← 文献总目录

第十九章

e0703n.nrf18 · 静态文献页 · 261 段 · 打开交互阅读器

1第十九章
Ekūnavīsatima pariccheda
2菩提树到来
Bodhi āgamano
1
1.
2为守护大菩提树,赐予十八辆战车——
Mahābodhirakkhaṇatthaṃ , aṭṭhārasa rathe sabho;
3赐予天族与八位大臣的家族。
Devakulāni datvāna, aṭṭhāmaccā kulāni ca.
2
2.
5八个婆罗门家族,以及八个吠舍家族;
Aṭṭha brāhmaṇakulāni, aṭṭha vassakulāni ca;
6牧牛者、猎人、织工的家族。
Gopakānaṃ taracchānaṃ, kuliṅgānaṃ kulāni ca.
3
3.
8同样地,还有织工与陶匠等诸家族;
Tatheva pesakārānaṃ, kumbhakārānameva ca;
9以及所有军阵将士,乃至龙众与诸夜叉。
Sabbe sañcāpi senīnaṃ, nāgayakkhānameva ca.
4
4.
11施与了八组金瓶,此施与者具足敬意;
Hemasajjughaṭeceva, datvā aṭṭhaṭṭha mānado;
12将大菩提树奉置于恒河上那艘庄严的船中。
Āropetvā mahābodhiṃ, nāvaṃ gaṅgāya bhūsitaṃ.
5
5.
14僧伽蜜多长老尼,与十一位比丘尼一起;
Saṅghamitta mahātherī, sahe kadasa bhikkhuniṃ;
15同样让以阿利陀为首的她们登上船。
Tathevā’ropayitvāna, ariṭṭhapamukhepi ca.
6
6.
17出离城邑后,以种种方式驱散疑惑;
Nagarā nikkhamitvāna, viñjāṭavimaticcaso;
18抵达多摩梨帝,仅七日之间,那位大地之主。
Tāmalitthiṃ anuppatto, sattāhene’va bhūpati.
7
7.
20阿库拉王供养,天、龙、人亦供养;
Accuḷā rāhi pūjāyi, devānāgānarāpi ca;
21他们供养大菩提树,七日之间便到达。
Mahābodhiṃ pūjayantā, sattāhena’vupāgamuṃ.
8
8.
23在大海岸边,大地之主将那大菩提树
Mahāsamuddatīramhi, mahābodhiṃ mahīpati;
24安立之后,他又以盛大的王权供养。
Ṭhapāpetvāna pūjesi, mahārajjena so puna.
9
9.
26大菩提树于大王国中,如灌顶般赐予所欲;
Mahābodhiṃ mahārajje, abhisiñcīyakāmado;
27于白半月的阿耆沙罗星宿日,即初一日。
Aggasira sukkapakkhe, dine pāṭipade tato.
10
10.
29正是由他们以八乘八之阵,将大菩提树举起;
Uccāretuṃ mahābodhiṃ, tehiyeva’ṭṭha aṭṭhahi;
30于娑罗树根处,由舍利族的族人所供施。
Sālamūlamhi dinnehi, dhātuggatakulehi so.
11
11.
32他将大菩提树高举,彼处水深仅没至颈;
Ukkhipitvā mahābodhiṃ, galamattaṃ jalaṃ tahiṃ;
33乘船而入,妥善安立。
Ogāhetvā sanāvāya, patiṭṭhāpayi sādhukaṃ.
12
12.
35将那位大长老尼连同沙弥尼一起安置在船上后,
Nāvaṃ āropayitvā taṃ, mahātheriṃ satherikaṃ;
36对大臣摩诃利叱说了这番话:
Mahāriṭṭhaṃ mahāmaccaṃ, idaṃ vacanamabravi.
13
13.
38我曾以王权,三次恭敬供养大菩提树;
‘‘Ahaṃ rajjena tikkhattuṃ, mahābodhimapūjayiṃ;
39愿我的盟友国王,也以王权如此供养它。
Eva mevā’bhi pūjetu, rājā rajjena me sakhā’’.
14
14.
