第十八章
1第十八章
Aṭṭhārasama pariccheda
2大菩提树之迎请
Mahābodhiggahaṇo
1
1.
2为迎请大菩提树与长老尼,那位国王;
Mahābodhiñca theriñca, āṇāpetuṃ mahīpati;
3在自己的家中,忆念着长老的言教。
Therena vuttavacanaṃ, saramāno sake ghare.
2
2.
5在雨安居中的一天,他坐于长老跟前;
Antovasse’ka divasaṃ, nisinno therasantike;
6与大臣们商议之后,关于自己的外甥一事。
Sahā’maccehi mantetvā, bhāgineyyaṃ sayaṃ sakaṃ.
3
3.
8为派遣名为阿利陀的大臣去承办此事;
Ariṭṭhanāmakā’maccaṃ , tasmiṃ kamme niyojituṃ;
9商议并召唤后,说出了这番话。
Mantvā āmantayitvāna, idaṃ vacanamabravi.
4
4.
11你当能……从法阿育王那里,
Tā sakkhissasi....., dhammāsokassa santikā;
12将大菩提树与僧伽蜜多长老尼迎请至此。
Mahābodhiṃ saṅghamittaṃ, theriṃ ānayituṃ idha.
5
5.
14陛下,我必能从那里将他们两位迎来。
Sakkhissāmi ahaṃ deva, ānetuṃ taṃ duve tato;
15若我来此之后得以获允出家,我便出家,施与尊敬者。
Idhā’gato pabbajituṃ, sace lacchāmi mānada.
6
6.
17国王说:“愿如是成就”,便派遣他前往该处。
Evaṃ hotūti vatvāna, rājā taṃ tattha pesayi;
18他领受了长老与国王的教令,顶礼之后。
So therassa ca rañño ca, sāsanaṃ gayha vandiya.
7
7.
20于阿沙尤迦月白分之第二日,他出发了。
Assayujasukkapakkhe, nikkhanto dutiye’hani;
21他带着随从,在阎浮果港的码头登上了船。
Sānuyutto jambukole, nāvamāruyha paṭṭane.
8
8.
23由于长老的决意之力,他显现大神通后;
Mahodamiṃ karitvāna, therādhiṭṭhānayogato;
24就在出发当天,便抵达了可爱的花城。
Nikkhantadivaseyeva, rammaṃ pupphapuraṃ agā.
9
9.
26那时,阿努拉王妃与五百名侍女一同;
Tadā tu anulādevī, pañcakaññāsatehi ca;
27与五百名后宫妇女一同。
Antepurikaitthīnaṃ, saddhiṃ pañcasatehi ca.
10
10.
29受持十戒,身着袈裟,清净庄严。
Dasasīlaṃ samādāya, kāsāya vasanā suci;
30这些求愿出家、尚未受具足戒者,正期盼着长老尼的到来。
Pabbajjāpekkhi nisekhā, pekkhanti theriyā’gamaṃ.
11
11.
32在城中一处宜人的比丘尼寺院里,
Nagarasse’kadesamhi, ramme bhikkhunupassaye;
33由国王敕建,这位善持戒者便安住其中。
Kārāpite narindena, vāsaṃ kappesi subbatā.
12
12.
35居士们称此(住处)为比丘尼住处;
Upāsikāhi tāhe’sa, vutto bhikkhunupassayo;
36由此,它在楞伽岛上以‘居士寺’之名而著称。
Upāsikā vihāroti, tena laṃkāya vissuto.
13
13.
38法阿育王的外甥,名为大阿利陀;
Bhāgineyyo mahā’riṭṭho, dhammāsokassa rājino;
39他呈上国王的谕令后,便转述了长老的嘱托。
Appetvā rājasandesaṃ, therasandesa’mabravi.
14
14.
41王啊,您这位王中之象,乃是同伴的堂兄弟;
Bhātujayā sahāyassa, rañño te rājakuñjara;
42她渴望出家,恒常安住于自制之中。
Ākaṅkhamānā pabbajjaṃ, niccaṃ vasati saññatā.
