第十五章
1第十五章
Pañcadasama pariccheda
2大寺的接受者
Mahāvihāra paṭiggahako
1
1.
2象厩亦拥挤,如是便云集于彼处;
Hatthisālāpi sambādhā, iti tattha samāgatā;
3他们在欢喜的喜悦林,在南门外。
Te nandanavane ramme, dakkhiṇadvārato bahi.
2
2.
5在王园茂密荫凉、凉爽的青草地上,
Rājuyyāne ghanacchāye, sītale nīlasaddale;
6心怀恭敬的人们为长老们铺设了座席。
Paññāpesuṃ āsanāni, therānaṃ sādarā narā.
3
3.
8长老走出南门,便在那里坐下;
Nikkhamma dakkhiṇadvārā, thero tattha nisīdi ca;
9许多出身高贵的妇女也来到那里。
Mahākulīnā cā’gamma, itthiyo bahukā tahiṃ.
4
4.
11她们靠近长老坐下,遍满园林。
Theraṃ upanisīdiṃsu, uyyānaṃ pūrayantiyo;
12长老为她们宣说了《愚智经》。
Bālapaṇḍitasuttantaṃ, tāsaṃ thero adesayi.
5
5.
14她们当中,千名女子证得了初果;
Sahassaṃ itthiyo tāsu, paṭhamaṃ phalamajjhaguṃ;
15就这样,就在那座园林中,已到了傍晚时分。
Evaṃ tattheva uyyāne, sāyaṇhasamayo ahu.
6
6.
17于是长老们便动身,说道:“我们前往那座山吧。”
Tato therā nikkhamiṃsu, ‘‘yāma taṃ pabbataṃ’’ iti;
18他们禀报国王后,国王便迅速赶来。
Rañño paṭinivedesuṃ, sīghaṃ rājā upāgami.
7
7.
20国王到来后,对长老说:“天色已晚,山路又远,
Upāgammā’bravī theraṃ, ‘‘sāyaṃ dūro ca pabbato;
21就在这欢喜园中,住处安乐。
Idheva nandanuyyāne, nivāso phāsuko iti.
8
8.
23因距城太近,便说是“不适当”;
Purassa accāsannattā, ‘‘asāruppa’’nti bhāsite;
24“大云林园,并不太远,就在附近。”
‘‘Mahāmeghavanuyyānaṃ, nātidūrāti santike.
9
9.
26那宜人之地,树荫与水具足,愿您喜爱那里的住处。
Rammaṃ chāyūdakūpetaṃ, nivāso tattha rocatu;
27“尊者,请返回吧。”长老便从那里折返了。
Nivattitabbaṃ bhante’’nti, thero tattha nivattayi.
10
10.
29在那折返之处,迦昙婆河畔附近;
Tasmiṃ nivattaṭhānamhi, kadambanadiyantike;
30据说,建造了一座名为“返回塔”的塔。
Nivattacetiyaṃ nāma, kataṃ vuccati cetiyaṃ.
11
11.
32那位御者中的牛王,带领长老从欢喜园南侧,
Taṃ nandanā dakkhiṇena, nayaṃ theraṃ rathesabho;
33前往大云林园的东门。
Mahāmeghavanuyyānaṃ, pācinadvārakaṃ nayi.
12
12.
35在那座可爱的王宫中,床榻与座椅已妥善铺设。
Tattha rājaghare ramme, mañcapīṭhāni sādhukaṃ;
36令人铺设停当后,说道:“请在此安居,自在舒适。”
Sādhūti santharāpetvā, ‘‘vasate’tta sukhaṃ’’ iti.
13
13.
38国王向长老们顶礼后,在大臣们的簇拥下;
Rājā there’bhivādetvā, amaccaparivārito;
39入城后,长老们那一夜便在那里安住。
Puraṃ pāvisi therā tu, taṃ rattiṃ tattha te vasuṃ.
14
14.
41清晨时分,大地之主手持鲜花,
Pabhāteyeva pupphāni, gāhetvā dharaṇīpati;
42走近长老,顶礼后,以鲜花供养。
There upacca vanditvā, pūjetvā kusumehi ca.
15
15.
44他问道:“您是否安住得舒适?园林是否宜人?”
Pucchi kacci sukhaṃ vuṭṭhaṃ, uyyānaṃ phāsukaṃ iti;
45“安住得舒适,大王,园林是宜人的。”
Sukhaṃ vutthaṃ mahārāja, uyyānaṃ yati phāsukaṃ.
16
16.
47他问道:“尊者,此园可供僧团使用吗?”
Ārāmo kappate bhante, saṅghassā’’ti apucchi so;
48那位通达何事适宜、何事不适宜的(佛陀)说:“适宜。”
‘‘Kappate’’iti vatvāna, kappākappesu kovido.
17
17.
50长老宣说了接受竹林园之事;
Thero veḷuvanārāma, paṭiggahaṇamabravi;
51听闻之后,他欢喜踊跃,大众也欢喜踊跃。
Taṃ sutvā abhihaṭṭho so, tuṭṭhahaṭṭho mahājano.
18
18.
53为礼敬诸长老,天女亦前来;
Therānaṃ vandanatthāya, devī tu anulāgatā;
54与五百天女一起,她证得了第二果。
Saddhiṃ pañcasatitthīhi, dutiyaṃ phalamajjhagā.
19
19.
56这位五百天女之主对国王说:
Sā pañcasatā devī, anulā’ha mahīpati;
57「大王,我们要出家!」国王这样对长老说。
‘‘Pabbajissāma devā’’ti, rājā theramavoca so.
20
20.
59「请度这些女子出家吧。」长老对国王说。
Pabbājetha imāyo’’ti, thero āha mahīpatiṃ;
60「大王,由低劣者度女子出家,并不适宜。」
‘‘Na kappati mahārāja, pabbājetuṃ thiyo hino.
21
21.
62在华氏城,我有一位比丘尼妹妹;
Atthi pāṭaliputtasmiṃ, bhikkhunī me kaniṭṭhikā;
63她名叫僧伽蜜多,以博学多闻著称。
Saṅghamittāti nāmena, vissutā sā bahussutā.
22
22.
65从人王与沙门王的大菩提树,
Narindasamaṇindassa, mahābodhidumindato;
66他手持南枝,同样,诸胜妙比丘尼也是如此。
Dakkhiṇaṃ sākhamādāya, tathā bhikkhuniyo varā.
23
23.
68请派遣使者到我父王那里,传话:‘让她来吧!’
Āgacchatū’ti pesehi, rañño no pitu santikaṃ;
69这位长老尼将令这些前来的女子出家。
Pabbājessati sā therī, āgatā itthiyo imā.
24
24.
71国王称“善哉”,便拿起那殊胜的灌顶瓶;
‘‘Sādhu’’ti vatvā gaṇhitvā, rājā bhiṅkāramuttamaṃ;
72“这大云林园,我便施与僧团。”
‘‘Mahāmeghavanuyyānaṃ, dammi saṅghassi’maṃ iti.
25
25.
74于玛欣德长老手中,倾倒净水;
Mahindatherassa kare, dakkhiṇodakamā’kirī;
75大水倾泻于地,广阔大地为之震动。
Mahiyā patite toye, akampittha mahā mahī.
26
26.
77“大地因此震动,是这么回事吗?”大地守护者向他问道;
‘‘Tasmā kampati bhūmī’’ti, bhūmipālo apucchi taṃ;
78他回答说:“因为教法已在这岛洲上稳固安立,所以大地震动。”
Patiṭṭhitattā dīpamhi, sāsanassā’ti so bravi.
27
27.
80出身高贵者将素馨花奉与长老;
Therassa upanāmesi, jātipupphāni jātimā;
81长老来到王宫,于其南侧而立。
Thero rājagharaṃ gantvā, tassa dakkhiṇato ṭhito.
28
28.
83在毕丘拉树上,撒下八捧花。
Rukkhamhi picule aṭṭha, pupphamuṭṭhī samokirī;
84当时大地亦震动,我被问起其中原因。
Tatthāpi puthavī kampi, puṭṭho tassā’ha kāraṇaṃ.
29
29.
86于此地,于三尊佛时,曾有一座讲堂;
Ahosi tiṇṇaṃ buddhānaṃ, kāle’pi idha mālako;
87如今,它也将成为国王与僧团举行羯磨的场所。
Narindasaṅghakammatthaṃ, bhavissati idānipi.