41大王说完这番话,合掌立于岸边;
Idaṃ vatvā mahārājā, tīre pañjaliko ṭhito;
42目送大菩提树远去,他忍住了泪水。
Gacchamānaṃ mahābodhiṃ, passaṃ assūnivattayi.
15
15.
44因与大菩提树离别,
Mahābodhi viyogena,
45法之忧伤,与忧伤者同在;
Dhammā soko sasokavā;
46悲泣、哀叹后,
Kannitvā paridevitvā,
47他回到了自己的都城。
Agamāsi sakaṃ puraṃ.
16
16.
49承载着大菩提树的船,驶入了海洋;
Mahābodhi samāruḷhā, nāvāpakkhandhī toyadhiṃ;
50方圆一由旬的海浪,在大海中便平息下来。
Samantā yojane vicī, sannisīdi mahaṇṇave.
17
17.
52五色莲花,遍池周匝盛开;
Pupphiṃsu pañcavaṇṇāni, padumāni samantato;
53虚空中,种种乐器奏响;
Antalikkhe pavajjiṃsu, aneka tūriyāni ca.
18
18.
55众多天女,行种种供养;
Devatāhi anekāhi, pūjā’nekā pavattitā;
56为迎取大菩提树,诸龙示现神通变化。
Gahetuñca mahābodhi, nāgā’kāsuṃ vikubbanaṃ.
19
19.
58僧伽蜜多长老尼,已至神通之彼岸;
Saṅghamittā mahātheri, abhiññābalapāragā;
59她化作金翅鸟形,令诸大龙惊惧。
Supaṇṇarūpā hutvāna, te tāsesi mahorage.
20
20.
61那些受惊的大龙,向长老尼恳求;
Te tāsitā mahātheriṃ, yācitvāna mahoragā;
62于是,便带领她前往大菩提树,那龙之居所。
Nayitvāna mahābemadhiṃ, bhujaṅgabhavanaṃ tato.
21
21.
64以龙王之威权,七日间作种种供养;
Sattāhaṃ nāgarajjena, pūjāhi vividhāhi ca;
65供养之后,他们将其迎来,安奉于此船上。
Pūjayitvāna ānetvā, nāvāyaṃ ṭhapayiṃsu te.
22
22.
67就在那一天,大菩提树来到了阎浮洲。
Tadaheva mahābodhi, jambukolamidhagamā;
68天爱帝须王,乐于利益世间。
Devānaṃpiyatisso tu, rājā lokahite rato.
23
23.
70沙弥苏摩那,昔曾闻此经;
Sumanā sāmaṇeramhā, pubbe sutatadāgamo;
71自末伽始罗等日始,便持语恭敬;
Maggasirādidinagho, pabhuti vacasādaro.
24
24.
73从北门直至阎浮果罗大路,
Uttaradvārato yāva, jambukolaṃ mahāpathaṃ;
74庄严整条通途,一心向大菩提;
Vibhūsayitvā sakalaṃ, mahābodhigatāsayo.
25
25.
76于大海中海会堂处,挺然而立;
Samuddāsanasālāya, ṭhāne ṭhatvā mahaṇṇave;
77以大长老神通之力,遥见大菩提树正从天际而来。
Āgacchantaṃ mahābodhiṃ, mahātheriddhiyā’ddasa.
26
26.
79在那地方建造了会堂,筑起了桥,这真是奇特。
Tasmiṃṭhāne katā sālā, pakā setuṃ tamabbhutaṃ;
80名为「海会堂」,即以此名闻于此地。
Samuddāsanasālāti, nāmenā‘si’dha pākaṭā.
27
27.
82以大长老的威德,与彼诸长老共住。
Mahātherānubhāvena, saddhiṃ therehi tehi ca;
83就在当天,国王与军队抵达了阎浮果罗。
Tadaheva’gamā rājā, jambukolaṃ sa senako.
28
28.
85因为大菩提树即将启程,他匆忙发出感叹。
Mahābodhā gamepīti-vegenu’nno udānayaṃ;
86浸入齐颈深的水中,奋力向前。
Galappamāṇaṃ salilaṃ, vigāhetvā suviggaho.
29
29.
