← 文献总目录

第一章

e0703n.nrf0 · 静态文献页 · 268 段 · 打开交互阅读器

1礼敬彼世尊、阿拉汉、正自觉者
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa
2《大史》巴利本
Mahāvaṃsapāḷi
3第一章
Pathamapariccheda
4前往玛希央格纳
Mahiyaṅgaṇāgamanaṃ
1
1.
2礼敬正自觉者,清净者,生于清净家族者;
Namassitvāna sambuddhaṃ, susuddhaṃ suddhavaṃsajaṃ;
3今当宣说《大史》,其义种种有别,有增有广。
Mahāvaṃsaṃ pavakkhāmi, nānānūnādhikārikaṃ.
2
2.
5此乃先贤所造,或有处甚为广演;
Porāṇehi kato’peso, ativitthārito kvaci;
6或有处过于简略,且多有重述之处。
Atīva kvaci saṃkhitto, anekapunaruttako.
3
3.
8远离诸过,易得领解受持;
Vajjitaṃ tehi dosehi, sukhaggahaṇadhāraṇaṃ;
9能生净信与悚惧,由听闻而得。
Pasādasaṃvegakaraṃ, sutito ca upāgataṃ.
4
4.
11于能生净信处,亦于能作悚惧处;
Pasādajanake ṭhāne, tathā saṃvegakārake;
12请聆听那能令人生起净信与悚惧的法。
Janayanto pasādañca, saṃvegañca suṇātha taṃ.
5
5.
14往昔,我们的胜者见到正自觉者燃灯佛后,
Dīpaṅkarañhi sambuddhaṃ, passitvā no jino purā;
15为度脱世间出离众苦,他发下了成就菩提的大愿。
Lokaṃ dukkhā pamocetuṃ, bodhāya paṇidhiṃ akā.
6
6.
17此后,那位正自觉者、憍陈如、吉祥牟尼;
Tato tañceva sambuddhaṃ, koṇḍaññaṃ maṅgalaṃ muniṃ;
18善意佛、离婆多,以及庄严大牟尼;
Sumanaṃ revataṃ buddhaṃ, sobhitañca mahāmuniṃ.
7
7.
20无相正自觉者、红莲佛、那罗陀胜者;
Anomadassiṃ sambuddhaṃ, padumaṃ nāradaṃ jinaṃ;
21红莲胜者、正自觉者,以及善慧如来。
Padumuttarasambuddhaṃ, sumedhañca tathāgataṃ.
8
8.
23善生、喜见,以及义见导师;
Sujātaṃ piyadassiñca, atthadassiñca nāyakaṃ;
24法见、悉达多、提沙,以及弗沙胜者、如来。
Dhammadassiñca siddhatthaṃ, tissaṃ phussajinaṃ tathā.
9
9.
26毗婆尸、尸弃正自觉者,毗舍浮正自觉者、威德无上者;
Vipassiṃ sikhīsambuddhaṃ, sambuddhaṃ vessabhuṃ vibhuṃ;
27以及拘留孙正自觉者,与拘那含佛;
Kakusandhañca sambuddhaṃ, koṇāgamanameva ca.
10
10.
29迦叶、善逝,以及我,此二十四位正自觉者;
Kassapaṃ sugatañca’me, sambuddhe catuvīsati;
30大雄令他们欢喜,便被授记当得成佛。
Ārādhetvā mahāvīro, tehi bodhāya byākato.
11
11.
32圆满一切波罗蜜,证得最上正等觉;
Puretvā pāramī sabbā, patvā sambodhimuttamaṃ;
33最胜的乔达摩佛,度脱众生出诸苦。
Uttamo gotamo buddho, satte dukkhā pamocayi.
12
12.
35于摩揭陀国优楼频螺的菩提树下,大牟尼
Magadhesu ruvelāyaṃ, bodhimūle mahāmuni;
36于毗舍佉月满月之日,证得无上正等觉
Visākhapuṇṇamāyaṃ so, patto sambodhimuttamaṃ.
13
13.
38他于彼处,历经七个七日,安享无上解脱之乐
Sattāhāni tahiṃ satta, so vimuttisukhaṃ paraṃ;
39他体验殊胜与甜美,并彰显其味,自在者安住。
Vindantaṃ madhurattañca, dassayanto vasī vasi.