30
30.
89在王城北面,他建造了一座美丽的莲花池;
Rājagehā uttarato, cārupokkharaṇiṃ agā;
90就在那里,长老撒下了同样的花朵。
Tattakā neva pupphāni, thero tatthāpi okiri.
31
31.
92就在那里,大地也为之震动。当被问起其中的缘故时,我这样答道:
Tatthā’pi puthuvī kampi, puṭṭho tassā’ha kāraṇaṃ;
93大王,这座暖房与莲花池将在此处。
‘‘Jantaghara pokkharaṇī, ayaṃ hessati bhūmipa’’.
32
32.
95他前往那座王宫的城门楼,
Tasseva rājagehassa, gantvāna dvārakoṭṭhakaṃ;
96仙人便用那些同样的花,供养了那个地方。
Tattakehe’va pupphehi, taṃ ṭhānaṃ pūjayī isi.
33
33.
98就在此处,大地震动,他身毛竖立,激动不已;
Tatthāpi puthuvīkampi, haṭṭhalomo atīvaso;
99国王询问缘由,长老便为他说其缘由。
Rājā taṃ kāraṇaṃ pucchi, thero tassā’ha kāraṇaṃ.
34
34.
101于此劫中,从三位佛陀的菩提树而来,
Imamhi kappe buddhānaṃ, tiṇṇannaṃ bodhirukkhato;
102从南方取来枝条,种于此地,大王。
Ānetvā dakkhiṇāsākhā, ropitā idha bhūmipa.
35
35.
104我们如来的菩提枝,亦为南方所出;
Tathāgatassa amhākaṃ, bodhisākhāpi dakkhiṇā;
105即将于此地安立,大王。
Imasmiṃyeva ṭhānamhi, patiṭṭhissati bhūmipa.
36
36.
107从那里,大长老前往大无忧树花环平台;
Tato’gamā mahāthero, mahāmucalamālakaṃ;
108同样多的花朵,便在那处散落。
Tattakāneva pupphāni, tasmiṃ ṭhāne samokiri.
37
37.
110即便如此,大地依然震动;被问及“大地为何震动”时,我说明了原因。
Tathāpi puthavī kampi, puṭṭho tassā’ha kāraṇaṃ;
111大地之主啊,僧团的布萨堂将坐落于此。
Saṅghassu posathā gāraṃ, idha hessati bhūmipa.
38
38.
113随后,大地之主前往问芒果台;
Pañhambamālakaṭṭhānaṃ, tato’gamā mahīpati;
114成熟的芒果,色香与味,无上微妙。
Supakkaṃ ambapakkañca, vaṇṇagandharasuttamaṃ.
39
39.
116国王的御苑守护者,呈上了一个大芒果;
Mahantaṃ upanāmesi, rañño uyyānapālako;
117国王将那个极为悦意的芒果,呈献给了长老。
Taṃ therassupanāmesi, rājā atimanoramaṃ.
40
40.
119利益众生的长老,示现了坐下的姿态;
Thero nisīdanākāraṃ, dassesi janatā hito;
120国王便在那里铺设了殊胜的敷具。
Attharāpesi tattheva, rājā attharaṇaṃ varaṃ.
41
41.
122大地之主将芒果给予坐在那里的长老;
Adā tattha nisinnassa, therassambaṃ mahīpati;
123长老受用之后,便为国王种下芒果核。
Thero taṃ paribhuñjitvā, ropanatthāya rājino.
42
42.
125国王施与了芒果园,并亲手在那里栽种。
Ambaṭṭhikaṃ adā rājā, taṃ sayaṃ tattha ropayi;
126长老亲手为它浇水,令其生长。
Hatthe tassoparithero, dhovi tassa viruḷhiyā.
43
43.
128就在那一刹那,嫩芽从种子中破出,
Taṃ khaṇaṃyeva bījamhā, tamhā nikkhamma aṅkuro;
129渐次,它长成一棵大树,枝叶繁茂。
Kamenā’ti mahārukkho, pattapakkadharo ahu.
44
44.
131目睹这神变后,国王及其随行大众,
Taṃ pāṭihāriyaṃ disvā, parisā sā sarājikā;
132恭敬而立,向长老手中所生之树礼拜。
Namassamānā aṭṭhāsi, there hatthatanuruhā.
45
45.
134那时长老便将一把八朵之花,撒在那里;
Thero tadā pupphamuṭṭhi, aṭṭha tattha samokiri;
135即便如此,大地亦震动,若问是何因缘,我便说出此中缘由。
Tathāpi puthavīkampi, puṭṭho tassā’ha kāraṇaṃ.
46
46.
137人主啊,对于众多获得利养的僧众,
Saṅghassappannalābhānaṃ, anekesaṃ narādhipa;
138此处将成为他们聚集并分配利养之处。
Saṅgammabhājanaṭhānaṃ, idaṃ ṭhānaṃ bhavissati.
47
47.
140然后前往四柱厅处,将花撒在那里;
Tato gantvā catussāla-ṭhānaṃ tattha samokiri;
141同样多的花,在那里大地亦为之震动。
Tattakāneva pupphāni, kampi tatthāpi medinī.
48
48.
143国王询问那震动的原因,长老便作了解答。
Taṃ kampakāraṇaṃ pucchi, rājā thero viyākari;
144此处是三位过去佛接受王家园林之处。
Tiṇṇannaṃ pubbabuddhānaṃ, rājuyyāna paṭiggahe.
49
49.
146岛民们从各处带来了布施的物品。
Dāna vatthunā’haṭāni, dīpavāsīhi sabbato;
147他们在此处备办就绪,便供养了三位善逝及比丘僧团。
Idha ṭhapetvā bhojesuṃ, sasaṅghe sugate tayo.
50
50.
149而今就在这里,将有一座四方大殿;
Idāni pana ettheva, catussālā bhavissati;
150此处将成为僧团的斋堂,大王。
Saṅghassa idha bhattaggaṃ, bhavissati narādhipa.
51
51.
152从大塔所在之处,因他善知处与非处;
Mahathūpaṭhitaṭhānaṃ, ṭhānāṭhānavidūtato;
153玛欣德大长老——岛洲之灯,来到了。
Agamāsi mahāthero, mahindo dīpadīpano.
52
52.
155那时,在王家园苑的围墙之内,有一小水池;
Tadā antoparikkhepe, rājuyyānassa khuddikā;
156那里有一处名为迦俱陀的水池,就在它的近水上方。
Kakudhavhā ahu vāpī, tasso’pari jalantike.
53
53.
158当长老到达那里时,那里有一处适宜建塔的高地;
Thūpārahaṃ thalaṭhānaṃ, ahu there tahiṃ gate;
159他们为国王带来了八袋瞻波迦花。
Rañño campakapupphānaṃ, puṭakāna’ṭṭha āharuṃ.
54
54.
161国王将这些瞻波迦花奉与长老;
Tāni campakapupphāni, rājā therassu’pānayi;
162长老以他们瞻波迦花,供养彼果。
Thero campakapupphehi, tehi pūjesi taṃ phalaṃ.
55
55.
164彼处大地亦为之震动;国王询问彼震动之因。
Tatthāpi puthavī kampi, rājā taṃ kampakāraṇaṃ;
165长老依循前因,讲述了震动的原因。
Pucchi thero’nu pubbena, āhataṃ kampakāraṇaṃ.
56
56.
167大王,此处是四位佛陀所曾受用之处;
Idaṃ ṭhānaṃ mahārāja, catubuddha nisevitaṃ;
168此为应起塔之处,为利益众生,为众生安乐。
Thūpārahaṃ hitatthāya, sukhatthāya ca pāṇinaṃ.
57
57.
170此劫之中,第一位胜者——迦拘孙陀出现于世。
Imamhi kappe paṭhamaṃ, kakusandho jino ahu;
171他是了知一切法的导师,哀愍一切世间。
Sabba dhammavidū satthā, sabbalokānukampako.
58
58.
173那时,有处名为大渡津,这便是大云林。
Mahātitthavhayaṃ āsi, mahāmeghavanaṃ idaṃ;
174有一城名为无畏,坐落于东方。
Nagaraṃ abhayaṃ nāma, puratthimadisāya’hu.