88他与十六家族一道,以头顶迎来大菩提树;
Mahābodhiṃ soḷasahi, kulehi saha muddhanā;
89迎请后,于吉时安置在庄严的亭榭中;
Ādāyo’ropayitvāna, velāyaṃ maṇḍape subhe.
30
30.
91兰卡之主将其安立,以兰卡王权作供养;
Ṭhapayitvāna laṃkindo, laṃkārajjena pūjayi;
92他将自己的王权完全交付给十六个家族。
Soḷasannaṃ samappetvā, kulānaṃ rajjamattano.
31
31.
94他亲自立于守门人之位,持续三日;
Sayaṃ dovārikaṭhāne, ṭhatvāna divase tayo;
95就在那里,人主举行了种种供养。
Tattheva pūjaṃ kāresi, vividhaṃ manujādhipo.
32
32.
97第十日,将大菩提树安置于妙丽的车乘上;
Mahābodhiṃ dasamiyaṃ, āropetvā rathesubhe;
98人主迎请而来,令那树王得以安立;
Ānayanto manussindo, dumindaṃ taṃ ṭhapāpayi.
33
33.
100善择处者,于东部精舍之地。
Pācinassa vihārassa, ṭhāne ṭhānavicakkhaṇo;
101他为大众及僧团置办了晨斋。
Pātarāsaṃ pavattesi, sasaṅghassa janassa so.
34
34.
103在此处,这是大玛欣德长老依十力(佛陀)所作之事;
Mahāmahindathere’ttha, kataṃ dasabalena taṃ;
104他向那位国王详尽无余地讲述了降伏龙王之事。
Kathesi nāgadamanaṃ, rañño tassa asesato.
35
35.
106长老闻后,便令于各处设立标记;
Therassa sutvā kāretvā, saññāṇāni tahiṃ tahiṃ;
107于世尊以坐卧等曾受用之处;
Paribhuttesu ṭhānesu, nisajjādīhi satthunā.
36
36.
109在提婆迦婆罗门村门口,及国王处。
Tivakkassa brāhmaṇassa, gāmadvāre ca bhūpati;
110将大菩提树安奉于各处。
Ṭhapāpetvā mahābodhiṃ, ṭhānesu tesu tesu ca.
37
37.
112在铺满洁净细沙的地面,簇拥着种种鲜花;
Suddhavāluka santhāre, nānāpupphasamākule;
113在悬挂旗帜的道路上,以花环作庄严。
Paggahitadhaje magge, pupphagghikavibhūsite.
38
38.
115供养大菩提树,昼夜无有懈怠;
Mahābodhiṃ pūjayanto, rattindiva matandito;
116于十四日,从阿努拉德普勒与普兰提迦迎请而来;
Ānayitvā cuddasiyaṃ, anurādha purantikaṃ.
39
39.
118树荫渐广,善为庄严此城;
Vaḍḍhamānakacchāyāya, puraṃ sādhu vibhūsitaṃ;
119由北门供养迎入
Uttarena ca dvārena, pūjayanto pavesiya.
40
40.
121由南门出已,复迎入
Dakkhiṇena ca dvārena, nikkhamitvā pavesiya;
122大云林园,为四佛所依止
Mahā meghavanārāmaṃ, catubuddhanisevitaṃ.
41
41.
124以悦意之语,善巧组成章句;
Sumanasseva vacasā, padesaṃ sādhusaṅkhataṃ;
125将前菩提道场,引入此怡人之境。
Pubbabodhiṭhitaṭṭhānaṃ, upanetvā manoramaṃ.
42
42.
127国王从十六个庄严之家族,
Kulehi so soḷasahi, rājā laṅkāradhārihi;
128放下大菩提树,将其安立之后,便放手舍离。
Oropetvā mahābodhiṃ, patiṭṭhā petu mossajji.
43
43.
130从手中放出仅一臂长的光芒,升至八十肘尺的高空;
Hatthato muttamattasā, asītiratanaṃ nabhaṃ;
131上升停住后,放出六色美妙光芒。
Uggantvāna ṭhitā muñci, chabbaṇṇā rasmiyo subhā.