14
14.
41随后前往波罗奈城,转起法轮;
Tato bārāṇasiṃ gantvā, dhammacakkaṃ pagattayi;
42于彼处住雨安居时,成就了六十位阿罗汉。
Tattha vassa vasanto’va, saṭṭhiṃ arahataṃ akā.
15
15.
44那些比丘,为说法故,受派遣后;
Te dhammadesanatthāya, vissajjetvāna bhikkhavo;
45然后教化了那三十位贤善青年。
Vinetvā ca tato tiṃsa-sahā ye bhaddavaggiye.
16
16.
47导师为教化优楼频螺迦叶等千位结发外道;
Sahassajaṭile nātho, vinetuṃ kassapādike;
48冬季住于优楼频螺,令其成熟。
Hemante uruvelāyaṃ, vasite paripācayaṃ.
17
17.
50当优楼频螺迦叶的大祭祀即将举办时,
Uruvelakassapassa, mahāyaññe upaṭṭhite;
51他得知自己不来参加后,便随心所欲而行。
Tassa’ttano nāgamane, icchācāraṃ vijāniya.
18
18.
53他从北俱卢洲取来食物,将其降伏;
Uttarakuruto bhikkhaṃ, āharitvā rimaddano;
54在阿耨达池进食后,傍晚时分,他独处而安住。
Anotattadahe bhutvā, sāyanhasamaye sayaṃ.
19
19.
56觉悟后的第九个月,在弗沙月满月之日,这位胜者——
Bodhito navame māse, phussapuṇṇamiyaṃ jino;
57为清净楞伽岛,他来到了楞伽岛。
Laṅkādīpaṃ visodhetuṃ, laṅkādīpamupāgami.
20
20.
59教法光耀之处,楞伽岛确为胜者所知;
Sāsanujjotanaṃ ṭhānaṃ, laṃkā ñātā jinena hi;
60在夜叉遍满的楞伽岛,诸夜叉当般涅槃。
Yakkhapuṇṇāya laṅkāya, yakkhā nibbā siyāti ca.
21
21.
62正是于楞伽岛中部,在那恒河沿岸的怡人之境,
Ñātova laṅkāmajjhamhi, gaṅgābhīre manorame;
63此悦意胜地长三由旬、宽一由旬。
Tiyojanāya te ramme, ekayojanavitthate.
22
22.
65在大龙林苑,昔夜叉交战之处——
Mahānāgavanuyyāne, yakkhasaṅgāmabhūmiyā;
66楞伽岛夜叉们的大集会。
Laṅkādīpaṭṭhayakkhānaṃ, mahāyakkhasamāgamo.
23
23.
68善逝来到那大夜叉的集会;
Upāgato taṃ sugato, mahāyakkhasamāgamaṃ;
69在集会中央,就在那里,在他们的头顶之上。
Samāgamassa majjhamhi, tattha tesaṃ siropari.
24
24.
71在摩希央伽那塔之处,胜者住于空中;
Mahiyaṅgaṇathūpassa, ṭhāne vehāyasaṃ jino;
72于风雨黑暗中,令他们生起悚惧。
Vuṭṭhivātandhakāresi, tesaṃ saṃvejanaṃ akā.
25
25.
74那些陷于怖畏的夜叉,向胜者乞求无畏;
Te bhayaṭṭhā’bhayaṃ yakkhā, ayācuṃ abhayaṃ jinaṃ;
75胜者施与无畏,说道:“夜叉们,你们为怖畏所困。”
Jino abhayado āha, yakkhe te’ti bhayaddīte.
26
26.
77夜叉们,我将除却你们的怖畏与痛苦;
Yakkhā bhayaṃ vo dukkhañca, harissāmi idaṃ ahaṃ;
78你们和合地给我坐处,勿在此留难。”
Tumhe nisajjaṭhānaṃ me, samaggā detha no idha.
27
27.
80那些夜叉对善逝说:“尊者,我们在此奉献。”
Āhu te sugataṃ yakkhā, dema mārisa te idha;
81请赐予我们无畏,遍及整座岛屿。
Sabbepi sakalaṃ dīpaṃ, dehi no abhayaṃ tuvaṃ.
28
28.