15
15.
44请派遣僧伽蜜多比丘尼,令她出家。
Saṅghamittaṃ bhikkhuniṃ taṃ, pabbājetuṃ visajjaya;
45与她一同前来的,还有大菩提树的南枝。
Tāya saddhiṃ mahābodhi-dakkhiṇasākhameva ca.
16
16.
47长老尼也将长老的这番话告诉了她。
Theriyā ca tamevatthaṃ, abravi therabhāsitaṃ;
48她来到父亲身边,这位长老尼便转述了长老的看法。
Gantvā pitusamīpaṃ sā, therī theramataṃ bravī.
17
17.
50国王说:“母亲啊,我见不到您,又如何能……”
Āha rājā tuvaṃ amma, apassanto kathaṃ ahaṃ;
51我将消除因与子孙离别而生起的悲伤。”
Sokaṃ vinodayissāmi, puttanattaviyogajaṃ.
18
18.
53她对我说:‘大王,请敬重我兄弟的言语’
Āha sā me mahārāja, bhātuno vacanaṃ garu;
54应被流放者众多,因此我必须前往那里。
Pabbājanīyā ca bahū, gantabbaṃ tattha tena me.
19
19.
56‘杀害老师者不配拥有大菩提树。’
‘‘Satthaghātamanārahā, mahābodhimahīruhā;
57国王思惟:“我如何能取树枝呢?”
Kathannu sākhaṃ gaṇissaṃ’’, iti rājā vicintayī.
20
20.
59他依从名为大天的大臣之意,
Amaccassa mahādeva-nāmakassa matena so;
60邀请比丘僧团,供养饮食后,询问了国王。
Bhikkhusaṅghaṃ nimantetvā, bhojetvā pucchi bhūpatiṃ.
21
21.
62尊者,是否应将大菩提树遣往楞伽?
Bhante laṃkaṃ mahābodhi, pesetabbā nu kho iti;
63那位目犍连子长老即说:“应当派遣。”
Thero moggaliputto so, pesetabbāti bhāsiya.
22
22.
65具五眼者已成就五种大决意。
Kataṃ mahāadhiṭṭhāna-pañcakaṃ pañcacakkhunā;
66国王听了此言,欢喜踊跃。
Ābhāsi rañño taṃ sutvā, tussitvā dharaṇīpati.
23
23.
68那条通往大菩提树的道路,长七由旬;
Sattayojanikaṃ maggaṃ, so mahābodhigāminaṃ;
69恭敬地令人清扫后,以种种方式加以庄严。
Sodhāpetvāna sakkaccaṃ, bhūsāpeti anekadhā.
24
24.
71命人取出黄金,用以锻造钵盂;
Suvaṇṇaṃ nīharāpesi, kaṭāhakaraṇāya ca;
72毗首羯磨现前,手持秤杆与底座。
Vissakammo ca āgantvā, satulādhārarūpavā.
25
25.
74“此钵,当依何等尺寸而造?”被这样问道;
‘‘Kaṭāhaṃ kiṃ pamāṇaṃ nu, karomī’ti apucchitaṃ;
75他如此答道:“你自己知道量的分寸,那就由你来做吧。”
‘‘Ñatvā pamāṇaṃ tvaṃyeva, karohi’’ iti bhāsiya.
26
26.
77取来黄金,以手擦拭;
Suvaṇṇā gahetvāna, hatthena parimajjiya;
78当场化现出钵,便离去了。
Kaṭāhaṃ taṅkhaṇaṃyeva, nimminitvāna pakkami.
27
27.
80深五掌,周长九掌;
Navahatthaparikkhepaṃ, pañcahatthaṃ gabhīrato;
81直径三掌,厚八指,极为殊妙。
Tihatthavikkhambhayutaṃ, aṭṭhaṅgulaghanaṃ subhaṃ.
28
28.