44
44.
133普照岛屿后,触及梵天界便停住;
Dīpe patthariyā’hacca, brahmalokaṃ ṭhitā ahu;
134直至日落,那些悦目的光芒持续相续。
Sūriyatthaṅgamanāyāva, rasmiyo tā manoramā.
45
45.
136一万位男子,于神变中生起净信;
Purisā dasasahassāni, pasannā pāṭihāriye;
137修观后,证得阿拉汉果,于此出家。
Vipassitvānā’rahatthaṃ, patvāna idha pabbajuṃ.
46
46.
139大菩提树被请下后,于日落时分;
Orohitvā mahābodhi, sūriyatthaṅgame tato;
140于罗希尼河畔安立时,大地震动。
Rohiṇiyā patiṭṭhāsi, mahiyaṃ kampi medinī.
47
47.
142那些根株向上长出后,从锅口边缘
Mūlāni tāni uggantvā, kaṭāhamukhavaṭṭito;
143缠绕着那口锅,向下扎入大地。
Vinandhantā kaṭāhaṃ taṃ, otariṃsu mahītalaṃ.
48
48.
145大菩提树巍然安立,大众咸来云集;
Patiṭṭhitaṃ mahābodhiṃ, janā sabbe samagatā;
146以香、花等作供养,从四面八方礼敬。
Gandhamālādi pūjāhi, pūjayiṃsu samantato.
49
49.
148大云降雨,夹着冰雹,从四方而来;
Mahāmegho pavassittha, himagabbhā samantato;
149那些浓密清凉的云,遮蔽了大菩提树。
Mahābodhiṃ chādayiṃsu, sītalāni ghanāni ca.
50
50.
151七日之间,大菩提树隐没不现;
Sattāhāni mahābodhiṃ, tahiṃyeva adassanā;
152置身冰雪,他安然端坐,令众人生起净信。
Himagabbhe sannisīdi, pasādajananī jane.
51
51.
154七日既过,诸云悉皆消散;
Sattāhā tikkame meghā, sabbe apagamiṃsu te;
155大菩提树得以亲见,六色光芒亦得亲睹。
Mahābodhi ca dissittha, chabbaṇṇā raṃsiyopi ca.
52
52.
157大玛欣德长老与僧伽蜜多比丘尼,
Mahāmahindattheroca, saṅghamittā ca bhikkhunī;
158他们都与各自的随众一同来到那里,国王也与他的随众一同前来。
Tatthā’gañchuṃsaparisā, rājā saparisopi ca.
53
53.
160迦札村的刹帝利,檀陀村的刹帝利;
Khattiyā kājaraggāme, candanaggāma khattiyā;
161婆罗门提瓦卡,以及岛上诸居民。
Tivakka brāhmaṇo ceva, dīpavāsī janāpi ca.
54
54.
163凭借天神威力,他们前往大菩提树,极尽精勤。
Devānubhāvenā’gañchuṃ, mahābodhi mahussukkā;
164在那盛大的集会中,众人因神通变化而惊叹。
Mahāsamāgame tasmiṃ, pāṭihāriyavimhite.
55
55.
166东枝上有一枝成熟而无损的果实,众所共见;
Pakkaṃ pācinasākhāya, pekkhataṃ pakka’makkhataṃ;
167长老接住那坠落的枝条,交给国王去栽种。
Thero patantamādāya, ropetuṃ rājino adā.
56
56.
169置于盛满混合香粉的金盆之中;
Paṃsūnaṃ gandhamissānaṃ, puṇṇe soṇṇa kaṭāhake;
170就在那大座之处,安放好了那枝条——种植之主将它栽下。
Mahāsanassa ṭhāne taṃ, ṭhapitaṃ ropa’yissaro.
57
57.
172就在众人注视之间,便有八枝嫩芽破土而出;
Pekkhataṃyeva sabbesaṃ, uggantvā aṭṭha aṅkurā;
173八株幼菩提树生起,各高四肘。
Jāyiṃsu bodhitaruṇā, aṭṭhaṃsu catuhatthakā.
58
58.