83消除他们的怖畏、寒冷与黑暗之后,在那所施之地上。
Bhayaṃ sītaṃ tamaṃ tesaṃ, hantvā taṃ dinnabhūmiyaṃ;
84铺开皮片后,胜者便坐于该处。
Cammakkhandhaṃ attharitvā, tatthā’ sīno jino tato.
29
29.
86他展开一块牛皮,那牛皮便从四周燃烧起来;
Cammakkhaṇḍaṃ pasāresi, ādittaṃ taṃ samantato;
87酷热逼迫之下,他们心生恐惧,聚在四周的边缘。
Ghammābhibhūtā te bhītā, ṭhitā ante samantato.
30
30.
89随后,依怙主将那迷人的山岛迁至此处——
Giridīpaṃ tato nātho, rammaṃ tesaṃ idhā’nayi;
90当他们进入其中,便安住于各自适当之处。
Tesu tattha paviṭṭhesu, yathāṭhāne ṭhapesi ca.
31
31.
92依怙主随即收摄了此法;彼时,诸天皆来集会。
Nātho taṃ saṃkhipi dhammaṃ, tadā devā samāgamuṃ;
93在那次集会中,导师为他们宣说了法。
Tasmiṃ samāgame tesaṃ, satthā dhamma madesayi.
32
32.
95无数亿众生,成就了法之现观;
Nekesaṃ pāṇakoṭīnaṃ, dhammābhisamayo ahu;
96安住皈依与戒者,不可胜数。
Saraṇesu ca sīlesu, ṭhitā āsuṃ asaṃkhiyā.
33
33.
98在须摩那峰,证得须陀洹果后;
Sotāpattiphalaṃ patvā, sele sumanakūṭake;
99大须摩那天王,请求应供养之物。
Mahāsumanadevindo, pūjiyaṃ yāci pūjiyaṃ.
34
34.
101抚那清净乌黑的头发后。
Siraṃ parāmasitvāna, nīlāmalasiroruho;
102胜者以手抚其顶,赐予一捧头发。
Pāṇimatteadā kese, tassa pāṇa hito jino.
35
35.
104他手持那殊胜的金匣,来到导师面前;
So taṃ suvaṇṇacaṅkoṭa-varenādāya satthuno;
105在导师所坐之处,由种种宝石铺设堆积而成的座上。
Nisinnaṭṭhānaracite, nānāratanasañcaye.
36
36.
107他们以七宝周匝严饰头顶发髻;
Sabbato sattaratane, te ṭhapetvā siroruhe;
108他覆以青金石塔,并作礼敬。
So indanīlathūpena, pidahesi namassi ca.
37
37.
110当正自觉者般涅槃后,以神通力从荼毗堆中……
Parinibbutamhi sambuddhe, citakato ca iddhiyā;
111名为萨拉布纳的长老,捧持着胜者的颈骨,
Ādāya jinagīvaṭṭhiṃ, thero sarabhūnāmako.
38
38.
113舍利弗长老的弟子将其请来,安奉于塔中;
Therassa sāriputtassa, sisso ānīya cetiye;
114即安奉于该处,为比丘众所围绕。
Tasmiṃyeva ṭhapetvāna, bhikkhūhi parivārito.
39
39.
116那位大神通者令人以蜜色之石覆盖后,
Chādāpetvā medavaṇṇa-pāsāṇehi mahiddhiko;
117便令人建造了一座高十二肘的塔,随后离去。
Thūpaṃ dvādasahatthuccaṃ, kārāpetvāna pakkami.
40
40.
119他是天爱帝须王的兄弟之子,
Devānaṃpiyatissassa, rañño bhātukudhārako;
120优陀周罗无畏王子,见到那座不可思议的塔后,
Uddhacūḷābhayo nāma, disvā cetiya mabbhutaṃ.
41
41.
122他将其覆盖后,建造了这座三十肘高的塔;
Taṃ chādayitvā kāresi, tiṃsahatthucca cetiyaṃ;
123国王镇压泰米尔人之后,成为该地的苦难之首。
Maddanto damiḷe rājā, tatraṭṭho dukkhagāmaṇi.
42
42.
125建造了其八十肘高的外覆塔;
Asītihatthaṃ kāresi, tassa kañjukacetiyaṃ;
126此大场地塔即如是建立。
Mahiyaṅgaṇathūpoya-meso evaṃ patiṭṭhito.
