← 文献总目录

第十五章

e0703n.nrf14 · 静态文献页 · 715 段 · 打开交互阅读器

第十五章
Pañcadasama pariccheda
1大寺受持者
Mahāvihāra paṭiggahako
1
1.
3大象厩舍也是如此,于彼处集合而聚集,
Hatthisālāpi sambādhā, iti tattha samāgatā;
4他们在园林之中游玩,向南门外而出。
Te nandanavane ramme, dakkhiṇadvārato bahi.
2
2.
6在王园茂密的荫凉下,凉爽的蓝青草地上,
Rājuyyāne ghanacchāye, sītale nīlasaddale;
7这是长老们宽敞的座席,尊贵的人们所设。
Paññāpesuṃ āsanāni, therānaṃ sādarā narā.
3
3.
9走出南门,长老便在那里坐下;
Nikkhamma dakkhiṇadvārā, thero tattha nisīdi ca;
10众多贵族妇女也纷纷前来聚集在那里。
Mahākulīnā cā’gamma, itthiyo bahukā tahiṃ.
4
4.
12长老们坐下,占满了公园的各处;
Theraṃ upanisīdiṃsu, uyyānaṃ pūrayantiyo;
13他们宣说《愚智经》中内容,由资深长老们讲授。
Bālapaṇḍitasuttantaṃ, tāsaṃ thero adesayi.
5
5.
15其中有千名女子,作为首批得到正果者;
Sahassaṃ itthiyo tāsu, paṭhamaṃ phalamajjhaguṃ;
16如此,傍晚时分,恰在同一公园之内。
Evaṃ tattheva uyyāne, sāyaṇhasamayo ahu.
6
6.
18然后长老们起身,言曰:「让我们往那座山去。」;
Tato therā nikkhamiṃsu, ‘‘yāma taṃ pabbataṃ’’ iti;
19王接受了报告,迅速地赶来了。
Rañño paṭinivedesuṃ, sīghaṃ rājā upāgami.
7
7.
21修行者走近对长老说:「夕阳远在山的那边;
Upāgammā’bravī theraṃ, ‘‘sāyaṃ dūro ca pabbato;
22就在这乐园之内,有一处简陋的住所。」
Idheva nandanuyyāne, nivāso phāsuko iti.
8
8.
24向前近察时,说道:「它是无形无相,
Purassa accāsannattā, ‘‘asāruppa’’nti bhāsite;
25在伟大的云林乐园里,不算太远,就在附近。」
‘‘Mahāmeghavanuyyānaṃ, nātidūrāti santike.
9
9.
27那处住所被树荫和水井环绕,环境宜人可爱;
Rammaṃ chāyūdakūpetaṃ, nivāso tattha rocatu;
28请回去吧,尊者。」长老于是回返到那里。
Nivattitabbaṃ bhante’’nti, thero tattha nivattayi.
10
10.
30在那个归皈之地、靠近卡丹巴河畔;
Tasmiṃ nivattaṭhānamhi, kadambanadiyantike;
31所谓归皈处,就是称为避难所的地方。
Nivattacetiyaṃ nāma, kataṃ vuccati cetiyaṃ.
11
11.
33在那南侧花园里,领导长老如同勇猛战车之牛;
Taṃ nandanā dakkhiṇena, nayaṃ theraṃ rathesabho;
34他引导着大云森林的净园,通向东门的道路。
Mahāmeghavanuyyānaṃ, pācinadvārakaṃ nayi.
12
12.
36在那里王宫内华美的寝榻和座位,
Tattha rājaghare ramme, mañcapīṭhāni sādhukaṃ;
37被称作美好而妥善安置,意指‘安住其中,适意自在’。
Sādhūti santharāpetvā, ‘‘vasate’tta sukhaṃ’’ iti.
13
13.
39国王在那里受到恭敬之后,被大臣们团团围绕着;
Rājā there’bhivādetvā, amaccaparivārito;
40诸长老进入宫内,在那里过夜。
Puraṃ pāvisi therā tu, taṃ rattiṃ tattha te vasuṃ.
14
14.
42一大早,国王拈取花朵,身为大地之主;
Pabhāteyeva pupphāni, gāhetvā dharaṇīpati;
43长老们接受礼敬,供养以鲜花。
There upacca vanditvā, pūjetvā kusumehi ca.
15
15.
45有人询问道:“安适之处在哪里?是园园庭院还是凉亭?”
Pucchi kacci sukhaṃ vuṭṭhaṃ, uyyānaṃ phāsukaṃ iti;
46国王回答说:“安适之所在,陛下,是园林,非凉亭。”
Sukhaṃ vutthaṃ mahārāja, uyyānaṃ yati phāsukaṃ.
16
16.
48尊者便问道:『尊者,所谓“刹林”是如何设立的?』
Ārāmo kappate bhante, saṅghassā’’ti apucchi so;
49他说:所谓“设立”,是指在可设立与不可设立之间洞察明了。
‘‘Kappate’’iti vatvāna, kappākappesu kovido.
17
17.
51尊者于迦兰陀刹林中,宣说此约定事宜;
Thero veḷuvanārāma, paṭiggahaṇamabravi;
52听闻之后,他内心欢喜,众多贤士也皆感满足欢喜。
Taṃ sutvā abhihaṭṭho so, tuṭṭhahaṭṭho mahājano.
18
18.
54众长老得蒙礼敬之意时,女天亦前来奉事;
Therānaṃ vandanatthāya, devī tu anulāgatā;
55与五百名女天同在一处,第二果位于其间盛放。
Saddhiṃ pañcasatitthīhi, dutiyaṃ phalamajjhagā.
19
19.
57此女神名曰五百女神,且为诸国君主所亲近;
Sā pañcasatā devī, anulā’ha mahīpati;
58『我们将出家为天神』,国王对长老如此说道。
‘‘Pabbajissāma devā’’ti, rājā theramavoca so.
20
20.
60『当因而出家』,长老对国王说;
Pabbājetha imāyo’’ti, thero āha mahīpatiṃ;
61『大王,现今不适宜为舍利弗所出家。』
‘‘Na kappati mahārāja, pabbājetuṃ thiyo hino.
21
21.
63在巴达厘子城,我有一位最年轻的比丘尼;
Atthi pāṭaliputtasmiṃ, bhikkhunī me kaniṭṭhikā;
64其名为桑呵米塔,她闻名远扬,为多闻者。
Saṅghamittāti nāmena, vissutā sā bahussutā.
22
22.
66此比丘尼如同诸皇族、诸游方圣者,具备大般觉华严的智慧光明;
Narindasamaṇindassa, mahābodhidumindato;
67南方采集分支,诸比丘尼中尊贵上贤者。
Dakkhiṇaṃ sākhamādāya, tathā bhikkhuniyo varā.
23
23.
69说有将至者,请令其前来,近于王父;
Āgacchatū’ti pesehi, rañño no pitu santikaṃ;
70此位尊长比丘尼将出家,诸女众中而已来者。
Pabbājessati sā therī, āgatā itthiyo imā.
24
24.
72王者说『善哉』而持之,极其威猛;
‘‘Sādhu’’ti vatvā gaṇhitvā, rājā bhiṅkāramuttamaṃ;
73言『我为僧团施予大雨云之威力』。
‘‘Mahāmeghavanuyyānaṃ, dammi saṅghassi’maṃ iti.
25
25.
75摩诃因陀长老用手做出一种姿势,指向南边的水域;
Mahindatherassa kare, dakkhiṇodakamā’kirī;
76在浸没的广阔土地上,大地却未曾动摇,依然坚固如故。
Mahiyā patite toye, akampittha mahā mahī.
26
26.
78“因此大地才会震动吗?”守护大地者询问此事;
‘‘Tasmā kampati bhūmī’’ti, bhūmipālo apucchi taṃ;
79他说:“这是法在灯中恒常扎根的缘故”。
Patiṭṭhitattā dīpamhi, sāsanassā’ti so bravi.
27
27.
81长老收集了同出生的花朵;
Therassa upanāmesi, jātipupphāni jātimā;
82这位长老到达王舍城,站立在其南面。
Thero rājagharaṃ gantvā, tassa dakkhiṇato ṭhito.
28
28.
84树上有八只鸟儿,花间蜂蝶自在飞舞;
Rukkhamhi picule aṭṭha, pupphamuṭṭhī samokirī;
85然而大地亦会震动,其根由此而生。
Tatthāpi puthavī kampi, puṭṭho tassā’ha kāraṇaṃ.