175国王见这些幼菩提树,心生惊异;
Rājā te bodhitaruṇe, disvā vimhitamānaso;
176以白伞盖作礼,并行灌顶之供。
Setacchattena pūjesi, abhisekamadāsi ca.
59
59.
178在阎浮洲的帕塔纳港安置了八株菩提树苗;
Patiṭṭhāpesi aṭṭhannaṃ, jambukolamhi paṭṭane;
179那时,在大菩提树所在之处,船只靠岸登陆。
Mahābodhi ṭhita ṭhāne, nāvāyo rohane tadā.
60
60.
181在提瓦迦婆罗门村及佛塔园中亦然;
Tivakkabrāhmaṇagāme, thūpārāme tatheva ca;
182在伊萨罗沙门园的第一座塔庙庭院,
Issarasamaṇārāme, paṭhame cetiyaṅgaṇe.
61
61.
184在支提山园,以及在迦迦罗村;
Cetiya pabbatā rāme, tathā kājaragāmake;
185在旃檀村,各安置一株菩提树苗。
Candanagāmake cāti, ekekaṃ bodhilaṭṭhikaṃ.
62
62.
187其余四株从幼苗生出,共成三十二株菩提树苗;
Sesā catupakkajātā, dvattiṃsa bodhilaṭṭhiyo;
188遍布一由旬之地,在诸方寺院中;
Samantā yojanaṭhāne, vihāresu tahiṃ tahiṃ.
63
63.
190为利益岛民而安立;
Dīpāvāsī janasseva, hitatthāya patiṭṭhite;
191于大菩提树王之下,以正自觉者之威德力。
Mahābodhi dumindamhi, sammāsambuddha tejasā.
64
64.
193阿努罗的随从众,于僧伽蜜多长老尼座前。
Anulāsāsa parisā, saṅghamittāya theriyā;
194于其座前出家已,得证阿拉汉果。
Santike pabbajitvāna, arahattamapāpuṇi.
65
65.
196那位名为阿利咤的刹帝利,有五百随从相随。
Ariṭṭho so pañcasata-parivāro ca khattiyo;
197在长老尼面前出家后,证得阿拉汉果。
Therantike pabbajitvā, arahattamapāpuṇi.
66
66.
199那些从此处带来八株大菩提树的人,来自富豪家族。
Yāni seṭṭhikulāna’ṭṭha-mahābodhimidhāharuṃ;
200因此,他们被称为“迎菩提树家族”。
Bodhāharakulānīti, tāni tena pavuccare.
67
67.
202名为“优婆夷寺”者,即是那众所周知的比丘尼净舍;
Upāsikā vihāroti, ñāte bhikkhunupassaye;
203大长老尼僧伽蜜多,与僧团共住于此。
Sasaṅghā saṅghamittā sā, mahātherī tahiṃ vasi.
68
68.
205他命人在彼处建造了以三处居舍为首的屋宅;
Agārattayapāmokkhe , agāre tattha kārayi;
206于十二处屋宅之中,他命人将柱立于一处大宅内。
Dvādasa tesu ekasmiṃ, mahāgāre ṭhapāpayi.
69
69.
208作为大菩提之顶首,犹如船泊于新井之畔;
Mahābodhisametāya, nāvāya kūpayaṭṭhikaṃ;
209我所亲爱者中,有一处不燃之地,彼处有三;
Ekasmiṃ piya mekasmiṃ, arittaṃ tehi teviduṃ.
70
70.
211即使其他部派兴起时,他们的十二处房舍也依然存在;
Jāte aññanikāyepi, agārā dvādasāpi te;
212比丘尼们一直使用着象房。
Hatthāḷaka bhikkhunīhi, vaḷañjayiṃsu sabbadā.
71
71.
214国王的吉祥象,随心漫步,安适自在;
Rañño maṅgalahatthi so, vicaranto yathāsukhaṃ;
215在城的一侧,清凉的山涧之中。
Purassa ekapassamhi, kandarantamhi sītale.
72
72.
217在卡丹巴花丛中,它觅食后停立;
Kadambapupphagumbante, aṭṭhāsi gocaraṃ caraṃ;
218得知那头大象乐在其中,他们便在那里造了一个水槽。
Hatthiṃ tattharataṃ ñatvā, akaṃsu tattha āḷhakaṃ.