43
43.
128如此成就此岛后,人天应供之主
Evaṃ dīpamimaṃkatvā, manussārahamissaro;
129勇者前往优楼频螺,具足大勇猛精进力。
Uruvelamagā dhīro, uruvīra parakkamoti.
134到访玛希央格纳终。
Mahiyaṅgaṇāgamanaṃ niṭṭhitaṃ.
135到访龙岛
Nāgadīpāgamana
44
44.
131大悲导师,志在饶益一切世间;
Mahākāruṇiko satthā, sabbalokahite rato;
132成道后第五年,胜者住于祇园。
Bodhito pañcame vasse, vasaṃ jetavane jino.
45
45.
134为了大腹龙与小腹龙,
Mahodarassa nāgassa, tathā cūḷodarassa ca;
135舅甥之间,因宝座故。
Mātulabhāgineyyānaṃ, maṇipallaṅkahetukaṃ.
46
46.
137见诸随众,战斗迫在眉睫;
Disvā sapārisajjānaṃ, saṅgāmaṃ paccupaṭṭhitaṃ;
138正自觉者于阿沙荼月的黑分布萨日。
Sambuddho cittamāsassa, kāḷapakkhe uposathe.
47
47.
140清晨即持取殊胜的钵与衣;
Pātoyeva samādāya, pavaraṃ pattacīvaraṃ;
141为哀愍诸龙,前往龙岛。
Anukampāya nāgānaṃ, nāgadīpamupāgami.
48
48.
143此大腹龙王,当时具大神通;
Mahādaro’piso nāgo, tadā rājā ahiddhiko;
144住深海龙宫,一万由旬处;
Samudde nāgabhavane, dasaddhasatayojane.
49
49.
146他的幼妹迦诃,住在瓦达玛那山;
Kaṇiṭṭhikā tassa kaṇhā, vaḍḍhamānamhi pabbate;
147她被许配给龙王,其子名为小腹。
Nāgarājassa dinnā’si, tassa cūḷodaro suto.
50
50.
149其母的姨母,将殊胜的摩尼宝床座
Tassa mātā mahāmātu, maṇipallaṅkamuttamaṃ;
150给予后,那位龙女便命终,他因此由舅父抚养。
Datvā kālakatā nāgī, mātulena tathā hi so.
51
51.
152为了外甥,战斗已经迫近。
Ahosi bhāgineyyassa, saṅgāmo paccupaṭṭhito;
153那些山岳之龙,确实有大神通。
Pabbateyyā’pi nāgā te, ahesuñhi mahiddhikā.
52
52.
155名为善喜意的天人,立于祇园之中。
Samiddhisumano nāma, devo jetavane ṭhitaṃ;
156执持王树,往赴自身庄严的殿堂。
Rājāyatanamādāya, attano bhavanaṃ subhaṃ.
53
53.
158唯依佛陀的许可,将伞盖之相持于胜者上方;
Buddhānumatiyāyeva, chattākāraṃ jinopari;
159持此伞盖,前往那先前曾站立之处。
Dhārayanto upāgañchi, ṭhānaṃ taṃ pubbavuṭṭhakaṃ.
54
54.
161那位天人前一生曾于龙岛生而为人;
Devo hi so nāgadīpe, manusso’nantare bhave;
162他在王树生长之处,见到了(独觉佛)。
Ahosi rājāyatana-ṭhitaṭhāne sa addasa.
55
55.
164见独觉佛正在进食,他便心生净信;
Paccekabuddha bhuñjante, disvā cittaṃ pasādiya;
165他因此施与他们净钵用的树枝。
Pattasodhanasākhāyo, tesaṃ pādāsi tena so.
56
56.
167那棵树生长在悦意的祇园中;
Nibbattitasmiṃ rukkhasmiṃ, jetuyyāne manorame;
168后来,他出现在门楼旁的外面。
Dvārakoṭṭhakapassamhi, pacchā bahi ahosi so.
57
57.
170天中之天,亲见那天子的增益;
Devātidevo devassa, tassa vuddhiñca passiya;
171为饶益此处故,将那树移来此处。
Idaṃ ṭhāna hitatthañca, taṃ sarukkhaṃ idhānayi.