29
29.
87于三尊佛法时期,即便是恶业,也无泄弃;
Ahosi tiṇṇaṃ buddhānaṃ, kāle’pi idha mālako;
88它即使今时,也必因国王臣众的行为而生。
Narindasaṅghakammatthaṃ, bhavissati idānipi.
30
30.
90在王宫北侧,开满美丽的莲花;
Rājagehā uttarato, cārupokkharaṇiṃ agā;
91那里虽无花朵,长老却依然在那里行住。
Tattakā neva pupphāni, thero tatthāpi okiri.
31
31.
93然而,此处地震动摇,其根本原因在于此。
Tatthā’pi puthuvī kampi, puṭṭho tassā’ha kāraṇaṃ;
94『有生灵的宝地,如池塘,此地将成为国王的住处』。
‘‘Jantaghara pokkharaṇī, ayaṃ hessati bhūmipa’’.
32
32.
96于是他来到宫殿,进入城门门框内,
Tasseva rājagehassa, gantvāna dvārakoṭṭhakaṃ;
97就在那片早已开满花朵之处,国王虔敬地供养了那位修行者。
Tattakehe’va pupphehi, taṃ ṭhānaṃ pūjayī isi.
33
33.
99在此地地动摇动,毛发竖立,极为强烈;
Tatthāpi puthuvīkampi, haṭṭhalomo atīvaso;
100国王询问此异象之因,长老便告诉了其缘由。
Rājā taṃ kāraṇaṃ pucchi, thero tassā’ha kāraṇaṃ.
34
34.
102在这时期,佛陀们已从菩提树中得道;
Imamhi kappe buddhānaṃ, tiṇṇannaṃ bodhirukkhato;
103将南方枝条引来,种植于此地。
Ānetvā dakkhiṇāsākhā, ropitā idha bhūmipa.
35
35.
105如来者我们之菩提枝亦属于南方;
Tathāgatassa amhākaṃ, bodhisākhāpi dakkhiṇā;
106必将在此地安立成柱。
Imasmiṃyeva ṭhānamhi, patiṭṭhissati bhūmipa.
36
36.
108其后有位长老法师,名为大无垢花环,
Tato’gamā mahāthero, mahāmucalamālakaṃ;
109当时就在那个地方献上花朵。
Tattakāneva pupphāni, tasmiṃ ṭhāne samokiri.
37
37.
111然而大地震动,其根本原因在于此土。
Tathāpi puthavī kampi, puṭṭho tassā’ha kāraṇaṃ;
112僧团安立普萨塔日仪式的地方,必将设立于此地。
Saṅghassu posathā gāraṃ, idha hessati bhūmipa.
38
38.
114向南有丛林和草地,继而前来的是大地主人;
Pañhambamālakaṭṭhānaṃ, tato’gamā mahīpati;
115水源洁净且甘甜清凉,具有最佳的色、香与味。
Supakkaṃ ambapakkañca, vaṇṇagandharasuttamaṃ.
39
39.
117作为国王的园园守护者,呈献这伟大的园苑;
Mahantaṃ upanāmesi, rañño uyyānapālako;
118则是向长老呈献,国王对此甚为喜悦。
Taṃ therassupanāmesi, rājā atimanoramaṃ.
40
40.
120长老的坐姿,显现出对众生利益的体现;
Thero nisīdanākāraṃ, dassesi janatā hito;
121他当下宣说了意义,国王便选择了更好的见解。
Attharāpesi tattheva, rājā attharaṇaṃ varaṃ.
41
41.
123当天王把长老请坐在那里,
Adā tattha nisinnassa, therassambaṃ mahīpati;
124长老拥护他,为国王播种树木。
Thero taṃ paribhuñjitvā, ropanatthāya rājino.
42
42.
126国王亲自栽种了黄槟榔树;
Ambaṭṭhikaṃ adā rājā, taṃ sayaṃ tattha ropayi;
127长老用手洗净那树,温柔呵护它的成长。
Hatthe tassoparithero, dhovi tassa viruḷhiyā.
43
43.
129那一瞬间,种子里已然萌芽,随即发出嫩芽;
Taṃ khaṇaṃyeva bījamhā, tamhā nikkhamma aṅkuro;
130这是因缘成熟,如同大树展叶成荫。
Kamenā’ti mahārukkho, pattapakkadharo ahu.
44
44.
132看到这奇异景象,所有比丘及众人站立,
Taṃ pāṭihāriyaṃ disvā, parisā sā sarājikā;
133恭敬礼拜,长老们用手恭敬顶礼。
Namassamānā aṭṭhāsi, there hatthatanuruhā.
45
45.
135当时长老手持花束,捧起八朵,整齐端放;
Thero tadā pupphamuṭṭhi, aṭṭha tattha samokiri;
136然而即使大地震动,也并非由此引起。
Tathāpi puthavīkampi, puṭṭho tassā’ha kāraṇaṃ.
46
46.
138由众多国王汇聚于僧团的利益和功德之中,
Saṅghassappannalābhānaṃ, anekesaṃ narādhipa;
139此地必将成为他们交集共餐的场所。
Saṅgammabhājanaṭhānaṃ, idaṃ ṭhānaṃ bhavissati.
47
47.
141于是前往四座安静僧舍之处,在那里休憩;
Tato gantvā catussāla-ṭhānaṃ tattha samokiri;
142当时正是花开之际,大地亦在其上微微颤动。
Tattakāneva pupphāni, kampi tatthāpi medinī.
48
48.
144针对此震动之因,长老向国王询问,国王作答如下;
Taṃ kampakāraṇaṃ pucchi, rājā thero viyākari;
145这是先前诸佛所证悟之涅槃道理,即王乘的接纳。
Tiṇṇannaṃ pubbabuddhānaṃ, rājuyyāna paṭiggahe.
49
49.
147以供养为根本,以灯火遍照诸方;
Dāna vatthunā’haṭāni, dīpavāsīhi sabbato;
148在此设立后供养,三位圣者同聚一处。
Idha ṭhapetvā bhojesuṃ, sasaṅghe sugate tayo.
50
50.
150如今此地当有四座正殿;
Idāni pana ettheva, catussālā bhavissati;
151此处将为僧团食处,亦由国王所建立。
Saṅghassa idha bhattaggaṃ, bhavissati narādhipa.
51
51.
153建筑宏伟巍峨,处所遍布且齐备;
Mahathūpaṭhitaṭhānaṃ, ṭhānāṭhānavidūtato;
154伟大长老前来,正如灯火之照耀众生者——大迦叶长老。
Agamāsi mahāthero, mahindo dīpadīpano.
52
52.
156当时在附近的村庄中,有小片土地属于国主所有;
Tadā antoparikkhepe, rājuyyānassa khuddikā;
157有个名为迦俱陀的位置,是在该地水池的外围。
Kakudhavhā ahu vāpī, tasso’pari jalantike.
53
53.
159在这座塔的背后附近的地方,原有一位长老在那里去世;
Thūpārahaṃ thalaṭhānaṃ, ahu there tahiṃ gate;
160国王采集了许多含笑花瓣,准备以供奉那位长老。
Rañño campakapupphānaṃ, puṭakāna’ṭṭha āharuṃ.
54
54.
162国王将这些含笑花献给长老;
Tāni campakapupphāni, rājā therassu’pānayi;
163长老以含笑花进行礼敬,以此而供养于那功德。
Thero campakapupphehi, tehi pūjesi taṃ phalaṃ.
55
55.
165大地虽震动,然君王才是令其震动之因;
Tatthāpi puthavī kampi, rājā taṃ kampakāraṇaṃ;
166长老请教先前所受之震动因缘。
Pucchi thero’nu pubbena, āhataṃ kampakāraṇaṃ.
56
56.
168此处乃伟大王者、四尊觉者曾居之地;
Idaṃ ṭhānaṃ mahārāja, catubuddha nisevitaṃ;
169为众生利益,为人间幸福建造诸塔。
Thūpārahaṃ hitatthāya, sukhatthāya ca pāṇinaṃ.
57
57.
171此劫之初,有尊名曰迦拘孙陀的圣者诞生;
Imamhi kappe paṭhamaṃ, kakusandho jino ahu;
172彼为一切法的智者师表,遍慈悲于诸有情世间。
Sabba dhammavidū satthā, sabbalokānukampako.
58
58.
174那里有一处大邑,是广大的云林。
Mahātitthavhayaṃ āsi, mahāmeghavanaṃ idaṃ;
175这座城名为无畏,位于东方。
Nagaraṃ abhayaṃ nāma, puratthimadisāya’hu.