73
73.
220后来有一天,这头大象不取食团。
Atheka divasaṃ hatthī, nagaṇhi kabaḷāni so;
221国王便向那位令洲岛清净的长老请问他的看法。
Dīpappasādakaṃ theraṃ, rājā so pucchitaṃ mataṃ.
74
74.
223在卡丹巴花丛中,它建造了佛塔。
Kadambapupphagumbasmiṃ, thūpassa karaṇaṃ karī;
224大长老对大王说:“它想要。”
Icchatīti mahāthero, mahārājassa abravi.
75
75.
226在那里,建起了安放舍利的塔与塔的殿堂。
Sadhātukaṃ tattha thūpaṃ, thūpassa gharameva ca;
227国王迅速建造,常怀利乐众生之心。
Khippaṃ rājā akāresi, niccaṃ janahiterato.
76
76.
229僧伽蜜多长老尼,好乐空寂住处;
Saṅghamittā mahātherī, suññāgārābhilāsinī;
230因其所住寺院,嘈杂拥挤。
Ākiṇṇattā vihārassa, vussamānassa tassa sā.
77
77.
232她志求教法的增长,并为诸比丘尼众的利益;
Vuddhatthinī sāsanassa, bhikkhunīnaṃ hitāya ca;
233这位明智者渴望另一处比丘尼的住处。
Bhikkhunupassayaṃ aññaṃ, icchamānā vicakkhaṇā.
78
78.
235前往彼塔寺后,她尽享远离之乐;
Gantvā cetiyagehaṃ taṃ, pavivekasukhaṃ bhusaṃ;
236她善巧于静处安住,清净无染,度过了日间时分。
Divāvihāraṃ kappesi, vihārakusalā’malā.
79
79.
238国王为礼敬长老尼,前往比丘尼的住处;
Theriyā vandanatthāya, rājā bhikkhunupassayaṃ;
239到了之后,听闻她已抵达那里,便又前往彼处礼敬。
Gantvā tattha gataṃ sutvā, gantvāna tattha vandiya.
80
80.
241与她互相寒暄后,便问起前来此处的原因。
Sammoditvā tāya saddhiṃ, tatthāgamanakāraṇaṃ;
242了知了她的意图,善知心意者即彻知其心中所想。
Tassā ñatvā adhippāyaṃ, adhippāya vidū vidū.
81
81.
244塔寺的四周,有一座宜人的比丘尼住处。
Samantā thūpagehassa, rammaṃ bhikkhunupassayaṃ;
245那位为诸天所敬爱的提萨大王兴建了它。
Devānaṃpiyatisso so, mahārājā akārayi.
82
82.
247在哈塔拉卡近旁,建造了比丘尼住处;
Hatthāḷhakasamīpamhi , kato bhikkhunupassayo;
248由此,它便以‘哈塔拉卡寺’之名而闻名。
Hatthāḷhakavihāroti, vissuto āsi tena so.
83
83.
250那位名为善友的僧伽蜜多,是大长老尼,具大智慧;
Sumittā saṅghamittā sā, mahātherī mahāmatī;
251她便在那宜人的比丘尼精舍中住了下来。
Tasmiñhi vāsaṃ kappesi, ramme bhikkhunupassaye.
84
84.
253如是,为利益世间、为增长教法,
Evaṃ laṃkā lokahitaṃ sāsanavuddhiṃ;
254他正清净此大菩提树王,
Saṃsodhento esa mahābodhi dumindo;
255在悦意的楞伽岛上,宜人的大云林中,
Laṃkādīpe ramme mahāmeghavanasmiṃ,
256他具足种种神通变化,速疾入灭。
Aṭṭhā sīghaṃ kālamanekabbhūtayuttoti.
259在为令善人净信并生起悚动而作的《大史》中
Sujanappasādasaṃvegatthāya kate mahāvaṃse
260名为“菩提树来临”
Bodhiāgamano nāma
261第十九章。
Ekūnavīsatimo paricchedo.