9. 亲依止缘
九、亲依止缘
9. Upanissayapaccayo
1亲依止缘有三种：所缘亲依止、无间亲依止和自然亲依止。其中，所缘亲依止类似于所缘主导缘，无间亲依止类似于无间缘。
Tividho upanissayapaccayo, ārammaṇūpanissayo anantarūpanissayo pakatūpanissayo. Tattha ārammaṇūpa nissayo ārammaṇādhipatipaccayasadiso, anantarūpanissayo anantarapaccayasadiso.
2什么是自然亲依止呢？一切过去、未来和现在，内在和外在，心和心所，色法，涅槃及概念(paññatti)，[各自]依情况而为一切当下的心和心所法的自然亲依止。
Katamo pakatūpanissayo. Sabbepi atītānāgata paccuppannā ajjhattabahiddhābhūtā cittacetasikarūpadhammā ca nibbānañca paññatti ca sabbesaṃ paccuppannānaṃ cittacetasikānaṃ dhammānaṃ yathārahaṃ pakatūpanissayo.
3在此，我们已般涅槃的佛陀、法、圣弟子僧团，以及传承下来的历代僧团，是作为后辈的我们生起诸善的自然亲依止缘。同样地，世间上，已故的父母，师长，贤明的沙门、婆罗门，著名的各教派导师，具大神力、大威力的先王，是后辈生起诸善、生起诸恶、生起乐苦的自然亲依止。为了后辈的利益，他们事先建立了种种合乎正法或不合正法的制度、种种世间的论说。后辈也继承并遵循他们所建立的布施、持戒等法，世间的行为准则、家庭和宗族的行为准则，种种的教义、理论，各种职业、技术，文理各科，所建立的小村、村庄、乡镇和田园，湖泊、池沼、水井等，房舍、车驾、手推车、船只之类，金、银、宝石、珍珠等等，世间就是[如此]发展。
Tattha atīto parinibbuto amhākaṃ buddho ca dhammo ca ariyasāvakasaṅgho ca sammutisaṅghaparamparā ca amhākaṃ pacchima janānaṃ kusaluppattiyā pakatūpanissayapaccayo. Tathā loke atītā kālaṅkatā mātāpitaro ca ācariyā ca paṇḍitasamaṇabrāhmaṇā ca pākaṭā nānātitthācariyā ca mahiddhikā mahānubhāvā porāṇakarājāno ca pacchimakānaṃ janānaṃ kusaluppattiyā vā akusaluppattiyā vā sukhadukkhuppattiyā vā pakatūpanissayo. Tathā hi te pacchimakānaṃ janānaṃ atthāya nānāsaddhammapaññattiyo vā nānāasaddhammapaññattiyo vā nānālokūpakaraṇāni vā pure paṭṭhapesuṃ. Pacchimajanā ca tehi paṭṭhapitesu dānasīlādidhammesu vā lokacāritta kulagottacāritta dhammesu vā nānādiṭṭhivādesu vā nānākammāyatanasippāyatana vijjāṭhānesu vā yathāpaṭṭhapitesu gāmanigamanagarakhettavatthu taḷākapokkharaṇiāvāṭādīsu vā geharathasakaṭanāvā sampotasambandhādīsu vā jātarūparajatamaṇimuttādīsu vā dāyajjaṃ paṭipajjantā loke vaḍḍhanti.