59
59.
177在小树河滨,那里有国王无畏。
Kadamba nadiyā pāre, tattha rājā’bhayo ahu;
178这地当时称为能量岛。
Ojadīpoti nāmena, ayaṃ dīpo tadāahu.
60
60.
180此地有众人守护,但疾病却是常客。
Rakkhasehi janasse’ttha, rogo pajjarako ahu;
181十个能力微薄的迦拘沙王,见此便生惧怖。
Kakusandho dasabalo, disvāna tadupaddavaṃ.
61
61.
183前往此处,为了具足安庄严整的戒律,及为成就教法的兴盛;
Taṃ gantvā sattavinayaṃ, pavattiṃ sāsanassa ca;
184在此佛土上行持此事,发起悲愍之力而精勤努力。
Kātuṃ imasmiṃ dīpasmiṃ, karuṇā balacodito.
62
62.
186以四万余众众多弟子环绕其间;
Cattālīsasahassehi, tādīhi parivārito;
187飞来天际,立于天神所居高山之上。
Nabhasā’gamma aṭṭhāsi, devakūṭamhi pabbate.
63
63.
189佛陀神通现前显现,其病痛得以治疗消除;
Sambuddhassā’nubhāvena, rogo pajjarako idha;
190那时安住于此的伟大神王,悉皆在此圣地居住。
Upasanto mahārāja, dīpamhi sakale tadā.
64
64.
192何处立定修行,若离沙罗圣者?
Kattha ṭhito adhiṭṭhāsi, narissara munissaro;
193今日众人皆当见,位居人群明灯者。
Sabbe maṃ ajja passantu, ojadīpamhi mānusā.
65
65.
195凡皆愿来者,皆为人众至吾近;
Āgantukāmā sabbeva, manussā mama santikaṃ;
196愿来无怨尤,速至伟大圣者所。
Āgacchantu akicchena, khippañcāpi mahāmuni.
66
66.
198圣者光明显现中,光华亦照耀群山;
Obhāsayantaṃ munindaṃ taṃ, obhāsantañca pabbataṃ;
199国王及城市人民,见之迅速而前往。
Rājā ca nāgarā ceva, disvā khippaṃ upāgamuṃ.
67
67.
201天众为奉献祭品之故,而人类便往彼处去;
Devatā balidānatthaṃ, manussā ca tahiṃ gatā;
202众生视彼天众,如尊贵的僧团与世间导师。
Devatā iti maññiṃsu, sasaṅghaṃ lokanāyakaṃ.
68
68.
204那位国王乃尊者之尊王,亲自登台高声论述;
Rājā so munirājaṃ taṃ, atihaṭṭho’bhi vādiya;
205他设盛宴邀请众生,将他们迎至殿前。
Nimantayitvā bhattena, ānetvā purasanti kaṃ.
69
69.
207这尊王乃诸圣僧团之首领,其所建立座席尊贵无上;
Sasaṅghassa munindassa, nisajjārahamuttamaṃ;
208深思此地为众生所乐之境,适切宜人。
Ramaṇīyamidaṃ ṭhāna-masambādhanti cintiya.
70
70.
210在华丽的亭阁中,梁榻上听见声音;
Kārite maṇḍape ramme, pallaṅkesu vare sutaṃ;
211世尊使其就座,诸众僧众,国主在此。
Nisīdāpesi sambuddhaṃ, sasaṅghaṃ idha bhūpati.
71
71.
213端坐持观的,也令诸众僧众,世间领袖;
Nisinnampi ca passantā, sasaṅghaṃ lokanāyakaṃ;
214人们于灯火处,环绕周围,展现众多姿态。
Dīpe manussā ānesuṃ, paṇṇākāre samantato.
72
72.
216用自己所进的残食与供养的食物,
Attano khajjabhojjehi, tehi tehā’bhatehi ca;
217国王以此使诸众僧心满意足,他即是世间领袖。
Santappesi sasaṅghaṃ taṃ, rājā so lokanāyakaṃ.
73
73.
219正是在此处,坐着的胜利者刚刚用过午餐;
Idheva pacchābhattaṃ taṃ, nisinnassa jinassa so;
220伟大的外道聚集地,当时国王右侧的尊贵之位;
Mahā titthakamuyyānaṃ, rājā’dā dakkhiṇaṃ varaṃ.
74
74.
222无时无刻开放的花饰,彼时伟大的外道之林;
Akālapupphā laṅkāre, mahātitthavane tadā;
223由觉者承接,无动摇的大地之上;
Paṭiggahite buddhena, akampittha mahāmahī.
75
75.
225正是在这里坐下,导师讲授法义;
Ettheva so nisīditvā, dhammaṃ desesi nāyako;
226四万四千人,获得了圣道果报。
Cattālīsa sahassāni, pattā maggaphalaṃ narā.
76
76.
228世尊于白天修行后,安住于大林莽中;
Divāvihāraṃ katvāna, mahātitthavane jino;
229于傍晚时分前往菩提树下,无所障碍,安住于菩提处。
Sāyaṇhasamaye gantvā, bodhiṭhānārahaṃ mahi.
77
77.
231坐于彼处进食后,起身入定;
Nisinno tattha appetvā, samādhiṃ vuṭṭhito tato;
232如来深思,意在利益岛上众生。
Iti cintayi sambuddho, hitatthaṃ dīpavāsinaṃ.
78
78.
234已携南枝,自席头部折取菩提枝;
Ādāya dakkhiṇaṃ sākhaṃ, bodhito me sirīsato;
235令比丘尼与同行比丘尼前来接纳。
Āgacchatu rūpanandā, bhikkhunī sahabhikkhunī.
79
79.
237那时,该长老尼深知此意,立即行动。
Tassa taṃ cittamaññāya, sā therī tadanantaraṃ;
238她携带着那物,恭敬地走近国王。
Gahetvā tattha rājānaṃ, upasaṅkamma taṃ taruṃ.
80
80.
240她在南枝上绘制了图绘,赋予了极大的权力;
Lekhaṃ dakkhiṇasākhāya, dāpetvāna mahiddhikā;
241那图像由坚硬的黄铜铸成,坚立于金色的底座之上。
Manosilāya chinnaṃ taṃ, ṭhitaṃ hemakaṭāhake.
81
81.
243凭借神通的加持,五百比丘尼由此得道觉悟;
Iddhiyā bodhimādāya, sapañcasata bhikkhunī;
244国王于此,被众多天人环绕护卫。
Idhā’netvā mahārāja, devatā parivāritā.
82
82.
246世尊在此敞开那包裹金饰的袈裟;
Sasuvaṇṇa kaṭāhaṃ taṃ, sambuddhena pasārite;
247将其置于右手上,诸如来即执持之。
Ṭhapesi dakkhiṇe hatthe, taṃ gahetvā tathāgato.
83
83.
249在国王阿阇世面前,为其树立觉座;
Patiṭṭhāpetuṃ pādāsi, bodhiṃ rañño’bhayassa taṃ;
250在大亭园内,国王为其安置此觉座。
Mahātitthamhi uyyāne, patiṭṭhāpesi bhūpati.
84
84.
252于是,正觉者前往;
Tato gantvāna sambuddho,
253自此向北而行。
Ito uttarato pana;
254在榴莲树丛的美丽坐落之处,
Sirīsamālake ramme,
255如来就座而住。
Nisīditvā tathāgato.
85
85.
257他为众生宣说法义,使法得以流通;
Janassa dhammaṃ desesi, dhammābhisamayo tahiṃ;
258地上有二万条腿踏足此处。
Vīsatiyā sahassānaṃ, pāṇānaṃ āsi bhūmipa.
86
86.
260后来前往北方的佛塔园,胜者在那里;
Tatopi uttaraṃ gantvā, thūparāmamahiṃ jino;
261于彼处安坐入定,随即起身。
Nisinno tattha appetvā, samādhiṃ vuṭṭhito tato.
87
87.
263正觉者广宣法义,众僧中悉传扬;
Dhammaṃ desesi sambuddho, parisāya tahiṃpana;
264万人同众委身行,得道果实昭然显。
Dasapāṇa sahassāni, pattamaggaphalāna’huṃ.
88
88.
266自为法行践礼拜,众生敬仰意虔诚;
Attano dhammakaraṇaṃ, manussānaṃ namassituṃ;
267付托亲属庙中立,置于此处为比丘尼。
Datvā saparivāraṃ taṃ, ṭhapetvā idha bhikkhuniṃ.
