← 文献总目录

《大史》觉音传

e0105n.nrf0 · 静态文献页 · 107 段 · 打开交互阅读器

礼敬彼世尊、阿拉汉、正自觉者。
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa.
1清净道论因缘序
Visuddhimagga nidānakathā
1《清净道书》这部书名为《清净道》,本身是三藏教义的精义,乃是照亮世间修行道路的第一、最佳、首要、最尊贵、最优越、卓越显著的典籍,受智者们的称赞和推崇。其内容乃三藏佛陀教诫之义理的高度总结,经过分门别类地编织整合,展现了一切修行戒律圆满的清净道,显示出明确而明了的教义。对于这部深具清净道理益处之书,其缘起说明亦应当被详细陈述。因此此处五部因缘的法门称为“清净道的五重作业”。
Visuddhimaggo nāmāyaṃ gantho piṭakattayasārabhūto sakalaloke paṭipattidīpakaganthānaṃ aggo hoti seṭṭho pamukho pāmokkho uttamo pavaro cāti viññūhi pasattho. Tattha hi saṅgītittayārūḷhassa tepiṭakabuddhavacanassa atthaṃ saṃkhipitvā sikkhattayasaṅgahitaṃ brahmacariyaṃ paripuṇṇaṃ pakāsitaṃ suvisadañca. Evaṃ pasatthassetassa visuddhimaggassa nidānakathāyapi bhavitabbameva. Tasmādāni tampakāsanatthamidaṃ pañhakammaṃ vuccati –
2“那么,这部清净之道究竟是由谁作成、何时作成、在哪里作成、为何而作成、为达何种目的而作成、依靠何种基础而作成、以何种方式作成、以及其教义传播于何处世间?”
‘‘So panesa visuddhimaggo kena kato, kadā kato, kattha kato, kasmā kato, kimatthaṃ kato, kiṃ nissāya kato, kena pakārena kato, kissa sakalaloke patthaṭo’’ti.
3关于“由谁作成”,乃由阿阇黎佛音长老,也就是这三藏汇集注释的作者作成。
Tattha kena katoti ācariyabuddhaghosattheravarena tepiṭakasaṅgahaṭṭhakathākārena kato.
4关于“何时作成”,是在我们世尊正觉者、世间护持者证入涅槃之后,即于涅槃后的第九百七十三佛历年间作成的。
Kadā katoti amhākaṃ bhagavato sammāsambuddhassa sakalalokanāthassa parinibbutikālato pacchā dasame vassasatake (973 -buddhavasse) kato.
5关于“在哪里作成”,在锡兰岛的阿努拉德普勒大寺进行作成。
Kattha katoti sīhaḷadīpe anurādhapure mahāvihāre kato.
6关于“为何作成”,乃因清净道渴望者、善知识们为了使众生明白此道,遵循正当修行方法而设置的教法,由长老僧团首领本人用自身意愿督促主导而完成。
Kasmā katoti visuddhikāmānaṃ sādhujanānaṃ tadadhigamupāyaṃ sammāpaṭipattinayaṃ ñāpetukāmatāsaṅkhātena attano ajjhāsayena sañcoditattā, saṅghapālattherena ca ajjhesitattā kato.
7此处当立论说明尊师佛音长老的出世情由,该偈文载于《大史》中(亦称《小史》第二卷)第七十三章,篇中有二百零十五偈之后再有十五偈,共计三百三十偈,现依次照章句对应展开述说。如何说?
Ettha pana ṭhatvā ācariyabuddhaghosattherassa uppatti kathetabbā, sā ca mahāvaṃse (cūḷavaṃsotipi voharite dutiyabhāge) sattatiṃsamaparicchede pannarasādhikadvisatagāthāto (37, 215) paṭṭhāya bāttiṃsāya gāthāhi pakāsitāyeva. Kathaṃ? –
9大史佛音事
Mahāvaṃsa-buddhaghosakathā
215二百一十五偈。
215.
11「在菩提树坛附近,出生于婆罗门学童;
Bodhimaṇḍasamīpamhi, jāto brāhmaṇamāṇavo;
12通晓三藏教义,是三藏中的高手。」
Vijjā-sippa-kalā-vedī, tīsu vedesu pāragū.
216二百一十六偈。
216.
14「正当了知智慧时刻,通达无上辩才。」
Sammā viññātasamayo, sabbavādavisārado;
15『吵闹者』者,在珍宝之地,即印度陆地上,是不伤害众生者且断除诽谤者。
Vādatthī jambudīpamhi, āhiṇḍanto pavādiko.
217二百一十七。
217.
17到了禅房进入之后,夜间用双掌合十顶礼;
Vihārameka’māgamma, rattiṃ pātañjalīmataṃ;
18旋转遍满佛足境界的完美圆相。
Parivatteti sampuṇṇa-padaṃ suparimaṇḍalaṃ.