83口缘如幼象鼻端,
Yuvassa hatthino soṇḍa-pamāṇamukhavaṭṭikaṃ;
84国王将它紧握,那是愚人与天神所共有的。
Gāhā petvāna taṃ rājā, bālasurasamappakaṃ.
29
29.
86长七由旬,宽一由旬;
Sattayojanadīghāya, vitthatāyati yojanaṃ;
87有四支军队与大比丘众伴随。
Senāya caturaṅginyā, mahābhikkhugaṇena ca.
30
30.
89走近饰以种种华丽装饰的大菩提树
Upagamma mahābodhiṃ, nānālaṅkārabhūsitaṃ;
90那棵大菩提树饰以各种宝石,悬挂着各式各样的旗帜花环。
Nānāratanacittaṃ taṃ, vividhaddhajamāliniṃ.
31
31.
92散落着各种花朵,回响着各种乐器之声;
Nānākusumasaṃkiṇṇaṃ , nānāturiyaghositaṃ;
93以军队环绕护卫,并以布幔围起。
Senāya parivāretvā, parikkhipiya sāṇiyā.
32
32.
95以一千位大长老为首的广大僧团;
Mahātherasahassena, pamukhena mahāgaṇe;
96以及一千多位已灌顶的国王。
Raññaṃ pattābhisekānaṃ, sahassenā’dhikena ca.
33
33.
98他由随从簇拥着,恭敬地绕行大菩提树;
Attānaṃ parivāretvā, mahābodhiñca sādhukaṃ;
99合掌致敬,凝望大菩提树。
Olokesi mahābodhiṃ, paggahetvāna añjaliṃ.
34
34.
101其南侧的枝干,长约四肘;
Tassā dakkhiṇasākhāya, catuhatthapamāṇakaṃ;
102除了树墩与四肘长的枝干,其余枝条皆隐没不见。
Ṭhānaṃ khandhañca vajjetvā, sākhā antaradhāyisuṃ.
35
35.
104大地之主目睹此神变,满心欢喜;
Taṃ pāṭihāriyaṃ disvā, patīto puthavīpati;
105他宣称:“我当以王权供养大菩提树。”
‘‘Pūjema’haṃ mahābodhiṃ, rajjenā’hi udīriya.
36
36.
107大王登基灌顶,统御大王国土,并灌顶了大菩提树。
Abhisiñci mahābodhīṃ, mahārajje mahīpati;
108以花鬘等物供养大菩提树后,右绕礼拜。
Pupphādīhi mahābodhiṃ, pūjetvāna padakkhiṇaṃ.
37
37.
110于八处顶礼,并合掌敬拜后,
Katvā aṭṭhasu ṭhānesu, vanditvāna katañjalī;
111于镀金并饰以种种珍宝的台座上。
Suvaṇṇakhacite pīṭhe, nānāratanamaṇḍite.
38
38.
113自其顶端以至纯净之处,那个金盆;
Svārohe yāva sāucce, taṃ suvaṇṇakaṭāhakaṃ;
114安置停当后,便登上树,去摘取那最上的枝干。
Ṭhapāpetvāna āruyha, gahetuṃ sākhamuttamaṃ.
39
39.
116以金笔蘸取雄黄后,
Ādiyitvāna sovaṇṇa tulikāya manosilaṃ;
117于枝干上书写后,便作如是真实誓言。
Lekhaṃ datvāna sākhāya, saccakriyamakā iti.
40
40.
119“若我应从此大菩提树,前往楞伽岛,”
‘‘Laṃkādīpaṃ yadi ito, gantabbaṃ urubodhiyā;
120若我于佛陀的教法中已无疑惑。
Nibbematiko buddhassa, sāsanamhi sace ahaṃ.
41
41.
122愿大菩提树南侧的吉祥枝干,自行
Sayaṃyeva mahābodhi-sākhāyaṃ dakkhiṇā subhā;
123截断后,安立于此金盆中。
Chijjitvāna patiṭṭhātu, idha hemakaṭāhake.
42
42.