89
89.
269与千比丘及天众,众随具足护法间;
Saha bhikkhusahassena, mahādevañca sāvakaṃ;
270正觉者安置彼处,而后向北观礼拜。
Ṭhapetvā idha sambuddho, tato pācinato pana.
90
90.
272立于宝冠之中,率众顺从领导;
Ṭhito ratanamālamhi, janaṃ samanusāsiya;
273众生齐聚于空,征服者降临须弥洲。
Sasaṅgho nabhamuggantvā, jambudīpaṃ jino agā.
91
91.
275此劫第二位出世领导者,是全面智慧的师,悲悯诸天人的安慰者;
Imamhi kappe dutiyaṃ, koṇāgamana nāyako;
276乃一切智者导师,悲愍普世众生。
Ahu sabbavidū satthā, sabbalokānukampako.
92
92.
278此处曾是一片广大平原,亦称广阔云林;
Mahānāmavhayaṃ āsi, mahāmeghavanaṃ idaṃ;
279有一名为长增城,位于南方之地。
Vaḍḍhamānapuraṃ nāma, dakkhiṇāya disāya’hu.
93
93.
281当时有一位名为散提陀的国王,彼时正是他执掌王权的时代;
Samiddho nāma nāmena, tattha rājā tadā ahu;
282他名为布拉提波,即当时这片土地的灯明;
Nāmena varadīpo’ti, ayaṃ dīpo tadā ahu.
94
94.
284此地当时灾难频仍,正值布拉提波统治之时;
Dubbuṭṭhupaddavo ettha, varadīpe tadā ahu;
285看到觉者萨可纳伽摩的来临,灾难似乎有所缓解;
Jino sakoṇāgamano, disvāna tadupaddavaṃ.
95
95.
287此后,七种戒律及教法得以兴盛实施;
Taṃ hutvā sattavinayaṃ, pavattiṃ sāsanassa ca;
288以慈悲为力量,他在这片土地上推行此教法。
Kātuṃ imasmiṃ dīpasmīṃ, karuṇā balacodito.
96
96.
290三万比丘环绕在此众中;
Tiṃsa bhikkhusahassehi, tādīhi parivārito;
291来到空中,在美妙的莲花峰顶上。
Nabhasā’gamma aṭṭhāsi, nabhe sumanakūṭake.
97
97.
293凭借正觉者的加持,此艰难的业—如瘟疫般—已消除;
Sambuddhassā’nubhāvena, dubbuṭṭhi sā khayaṃ gatā;
294当时人们说,教法没有中断,盛行广布。
Sāsanāntaradhānattā, suvuṭṭhi ca tadāahu.
98
98.
296正觉者就站立在上方,洁净无染、无所障碍;
Tatta ṭhito adhiṭṭhāsi, narissaramunissaro;
297如今众生皆见他在赐福之灯内显现。
Sabbeva ajja passantu, varadīpamhi mānusā.
99
99.
299一切欲来之人皆向吾侧;
Āgantukāmā sabbeva, manussā mama santikaṃ;
300至大圣者勅令速到,无有怠慢。
Āgacchantu akicchena, khippañcā’ti mahāmuni.
100
100.
302伟大神圣如山巍然耸立显现;
Mahāsattaṃ munindaṃ taṃ, obhāsantañca pabbataṃ;
303国王与众城市居民见之,即速赶来。
Rājā ca nāgarā ceva, disvā khippamupāgamuṃ.
101
101.
305为了向诸天供养献礼,人们也前往那里;
Devatābalidānatthaṃ , manussā ca tahiṃ gatā;
306人们认为诸天即是世界之主的众僧团。
Devatā iti maññiṃsu, sasaṅghaṃ lokanāyakaṃ.
102
102.
308那位圣者尊贵如王,越过众生恭敬礼拜他;
Rājā so munirājaṃ taṃ, atihaṭṭho’bhivādiya;
309以饮食邀请,使其到来,安置于前座显尊荣。
Nimantayitvā bhattena, ānetvā purasantikaṃ.
103
103.
311贤圣僧团之尊者,安座自在而最胜;
Sasaṅghassa munindassa, nisajjāraha muttamaṃ;
312此处宜人乐意,深思细虑不能忘怀。
Ramaṇīyamidaṃ ṭhānaṃ, asambādhanti cintiya.
104
104.
314在建造华美殿堂,精美座垫之上;
Kārite maṇḍape ramme, pallaṅkesu varesu taṃ;
315使正觉者安坐,诸僧会集于此地。
Nisīdāpayi sambuddhaṃ, sasaṅghaṃ idha bhūpati.
105
105.
317即使坐着观照,也应观察这僧团世间之主,
Nisinnampi’dha passantā, sasaṅghaṃ lokanāyakaṃ;
318如同人们在灯上周围贴满色彩的叶子,
Dīpe manussā ānesuṃ, paṇṇākāre samantato.
106
106.
320用自己的供养食物,
Attano khajjabhojjehi,
321用那些、在那个时候以及那些,
Tehi tehā’bha tehi ca;
322令那僧团生起满足。
Santappesi sasaṅghaṃ taṃ,
323彼王是世间的领袖。
Rājā so loka nāyakaṃ.
107
107.
325正是在这里,胜利者坐着的地方,为其准备了午餐;
Idheva pacchābhattaṃ taṃ, nisinnassa jinassa so;
326那时,为名为大名者的园林,国王赐予了南方地块作为善地。
Mahānāmakamuyyānaṃ, rājā’dā dakkhiṇaṃ varaṃ.
108
108.
328当时,在盛开着无季节鲜花的大名林中;
Akālapupphālaṅkāre, mahānāmavane tadā;
329由世尊确证,庄严无动于衷,如同广大坚固的大地。
Paṭiggahite buddhena, akampittha mahāmahī.
109
109.
331正如其所坐,导师宣说正法;
Ettheva so nisīditvā, dhammaṃ desesi nāyako;
332当时三万众人,得证道之果。
Tadā tiṃsa sahassāni, pattā maggaphalaṃ narā.
110
110.
334一日游行过后,圣者在大树林中。
Divāvihāraṃ katvāna, mahānāmavane jino;
335傍晚时分前往那里,来到先前升起的广大土地。
Sāyaṇhasamaye gantvā, pubbadhodhiṭhitaṃ mahiṃ.
111
111.
337坐在那里用完餐后,即起行进入禅定;
Nisinno tattha appetvā, samādhiṃ vuṭṭhito tato;
338如是正觉者思惟,为住岛者谋福祉。
Iti cintesi sambuddho, hitatthaṃ dīpavāsinaṃ.
112
112.
340携持南方树枝,我这无忧者已觉醒;
Ādāya dakkhiṇaṃ sākhaṃ, mamodumbarabodhito;
341金坎达他来临,此为比丘尼,与比丘同道。
Āyātu kanakadattā, bhikkhunī sahabhikkhunī.
113
113.
343彼比丘尼知彼心意,随即;
Tassa taṃ cittamaññāya, sā therī tadanantaraṃ;
344携此去,亲近国王及其子。
Gahetvā tattha rājānaṃ, upasaṅkamma taṃ taruṃ.
114
114.
346于南枝处写信,交付大臣领受;
Lekhaṃ dakkhiṇasākhāya, dāpetvāna mahiddhikā;
347心戒断绝者,是立于金刚坚固之地。
Manosilāya chinnaṃ taṃ, ṭhitaṃ hemakaṭāhake.
115
115.
349依凭神通功德而生觉悟,一百二十五名比丘尼同具而成;
Iddhiyā bodhimādāya, sapañcasahabhikkhunī;
350大王来到此处,诸天环绕其侧。
Idhāgantvā mahārāja, devatāparivāritā.
116
116.
352此金刚坚固境界,被正觉者所广布。
Sasuvaṇṇakaṭāhaṃ taṃ, sambuddhena pasārite;
353世尊将(某物)安置于右手,继而手持之。
Ṭhapesi dakkhiṇe hatthe, taṃ gahetvā tathāgato.
117
117.
355为了树立于国王,(他)将燃烧的木炭一百捆端上;
Patiṭṭhāpetuṃ rañño’dā, samiddhassa sataṃ tahiṃ;
356在那名叫大园林之处,国王设立了它。
Mahānāmamhi uyyāne, patiṭṭhāpesi bhūpati.
118
118.