58
58.
173在战场中央,导师坐于虚空之中;
Saṅgāmamajjhe ākāse, nisinno tattha nāyako;
174那驱除黑暗者,消除了一切龙类的伤害。
Tamaṃ tamonudo tesaṃ, nāgānaṃ hiṃsanaṃ akā.
59
59.
176安抚着那些恐惧者,他驱散了黑暗,显现光明;
Assāsento bhayaṭṭe te, ālokaṃ paviddhaṃsayi;
177他们见到善逝,心中欢喜,顶礼导师的双足。
Te disvā sugataṃ tuṭṭhā, pāde vandiṃsu satthuno.
60
60.
179胜者为他们宣说了和合之法;
Tesaṃ dhammamadesesi, sāmaggikaraṇaṃ jino;
180他们二人也都欢喜地领受了牟尼的那个坐具。
Ubho’pi te patītā taṃ, pallaṅkaṃ munino aduṃ.
61
61.
182导师降临那处地面,在座位上坐定之后;
Satthā bhūmigato tattha, pasīdisvāna āsane;
183那些龙王以天界饮食供养他,令他满足。
Tehi dibbannapānehi, nāgarājehi tappito.
62
62.
185那些住于水中与陆上的龙,有八千万。
Te jalaṭṭhe talaṭṭhe ca, bhujage’sītikoṭiyo;
186导师将他们安立于皈依与戒律中。
Saraṇesu ca sīlesu, patiṭṭhāpesi nāyako.
63
63.
188摩诃达罗龙王的舅父,即是摩尼宝珠眼;
Mahodarassa nāgassa, mātulo maṇiakkhiko;
189那位龙王前往迦罗耶尼,意欲在那里交战。
Kalyāṇiyaṃ nāgarājā, yuddhaṃ kātuṃ tahiṃ gato.
64
64.
191最初于佛陀村,听闻了正法之说;
Buddhagāmamhi paṭhame, sutvā saddhammadesanaṃ;
192他安住于皈依与戒律之中,于彼处向如来祈请。
Ṭhito saraṇasīlesu, tatthā’yāci tathāgataṃ.
65
65.
194依怙主,您已行此大悲悯;
Mahatī anukampāno, katā nātha tayā ayaṃ;
195若您不来,我等都将化为灰烬。
Tavānāgamane sabbe, mayaṃ bhasmī bhavāmahe.
66
66.
197愿大悲悯如大地广覆,愿各得大饶益。
Anukampā mahī pite, visuṃ hotu mahodaya;
198愿以此再临,此地成为我之住处。
Punarāgamanenettha, vāsabhūmiṃ mamā mama.
67
67.
200世尊默然同意后,便离去了。
Adhivāsayitvā bhagavā, tuṇhibhāve nidhāgamaṃ;
201他就在那里建立了王树塔(Rājāyatana-cetiya)。
Patiṭṭhāpesi tattheva, rājāyatanacetiyaṃ.
68
68.
203而那座王树塔,以及极为尊贵的石座;
Tañcapi rājāyatanaṃ, pallañcaṅka mahārahaṃ;
204世间主将它交给诸龙王,以供礼敬。
Appesi nāgarājūnaṃ, lokanātho namassituṃ.
69
69.
206这是我的受用塔,诸龙王,请礼敬。
Paribhogacetiyaṃ mayhaṃ, nāgarājā namassatha;
207那将为你们带来利益与安乐。
Taṃ bhavissati votātā, hitāya ca sukhāya ca.
70
70.
209善逝以这些语,教诫诸龙。
Iccevamādiṃ sugato, nāgānaṃ anusāsanaṃ;
210作了这样的教诫之后,悲愍世间众生的世尊,便往祇园而去。
Katvā jetavanaṃ eva, gato lokānukampakoti.
217前往龙洲
Nāgadīpāgamanaṃ
218善来
Kalyāṇāgamanaṃ
71
71.
212随后,在第三年,
Tato so tatiye vasse,
213有着摩尼宝珠眼的龙王,
Nāgindo maṇiakkhiko;
214亲近正自觉者,
Upasaṅkamma sambuddhaṃ,
215召请百位僧众。
Satasaṅghaṃ nimantayi.
72
72.