59
59.
176迦昙波河对岸,有位国王名无畏;
Kadamba nadiyā pāre, tattha rājā’bhayo ahu;
177当时此岛名为能量岛。
Ojadīpoti nāmena, ayaṃ dīpo tadāahu.
60
60.
179虽有罗刹在此拥护众人,疾疫却仍蔓延;
Rakkhasehi janasse’ttha, rogo pajjarako ahu;
180具足十力的迦拘沙佛,见此灾患,
Kakusandho dasabalo, disvāna tadupaddavaṃ.
61
61.
182即往彼处,调伏众生,转正法轮;
Taṃ gantvā sattavinayaṃ, pavattiṃ sāsanassa ca;
183悲悯之力所驱使,欲于此岛成就此事。
Kātuṃ imasmiṃ dīpasmiṃ, karuṇā balacodito.
62
62.
185为四万如是圣众所环绕;
Cattālīsasahassehi, tādīhi parivārito;
186从虚空而来,立于天峰山上。
Nabhasā’gamma aṭṭhāsi, devakūṭamhi pabbate.
63
63.
188依正自觉者之威神力,此间疾病流行;
Sambuddhassā’nubhāvena, rogo pajjarako idha;
189大王,当时整个岛上的疾病悉皆平息。
Upasanto mahārāja, dīpamhi sakale tadā.
64
64.
191人中尊、牟尼尊立于何处而作决意?
Kattha ṭhito adhiṭṭhāsi, narissara munissaro;
192愿此岛之人今日皆得见我!
Sabbe maṃ ajja passantu, ojadīpamhi mānusā.
65
65.
194一切人皆欲来至我处;
Āgantukāmā sabbeva, manussā mama santikaṃ;
195愿众人无难而来,大牟尼亦速至!
Āgacchantu akicchena, khippañcāpi mahāmuni.
66
66.
197那光芒照耀的牟尼王与辉耀的山,
Obhāsayantaṃ munindaṃ taṃ, obhāsantañca pabbataṃ;
198国王与市民们看见后,即刻近前。
Rājā ca nāgarā ceva, disvā khippaṃ upāgamuṃ.
67
67.
200天人为献祭而去到那里,众人也去了。
Devatā balidānatthaṃ, manussā ca tahiṃ gatā;
201天人们这样心想:“那位世间导师,与僧团同在。”
Devatā iti maññiṃsu, sasaṅghaṃ lokanāyakaṃ.
68
68.
203那位国王极其欢喜,向那位牟尼王礼敬;
Rājā so munirājaṃ taṃ, atihaṭṭho’bhi vādiya;
204以饮食邀请后,迎请至城附近。
Nimantayitvā bhattena, ānetvā purasanti kaṃ.
69
69.
206为牟尼王与比丘僧伽,置备了最上可坐之处;
Sasaṅghassa munindassa, nisajjārahamuttamaṃ;
207思惟:“此地愉悦、不拥挤。”
Ramaṇīyamidaṃ ṭhāna-masambādhanti cintiya.
70
70.
209于所建悦意凉亭,殊胜高座之上,据传;
Kārite maṇḍape ramme, pallaṅkesu vare sutaṃ;
210这位国王请正自觉者与僧团在此就座。
Nisīdāpesi sambuddhaṃ, sasaṅghaṃ idha bhūpati.
71
71.
212人们看见世间导师与僧团已经就座;
Nisinnampi ca passantā, sasaṅghaṃ lokanāyakaṃ;
213人们从四面八方带来了灯盏与礼物。
Dīpe manussā ānesuṃ, paṇṇākāre samantato.
72
72.
215以各自带来的种种嚼食与啖食,
Attano khajjabhojjehi, tehi tehā’bhatehi ca;
216那位国王以此令僧团与世间导师皆得饱足。
Santappesi sasaṅghaṃ taṃ, rājā so lokanāyakaṃ.
73
73.
218就在此处,于那位胜者用完午斋安坐之时,
Idheva pacchābhattaṃ taṃ, nisinnassa jinassa so;
219国王布施了大渡津园,作为殊胜的供养。
Mahā titthakamuyyānaṃ, rājā’dā dakkhiṇaṃ varaṃ.
74
74.
221那时,在大渡津林中,非时之花以为庄严;
Akālapupphā laṅkāre, mahātitthavane tadā;
222佛陀接受之时,大地震动。
Paṭiggahite buddhena, akampittha mahāmahī.
75
75.
224世尊于此就座,宣说正法。
Ettheva so nisīditvā, dhammaṃ desesi nāyako;
225有四万人证得了道果。
Cattālīsa sahassāni, pattā maggaphalaṃ narā.
76
76.
227世尊在大渡津林中作日间住后,
Divāvihāraṃ katvāna, mahātitthavane jino;
228于傍晚时分,前往那片堪作菩提道场的大地。
Sāyaṇhasamaye gantvā, bodhiṭhānārahaṃ mahi.
77
77.
230于彼处安坐,入于定境,复从定出;
Nisinno tattha appetvā, samādhiṃ vuṭṭhito tato;
231正自觉者如是思惟:为利益岛上的众生。
Iti cintayi sambuddho, hitatthaṃ dīpavāsinaṃ.
78
78.
233从我那棵尸利沙菩提树,取来南枝;
Ādāya dakkhiṇaṃ sākhaṃ, bodhito me sirīsato;
234令比丘尼露帕难陀与比丘尼众一同前来。
Āgacchatu rūpanandā, bhikkhunī sahabhikkhunī.
79
79.
236那位长老尼了知他心中所想,随即……
Tassa taṃ cittamaññāya, sā therī tadanantaraṃ;
237于是他带着国王到了那里,走近那棵树。
Gahetvā tattha rājānaṃ, upasaṅkamma taṃ taruṃ.
80
80.
239具大神力者命人绘成南枝的图样后,
Lekhaṃ dakkhiṇasākhāya, dāpetvāna mahiddhikā;
240那幅用雄黄画成的图,便安置在金盆中。
Manosilāya chinnaṃ taṃ, ṭhitaṃ hemakaṭāhake.
81
81.
242以神通力持菩提树,与五百比丘尼,
Iddhiyā bodhimādāya, sapañcasata bhikkhunī;
243大王,她携此树来此,为诸天所环绕。
Idhā’netvā mahārāja, devatā parivāritā.
82
82.
245正自觉者展开那金盆中的菩提枝。
Sasuvaṇṇa kaṭāhaṃ taṃ, sambuddhena pasārite;
246如来将它拿起,置于右手之上。
Ṭhapesi dakkhiṇe hatthe, taṃ gahetvā tathāgato.
83
83.
248为使它得以安立,他将那菩提树交给无畏王;
Patiṭṭhāpetuṃ pādāsi, bodhiṃ rañño’bhayassa taṃ;
249国王将它安立在大渡口处的园林中。
Mahātitthamhi uyyāne, patiṭṭhāpesi bhūpati.
84
84.
251于是,正自觉者前往;
Tato gantvāna sambuddho,
252更从此处向北而行。
Ito uttarato pana;
253在那怡人的尸利沙树园中,
Sirīsamālake ramme,
254如来安坐。
Nisīditvā tathāgato.
85
85.
256他为众生开示正法,其时便有法的现观;
Janassa dhammaṃ desesi, dhammābhisamayo tahiṃ;
257大地之主啊,二万有情得以现观于法。
Vīsatiyā sahassānaṃ, pāṇānaṃ āsi bhūmipa.
86
86.
259胜者复从此处北行,抵达塔园胜地;
Tatopi uttaraṃ gantvā, thūparāmamahiṃ jino;
260安坐其处入定,随后从定而起。
Nisinno tattha appetvā, samādhiṃ vuṭṭhito tato.
87
87.
262正觉者亦于其处,为众宣说法义;
Dhammaṃ desesi sambuddho, parisāya tahiṃpana;
263一万众生证得道果。
Dasapāṇa sahassāni, pattamaggaphalāna’huṃ.
88
88.
265为令众人礼敬自己所行的法,
Attano dhammakaraṇaṃ, manussānaṃ namassituṃ;
266他将那位比丘尼连同随从一并交付后,安置于此。
Datvā saparivāraṃ taṃ, ṭhapetvā idha bhikkhuniṃ.