125大菩提枝在书写处自行断落;
Lekhaṭhāne mahābodhi, chijjitvā sayameva sā;
126立于盛满香泥团的锅上。
Gandhakaddamapūrassa, kaṭāhasso’pariṭṭhitā.
43
43.
128在根部铭文之上,每隔三指间距。
Mūlalekhāya upari, tiyaṅgulatiyaṅgule;
129人主布设了雌黄铭文,并加以围护。
Dadaṃ manosilā lekhā, parikkhipi narissaro.
44
44.
131先取粗大的根,随后再取细小的;
Ādiyā thūlamūlāni, khuddakāni’tarāhi tu;
132一一伸出十支,交结成网状。
Nikkhamitvā dasa dasa, jālībhūtā niotaruṃ.
45
45.
134见此神变,国王极为欢喜;
Taṃ pāṭihāriyaṃ disvā, rājā’tīva pamodito;
135国王便在那里发出欢呼,周围的大众也一同欢呼。
Tatthevā’kāsi ukkuṭṭhiṃ, samantā parisāpi ca.
46
46.
137比丘僧团满怀欢喜,发出了善哉的赞叹。
Bhikkhusaṅgho sādhukāraṃ, tuṭṭhacitto pamodayi;
138数千次挥舞衣袂,于四方各处扬起。
Celukkhepasahassāni, pavattiṃsu samantato.
47
47.
140如此,以百数之根,在那芳香的泥团中,
Evaṃ satena mūlānaṃ, tattha sā gandhakaddame;
141大菩提树巍然安立,令大众心生净信。
Patiṭṭhāsi mahābodhi, pasādentī mahājanaṃ.
48
48.
143其树干高十手,五根枝条,令人心悦神怡;
Tassā khandho dasahattho, pañcasākhā manoramā;
144每枝长四手,缀以十枚半果实为庄严。
Catuhatthā catuhatthā, dasaḍḍhaphalamaṇḍitā.
49
49.
146其枝条有千数,他们枝条如是安住;
Sahassantu pasākhānaṃ, sākhānaṃ tāsamāsi ca;
147这棵大菩提树,具足令心悦意的庄严。
Evaṃ āsi mahābodhi, manoharasiridharā.
50
50.
149当大菩提树安立于大地的那一刻,
Kaṭāhamhi mahābodhi-patiṭṭhitakkhaṇe mahī;
150大地为之震动,种种神变俱现。
Akampi pāṭihīrāni, ahesuṃ vividhāni ca.
51
51.
152天界与人间的乐器,自己发出声响;
Sayaṃ nādehi tūriyānaṃ, devesu mānusesu ca;
153以及诸天与梵众的善哉欢呼声。
Sādhukāraninādeti, devabrahmagaṇassa ca.
52
52.
155云、兽、鸟、夜叉等的鸣叫之声。
Meghānaṃ migapakkhinaṃ, yakkhādīnaṃ ravehi ca;
156由这些叫声与大地震动,汇成一片巨大的喧哗。
Ravehicamahīkampe, ekakolāhalaṃ ahu.
53
53.
158菩提树的叶与果,放出绚丽的六色光芒;
Bodhiyā phalapattehi, chabbaṇṇarasmiyo subhā;
159光芒放射而出,遍满整个轮围世界,令其全然庄严。
Nikkhamitvā cakkavāḷaṃ, sakalā sobhayiṃsu ca.
54
54.
161大菩提树从车上腾起,升入空中;
Sakaṭāhā mahābodhi, uggantvāna tato nabhaṃ;
162隐没于雪山深处,七日不现。
Aṭṭhāsi himagabbhamhi, sattāhāni adassanā.
55
55.
164国王下了座榻,便在那里住了七天。
Rājā oruyha pīṭhamhā, taṃ sattāhaṃ tahiṃ vasaṃ;
165恒常以种种方式,行大菩提供养。
Niccaṃ mahābodhipūjaṃ, akāsi ca anekadhā.
56
56.