218二百一十八。
218.
20在那里,有一位名为雷瓦达的长老,被尊称大长老。
Tattheko revato nāma, mahāthero vijāniya;
21这生命具大智慧,正趋向于自我调伏。
‘‘Mahāpañño ayaṃ satto, dametuṃ vaṭṭatī’’ti, so.
219二百一十九。
219.
23他说:“谁能承受沉重的负累,而不惧怕呢?”
‘‘Ko nu gadrabharāvena, viravanto’’ti abravi;
24有人答曰:“沉重的负累发出声响,其义又岂能不知?”
‘‘Gadrabhānaṃ rave atthaṃ, kiṃ jānāsī’’ti āha taṃ.
220二百二十。
220.
26他答道:“我知道了。”便轻放自己的看法。
‘‘Ahaṃ jāne’’ti vutto so, otāresi sakaṃ mataṃ;
27逐句逐句地讲解,并且还显现了增长的意涵。
Puṭṭhaṃ puṭṭhaṃ viyākāsi, viraddhampi ca dassayi.
221
221.
29于是被称为“你确为自己辩护者”而提问;
‘‘Tena hi tvaṃ sakaṃ vāda-motārehī’’ti codito;
30说:“这是巴利(经典)和法义,我的理解未达此境。”
Pāḷi’māhā’bhidhammassa, attha’massa na so’dhigā.
222
222.
32他问:“这是谁的议论?”他答:“是佛的议论。”
Āha‘‘kasse’sa manto’’ti,‘‘buddhamanto’’ti so’bravi;
33“给我吧”这样说时,便是“接受、出家那人”之意。
‘‘Dehi metaṃ’’ti vutte hi, ‘‘gaṇha pabbajja taṃ’’iti.
223二百二十三。
223.
35心念明确者已出家,便承受三藏思想内容;
Mantatthī pabbajitvā so, uggaṇhi piṭakattayaṃ;
36此道路唯一正道,随后称之为“正道”。
Ekāyano ayaṃ maggo, iti pacchā ta’maggahi.
224二百二十四。
224.
38如同佛陀那样,不发浅薄之声亦不轻率解释。
Buddhassa viya gambhīra-ghosattā naṃ viyākaruṃ;
39“佛音”者,声音也,犹如佛陀在广阔大地上发出的响声。
Buddhaghosoti ghoso hi, buddho viya mahītale.
225二百二十五。
225.
41此处称为“智慧启发”,即当时制作了该注释论述之意;
Tattha ñāṇodayaṃ nāma, katvā pakaraṇaṃ tadā;
42则是以法门汇集聚合,如同八柱梁架般完整之间。
Dhammasaṅgaṇiyākāsi, kacchaṃ so aṭṭhasāliniṃ.
226二百二十六。
226.
44注释护经者亦由智慧所起初,聪慧者开始具足而成。
Parittaṭṭhakathañceva , kātuṃ ārabhi buddhimā;
45看到这情形,长老雷瓦达说了以下的话。
Taṃ disvā revato thero, idaṃ vacanamabravi.
227
227.
47『此处仅仅传述巴利文,没有注疏记载;『,』48『:』正师说法,各有其形态,故此处不可杂糅。『,』49『:』二二八。『,』50『:』锡兰注疏纯净,由摩诃因陀所传承与阐述;
‘‘Pāḷimattaṃ idhānītaṃ, natthi aṭṭhakathā idha ;
48如来之道(如来之教说)亦然,各异之形态,实不可得见。
Tathācariyavādā ca, bhinnarūpā na vijjare.
228
228.
50由具慧者玛哈印达所净化之僧伽罗注疏,
Sīhaḷaṭṭhakathā suddhā, mahindena matīmatā;
51此乃依三种乐音所生,正自觉者宣说之法。
Saṅgītittayamārūḷhaṃ, sammāsambuddhadesitaṃ.
229二百二十九。
229.
53观察师利弗等所唱之歌,得其言意之总纲;
Sāriputtādigītañca, kathāmaggaṃ samekkhiya;
54此歌已译为僧伽罗语,广传于僧伽罗众中。
Katā sīhaḷabhāsāya, sīhaḷesu pavattati.
230二百三十。
230.
56尔时汝当往彼,倾听摩揭陀语之文意;
Taṃ tattha gantvā sutvā tvaṃ, māgadhānaṃ niruttiyā;
57由此,则成为普利众生的利益者。
Parivattehi, sā hoti, sabbalokahitāvahā’’.
231二百三十一。
231.