4名为慈氏的未来佛、他的法和他的僧团，是当今大众积累巴拉密、福德的自然亲依止缘。未来可得的尊荣地位、钱粮和成功，是当今大众付出种种努力的自然亲依止缘。未来存有(未来生)所体验的有成就、财成就及道、果、涅槃成就，是当今[大众]实践布施、持戒等福行的自然亲依止缘。譬如世间上，为了凉季时可以收获谷物、果实，雨季时会动手耕作、播种，或者付出劳动或才智做各种工作，[以便]完成工作时能获得钱财。在此，收获谷物、果实和得到钱财是那勤劳工作的未来自然亲依止缘，而那辛勤劳作是收获谷物、果实和得到钱财的过去自然亲依止缘。同样地，大众明了并希求未来[收获]种种的业果，现今便致力于种种的福业。在此，福果是福业的未来自然亲依止缘，福业是福果的过去自然亲依止缘。因此，未来自然亲依止跟过去自然亲依止同样是非常广博的缘。
Anāgatopi metteyyo nāma buddho ca tassa dhammo ca tassa saṅgho ca etarahi bahujjanānaṃ pāramipuññappavattiyā pakatūpanissayapaccayo. Tathā imasmiṃ bhave ca pacchime kāle paṭilabhissamānā issariyaṭṭhānadhanadhaññasampattiyo purime kāle ṭhitānaṃ mahājanānaṃ nānābhisaṅkhāruppattiyā pakatūpanissaya paccayo. Anāgatabhave ca anubhavissamānā bhavasampatti bhoga sampattiyo maggaphalanibbānasampattiyo ca etarahi paccuppannabhave ṭhitānaṃ dānasīlādipuññakiriyuppattiyā pakatūpanissayapaccayo. Yathā hi loke hemante kāle dhaññapphalāni labhissāmāti vassike kāle kassanavappanakammāni ārabhanti, kamme siddhe taṃ taṃ dhanaṃ labhissāmāti pubbabhāge taṃ taṃ vīriyakammaṃ vā taṃ taṃ paññākammaṃ vā ārabhanti. Tattha dhaññapphalappaṭilābho ca taṃ taṃ dhanappaṭi lābhoca taṃ taṃ kammārambhassa anāgatapakatūpanissayapaccayo taṃ taṃ kammārambho ca dhaññapphalappaṭilābhassa ca taṃ taṃ dhanappaṭi lābhassa ca atītapakatūpanissayapaccayo. Evameva pacchime anāgate kāle nānākammapphalāni sampassantā patthayantā mahājanā purime paccuppanne kāle nānāpuññakammāni ārabhanti. Tattha puññapphalāni puññakammānaṃ anāgatapakatūpanissayapaccayo. Puññakammāni puññapphalānaṃ atītapakatūpanissayapaccayo. Tasmā anāgatapakatūpanissayopi atītapakatūpanissayo viya atimahanto paccayo hoti.
5现在佛是现今的人、天、梵天的[现在自然亲依止缘]，现时的父母是此时的儿女的现在自然亲依止缘，如此等等。这是显而易见的。
Paccuppannā buddhāyo paccayā paccuppannānaṃ manussadevabrahmānaṃ paccuppannā mātāpitaro paccuppannānaṃ puttadhītādīnaṃ paccuppannapakatūpa nissayo nāma. So supākaṭoyeva.
6内在自然亲依止缘指存在于诸佛等有识相续者。外在自然亲依止缘指有情的栖息处，[如]大地、山岳、河流、海洋等；以及那些对有情多有助益者，[如]林野、森林、树、草、谷类、豆类等，月亮、太阳、行星、恒星之类，雨、火、风、冷、热等等。所有这些都是有情生起善或生起不善、享乐或受苦强有力的缘。
Ajjhattabhūtā pakatūpanissayadhammā nāma buddhādīsu saviññāṇakasantānesu uppannā paccayadhammā. Bahiddhābhūtā pakatūpanissayadhammā nāma sattānaṃ patiṭṭhānabhūtā pathavipabbatanadī samuddādayo tesaṃ tesaṃ sattānaṃ bahūpakārā araññavanarukkha tiṇapubbaṇṇāparaṇṇādayo candasūriyagahanakkhattādayo vassodakaaggivātasītauṇhādayo ca sabbepi te sattānaṃ kusaluppattiyā vā akusaluppattiyā vā sukhuppattiyā vā dukkhuppattiyā vā balavapaccayā honti.
7那些[希望]当生就般涅槃的人会修习菩提分法，而那些[希望]在未来佛时般涅槃者会圆满巴拉密法。在此，涅槃是那些法生起强有力的缘。
Ime janā diṭṭheva dhamme parinibbāyissāmāti bodhipakkhiya dhamme vā bhāventi, anāgate buddhakāle parinibbāyissāmāti pāramīdhamme vā paripūrenti. Tattha nibbānaṃ tesaṃ dhammānaṃ uppattiyā balavapaccayo hoti.
8世上的种种用语以及佛陀教法中的三藏经典和教理，[它们]所使用的名称和概念都是了知其含义强有力的缘。
Loke nānāvohārabhūtā nāmapaññattiyo ca buddha sāsane tipiṭakapariyattidhammabhūtā nāmapaññattiyo ca tesaṃ tesaṃ atthānaṃ jānanatthāya balavapaccayo.
9在此，诸缘存在时，有为法才能生起，不存在时则不能生起；生起后，诸缘存在时则住立，不存在时则不能住立。因此，它们的生起、住立需要缘。然而，涅槃和概念是无为法、不生法、无生法、常法、恒法，因此，它们的生起、住立不需要缘。
Tattha saṅkhatadhammā nāma paccaye sati uppajjanti, asati nuppajjanti. Uppajjitvāpi paccaye sati tiṭṭhanti, asati na tiṭṭhanti. Tasmā tesaṃ uppattiyā vā ṭhitiyā vā paccayo nāma icchitabbo. Nibbānaṃ pana paññatti ca asaṅkhatadhammā honti ajātidhammā anuppādadhammā nicca dhammā dhuvadhammā. Tasmā tesaṃ uppādāya vā ṭhitiyā vā paccayo nāma natthīti.