167于过去的那七日中,一切雪山之人;
Atīte tamhi sattāhe, sabbe himavalāvakā;
168皆入大菩提,一切光明亦悉入。
Pavisiṃsu mahābodhiṃ, sabbākā raṃsiyopi ca.
57
57.
170以纯净白米所祭祀,安立于车上;
Suddhenakadisissittha, sākaṭāhe pattiṭṭhitā;
171为一切广大民众,这令人心生喜悦的大菩提;
Mahājanassa sabbassa, mahābodhi manoramā.
58
58.
173大菩提示现种种神变之时;
Pavattamhi mahābodhi, vividhe pāṭihāriye;
174从地面升腾而起,令大众惊叹。
Vimhāpayanti janataṃ, pathavītalamoruhi.
59
59.
176以此种种神变,他复得满足;
Pāṭihirehi’nekehi , tehi so pīṇito puna;
177大王以王者盛仪,供养大菩提。
Mahārājā mahābodhiṃ, mahārajjena pūjayi.
60
60.
179以盛大的灌顶礼敬大菩提树,并作供养;
Mahābodhiṃ mahārajje-nābhisiñciya pūjayaṃ;
180以种种供养,他仍在那里住了七日。
Nānāpūjāhi sattāhaṃ, puna tattheva so vasi.
61
61.
182在阿湿缚庾阇月的白分,十五布萨日;
Assayujasukkapakkhe, pannarasauposathe;
183此后,历经十四天,他证得了大菩提。
Aggahesi mahābodhiṃ, dvisattāhamaccaye tato.
62
62.
185于頞湿缚庾闍月的黑分,十四日布萨之日;
Assayujakāḷapakkhe, catuddasauposathe;
186这位车中尊将大菩提安奉于吉祥之车上。
Rathe subhe ṭhapetvāna, mahābodhiṃ rathesabho.
63
63.
188即于当日供养后,迎请至自己的都城;
Pūjento taṃ dinaṃyeva, upanetvā sakaṃ puraṃ;
189令造吉祥殿堂,以种种方式庄严装饰。
Alaṅkaritvā bahudhā, kāretvā maṇḍapaṃ subhaṃ.
64
64.
191于羯提迦月白分之第一日,在那里,
Kattikasukkapakkhassa, dine pāṭipade tahiṃ;
192于大娑罗树根下,礼敬朝东之吉祥大菩提;
Mahābodhiṃ mahāsāla-mūle pācinate subhe.
65
65.
194令人妥善安置后,日日奉上种种供养;
Ṭhapāpetvāna kāresi, pūjā’nekā dine dine;
195自取得后第十七日,便生出九种新芽。
Gāhato sattarasame, vivase tu navaṅkirā.
66
66.
197他们仅出现一次,彼即诸国之主;
Sakiṃ yevaajāyiṃsu, tassā’nekanarādhipo;
198心怀欢喜,以大礼敬尊奉大菩提树,继以王政再度供养。
Tuṭṭhacitto mahābodhiṃ, puna rajjena pūjayi.
67
67.
200大自在天于登基之后,以大灌顶之水浇沐大菩提树;
Mahārajje’bhi siñcitvā, mahābodhiṃ mahissaro;
201又举行了种种大菩提树供养。
Kāresi ca mahābodhi-pūjā nānappakārakaṃ.
68
68.
203如此,在库苏玛城中,有众多的湖泊池沼。
Iti kusumapure saresaraṃsā,
204饰以种种美丽旗帜的广阔城池。
Bahuvidhacārudhajākulāvisālā;
205光辉灿烂、胜妙无比的菩提树供养,
Surucirapavaroru bodhipūjā,
206令天人之心喜悦绽放。
Marunaracittavikāsinī ahosīti.
209为令善人生信与悚动而作之《大史》中
Sujanappasādasaṃvegatthāya kate mahāvaṃse
210名为大菩提树之迎取
Mahābodhiggahaṇo nāma
211第十八章。
Aṭṭhārasamo paricchedo.