89
89.
268与千位比丘众,及大天弟子俱;
Saha bhikkhusahassena, mahādevañca sāvakaṃ;
269正自觉者安置于此处后,复向东方而去。
Ṭhapetvā idha sambuddho, tato pācinato pana.
90
90.
271立于宝冠座上,教导大众;
Ṭhito ratanamālamhi, janaṃ samanusāsiya;
272胜者与僧团一同升入空中,前往赡部洲洲。
Sasaṅgho nabhamuggantvā, jambudīpaṃ jino agā.
91
91.
274于此劫中第二位,导师拘那含佛;
Imamhi kappe dutiyaṃ, koṇāgamana nāyako;
275一切智者之导师,悲悯一切世间者。
Ahu sabbavidū satthā, sabbalokānukampako.
92
92.
277此为大云林,名为大名称;
Mahānāmavhayaṃ āsi, mahāmeghavanaṃ idaṃ;
278曾有增长城,位于南方。
Vaḍḍhamānapuraṃ nāma, dakkhiṇāya disāya’hu.
93
93.
280尔时,其处有王,名曰萨弥陀;
Samiddho nāma nāmena, tattha rājā tadā ahu;
281当时,此岛名为胜灯岛。
Nāmena varadīpo’ti, ayaṃ dīpo tadā ahu.
94
94.
283当时,胜灯岛上发生了旱灾之祸;
Dubbuṭṭhupaddavo ettha, varadīpe tadā ahu;
284拘留孙胜者见到此灾祸。
Jino sakoṇāgamano, disvāna tadupaddavaṃ.
95
95.
286此后,他安住于七灭诤法,并令教法流传;
Taṃ hutvā sattavinayaṃ, pavattiṃ sāsanassa ca;
287为于此岛施行教法,他为悲心之力所策励;
Kātuṃ imasmiṃ dīpasmīṃ, karuṇā balacodito.
96
96.
289他由三万如是调御的比丘所围绕;
Tiṃsa bhikkhusahassehi, tādīhi parivārito;
290从空中而来,安立于妙峰山的上空。
Nabhasā’gamma aṭṭhāsi, nabhe sumanakūṭake.
97
97.
292仰仗正自觉者的威神力,那场旱灾得以消尽;
Sambuddhassā’nubhāvena, dubbuṭṭhi sā khayaṃ gatā;
293当时人们说,因教法隐没之故,因而有了丰沛的降雨。
Sāsanāntaradhānattā, suvuṭṭhi ca tadāahu.
98
98.
295他站立彼处,发此决意:“人主中的无上牟尼,”
Tatta ṭhito adhiṭṭhāsi, narissaramunissaro;
296今日,愿殊胜岛上的所有人,皆得看见。
Sabbeva ajja passantu, varadīpamhi mānusā.
99
99.
298一切欲来我处的人们;
Āgantukāmā sabbeva, manussā mama santikaṃ;
299大牟尼言:“让他们无难、速来。”
Āgacchantu akicchena, khippañcā’ti mahāmuni.
100
100.
301见到那大士、牟尼主,以及光芒照耀的山岳;
Mahāsattaṃ munindaṃ taṃ, obhāsantañca pabbataṃ;
302国王与市民见此情景,便迅速前来。
Rājā ca nāgarā ceva, disvā khippamupāgamuṃ.
101
101.
304为向诸天献供,众人亦往彼处;
Devatābalidānatthaṃ , manussā ca tahiṃ gatā;
305众人以为:世界导师与僧团,即诸天众。
Devatā iti maññiṃsu, sasaṅghaṃ lokanāyakaṃ.
102
102.
307国王满心欢喜,向那位牟尼王行礼后,
Rājā so munirājaṃ taṃ, atihaṭṭho’bhivādiya;
308以饮食邀请后,带至都城附近。
Nimantayitvā bhattena, ānetvā purasantikaṃ.
103
103.
310为牟尼尊与僧团,敷设最胜应供之座;
Sasaṅghassa munindassa, nisajjāraha muttamaṃ;
311“此处宜人,无有逼窄”,他这样思惟。
Ramaṇīyamidaṃ ṭhānaṃ, asambādhanti cintiya.
104
104.
313令人愉悦的殿堂建成后,在殊胜的座床上,
Kārite maṇḍape ramme, pallaṅkesu varesu taṃ;
314此地的国主请正自觉者及僧团就座。
Nisīdāpayi sambuddhaṃ, sasaṅghaṃ idha bhūpati.
105
105.
316瞻仰着安坐于此的世间导师与僧团,
Nisinnampi’dha passantā, sasaṅghaṃ lokanāyakaṃ;
317犹如人们从岛上各处携来供品,
Dīpe manussā ānesuṃ, paṇṇākāre samantato.
106
106.
319以自己的嚼食与啖食,
Attano khajjabhojjehi,
320以及各自带来的那些,
Tehi tehā’bha tehi ca;
321他令佛陀及僧团都得到满足。
Santappesi sasaṅghaṃ taṃ,
322那位国王供养了世间导师。
Rājā so loka nāyakaṃ.
107
107.
324就在此处,他于食后为安坐的胜者准备了它;
Idheva pacchābhattaṃ taṃ, nisinnassa jinassa so;
325国王将名为“大名者”的园林,作为殊胜的布施而供养。
Mahānāmakamuyyānaṃ, rājā’dā dakkhiṇaṃ varaṃ.
108
108.
327那时,非时花严饰着大名林;
Akālapupphālaṅkāre, mahānāmavane tadā;
328当佛陀接受时,大地为之震动。
Paṭiggahite buddhena, akampittha mahāmahī.
109
109.
330导师便于此就座,宣说正法;
Ettheva so nisīditvā, dhammaṃ desesi nāyako;
331彼时,三万大众证得道果。
Tadā tiṃsa sahassāni, pattā maggaphalaṃ narā.
110
110.
333胜者在大名园中度过了日间休息,
Divāvihāraṃ katvāna, mahānāmavane jino;
334于傍晚时分,前往那早已准备妥当的大地。
Sāyaṇhasamaye gantvā, pubbadhodhiṭhitaṃ mahiṃ.
111
111.
336他在那里坐下,入定之后,从定中出起;
Nisinno tattha appetvā, samādhiṃ vuṭṭhito tato;
337正觉者这样思惟,为岛上的众生谋福祉。
Iti cintesi sambuddho, hitatthaṃ dīpavāsinaṃ.
112
112.
339从我那棵优昙钵罗菩提树上,折取南枝;
Ādāya dakkhiṇaṃ sākhaṃ, mamodumbarabodhito;
340愿金施比丘尼与随行的比丘尼众一同前来。
Āyātu kanakadattā, bhikkhunī sahabhikkhunī.
113
113.
342那位长老尼了知他心中的念想后,随即
Tassa taṃ cittamaññāya, sā therī tadanantaraṃ;
343他带着国王到那里,走近那棵树。
Gahetvā tattha rājānaṃ, upasaṅkamma taṃ taruṃ.
114
114.
345那位具大神力者让人在南面的枝条上刻下文字后,
Lekhaṃ dakkhiṇasākhāya, dāpetvāna mahiddhikā;
346那以雌黄切断的枝条,便立于金盆之中。
Manosilāya chinnaṃ taṃ, ṭhitaṃ hemakaṭāhake.
115
115.
348她以神通力携菩提树而来,与五百比丘尼一同;
Iddhiyā bodhimādāya, sapañcasahabhikkhunī;
349大王,她来到此处,被诸天所围绕。
Idhāgantvā mahārāja, devatāparivāritā.
116
116.
351当正觉者展开(手掌)时,那带着金盆的(枝条);
Sasuvaṇṇakaṭāhaṃ taṃ, sambuddhena pasārite;
352如来拿起它,放在右手上。
Ṭhapesi dakkhiṇe hatthe, taṃ gahetvā tathāgato.
117
117.
354为了在具足成就的国王之处树立它,他给了国王一百金币;
Patiṭṭhāpetuṃ rañño’dā, samiddhassa sataṃ tahiṃ;
355国王将它树立在大名园中。
Mahānāmamhi uyyāne, patiṭṭhāpesi bhūpati.
118
118.
