰盛花环;
Mahāvihāraṃ ānetvā, ettha pañhambamāḷake;
121建置楼阁,统治者治理此地达七周岁。
Kuṭāgāraṃ ṭhapāpetvā, sattāhaṃ so mahīpati.
41
41.
123以门廊上的旗帜和花朵,以及香料装饰瓶;
Toraṇaddhajapupphehi, gandhapuṇṇaghaṭehi ca;
124四周皆为住所,面积约二十由旬。
Vihārañca samantā ca, maṇḍihaṃ yojanattayaṃ.
42
42.
126作为王者的庄严,虽然发出明亮光辉;
Ahu rājānubhāvena, dīpantu sakalaṃ pana;
127作为天众的华饰,也是以相应庄严装饰此地。
Ānubhāvena devānaṃ, tathevā’laṅkataṃ ahu.
43
43.
129诸众生供养膜拜之后,七日之中此世主行此供养;
Nānāpūjaṃ kārayitvā, sattāhaṃ so mahīpati;
130于东方所处之地,长老们系缚观想花环。
Puratthimadisābhāge, therānaṃ baddhamāḷake.
44
44.
132施以香花装饰,绕行宏伟佛塔;
Kāretvā gandhacitakaṃ, mahāthūpaṃ padakkhiṇaṃ;
133执事者护持此塔,造作美观宝殿。
Karonto tattha netvā taṃ, kūṭāgāraṃ manoramaṃ.
45
45.
135置以旗帜装饰,行毕致敬最后礼;
Citakamhi ṭhapāpetvā, sakkāraṃ antimaṃ akā;
136于此供奉舍利塔,安放诸骨净宝。
Cetiyañcettha kāresi, gāhā petvāna dhātuyo.
46
46.
138攀持着覆盖土地(即石块土层),即使是在舍利塔之山上;
Upaḍḍhadhātuṃ gāhetvā, cetiye pabbatepi ca;
139又在各处僧院中,勇士们(贵族)筑造了宝塔。
Sabbesu ca vihāresu, thūpe kāresi khattiyo.
47
47.
141这是因投入铁柱于地而所作的柱基;
Isino dehanikkhepa-kataṭhānañhi tassa taṃ;
142人们尊称为『铁地园』而敬重之。
Vuccate bahumānena, isibhūmaṅganaṃ iti.
48
48.
144然后展现广大,遍及十由旬,阿拉汉众多所住之地;
Tato pabhutya’riyānaṃ, samantā yojanattaye;
145将尸体带来后,在彼安置并焚烧。
Sarīraṃ āharitvāna, tamhi desamhi ḍayhati.
49
49.
147因俱胝长老比丘尼,是具大神通者,是大智慧者;
Saṅghamittā mahātherī, mahā’bhiññā mahāmatī;
148完成了教法的种种任务,且为众生广利。
Katvā sāsanakiccāni, tathā lokahitaṃ bahuṃ.
50
50.
150她年已五十九,正当本国国王的当朝时;
Ekūnasaṭṭhivassā sā, uttiyasse’va rājino;
151在这一年中九月,象牙贮藏已消耗殆尽。
Vassamhi navame kheme, hatthāḷhakaupassaye.
51
51.
153世尊夏瓦萨时她圆寂,国王亦安排;
Vasantī parinibbāyī, rājā tassāpi kārayi;
154如同长老般,为她持续七日,供以最高礼敬。
Therassa viya sattāhaṃ, pūjāsakkāra muttamaṃ.
52
52.
156一切装饰尽除,宛如长老般庄严,
Sabbā alaṅkatā laṃkā, therassa viya āsi ca;
157托于屋顶的长老之身,在七日的消散中消逝。
Kūṭāgāragataṃ theri-dehaṃ sattadinaccaye.
53
53.
159从城中出来,向舍利塔林的东方而行,
Nikkhāmetvāna nagaraṃ, thūparāma puratthato;
160在心之所舍近处,显现出大菩提树的形象。
Cittasālā samīpamhi, mahābodhipa dassaye.
54
54.
162长老在火葬场上,进行了焚烧之事,
Theriyā vuṭṭhaṭhānamhi, aggikicca makārayi;
163在那里建造了舍利塔,成为王者建立的高台。
Thūpañca tattha kāresi, uttiyo so mahīpati.
55
55.
165这五位皆为长老,且包括已得长老果的比丘等。
Pañcāpi te mahātherā, therāriṭṭhādayopi ca;
166同样还有许多成千比丘,以及证得已灭烦恼者。
Tathā’neka sahassāni, bhikkhu khīṇāsavāpi ca.
56
56.
168比丘是众多的僧侣友伴,其中共有十二位长老。
Saṅghamittā pabhutiyo, tā ca dvādasatheriyo;
169已灭烦恼的比丘尼也有许多成千。
Khīṇāsavā bhikkhuniyo, sahassāni bahūni ca.
57
57.
171他们皆为多闻且具大智慧,通晓律法及其他经藏;
Bahussutā mahāpaññā, vinayādijānāgamaṃ;
172已以法光照明,随时离开了无常的住处。
Jotayitvāna kālena, payātā’niccatāvasaṃ.
58
58.
174那国王治理了十年王国;
Dasavassāni so rājā, rajjaṃ kāresi uttiyo;
175如此这般,诸法无常,乃诸世间灭毁者。
Evaṃ aniccatā esā, sabbalokavināsinī.
59
59.
177无论是何人,不应有如此巨大勇猛与强力;
Taṃ etaṃ atisāhasaṃ atibalaṃ na vāriyaṃ naro;
178即便知道无常,仍因对生死感到厌倦;
Jānantopi aniccataṃ bhavagate nibbindateneva ca;
179厌倦者不行于欢喜,不作恶亦不造善;
Nibbindo viratiṃ ratiṃ na kurute pāpehi puññehi ca;
180由是,诸愚痴缠网与强力者终将彻底迷失。
Tasse’sāatimohajālabalatājānampi sammuyhatīti.
181在为令善人生起净信与悚惧而作的《大史》中
Sujanappasādasaṃvegatthāya kate mahāvaṃse
182名为“长老般涅槃”
Theraparinibbānaṃ nāma
183第二十章。
Vīsatimo paricchedo.