358然后,正觉者前往,来到头冠饰物之上;
Tato gantvāna sambuddho, sirīsamālakuttare;
359在此世尊对众生说法,端坐于纳迦巢穴之中。
Janassa dhammaṃ desesi, nisinno nāgamālake.
119一百一十九。
119.
361听闻彼法的宣说,法义熏习于是聚集;
Taṃ dhammadesanaṃ sutvā, dhammābhisamayo tahiṃ;
362此处有二万众生,众多人众居住此土。
Vīsatiyā sahassānaṃ, pāṇānaṃ āsi bhūmipa.
120一百二十。
120.
364于前世诸佛常坐之处,前往其北方境地;
Pubbabuddhanisinnaṃ taṃ, ṭhānaṃ gantvā puruttaraṃ;
365于彼处坐下,起身进入定中。
Nisinno tattha appetvā, samādhiṃ vuṭṭhito tato.
121
121.
367正觉者为僧团说法,但众仍安住原位;
Dhammaṃ desesi sambuddho, parisāya tahiṃ pana;
368十万众获得道果。
Dasapāṇasahassāni, pattā maggaphalaṃ ahuṃ.
122
122.
370彼为人所礼敬,因其为身束缚的根源。
Kāyabandhanadhātuṃ so, manussehi namassituṃ;
371给予及其家属之后,将此比丘尼确立在此处。
Datvā saparivāraṃ taṃ, ṭhapetvā idha bhikkhuniṃ.
123一百二十三。
123.
373与千名比丘共聚,以及众多具学弟子;
Saha bhikkhusahassena, mahāsummañca sāvakaṃ;
374觉者于此确立,如宝珠花璎。
Ṭhapetvā idha sambuddho, oraṃ ratanamālato.
124一百二十四。
124.
376确立于光明华饰,教化众生随顺。
Ṭhapetvā sudassane māle, janaṃ samanusāsiya;
377众僧团出发于天空,如来降生于锦葩洲。
Sasaṅgho nabhamuggamma, jambudīpaṃ jino agā.
125
125.
379本劫中第三位,出自迦叶族的如来;
Imamhi kappe tatiyaṃ, kassapo gottato jino;
380为一切智者导师,恻隐一切世间众生。
Ahu sabbavidū satthā, sabbalokānukampako.
126
126.
382曾有大云林,名为大海洋;
Mahāmeghavanaṃ āsi, mahāsāgaranāmakaṃ;
383维萨拉是一座城,位于西方。
Visālaṃ nāma nagaraṃ, pacchimāya disāya’hu.
127
127.
385当时有一位名叫耶扬陀的王。
Jayanto nāma nāmena, tattha rājā tadā ahu;
386这个地方当时被称为曼陀提波。
Nāmena maṇḍadīpoti, ayaṃ dīpo tadā ahu.
128
128.
388当时耶扬陀王及其幼弟王皆在位。
Tadā jayantarañño ca, rañño kaniṭṭhabhātu ca;
389战争已然爆发,凶猛且具毁灭性。
Yuddhaṃ upaṭṭhitaṃ āsi, bhiṃsanaṃ sattahiṃsanaṃ.
129
129.
391迦叶是十人之力,以此战斗手段;
Kassapo so dasabalo, tena yuddhena pāṇinaṃ;
392见此大祸患,大慈悲的圣人。
Mahantaṃ byasanaṃ disvā, mahākāruṇiko muni.
130
130.
394杀灭了那七十人的军队,教法与戒律因此得以兴盛;
Taṃ hantvā sattavinayaṃ, pavattiṃ sāsanassa ca;
395因慈悲的力量被激励而发动,行使于此灯明之地。
Kātuṃ imasmiṃ dīpasmiṃ, karuṇābalacodito.
131
131.
397由二万余人围绕着,仿佛被类似的人群所包围;
Vīsatiyā sahassehi, tādīhi parivārito;
398他们浮游于天空,立于美好峰顶之山上。
Nabhasā’gamma aṭṭhāsi, subhakūṭamhi pabbate.
132
132.
400此处有人坚定立于其上,是人非人,是识者亦是贤者。
Tatraṭhito adhiṭṭhāsi, narissara munissaro;
401『众生今日皆当观见,在曼陀岛上的众人。』
‘‘Sabbe maṃ ajja passantu, maṇḍadīpamhi mānusā.
133一百三十三。
133.
403『一切皆有来访欲望的众生,众人皆于我近处;』
Āgantukāmā sabbeva, mānusā mama santikaṃ;
404『愿如大圣所说,无有懈怠而速速来至。』
Āgacchantu akicchena, khippañcā’ti mahāmuni.
134一百三十四。
134.
406『圣者如灯明照耀,先导亦明昭;』
Obhāsantaṃ munindaṃ taṃ, obhāsantañca pabbakaṃ;
407国王与众邑见之,迅速前往。
Rājā ca nāgarā ceva, disvā khippaṃ upāgamuṃ.
135
135.
409众人各自为自身的得胜而努力;
Attano attano patta-vijayāya janā bahū;
410诸天为供养献祭,前往那座山。
Devatā balidānatthaṃ, taṃ pabbatamupāgatā.
136
136.
412众人以为那是诸天,是集会世间的主宰;
Devatā iti maññiṃsu, sasaṅghaṃ lokanāyakaṃ;
413那位王与那位王子因害怕而投入战争。
Rājā ca so kumāro ca, yuddhamujjhiṃsu vimhitā.
137
137.
415那位王向圣者国王,满怀敬意地致敬;
Rājā so munirājaṃ taṃ, atihaṭṭho’bhivādiya;
416请其共进饮食,然后将其带到王宫前。
Nimantayitvā bhattena, ānetvā purasantikaṃ.
138
138.
418这位僧团众圣者中最尊贵的圣者国王,安坐于固定的座位上;
Sasaṅghassa munindassa, nisajjārahamuttamaṃ;
419此处庄严美妙,应当思惟。
Ramaṇīyamidaṃ ṭhāna-masambādhanti cintiya.
139
139.
421居于设立的亭阁之中,在华丽的卧具上;
Kārite maṇḍape ramme, pallaṅkesu varesu taṃ;
422天子于此使正觉者及其僧团端坐。
Nisīdāpesi sambuddhaṃ, sasaṅghaṃ idha bhūpati.
140
140.
424在此端坐,观其聚集,正觉者与僧团众皆为世间之导师;
Nisinnampidha passantā, sasaṅghaṃ lokanāyakaṃ;
425人们聚集在岛上,周围环绕树叶遮蔽。
Dīpe manussā ānesuṃ, paṇṇākāre samantato.
141
141.
427用自己简陋的食物,用这些盘子盛装;
Attano khajjabhojjehi, tehi tehā’bhatehi ca;
428他们以此供养僧团,那位王者便是世间的领袖。
Sasantappesi sasaṅghaṃ taṃ, rājā so lokanāyakaṃ.
142
142.
430正是在这里,那位胜利者坐下用晚餐;
Idhe’va pacchābhattaṃ taṃ, nisinnassa jinassa so;
431大海大浪振奋中,国王给予南方美物。
Mahāsāgaramuyyānaṃ, rājā’dā dakkhiṇaṃ varaṃ.
143
143.
433无时令之花饰,大海森林中;
Akālapupphalaṅkāre , mahāsāgarakānane;
434被佛陀所接纳,不动摇的大地。
Paṭiggahite buddhena, akampittha mahāmahī.
144
144.
436就在此处端坐,导师宣说法义;
Ettheva so nisīditvā, dhammaṃ desesi nāyako;
437当时有两万众生得成初果。
Tadā vīsaṃ sahassāni, sotāpattiphalaṃ narā.
145
145.
439白昼修行之后,入深广大海林,
Divā vihāraṃ katvāna, mahāsāgarakānane;
440傍晚时分,世尊前往那时初成正觉的土地。
Sāyanhe sugato gantvā, pubbabodhiṭṭhitaṃ mahiṃ.
146
146.
442在那里端坐饱食之后,修起禅定,从坐起身。
Nisinno tattha appetvā, samādhiṃ vuṭṭhito tato;
443正觉者由此思惟,为灯火居士利益而谋。
Iti cintesi sambuddho, hitatthaṃ dīpavāsinaṃ.
147一百四十七。
147.
445取右侧树枝,为我那无花果树标识;
Ādāya dakkhiṇaṃ sākhaṃ, mama nigrodhabodhito;
446贤正比丘尼请来,现在即为同行比丘尼。
Sudhammā bhikkhunī etu, idāni sahabhikkhunī.
148一百四十八。
148.