357于是,正觉者前往殊胜的尸利沙树园。
Tato gantvāna sambuddho, sirīsamālakuttare;
358坐于龙亭中,为众人说法。
Janassa dhammaṃ desesi, nisinno nāgamālake.
119一百一十九。
119.
360听闻彼法之宣说,于彼处得法现观;
Taṃ dhammadesanaṃ sutvā, dhammābhisamayo tahiṃ;
361有二万众生得法现观,大地之主啊。
Vīsatiyā sahassānaṃ, pāṇānaṃ āsi bhūmipa.
120一百二十。
120.
363他来到过去诸佛曾坐的那处殊胜之地;
Pubbabuddhanisinnaṃ taṃ, ṭhānaṃ gantvā puruttaraṃ;
364于彼处坐下,入于定中;从定中出,
Nisinno tattha appetvā, samādhiṃ vuṭṭhito tato.
121
121.
366正自觉者即于彼处,为大众宣说正法。
Dhammaṃ desesi sambuddho, parisāya tahiṃ pana;
367一万众生证得道果。
Dasapāṇasahassāni, pattā maggaphalaṃ ahuṃ.
122
122.
369为令众人礼敬,他将腰带舍利
Kāyabandhanadhātuṃ so, manussehi namassituṃ;
370连同随从,授予并安置此比丘尼于此。
Datvā saparivāraṃ taṃ, ṭhapetvā idha bhikkhuniṃ.
123一百二十三
123.
372与千位比丘,及大善贤弟子;
Saha bhikkhusahassena, mahāsummañca sāvakaṃ;
373正觉者在此停留,距宝珠花鬘不远。
Ṭhapetvā idha sambuddho, oraṃ ratanamālato.
124一百二十四。
124.
375停留于善见花鬘处,教导众人;
Ṭhapetvā sudassane māle, janaṃ samanusāsiya;
376与僧团一同升至空中,胜者前往赡部洲洲。
Sasaṅgho nabhamuggamma, jambudīpaṃ jino agā.
125
125.
378此劫中的第三位,是种姓迦叶的胜者;
Imamhi kappe tatiyaṃ, kassapo gottato jino;
379他是一切知者、导师,悲悯一切世间。
Ahu sabbavidū satthā, sabbalokānukampako.
126
126.
381曾有一处大云林,名为大海洋;
Mahāmeghavanaṃ āsi, mahāsāgaranāmakaṃ;
382有一座名为广大的城,坐落于西方。
Visālaṃ nāma nagaraṃ, pacchimāya disāya’hu.
127
127.
384那时,那里有一位名为胜者的国王;
Jayanto nāma nāmena, tattha rājā tadā ahu;
385这个岛当时名为曼陀岛。
Nāmena maṇḍadīpoti, ayaṃ dīpo tadā ahu.
128
128.
387那时,胜敌王与国王的幼弟皆在位。
Tadā jayantarañño ca, rañño kaniṭṭhabhātu ca;
388一场恐怖而戕害众生的战争已然爆发。
Yuddhaṃ upaṭṭhitaṃ āsi, bhiṃsanaṃ sattahiṃsanaṃ.
129
129.
390那位具足十力的迦叶佛,因那场战争,对众生……
Kassapo so dasabalo, tena yuddhena pāṇinaṃ;
391见大灾祸,大悲的牟尼。
Mahantaṃ byasanaṃ disvā, mahākāruṇiko muni.
130
130.
393摧灭彼军,为调伏众生、流布教法,
Taṃ hantvā sattavinayaṃ, pavattiṃ sāsanassa ca;
394于此岛上,为悲心之力所策励而作。
Kātuṃ imasmiṃ dīpasmiṃ, karuṇābalacodito.
131
131.
396为二万位如是圣者所围绕;
Vīsatiyā sahassehi, tādīhi parivārito;
397从空中降临,立于善峰山上。
Nabhasā’gamma aṭṭhāsi, subhakūṭamhi pabbate.
132
132.
399安住彼处,人中之主、牟尼中之主作此决意:
Tatraṭhito adhiṭṭhāsi, narissara munissaro;
400愿今日曼陀岛上的众人,皆能见到我。
‘‘Sabbe maṃ ajja passantu, maṇḍadīpamhi mānusā.
133一百三十三。
133.
402所有愿来我这里的众人,都来吧。
Āgantukāmā sabbeva, mānusā mama santikaṃ;
403大圣言:愿速速无难而至。
Āgacchantu akicchena, khippañcā’ti mahāmuni.
134一百三十四
134.
405那照耀的牟尼王与照耀的山;
Obhāsantaṃ munindaṃ taṃ, obhāsantañca pabbakaṃ;
406国王与市民们看见后,迅速前往。
Rājā ca nāgarā ceva, disvā khippaṃ upāgamuṃ.
135
135.
408众人各自为成就自身的胜利而努力;
Attano attano patta-vijayāya janā bahū;
409诸天为供养而前往那座山。
Devatā balidānatthaṃ, taṃ pabbatamupāgatā.
136
136.
411他们以为,与僧团同来的那位世间导师,是诸天。
Devatā iti maññiṃsu, sasaṅghaṃ lokanāyakaṃ;
412那位王与那位王子,因惊愕而放弃了战斗。
Rājā ca so kumāro ca, yuddhamujjhiṃsu vimhitā.
137
137.
414那位国王满怀喜悦,向那位牟尼王恭敬行礼。
Rājā so munirājaṃ taṃ, atihaṭṭho’bhivādiya;
415以饮食相邀,引至城前。
Nimantayitvā bhattena, ānetvā purasantikaṃ.
138
138.
417为僧团随行的牟尼王,备下最胜可坐之处;
Sasaṅghassa munindassa, nisajjārahamuttamaṃ;
418心中思量:“此处悦意美妙,亦不拥挤。”
Ramaṇīyamidaṃ ṭhāna-masambādhanti cintiya.
139
139.
420在那建造精美的庄严亭阁中,于最胜的坐榻之上,
Kārite maṇḍape ramme, pallaṅkesu varesu taṃ;
421国王恭请正自觉者与僧团一同安坐于此。
Nisīdāpesi sambuddhaṃ, sasaṅghaṃ idha bhūpati.
140
140.
423众人得见世间导师与僧团同坐于此,
Nisinnampidha passantā, sasaṅghaṃ lokanāyakaṃ;
424岛上居民从四方带来了诸般供养。
Dīpe manussā ānesuṃ, paṇṇākāre samantato.
141
141.
426以自己所带的饮食,以及他们各各奉上的诸食,
Attano khajjabhojjehi, tehi tehā’bhatehi ca;
427那位国王令世尊及僧众饱足,以此供养世间导师。
Sasantappesi sasaṅghaṃ taṃ, rājā so lokanāyakaṃ.
142
142.
429就在此处,食后,胜者端坐之时;
Idhe’va pacchābhattaṃ taṃ, nisinnassa jinassa so;
430国王将大海洋园,施为最胜之供养。
Mahāsāgaramuyyānaṃ, rājā’dā dakkhiṇaṃ varaṃ.
143
143.
432于大海洋园中,以非时花为饰;
Akālapupphalaṅkāre , mahāsāgarakānane;
433佛陀纳受时,大地为之震动。
Paṭiggahite buddhena, akampittha mahāmahī.
144
144.
435导师即于此地端坐,宣说法义;
Ettheva so nisīditvā, dhammaṃ desesi nāyako;
436那时,两万人证得预流果。
Tadā vīsaṃ sahassāni, sotāpattiphalaṃ narā.
145
145.
438于大海林中度过日间安住后,
Divā vihāraṃ katvāna, mahāsāgarakānane;
439傍晚时分,善逝前往昔日菩提树所在之地。
Sāyanhe sugato gantvā, pubbabodhiṭṭhitaṃ mahiṃ.
146
146.
441在那里坐下,入定之后,从定而起;
Nisinno tattha appetvā, samādhiṃ vuṭṭhito tato;
442正自觉者如是思惟:为利益岛民。
Iti cintesi sambuddho, hitatthaṃ dīpavāsinaṃ.
147一百四十七。
147.
444从我那榕树菩提树,取来右枝;
Ādāya dakkhiṇaṃ sākhaṃ, mama nigrodhabodhito;
445愿善法比丘尼现在与诸比丘尼同来。
Sudhammā bhikkhunī etu, idāni sahabhikkhunī.