10善是善的亲依止。以信为亲依止而行布施、受持戒等，[这]是显而易见的。同样地，不善是不善的亲依止，无记是无记的亲依止。以贪欲为亲依止而杀生、取不与之物等等，以适当的时节(气候)、适当的食物为亲依止而体验到身乐之类，[这]也是显而易见的。
Kusalo kusalassa upanissayo. Saddhaṃ upanissāya dānaṃ deti, sīlaṃ samādiyatītiādinā supākaṭo. Tathā rāgaṃ upanissāya pāṇaṃ hanati, adinnaṃ ādiyatītiādinā sappāyaṃ utuṃ sappāyaṃ bhojanaṃ upanissāya kāyikaṃ sukhaṃ paccanubhotītiādinā ca akusalo akusalassa, abyākato abyākatassa upanissayopi supākaṭo.
11善也是不善强有力的亲依止。行布施后，以该布施而抬高自己、轻视他人。同样地，具戒后、具定后或具慧后，抬高自己、轻视他人。
Kusalo pana akusalassapi balavūpanissayo. Dānaṃ datvā tena dānena attānaṃ ukkaṃseti, paraṃ vambheti. Tathā sīla sampanno hutvā samādhisampanno hutvā paññāsampanno hutvā attānaṃ ukkaṃseti, paraṃ vambheti.
12善也是无记强有力的亲依止。一切四地 的善业、随附业的诸善是四地的异时果报无记强有力的亲依止。圆满布施巴拉密时会经受许多身苦，[至于]戒巴拉密、出离巴拉密、慧巴拉密、精进巴拉密、忍耐巴拉密、真实巴拉密、决意巴拉密、慈巴拉密、舍巴拉密亦然。修习禅定、修习道也是同理。
Kusalo abyākatassapi balavūpanissayo. Sabbāni catubhūmikakusalakammāni vā kammaparivārāni kusalāni vā kālantare catubhūmikānaṃ vipākābyākatānaṃ balavūpanissayo. Dānapāramiṃ pūrentā pūraṇakāle bahuṃ kāyikadukkhaṃ paccanubhavanti. Tathā sīlapāramiṃ nikkhamapāramiṃ paññāpāramiṃ vīriyapāramiṃ khantipāramiṃ saccapāramiṃ adhiṭṭhānapāramiṃ mettāpāramiṃ upekkhā pāramiṃ. Eseva nayo jhānabhāvanā maggabhāvanāsupi.
13不善也是善强有力的亲依止。在此，有人作恶之后感到后悔，舍断那恶而成就布施、戒行、禅那、道诸善。该恶是那诸善强有力的亲依止。
Akusalo kusalassapi balavūpanissayo. Idhekacco pāpaṃ katvā pacchā vippaṭisārī hutvā tassa pāpassa pahānāya dānasīlajhānamaggakusalāni sampādeti. Taṃ pāpaṃ tesaṃ kusalānaṃ balavūpanissayo.
14不善也是无记强有力的亲依止。在此，许多人犯下恶行后，堕入四恶趣而承受恶趣之苦。有些或许当生就由于自己或别人的恶行而经受许多苦。不过，有些却藉由恶行赚得钱财而享受快乐。也有很多人因贪欲、嗔恚、邪见、慢而经受许多苦。
Akusalo abyākatassapi balavūpanissayo. Idha bahū janā duccaritāni katvā catūsu apāyesu patitvā apāyadukkhaṃ paccanubhavanti. Diṭṭhadhammepi keci attano vā parassa vā duccaritakamma paccayā bahuṃ dukkhaṃ paccanubhavanti. Keci duccaritakammena dhanaṃ labhitvā sukhaṃ paccanubhavanti. Bahujjanā rāgamūlakaṃ bahuṃ dukkhaṃ paccanubhavanti, dosamūlakaṃ diṭṭhimūlakaṃ mānamūlakanti.
15无记也是善强有力的亲依止。拥有钱财之后，行布施、圆满戒、圆满慧，获得气候合适、食物合适的住所、洞穴、洞窟、树、林野、山岳、村庄[等]适宜修行之处后，在那里习禅。
Abyākato kusalassapi balavūpanissayo. Dhana sampattiyā dānaṃ deti, sīlaṃ pūreti, paññaṃ pūreti, bhāvanāsappāyaṃ āvāsaṃ vā leṇaṃ vā guhaṃvā rukkhaṃ vā araññaṃ vā pabbataṃ vā gocaragāmaṃ vā utusappāyaṃ vā āhārasappāyaṃ vā labhitvā taṃ taṃ bhāvanaṃ bhāveti.