448因彼比丘尼心解道理,随后彼女便成为上座。
Tassa taṃ cittamaññāya, sā therī tadanantaraṃ;
449拿着这个,前去接近国王,向那树近前而立。
Gahetvā tattha rājānaṃ, upasaṅkamma taṃ taruṃ.
149一百四十九。
149.
451在南枝上书写,送出后多获成就;
Lekhaṃ dakkhiṇasākhāya, dāpetvāna mahiddhikā;
452以心念如坚石斩断,立于金钵之下。
Manosilāya chinnaṃ taṃ, ṭhitaṃ hemakaṭāyake.
150一百五十。
150.
454凭神通而得觉悟,有五百十比丘尼同行;
Iddhiyā bodhimādāya, sapañcasatabhikkhunī;
455在此处,国王被诸天围绕。
Idhānetvā mahārāja, devatāparivāritā.
151一百五十一。
151.
457佛陀于此,展开那金光灿烂的旗帜;
Sasuvaṇṇakaṭāhaṃ taṃ, sambuddhena pasārite;
458他将其置于右手,接着如来取住之。
Ṭhapesi dakkhiṇe hatthe, taṃ gahetvā tathāgato.
152一百五十二。
152.
460为了使国王胜利坚立,在那地方立起一百面旗帜;
Patiṭṭhāpetuṃ rañño’dā, jayantassa sataṃ tahiṃ;
461大海林中,国王设立了〔某处〕。
Mahāsāgaramuyyāne, patiṭṭhāpesi bhūpati.
153第一百五十三。
153.
463于是,正觉者前往那条巨蛇之巅,
Tato gantvāna sambuddho, nāgamāḷakauttare;
464在那里坐于无忧之翠竹丛中,宣说财富之法。
Dhanassa dhammaṃ desesi, nisinno’sokamāḷake.
154第一百五十四。
154.
466听闻此法说,当时法的熏习增长;
Taṃ dhammadesanaṃ sutvā, dhammābhisamayo tahiṃ;
467有一千四百多人,都是人间诸王。
Ahu pāṇasahassānaṃ, catunnaṃ manujādhipa.
155一百五十五。
155.
469前佛所亡之地,已往至后又至;
Pubbabuddhanisitaṃ taṃ, ṭhānaṃ gantvā punuttaraṃ;
470在彼处坐下,饥渴已止,起身禅定而出。
Nisinno tattha appetvā, samādhiṃ vuṭṭhito tato.
156一百五十六。
156.
472正觉者为僧众说法,且教诲安立他们;
Dhammaṃ desesi sambuddho, parisāya tahiṃ pana;
473十万手是诸果道之劳获。
Dasapāṇasahassāni, pattamaggaphalāna’huṃ.
157一百五十七。
157.
475应以心礼水及露珠界,
Jalasāṭikadhātuṃ so, manassehi namassituṃ;
476布施及其随从,女比丘应安置于此。
Datvā saparivāraṃ taṃ; Ṭhapetvā idha bhikkhunī.
158一百五十八。
158.
478与千比丘及一切善知识弟子同乐。
Saha bhikkhusahassena, sabbanandiñca sāvakaṃ;
479在此教法中,世尊稳立河边,仪表端庄华美。
Ṭhapetvā nadīto oraṃ, so sudassanamāḷato.
159
159.
481当时世尊在愉悦花园中,普集大众,进行教化;
Somanasse māḷakasmiṃ, janaṃ samanusāsiya;
482升入僧团天,证得法身如来,度化占据大地的众生。
Saṅghena nabhamuggantvā, jambudīpaṃ jino agā.
160
160.
484本时代的第四位乔达摩,正是这一代的释尊。
Ahu imasmiṃ kappasmiṃ, catutthaṃ gotamo jino;
485世尊是通达一切法理的导师,慈悲于一切众生世界。
Sabbadhammavidū satthā, sabbalokānukampako.
161
161.
487首先,他来到此地,镇伏了夜叉魔王;
Paṭhamaṃ so idhāgantvā, yakkhaniddhamanaṃ akā;
488其次他再来,降伏了众蛇。
Dutiyaṃ punarāgamma, nāgānaṃ damanaṃ akā.
162
162.
490善妙宝珠眼,被蛇王所迎请;
Kalyāṇiyaṃ maṇiakkhi nāgenā’bhinimantito;
491第三次再来,应当与众共食。
Tatiyaṃ punarāgamma, sasaṅgho tattha bhuñjiya.
163
163.
493前佛开悟的所在,佛塔所在之地,
Pubbabodhiṭhitaṭhānaṃ, thūpaṭhānamidampi ca;
494以及供养宝物的所在,均当以坐处安静供用,不得妄用。
Paribhogadhātuṭhānañca, nisajjāyo’pabhuñjiya.
164
164.
496前佛住所,向前绕行,尊敬至大圣人;
Pubbabuddhaṭhitaṭṭhānā, oraṃ gantvā mahāmuni;
497当时世人皆生于兰迦岛等世界诸岛。
Laṃkādīpe lokadīpo, manussābhāvato tadā.
165
165.
499在岛屿之地及天众之所,亦有龙族同住;
Dīpaṭṭhaṃ devasaṅghañca, nāge samanusāsiya;
500彼龙族飞升于空,证至尊者降临犍(chin)婆洲。
Sasaṅgho nabhamuggantvā, jambudīpaṃ jino agā.
166
166.
502此地即为国王所在之处,四方诸佛所共修行之地。
Evaṃ ṭhānamidaṃ rāja, catubuddhanisevitaṃ;
503在此处,大王,将会有一座圆塔在未来建立。
Tasmiṃ ṭhāne mahārāja, thūpo hessati’nāgate.
167一百六十七。
167.
505该塔是佛像舍利的宝藏,尤其是装盛舍利的容器宝藏;
Buddhasārīradhātūnaṃ, doṇadhātunidhānavā;
506高约二千五百指,身披金色项链而著名。
Vīsaṃhatthasataṃ ucco, hemamālī’ti vissuto.
168一百六十八。
168.
508我将亲自建造,愿望广布于世间。
Ahameva kāressāmi, icchāha puthavissaro;
509在此教法中,其他许多工作都是你的职责所在。
Idha aññāni kiccāni, bahūni tava bhūmipa.
169【一六九】
169.
511应当完成那些工作,而此工作由你来担当;
Tāni kārehi nattāte, kāressati imaṃ pana;
512你是那大蛇的兄弟,是大臣萨迦那的儿子。
Mahānāgassa te bhātu, uparājassa atrajo.
170
170.
514你若能成就,未来必成为国王;
So yaṭṭhālayatissoti, rājā hessata’nāgate;
515有一位名为拘头瓦基的王,他必有一子。
Rājā goṭṭhābhayo nāma, tassa putto bhavissati.
171
171.
517其子名为咖迦文那提索。
Tassa putto kākavaṇṇa-tisso nāma bhavissati;
518此子将成为帝王之子,并成长为大王。
Tassa rañño suto rāja, mahārājā bhavissati.
172
172.
520名为恶行者的无畏者,以其恶行闻名。
Duṭṭhagāmaṇisaddena, pākaṭo’bhayanāmako;
521他将兴建高塔,此塔具大威力神通,威光广大。
Kāressatī’dha thūpaṃ so, mahā tejiddhivikkamo.
173一百七十三。
173.
523老比丘此处称作长者,非指王主;
Iccāha thero therassa, vacane ne’ttha bhūpati;
524他督促建造石柱,且令画记其来由。
Ussāpesi silāthambhaṃ, taṃ pavattiṃ likhāpiya.
174一百七十四。
174.
526(此塔建于)美丽的巨雨林中,即蒂萨禅苑,巨广阔之地。
Rammaṃ mahāmeghavanaṃ, tissārāmaṃ mahāmahī;
527大摩诃马哈摩嘎剌那长老,承受了巨大的力量。
Mahāmahindathero so, paṭiggayha mahiddhiko.
175
175.
529稳固不动,振动着八方大地;
Akampo kampayitvāna, mahiṃ ṭhānesu aṭṭhasu;
530完成供养后,进入如海一般广大的城镇。
Piṇḍāya pavisitvāna, nagaraṃ sāgarūpamaṃ.
176
176.
532在王宫中完成饮食事务后,离开了厅堂;
Rañño ghare bhattakiccaṃ, katvā nikkhamma mandiraṃ;
533坐于欢喜林中,譬如火聚炽盛之状态。
Nisajja nandanavane, aggikkhandhopamaṃ tahiṃ.