148一百四十八。
148.
447了知他的心念后,那位长老尼随即——
Tassa taṃ cittamaññāya, sā therī tadanantaraṃ;
448带着国王,来到那棵树前。
Gahetvā tattha rājānaṃ, upasaṅkamma taṃ taruṃ.
149一百四十九。
149.
450具大神力者命人写下关于右枝的书信后,
Lekhaṃ dakkhiṇasākhāya, dāpetvāna mahiddhikā;
451以雄黄切割后,置于金碗中。
Manosilāya chinnaṃ taṃ, ṭhitaṃ hemakaṭāyake.
150一百五十。
150.
453以神通持菩提,与五百比丘尼一起;
Iddhiyā bodhimādāya, sapañcasatabhikkhunī;
454大王,被带至此处,为天众围绕。
Idhānetvā mahārāja, devatāparivāritā.
151一百五十一。
151.
456正自觉者展开那带金碗的它;
Sasuvaṇṇakaṭāhaṃ taṃ, sambuddhena pasārite;
457如来接过,置于右手之中。
Ṭhapesi dakkhiṇe hatthe, taṃ gahetvā tathāgato.
152一百五十二。
152.
459为了在那里为胜者国王建立百柱纪念堂;
Patiṭṭhāpetuṃ rañño’dā, jayantassa sataṃ tahiṃ;
460国王建立于大海园。
Mahāsāgaramuyyāne, patiṭṭhāpesi bhūpati.
153第一百五十三。
153.
462于是,正自觉者前往北方的龙亭;
Tato gantvāna sambuddho, nāgamāḷakauttare;
463于无忧树园中坐,为檀那说法。
Dhanassa dhammaṃ desesi, nisinno’sokamāḷake.
154第一百五十四。
154.
465听闻那次说法后,于彼处获得了法的现观;
Taṃ dhammadesanaṃ sutvā, dhammābhisamayo tahiṃ;
466为四千众生及四位人王。
Ahu pāṇasahassānaṃ, catunnaṃ manujādhipa.
155一百五十五。
155.
468前往过去诸佛所依止之处后,更复殊胜。
Pubbabuddhanisitaṃ taṃ, ṭhānaṃ gantvā punuttaraṃ;
469他于该处坐下,入于定中,再从定而起。
Nisinno tattha appetvā, samādhiṃ vuṭṭhito tato.
156一百五十六。
156.
471正自觉者即于该处,为众说法。
Dhammaṃ desesi sambuddho, parisāya tahiṃ pana;
472一万众生证得了道果。
Dasapāṇasahassāni, pattamaggaphalāna’huṃ.
157一百五十七。
157.
474他用心礼敬水衣舍利。
Jalasāṭikadhātuṃ so, manassehi namassituṃ;
475供养了那附带随从的供品后,比丘尼应安立于此。
Datvā saparivāraṃ taṃ; Ṭhapetvā idha bhikkhunī.
158一百五十八。
158.
477与一千位比丘一起,及一切充满欢喜的弟子;
Saha bhikkhusahassena, sabbanandiñca sāvakaṃ;
478将他们安置在离河不远的善见堂。
Ṭhapetvā nadīto oraṃ, so sudassanamāḷato.
159
159.
480在喜悦堂中,教导众人;
Somanasse māḷakasmiṃ, janaṃ samanusāsiya;
481胜者与僧团一同升入虚空,前往阎浮洲。
Saṅghena nabhamuggantvā, jambudīpaṃ jino agā.
160
160.
483于此劫中,乔达摩是第四位胜者;
Ahu imasmiṃ kappasmiṃ, catutthaṃ gotamo jino;
484导师遍知一切法,悲悯一切世间。
Sabbadhammavidū satthā, sabbalokānukampako.
161
161.
486他初次来此,便作了驱逐夜叉之事;
Paṭhamaṃ so idhāgantvā, yakkhaniddhamanaṃ akā;
487第二次,他再度归来,行调伏诸龙之事。
Dutiyaṃ punarāgamma, nāgānaṃ damanaṃ akā.
162
162.
489于善贤城,受名为摩尼眼的龙延请;
Kalyāṇiyaṃ maṇiakkhi nāgenā’bhinimantito;
490第三次,他再度归来,与僧团一同在此进食。
Tatiyaṃ punarāgamma, sasaṅgho tattha bhuñjiya.
163
163.
492前佛曾站立之处,以及此塔的礼敬之所;
Pubbabodhiṭhitaṭhānaṃ, thūpaṭhānamidampi ca;
493受用遗物的处所,与诸坐处,皆为牟尼所曾受用。
Paribhogadhātuṭhānañca, nisajjāyo’pabhuñjiya.
164
164.
495前佛曾站立之处,大牟尼前往近处;
Pubbabuddhaṭhitaṭṭhānā, oraṃ gantvā mahāmuni;
496那时,世间之光(佛陀)因世间无人,而降临楞伽岛等地。
Laṃkādīpe lokadīpo, manussābhāvato tadā.
165
165.
498于岛上教导天众与龙众;
Dīpaṭṭhaṃ devasaṅghañca, nāge samanusāsiya;
499胜者(佛陀)与僧众一同升入空中,前往阎浮洲。
Sasaṅgho nabhamuggantvā, jambudīpaṃ jino agā.
166
166.
501大王,如是之地,曾为四佛所亲近。
Evaṃ ṭhānamidaṃ rāja, catubuddhanisevitaṃ;
502大王,于此处,未来将建起一座塔。
Tasmiṃ ṭhāne mahārāja, thūpo hessati’nāgate.
167一百六十七。
167.
504此塔藏有佛陀舍利一斗,名为舍利之藏;
Buddhasārīradhātūnaṃ, doṇadhātunidhānavā;
505塔高二百肘,以‘金环’之名著称。
Vīsaṃhatthasataṃ ucco, hemamālī’ti vissuto.
168一百六十八。
168.
507我自当营造,我即大地之主。
Ahameva kāressāmi, icchāha puthavissaro;
508大地之主,你在此间尚有众多余务。
Idha aññāni kiccāni, bahūni tava bhūmipa.
169一六九
169.
510你应当完成那些事务;而此事务,将由你的孙子来完成。
Tāni kārehi nattāte, kāressati imaṃ pana;
511他是你兄弟、副王摩诃那伽的儿子。
Mahānāgassa te bhātu, uparājassa atrajo.
170
170.
513他将以耶塔拉亚提索之名,于未来成为国王。
So yaṭṭhālayatissoti, rājā hessata’nāgate;
514将有一位名为果塔巴耶的国王,他的儿子将是。
Rājā goṭṭhābhayo nāma, tassa putto bhavissati.
171
171.
516他的儿子将名为迦迦文那提索。
Tassa putto kākavaṇṇa-tisso nāma bhavissati;
517这位国王的儿子,将成为一位大王。
Tassa rañño suto rāja, mahārājā bhavissati.
172
172.
519他以杜塔伽摩尼之名广为人知,名为无畏者。
Duṭṭhagāmaṇisaddena, pākaṭo’bhayanāmako;
520具大神通、大威力的他,将在此建造大塔。
Kāressatī’dha thūpaṃ so, mahā tejiddhivikkamo.
173一百七十三。
173.
522长老对长老这样说:“此处的‘王主’并非指国王。”
Iccāha thero therassa, vacane ne’ttha bhūpati;
523他竖立石柱,并命人将其事迹铭刻于上。
Ussāpesi silāthambhaṃ, taṃ pavattiṃ likhāpiya.
174一百七十四。
174.
525在楞伽岛的大地上,有座美丽的大云林——蒂萨禅苑;
Rammaṃ mahāmeghavanaṃ, tissārāmaṃ mahāmahī;
526那位具大神力的大玛欣德长老,接受了这座禅苑;
Mahāmahindathero so, paṭiggayha mahiddhiko.
175
175.
528自身不动不摇,而令大地在八处震动;
Akampo kampayitvāna, mahiṃ ṭhānesu aṭṭhasu;
529为乞食而入如海之城。
Piṇḍāya pavisitvāna, nagaraṃ sāgarūpamaṃ.
176
176.
531于王宫中用餐毕,出离殿堂;
Rañño ghare bhattakiccaṃ, katvā nikkhamma mandiraṃ;
532坐于欢喜林间,彼处犹如火聚。
Nisajja nandanavane, aggikkhandhopamaṃ tahiṃ.