16无记也是不善强有力的亲依止。依靠所拥有的眼睛，起因于所见而许多不善生起。对于所拥有的耳朵等也是同理。同样地，也应提到所拥有的手、足、刀杖、武器之类。有如此三种亲依止。
Abyākato akusalassapi balavūpanissayo. Loke cakkhusampadaṃ nissāya bahūni dassanamūlāni akusalāni uppajjanti. Esa nayo sotasampadādīsu . Tathā hatthasampadaṃ pādasampadaṃ satthasampadaṃ āvudhasampadantiādināpi vattabbo. Evaṃ upanissayo tividho hoti.
17在此，还应当说到经教的亲依止，“以善友为亲依止” “以恶友为亲依止” “以村落为亲依止” “以林野为亲依止”等等可见于多处。再者，五种定法(pañca-niyāma-dhammā)是所谓有情世间、行世间、空间世间三种世间持续转起强有力的缘。我们已在《定律手册》 中详细阐释此义理。
Idha suttantūpanissayopi vattabbo. Kalyāṇamittaṃ upa nissāya pāpamittaṃ upanissāya gāmaṃ upanissāya araññaṃ upanissāyātiādinā bahūsu ṭhānesu āgato. Api ca pañcaniyāmadhammā sattaloka saṅkhāraloka okāsaloka saṅkhātānaṃ tiṇṇaṃ lokānaṃ avicchinnappavattiyā balavapaccayā honti. Ayañca attho niyāmadīpaniyaṃ amhehi vitthārato dīpitoti.
18因何义而称为所缘亲依止？因成为主导的所缘是能缘之法(ārammaṇika-dhamma)强有力的依止，故为所缘亲依止。
Kenaṭṭhena ārammaṇūpanissayoti. Adhipatibhūtaṃ ārammaṇameva ārammaṇikadhammānaṃ balavanissayaṭṭhena ārammaṇūpa nissayo.
19因何义而称为无间亲依止？因紧邻的前心是紧随的后心生起强有力的依止，故为无间亲依止。前心好比母亲，后心如同儿子，犹如母亲是紧随自己的儿子出生强有力的依止，前心对后心的生起也是如此。
Kenaṭṭhena anantarūpanissayoti. Purimaṃ anantaracittameva pacchimassa anantaracittassa uppajjanatthāya balavanissayaṭṭhena anantarūpanissayo. Mātā viya purimacittaṃ, putto viya pacchimacittaṃ. Yathā mātā attano anantare puttassa uppajjanatthāya balavūpa nissayo hoti, tathā purimacittaṃ pacchimacittassa uppajjanatthāyāti.
20因何义而称为自然亲依止？因显著的亲依止而自然为世间的智者[所了知]，故为自然亲依止。
Kenaṭṭhena pakatūpanissayoti. Pakatiyāva loke paṇḍitānaṃ pākaṭo upanissayo pakatūpanissayo.
21在此，无间亲依止之力只影响到紧随的心，而自然亲依止之力还影响到相隔久远的[心]。今生曾于数日、数月或数年之前所见、所闻、所嗅、所尝、所触、所知的所缘，之后当有类似的缘存在时，甚至是上百年过后，也能呈现于意门。[于是]有情记起“我以前见过这个” “我以前听过这个”，诸如此类。化生有情也能忆念他们的过去生，人类中有些拥有忆念前生想的人(jātissara-saññā-lābhina)也是如此。同样地，超过百千[数量] 从前见过[听过……]的对象中，如果后来[再次]见到或听到[其中]一个，那时它们中的许多，也可能[全部]都会呈现在意识相续中。亲依止缘释义结束。
Ettha ca anantarūpanissayānubhāvo anantaracitte eva pharati. Pakatūpanissayānubhāvo pana dūrepi pharatiyeva. Tathā hi imasmiṃ bhave purimesu divasesu vā māsesu vā saṃvaccharesu vā diṭṭhasutaghāyitasāyitaphusitaviññātāni ārammaṇāni pacchātathārūpe paccaye sati vassasatepi manodvāre āpātaṃ āgacchanti. Idaṃ nāma pubbe mayā diṭṭhaṃ sutantiādinā sattā anussaranti. Opapātikasattā pana purimabhavaṃpi anussaranti. Tathā manussesupi appekacce jātissarasaññālābhino. Tathā pubbe anekasatasahassesu diṭṭhādīsu vatthūsu pacchā ekasmiṃ khaṇe ekaṃ vatthuṃ disvā vā sutvā vā tasmiṃ eva khaṇe bahūsupi tesu manoviññāṇasantānaṃ pharamānaṃ pavattatīti. Upanissayapaccaya dīpanā niṭṭhitā.