177一百七十七。
177.
535向众生宣说经文,于千人中如此;
Suttaṃ janassa desetvā, sahassaṃ mānuse tahiṃ;
536虽犯戒罪而获道果,于大云林中住持。
Pāpayitvā maggaphalaṃ, mahāmeghavane vasi.
178一百七十八。
178.
538第三日长老,在王舍城中用餐;
Tatiye divase thero, rājagehamhi bhuñjiya;
539世尊端坐于娑罗树园中,开示以芥子喻法。
Nisajja nandanavane, desiyā’sivisopamaṃ.
179一百七十九。
179.
541犯戒后受罚,面对千人之众;
Pāpayitvā’bhisamayaṃ, sahassapurise tato;
542长老离开了三舍利树园,国王亦听从教诲。
Tissārāmaṃ agā thero, rājā ca sutadesano.
180一百八十。
180.
544长老端坐,聆听如来教法,复而发问;
Theraṃ upanisīditvā, so pucchi jinasāsanaṃ;
545『依止粮食』者,尊者,此非人间之主。
Patiṭṭhitannu bhante’ti, na tāva manujā’dhipa.
181一百八十一。
181.
547『戒律等之所依』,为战胜世间之智慧者,为人间之主;
Uposathādikammatthaṃ, jinā’ṇāya janādhipa;
548此地界限已确立,在此将依止教法。
Sīmāya idha baddhāya, patiṭṭhissati sāsanaṃ.
182一百八十二。
182.
550大长老如此说,王者也如此言:
Icca’bravi mahāthero, taṃ rājā idamabravi;
551为了成就正觉的智慧,我将于此久住,如持炬者般长久保持。
Sambuddhā’ṇāya antohaṃ, vassissāmi jutindhara.
183一百八十三。
183.
553因此,先要设定边界,束缚好边界,调伏进退的顺序;
Tasmā katvā puraṃ anto-sīmaṃ bandhatha sajjukaṃ;
554大王对他说:『长老,正是在这里说的。』
Iccā’bravi mahārājā, thero taṃ idhamabravi.
184一百八十四。
184.
556你若具备这样觉知,便能了解世间的广大无边。
Evaṃ sati tuvaṃyeva, pajāna puthavissara;
557愿我们结界行走之地,行持令己利益的戒律。
Sīmāya gamanaṭṭhānaṃ, bandhissāma mayaṃ hitaṃ.
185一百八十五。
185.
559称赞曰『善哉』者,是如同大地之尊,天人之王的爱子;
‘‘Sādhū’’ti vatvā bhūmindo, devindo viya nandanā;
560进入了此宫殿,宛如伟大的云林之美丽者。
Mahāmeghavanārammā, pāvisi mandiraṃ sakaṃ.
186一百八十六。
186.
562第四日,长老在王宫中享用饮食;
Catutthe divase thero, rañño gehamhi bhuñjiya;
563入座于欢喜林中,宣说未曾有过之地。
Nisajja nandanavane, desesa’namanaggiyaṃ.
187一百八十七。
187.
565洒洒水洒洒净饮水者,他与千人同行;
Pāyetvā’matapānaṃ so, sahassapurise tahiṃ;
566来到大云林园,伟大长老到来。
Mahāmeghavanārāmaṃ, mahāthero upāgami.
188一百八十八。
188.
568洒水鼓声振荡,整顿端庄佳城;
Pāto bheriṃ carāpetvā, maṇḍayitvā puraṃ varaṃ;
569行住之路,及其四周的住所。
Vihāragāmimaggañca, vihārañca samantato.
189
189.
571战车之王,坐于战车之上,浑身饰以各种装饰;
Rathesabho rathaṭṭho so, sabbālaṅkārabhūsito;
572同行者与随从聚集,战车载有强壮有力的驾驭者。
Sahāmacco sahorodho, sayoggabalavāhano.
190
190.
574被大规模的护卫团围绕,进入宫殿住所;
Mahatā parivārena, sakārāmamupāgami;
575在那里,前往那地方,顶礼而礼敬,值得顶礼者也。
Tattha there upagantvā, vanditvā vandanārahe.
191
191.
577与那地方的众人一同前往,渡过那条无可绕行的河流;
Saha therehi gantvāna, nadiyo’parititthakaṃ;
578然后剃头剃须,穿着金黄色袈裟等。
Tato kasanto agami, hemanaṅgalamādiya.
192
192.
580大莲花与白象,两者皆为吉祥巨龙;
Mahāpadumo kuñjaro ca, ubho nāgā sumaṅgalā;
581与黄金犁相配套者,为第一之坤陀茉罗花。
Suvaṇṇanaṅgale yuttā, paṭhame kuntamāḷake.
193
193.
583四方大军,与长老共治之王族;
Caturaṅgamahā seno, saha therehi khattiyo;
584携带寒犁,向敌显威。
Gahetvā naṅgalaṃ sītaṃ, dassayitvā arindamo.
194
194.
586装饰齐整的美满花瓶,乃各色艳丽的美旗;
Samalaṅkataṃ puṇṇaghaṭaṃ, nānārāgaṃ dhajaṃ subhaṃ;
587以檀香木粉末制成的,及金、银制的杖。
Pātiṃ candanacuṇṇañca, soṇṇarajata daṇḍakaṃ.
195
195.
589承受以花朵装饰、鲜花堆积而成的花环;
Ādāsaṃ pupphabharitaṃ, samuggaṃ kusumagghiyaṃ;
590门饰、叶伞等,环绕着柱子周围。
Toraṇakadalīchattādiṃ, gahititthi parivārito.
196
196.
592以各种品质的丝织布缝制,包裹着强力绳索,周围被牢固地环绕。
Nānāturiya saṅghuṭṭho, balogha parivārito;
593通过赞颂吉祥歌,充满四方。
Thutimaṅgalagītehi, pūrayanto catuddisaṃ.
197
197.
595善行欢喜发出赞叹,伴随着优雅曲调;
Sādhukāra ninādeti, celukkhepasatehi ca;
596世间之主以盛大的供养予以回报。
Mahatā chaṇapujāya, kasanto bhūmipo agā.
198
198.
598如同在住处和宫殿中,行绕行礼环绕而行;
Vihārañca purañceva, kurumāno padakkhiṇaṃ;
599前往界限边境之处,入河后止步安立。
Sīmāya gamanaṭhānaṃ, nadiṃ patvā samāpayi.
199
199.
601若因某一缘故而至此界限,
Kenakena nimittena, sīmā ettha gatāti ce;
602请理解这即是界限所在之地。
Evaṃ sīmāgataṭhānaṃ, icchamānā nibodhatha.
200
200.
604于南边石头河畔,有石砾小道。
Najjāpāsāṇatitthamhi , pāsāṇe kuḍḍavāṭakaṃ;
605于是,从大园林出发,转至水池小路。
Tato kumbalavāṭaṃ taṃ, mahānipaṃ tato agā.
201
201.
607于是,到达鸡篆林,继而到达大庭院。
Tato kukudhapāḷiṅgo, mahāaṅgaṇago tato;
608接着,进入瘦马中心及风池一带。
Tato khujjamadhulañca, maruttapokkharaṇiṃtato.
202
202.
610胜利园林中,向北门的庇护所而行。
Vijayārāma uyyāne, uttaradvārakoṭṭha go;
611象鼻覆盖之石,中间镶以薄金片。
Gajakumbhaka pāsāṇaṃ, thusavaṭṭhika majjhago.
203第二百零三(诗句编号)。
203.
613无畏,似幼象子般坚固的石头,中间铺以粗麻布;
Abhaye balākapāsāṇaṃ, mahāsusāna majjhago;
614行至长石之处,如同工匠离开村庄一般。
Dīghapāsāṇakaṃ gantvā, kammāradeva gāmato.
204第二百零四(诗句编号)。
204.
616行至尼拘陀树丛,靠近野猪之家;
Nigrodha maṅgaṇaṃ gantvā, hiyagallasamīpake;
617太阳神婆罗门位于天界的东南方。
Diyāvasabrāhmaṇassa, devokaṃ pubbadakkhiṇaṃ.
205二百零五。
205.
619其后是三条印泥印痕,
Tato telumapāliṅgo,
620继而有四条头盖骨形印记,
Tato tālacatukkago;
621左侧有不规则的圆形,
Assamaṇḍalavāmena,
622生出两株番荔枝树。
Dve kadambā ajāyisuṃ.
206二百零六。
206.