177一百七十七。
177.
534向那里的人们宣说经法,使千人在那里证得道果;
Suttaṃ janassa desetvā, sahassaṃ mānuse tahiṃ;
535令其证得道果后,便住于大云林中。
Pāpayitvā maggaphalaṃ, mahāmeghavane vasi.
178一百七十八
178.
537第三日,长老于王宫中受食;
Tatiye divase thero, rājagehamhi bhuñjiya;
538坐于欢喜园中,开示毒蛇譬喻。
Nisajja nandanavane, desiyā’sivisopamaṃ.
179一百七十九
179.
540令千人得证悟后,
Pāpayitvā’bhisamayaṃ, sahassapurise tato;
541长老前往帝须园,国王亦已闻法。
Tissārāmaṃ agā thero, rājā ca sutadesano.
180一百八十
180.
543他走近长老坐下,然后请问胜者的教法:
Theraṃ upanisīditvā, so pucchi jinasāsanaṃ;
544“尊者,教法已确立了吗?”“人主,尚未。”
Patiṭṭhitannu bhante’ti, na tāva manujā’dhipa.
181一百八十一。
181.
546人主啊,为行布萨等僧团羯磨,依胜者的教令,
Uposathādikammatthaṃ, jinā’ṇāya janādhipa;
547在此划定界后,教法将得以确立。
Sīmāya idha baddhāya, patiṭṭhissati sāsanaṃ.
182一百八十二
182.
549大长老如此说后,国王这样对他说:
Icca’bravi mahāthero, taṃ rājā idamabravi;
550持炬者啊,我将遵从正自觉者的教令,在此安居。
Sambuddhā’ṇāya antohaṃ, vassissāmi jutindhara.
183一百八十三
183.
552因此,在城内先划定边界,将界妥善结成。
Tasmā katvā puraṃ anto-sīmaṃ bandhatha sajjukaṃ;
553大王这样说后,长老便对他如此说道:
Iccā’bravi mahārājā, thero taṃ idhamabravi.
184一百八十四
184.
555既然如此,大地之主,你当自知;
Evaṃ sati tuvaṃyeva, pajāna puthavissara;
556我们将划定结界通行之地,以作利益。
Sīmāya gamanaṭṭhānaṃ, bandhissāma mayaṃ hitaṃ.
185一百八十五
185.
558大地之主说‘善哉’后,犹如天王在欢喜园;
‘‘Sādhū’’ti vatvā bhūmindo, devindo viya nandanā;
559他进入了自己那以大云林为乐的宫殿。
Mahāmeghavanārammā, pāvisi mandiraṃ sakaṃ.
186一百八十六
186.
561第四日,长老在王宫中受食后,
Catutthe divase thero, rañño gehamhi bhuñjiya;
562坐于欢喜林中,宣说无火之法。
Nisajja nandanavane, desesa’namanaggiyaṃ.
187一百八十七
187.
564令饮不死之水后,他与千人于彼处;
Pāyetvā’matapānaṃ so, sahassapurise tahiṃ;
565大长老来到大云林园。
Mahāmeghavanārāmaṃ, mahāthero upāgami.
188一百八十八
188.
567清晨,令鼓声巡城,庄严此殊胜之城;
Pāto bheriṃ carāpetvā, maṇḍayitvā puraṃ varaṃ;
568以及通往精舍村的道路,与精舍的四周。
Vihāragāmimaggañca, vihārañca samantato.
189
189.
570他是战车之雄,立于车上,众庄严具足;
Rathesabho rathaṭṭho so, sabbālaṅkārabhūsito;
571偕同大臣、后宫眷属,及具备车乘、象马之军;
Sahāmacco sahorodho, sayoggabalavāhano.
190
190.
573率领大随从众,前往自己的园林。
Mahatā parivārena, sakārāmamupāgami;
574他来到那里,走近诸长老,顶礼应受礼敬者。
Tattha there upagantvā, vanditvā vandanārahe.
191
191.
576与诸长老一同前往,到了河边的浅滩;
Saha therehi gantvāna, nadiyo’parititthakaṃ;
577随后,耕者手持金犁,走了过来。
Tato kasanto agami, hemanaṅgalamādiya.
192
192.
579大莲华与白象,两头祥瑞的龙象;
Mahāpadumo kuñjaro ca, ubho nāgā sumaṅgalā;
580系于金犁,在最初的矛饰之处。
Suvaṇṇanaṅgale yuttā, paṭhame kuntamāḷake.
193
193.
582四支大军,与诸长老一同的刹帝利;
Caturaṅgamahā seno, saha therehi khattiyo;
583持犁与扶犁,示现之后,降伏怨敌。
Gahetvā naṅgalaṃ sītaṃ, dassayitvā arindamo.
194
194.
585装饰庄严的满瓶,种种色彩的吉祥之旗;
Samalaṅkataṃ puṇṇaghaṭaṃ, nānārāgaṃ dhajaṃ subhaṃ;
586钵、旃檀香粉,以及金杖与银杖。
Pātiṃ candanacuṇṇañca, soṇṇarajata daṇḍakaṃ.
195
195.
588明镜、满盛鲜花的宝匣、花鬘
Ādāsaṃ pupphabharitaṃ, samuggaṃ kusumagghiyaṃ;
589众女子手持拱门、芭蕉与伞盖等物,簇拥围绕
Toraṇakadalīchattādiṃ, gahititthi parivārito.
196
196.
591种种乐器齐声奏鸣,大军簇拥围绕
Nānāturiya saṅghuṭṭho, balogha parivārito;
592以赞颂与吉祥的歌谣,遍满四方。
Thutimaṅgalagītehi, pūrayanto catuddisaṃ.
197
197.
594发出“善哉”的欢呼,并数百次挥舞着衣物;
Sādhukāra ninādeti, celukkhepasatehi ca;
595以盛大的节庆供养,地主耕作后便离去了。
Mahatā chaṇapujāya, kasanto bhūmipo agā.
198
198.
597精舍与城市,皆行右绕礼;
Vihārañca purañceva, kurumāno padakkhiṇaṃ;
598到达界之行处的河流后,即告结束。
Sīmāya gamanaṭhānaṃ, nadiṃ patvā samāpayi.
199
199.
600若问:以何因缘,此界在此?
Kenakena nimittena, sīmā ettha gatāti ce;
601欲知界至之处者,请如是听。
Evaṃ sīmāgataṭhānaṃ, icchamānā nibodhatha.
200
200.
603在河的石渡处,石上有一道墙篱;
Najjāpāsāṇatitthamhi , pāsāṇe kuḍḍavāṭakaṃ;
604从此处至昆巴拉篱,再至大榕树。
Tato kumbalavāṭaṃ taṃ, mahānipaṃ tato agā.
201
201.
606由此至库库达帕林伽,次至大庭院;
Tato kukudhapāḷiṅgo, mahāaṅgaṇago tato;
607由此至库贾玛杜拉,复至风池;
Tato khujjamadhulañca, maruttapokkharaṇiṃtato.
202
202.
609胜利园中,至北门库塔。
Vijayārāma uyyāne, uttaradvārakoṭṭha go;
610象岩,位于谷壳堆之中;
Gajakumbhaka pāsāṇaṃ, thusavaṭṭhika majjhago.
203第二百零三(诗句编号)。
203.
612无畏处的鹤岩,坐落于大坟场之中;
Abhaye balākapāsāṇaṃ, mahāsusāna majjhago;
613从铁匠村出来,前往长石之处。
Dīghapāsāṇakaṃ gantvā, kammāradeva gāmato.
204第二百零四
204.
615前往尼拘陀树丛,到那野猪岩附近;
Nigrodha maṅgaṇaṃ gantvā, hiyagallasamīpake;
616迪亚瓦萨婆罗门的天宫,位于东南方。
Diyāvasabrāhmaṇassa, devokaṃ pubbadakkhiṇaṃ.
205二百零五。
205.
618其后为特鲁摩帕林伽,
Tato telumapāliṅgo,
619其后有四棵棕榈树;
Tato tālacatukkago;
620在马场左侧,
Assamaṇḍalavāmena,
621生起两棵迦昙波树。
Dve kadambā ajāyisuṃ.