217觉悟后的第八年,胜者于祇园雨安居;
Bodhito aṭṭhame vasse, vasaṃ jetavane jino;
218依怙为五百比丘所围绕。
Nātho pañcahi bhikkhūnaṃ, satehi parivārito.
73
73.
220于第二日供膳时,胜者被宣告。
Dutiye divase bhatta-kāle ārocite jino;
221于庄严的毗舍佉月圆日,牟尼尊。
Ramme vesākhamāsamhi, puṇṇamāyaṃ munissaro.
74
74.
223就在那里,他披上僧伽梨,持起钵;
Tattheva pārupitvāna, saṅghāṭiṃ pattamādiya;
224他前往那吉祥之处——摩尼眼的住处。
Āgā kalyāṇidesaṃ taṃ, maṇiakkhinivesanaṃ.
75
75.
226在吉祥塔之地,建起宝帐之后;
Kalyāṇi cetiyaṭhāne, kate ratanamaṇḍape;
227他登上极为尊贵的床座,与僧团一同入内。
Mahārahamhi pallaṅke, sahasaṅghenu’pāvisi.
76
76.
229以天界诸饮食,众弟子供养胜者;
Dibbehi khajjabhojjehi, sagaṇo sagaṇaṃ jinaṃ;
230龙王怀善心,令法王满足。
Nāgarājā dhammarājaṃ, santappesi sumānaso.
77
77.
232在那里,悲悯的导师宣说法义;
Tattha dhammaṃ desayitvā, satthā lonukampako;
233登上须摩那峰,导师示现足迹。
Uggantvā sumane kūṭe, padaṃ dassesi nāyako.
78
78.
235在那山脚下,与僧众自在安住;
Tasmiṃ pabbatapādamhi, sahasaṅgho yathāsukhaṃ;
236日中安住后,前往长池。
Divā vihāraṃ katvāna, dīghavāpi mupāgami.
79
79.
238在那里,于塔庙之地,与僧团一同坐下;
Tattha cetiyaṭhānamhi, sasaṅghova nisīdiya;
239为察此地是否适宜,世尊入定。
Samādhiṃ appayī nātho, ṭhānāgāravapattiyā.
80
80.
241随后,这位善巧于处非处者从座起身。
Tato vuṭṭhāya ṭhānamhā, ṭhānāṭhānesu kovido;
242大牟尼来到大云林园。
Mahāmeghavanārāma-ṭhānamāga mahāmuni.
81
81.
244在大菩提树下,世尊与弟子们一同坐下。
Mahābodhiṭhitaṭhāne, nisīditvā sasāvako;
245世尊入于定中,在大塔所在之处也是如此。
Samādhiṃ appayī nātho, mahāthūpaṭhite tathā.
82
82.
247在塔园中,于塔之所在处,也是如此;
Thūpārāmamhi thūpassa, ṭhitaṭhāne tatheva ca;
248随后从定中出,前往石塔之处。
Samādhito’tha vuṭṭhāya, silācetiyaṭhānago.
83
83.
250诸天神众一同前来,导师为他们开示教导;
Sahāgate devagaṇo, gaṇī samanusāsiya;
251随后,这位一切成就的佛陀前往祇园。
Tato jetavanaṃ buddho, buddhasabbatthako agā.
84
84.
253如是,这位兰卡的依怙主,以无量的智慧观察未来,思惟着长远的利益;
Evaṃ laṅkāya nātho, hitamamitamatī āyatiṃ pekkhamāno;
254那时,他见到兰卡岛上阿修罗、龙众等的利益;
Tasmiṃ kālamhi laṃkāsurabhujagagaṇādīnamatthañca passaṃ;
255这位具大悲心的世间灯明,曾三次来到此光辉之岛;
Āgā tikkhattumetaṃ ativipuladayo lokadīpo sudīpaṃ;
256因此,此岛成为善士们所敬重之处,犹如法灯照耀。
Dīpo tenāyamāsi sujanabahumano dhammadīpāva bhāsīti.
265善来
Kalyāṇāgamanaṃ
266为令善人生信与悚惧而作的《大史》中
Sujanappasādasaṃvegatthāya kate mahāvaṃse
267名为「如来之来临」
Tathāgatābhigamanaṃ nāma
268第一品。
Paṭhamo paricchedo.