624然后那个骨头剥落脱落,那骨头向上聚集成堆;
Tato marumbatittaṅgo, tato uddhaṃ nidiṃ agā;
625首先建造的塔陵旁,诞生了两棵卡丹巴树。
Paṭhama cetiya pācine, dve kadambā ajāyisuṃ.
207二百零七。
207.
627在塞尼达谷的北部国中,棕榈树状的达嘎苏蒂花盛开;
Senindaguttarajjamhi, damiḷā dakasuddhikā;
628他们截断了河流,将那地方围起来,成为近城的保护区。
Nadiṃ dūranti bandhitvā, nagarāsannamakaṃsu taṃ.
208二百零八。
208.
630生命乃生存之树,内里临于边界;
Jīva mānakadambañca, antosīmagataṃ ahu;
631因记忆之树茂盛,而边际界限也随之增长。
Mataka dambatīrena, sīmāuddakadambagā.
209二百零九。
209.
633以狮子之牙超越边界,自岸边奋力攀登宝塔;
Sīhasinā natitthena, uggantvā tīrato vajaṃ;
634抵达石峰 Lanka 岸后,贤者显现其征相。
Pāsāṇatitthaṃ gantvāna, nimittaṃ ghaṭṭayi isi.
210
210.
636至于前行相,在此时中,神人同在;
Nimittetu pane’tasmiṃ, ghaṭṭite devamānusā;
637善业广作,教法因此坚固成立。
Sādhukāraṃ pavattesuṃ, sāsanaṃ suppatiṭṭhitaṃ.
211
211.
639为王所赐之冷水,因前行相而被称扬;
Rañño dinnāya sītāya, nimitte parikittayi;
640二十种装饰物,以及塔寺的功用亦是如此。
Dvattiṃsamāḷakatthañca, thūpārāmatthameva ca.
212二百一十二。
212.
642记述标相后,大长老、大智者;
Nimitte kittayitvāna, mahāthero mahāmati;
643并且依照规矩,记述边界标志。
Sīmantaranimitte ca, kittayitvā yathāvidhiṃ.
213二百一十三。
213.
645所有界限已被确定,在同一天内住持于此;
Abandhī sabbā sīmāyo, tasmiṃyeva dinevasī;
646大地不动摇,边界确立圆满。
Mahāmahī akampittha, sīmābandhe samāpite.
214二百一十四。
214.
648第五日,长老于王宫中用餐;
Pañcame divase thero, rañño gehamhi bhuñjiya;
649端坐于乐园林中,听闻教法——磨灭烦恼的法门。
Nisajja nandanavane, suttantaṃ khajjanīyakaṃ.
215二百一十五。
215.
651为大众宣说,将千人众生度化于彼;
Mahājanassa desetvā, sahassaṃ mānuse tahiṃ;
652饮用不死甘露,栖息于大云林中。
Pāyetvā amataṃ pānaṃ, mahāmeghavane vasī.
216二百一十六。
216.
654第六天当天,长老在王宫中进食;
Chaṭṭhepi divase thero, raññogehamhi bhuñjiya;
655不坐卧于花园中,依照经法布施乞食。
Nisajja nandanavane, sutta gomaya piṇḍikaṃ.
217二百一十七。
217.
657说法已毕,众人皆成听法者,如在伟大集会中的众生;
Desayitvā desanaññū, mahassaṃyeva mānuse;
658作恶之后回归,住于广大云林之中。
Pāpayitvā’bhisamayaṃ, mahā meghavane vasī.
218第二百一十八。
218.
660第七日,长老在王舍城中用餐;
Sattamepi dine thero, rājagehamhi bhuñjiya;
661未坐下时,于南荫苑转动法轮。
Nisajja nandanavane, dhammacakkappavattanaṃ.
219第二百一十九。
219.
663宣说经文之后,即于万人面前;
Suttantaṃ desayitvāna, sahassaṃyeva mānuse;
664犯戒时,住于大云林中。
Pāpayitvā’bhisamayaṃ, mahā meghavane vasi.
220二百二十。
220.
666正如如此,犹如第八和第九千年之久的统治者;
Evañhi aṭṭha navama-sahassāni jutindharo;
667使之逐渐接近,七十天内完成。
Kārayitvā’bhisamayaṃ, divaseheva sattati.
221二百二十一。
221.
669那被称为大喜林,故得此名;
Taṃ mahānandanavanaṃ, vuccate tena tādinā;
670谓之教法之光所燃足之地,故称为光林。
Sāsanajotitaṭṭhāna-mīti jotivanaṃ iti.
222二百二十二。
222.
672在三舍那里建造,
Tissarāmamhi kāresi,
673国王是长老中的最先者;
Rājā therassa ādito;
674很快开辟了宫殿,
Pāsādaṃ sīghamukkāya,
675用泥土在充分干燥后筑成。
Sukkhā petvāna mattikā.
223二百二十三。
223.
677宫殿如乌云般黑暗,
Pāsādo kāḷakābhāso,
678他便在那里住了下来;
Āsi so tena taṃ tahiṃ;
679所谓「黑宫殿」,谓其周围围篱所成。
Kāḷapāsāda pariveṇa-mīti saṅkhamupāgataṃ.
224二百二十四。
224.
681接着建造了宏伟的觉境塔,铁制宫殿;
Tato mahābodhigharaṃ, lohapāsāda meva ca;
682又造了木柱架构的楼阁,以及宽敞适宜的食堂。
Salākaggañca kāresi, bhattasālañca sādhukaṃ.
225
225.
684许多边界篱笆,连同美好的池塘都建造起来;
Bahūni pariveṇāni, sādhu pokkharaṇīpi ca;
685夜晚与白昼的住处以及前方住所也都造作完成。
Rattiṭhāna divāṭhāna-pabhutīni ca kārayi.
226
226.
687关于洗浴的污秽,在洗浴池塘的边缘上;
Tassa nahānapāpassa, nhānapokkharaṇītaṭe;
688所谓日常洗浴的边界,即是称为边界的篱笆圈围。
Sunahātapariveṇanti, pariveṇaṃ pavuccati.
227二百二十七。
227.
690于彼行走之处,火炬火焰安住其上,
Tassa caṅkamitaṭhāne, dīpa dīpassa sādhuno;
691人们称之为「环形行走」,意指长距离围绕行走。
Vuccate pariveṇaṃ taṃ, dīghacaṅkamanaṃ iti.
228二百二十八。
228.
693火炬果实成熟时,应当及时前往,
Aggaphalasamāpattiṃ, samāpajja yahiṃ tuso;
694所谓果实成熟之环形,即指此处,故称之。
Phalagga pariveṇanti, etaṃ tena pavuccati.
229二百二十九。
229.
696不见者对见者,长老在此静坐;
Apassiya apassenaṃ, thero tattha nisīdiso;
697诸长老环坐观护,这便由此而说。
Therā passaya pariveṇaṃ, etaṃ tena pavuccati.
230二百三十。
230.
699众多兽群所栖所守,众多兽群所聚集;
Bahū marugaṇā yattha, upāsiṃsu upaccataṃ;
700这便称为兽群所围聚。
Teneva taṃ marugaṇa-pariveṇanti vuccati.
231二百三十一
231.
702军阀大王,尊长长者,
Senāpatitassa rañño, therassa dīghasandako;
703建造了小宫殿,由八根大柱撑持。
Kāresi cūḷapāsādaṃ, mahāthambhehi aṭṭhahi.
232二百三十二
232.
705长者长沙曼军阀的围墙就是在那里;
Dīghasanda senāpati-pariveṇanti taṃ tahiṃ;
706所称围墙者,是指围绕前方的护墙。
Vuccate pariveṇaṃ taṃ, pamukhaṃ pamukhākaraṃ.
233二百三十三。
233.
708被天人所爱戴、信誉纯正无瑕的名字,
Devānaṃpiyavacano’paguḷanāmo,
709这是在斯里兰卡第一座宏伟寺院;
Laṃkāyaṃ paṭhamamimaṃ mahāvihāraṃ;
710国王亲自来到此地,供养长老大摩诃迦耶,
Rājā so sumatimahāmahindatheraṃ,
711在此用尽心意悉心修建此寺。
Āgammā malamatimetthakārayitthāti.
712为令善人信乐感动而作的《大史》中
Sujanappasāda saṃvegatthāya kate mahāvaṃse
713名为大寺受持者
Mahāvihārapaṭiggahako nāma
714第十五章。
Pannarasamo paricchedo.