206二百零六。
206.
623从那骨堆之角,向上积聚成冢。
Tato marumbatittaṅgo, tato uddhaṃ nidiṃ agā;
624在东方初塔之旁,长出了两棵迦昙婆树。
Paṭhama cetiya pācine, dve kadambā ajāyisuṃ.
207二百零七。
207.
626在将军因陀古塔王统治时,达米罗人(达罗毗荼人)修治水道;
Senindaguttarajjamhi, damiḷā dakasuddhikā;
627于远处截断河流,引水至城旁。
Nadiṃ dūranti bandhitvā, nagarāsannamakaṃsu taṃ.
208二百零八。
208.
629活着的卡丹巴树,已进入界内;
Jīva mānakadambañca, antosīmagataṃ ahu;
630死去的卡丹巴树,则位于界外之岸边。
Mataka dambatīrena, sīmāuddakadambagā.
209二百零九。
209.
632从狮子洲渡口,渡河至对岸;
Sīhasinā natitthena, uggantvā tīrato vajaṃ;
633抵达石渡口后,仙人划定了界标。
Pāsāṇatitthaṃ gantvāna, nimittaṃ ghaṭṭayi isi.
210
210.
635当此相显现并被触动时,诸天与众人
Nimittetu pane’tasmiṃ, ghaṭṭite devamānusā;
636便发出善哉之声,令教法得以善立。
Sādhukāraṃ pavattesuṃ, sāsanaṃ suppatiṭṭhitaṃ.
211
211.
638他宣说了国王所赐犁沟的相。
Rañño dinnāya sītāya, nimitte parikittayi;
639为三十二座庭院之事,及为塔寺之事。
Dvattiṃsamāḷakatthañca, thūpārāmatthameva ca.
212二百一十二。
212.
641大长老、大智者,宣说诸相已;
Nimitte kittayitvāna, mahāthero mahāmati;
642并如法宣说了边界之相。
Sīmantaranimitte ca, kittayitvā yathāvidhiṃ.
213二百一十三。
213.
644就在那一天,具自制者结定了一切界;
Abandhī sabbā sīmāyo, tasmiṃyeva dinevasī;
645结界完成之时,大地震动。
Mahāmahī akampittha, sīmābandhe samāpite.
214二百一十四。
214.
647第五日,长老于国王宫中受食后;
Pañcame divase thero, rañño gehamhi bhuñjiya;
648坐于欢喜园中,开示《嚼食经》。
Nisajja nandanavane, suttantaṃ khajjanīyakaṃ.
215二百一十五。
215.
650为大众说法后,即于彼处化度千人;
Mahājanassa desetvā, sahassaṃ mānuse tahiṃ;
651令饮不死甘露后,住于大云林。
Pāyetvā amataṃ pānaṃ, mahāmeghavane vasī.
216二百一十六。
216.
653第六天,长老在王宫中用餐后,
Chaṭṭhepi divase thero, raññogehamhi bhuñjiya;
654于欢喜园中坐,诵说《牛粪团经》。
Nisajja nandanavane, sutta gomaya piṇḍikaṃ.
217二百一十七。
217.
656说法已,令大集会中的知法者证悟;
Desayitvā desanaññū, mahassaṃyeva mānuse;
657令大众证得现观之后,住于大云林。
Pāpayitvā’bhisamayaṃ, mahā meghavane vasī.
218二百一十八。
218.
659第七日,长老在王宫中受食;
Sattamepi dine thero, rājagehamhi bhuñjiya;
660于喜林苑中安坐,转法轮。
Nisajja nandanavane, dhammacakkappavattanaṃ.
219第二百一十九
219.
662宣说经文已,度脱千人;
Suttantaṃ desayitvāna, sahassaṃyeva mānuse;
663令其证悟后,便住于大云林中。
Pāpayitvā’bhisamayaṃ, mahā meghavane vasi.
220二百二十。
220.
665如是,这位持光者令八千、九千人证悟,
Evañhi aṭṭha navama-sahassāni jutindharo;
666于七日之内,便令得证悟。
Kārayitvā’bhisamayaṃ, divaseheva sattati.
221二百二十一。
221.
668那大欢喜园,即因此故,被那位如来如此称说。
Taṃ mahānandanavanaṃ, vuccate tena tādinā;
669教法照耀之处,故称为光林。
Sāsanajotitaṭṭhāna-mīti jotivanaṃ iti.
222二百二十二。
222.
671在帝须园中建造。
Tissarāmamhi kāresi,
672国王从长老开始供养;
Rājā therassa ādito;
673迅速运来宫殿的建材,
Pāsādaṃ sīghamukkāya,
674泥土充分干燥后用以建造。
Sukkhā petvāna mattikā.
223二百二十三
223.
676那座宫殿色泽乌黑,
Pāsādo kāḷakābhāso,
677因此,它在那里被称为;
Āsi so tena taṃ tahiṃ;
678得名为“黑殿精舍”。
Kāḷapāsāda pariveṇa-mīti saṅkhamupāgataṃ.
224二百二十四。
224.
680此后,大菩提寺与铜殿;
Tato mahābodhigharaṃ, lohapāsāda meva ca;
681又建造了庄严的经堂与完善的斋堂。
Salākaggañca kāresi, bhattasālañca sādhukaṃ.
225
225.
683众多的精舍与胜妙的池塘;
Bahūni pariveṇāni, sādhu pokkharaṇīpi ca;
684又建造了夜居所、昼居处及诸般场所。
Rattiṭhāna divāṭhāna-pabhutīni ca kārayi.
226
226.
686他因沐浴所犯之罪,发生在浴池岸边;
Tassa nahānapāpassa, nhānapokkharaṇītaṭe;
687名为‘善浴精舍’者,即指彼精舍。
Sunahātapariveṇanti, pariveṇaṃ pavuccati.
227二百二十七。
227.
689那里是那善者经行之处,亦是一盏明灯。
Tassa caṅkamitaṭhāne, dīpa dīpassa sādhuno;
690那精舍即名为‘长经行处’。
Vuccate pariveṇaṃ taṃ, dīghacaṅkamanaṃ iti.
228228.
228.
692他在那里进入最胜果等至,便得满足;
Aggaphalasamāpattiṃ, samāpajja yahiṃ tuso;
693因此,那里被称为“果最胜精舍”。
Phalagga pariveṇanti, etaṃ tena pavuccati.
229二百二十九。
229.
695不倚不靠,长老于彼处坐;
Apassiya apassenaṃ, thero tattha nisīdiso;
696因此,那精舍被称为“长老依止精舍”。
Therā passaya pariveṇaṃ, etaṃ tena pavuccati.
230二百三十。
230.
698在那里,曾有众多天神前来亲近侍奉;
Bahū marugaṇā yattha, upāsiṃsu upaccataṃ;
699因此,那里便被称为“天神群围绕的精舍”。
Teneva taṃ marugaṇa-pariveṇanti vuccati.
231231.
231.
701将军王的长老迪迦桑达迦,
Senāpatitassa rañño, therassa dīghasandako;
702以八根大柱建起了一座小殿堂。
Kāresi cūḷapāsādaṃ, mahāthambhehi aṭṭhahi.
232232.
232.
704那里便是名为“Dīghasanda将军精舍”之处;
Dīghasanda senāpati-pariveṇanti taṃ tahiṃ;
705那座精舍被赞为居首、最胜。
Vuccate pariveṇaṃ taṃ, pamukhaṃ pamukhākaraṃ.
233二百三十三。
233.
707名为 Devānaṃpiyavacana 的 Apaguḷa,
Devānaṃpiyavacano’paguḷanāmo,
708在楞伽岛上,这是第一座大寺;
Laṃkāyaṃ paṭhamamimaṃ mahāvihāraṃ;
709那位国王建造了这座大寺,并将其供养给具慧的大玛欣德长老。
Rājā so sumatimahāmahindatheraṃ,
710被垢秽与愚痴所覆,于此造作恶业。
Āgammā malamatimetthakārayitthāti.
713为令善人信乐与悚惧而作的《大史》中
Sujanappasāda saṃvegatthāya kate mahāvaṃse
714名为大寺接受者
Mahāvihārapaṭiggahako nāma
715第十五章。
Pannarasamo paricchedo.