59如此说罢,他心欢喜,遂起而离去;
Evaṃ vutte pasanno so, nikkhamitvā tato imaṃ;
60此地的灯火如同此地,正逢国王大智圣明之际。
Dīpaṃ āgā imasseva , rañño kāle mahāmati.
232二百三十二。
232.
62大寺院已经建立,乃具一切善法的道场;
Mahāvihāraṃ sampatto, vihāraṃ sabbasādhunaṃ;
63前往大仓库,来到僧护者的近处。
Mahāpadhānagharaṃ gantvā, saṅghapālassa santikā.
233二百三十三。
233.
65听闻锡兰注疏,彻底通晓长老部派之义;
Sīhaḷaṭṭhakathaṃ sutvā, theravādañca sabbaso;
66断然决断曰:「此即为法之根本」。
‘‘Dhammassāmissa esova, adhippāyo’’ti nicchiya.
234二百三十四。
234.
68于是集合僧团,说:「当为我作注疏;
Tattha saṅghaṃ samānetvā, ‘‘kātuṃ aṭṭhakathaṃ mama;
69他说『全部都给予藏经』,此语意在提示应当谨慎核对。
Potthake detha sabbe’’ti, āha, vīmaṃsituṃ sa taṃ.
235二百三十五。
235.
71僧团赐予他这两句偈颂:『这是你的贤能之处;
Saṅgho gāthādvayaṃ tassā’dāsi ‘‘sāmatthiyaṃ tava;
72在这里你应当示现,既见此意,皆应归入藏经。』
Ettha dassehi, taṃ disvā, sabbe demāti potthake’’ .
236二百三十六。
236.
74此处论述三藏与注疏乃共相辅之义。
Piṭakattaya’mettheva, saddhiṃ aṭṭhakathāya so;
75『清净道论』此名,合摄综合之。
Visuddhimaggaṃ nāmā’kā, saṅgahetvā samāsato.
237二百三十七。
237.
77于是集结僧团,向正觉者般若通达者;
Tato saṅghaṃ samūhetvā, sambuddhamatakovidaṃ;
78于大觉悟之近侧,将对此魔说。
Mahābodhisamīpamhi, so taṃ vācetu mārabhi.
238二百三十八。
238.
80欲于大众显露,彼天众之不善果报;
Devatā tassa nepuññaṃ, pakāsetuṃ mahājane;
81对所遮盖的经文,亦不可双重解释。
Chādesuṃ potthakaṃ sopi, dvattikkhattumpi taṃ akā .
239二百三十九。
239.
83于第三个季度中,于经卷展开之时,
Vācetuṃ tatiye vāre, potthake samudāhaṭe;
84对两本经文及其它,皆当一律整理。
Potthakadvaya’maññampi, saṇṭhapesuṃ tahiṃ marū.
240二百四十。
240.
86当时比丘们共同宣说三本经文。
Vācayiṃsu tadā bhikkhū, potthakattaya’mekato;
87无论是依靠文字或是依靠意义,亦或是依据先后顺序,皆是如此。
Ganthato atthato vāpi, pubbāparavasena vā.
241
241.
89以上座部所传巴利文,或依据词语及语尾的区别;
Theravādehi pāḷīhi, padehi byañjanehi vā;
90不同之处甚巨,无论是在经藏内,或三藏中也是这样。
Aññathattamahū neva, potthakesupi tīsupi.
242
242.
92然后,当众僧团庄严隆重,充满喜悦特别欢喜之时;
Atha ugghosayī saṅgho, tuṭṭhahaṭṭho visesato;
93无疑无疑,若谓此处为未来者,复复如是说。
Nissaṃsayaṃ’sa metteyyo, iti vatvā punappunaṃ.
243二百四十三。
243.
95当时与此注疏同在,亦在藏书部中;
Saddhiṃ aṭṭhakathāyā’dā, potthake piṭakattaye;
96著述者居住其间,于远离塌房的寺院里。
Ganthākare vasanto so, vihāre dūrasaṅkare.
244二百四十四。
244.
98当时所有锡兰语注疏皆由此流传;
Parivattesi sabbāpi, sīhaḷaṭṭhakathā tadā;
99一切根本之语言,皆为摩揭陀方言。
Sabbesaṃ mūlabhāsāya, māgadhāya niruttiyā.
245二百四十五。
245.
101诸众生所通诸语言,此即为利益安乐之语;
Sattānaṃ sabbabhāsānaṃ, sā ahosi hitāvahā;
102诸长老教师皆如巴利语一样,遵循正道而行。
Theriyācariyā sabbe, pāḷiṃ viya ta’maggahuṃ.
246二百四十六。
246.
104于应作之事中,已达究竟完成。
Atha kattabbakiccesu, gatesu pariniṭṭhitiṃ;
105“当称颂伟大觉者,降临于蓝毗尼洲。”
Vandituṃ so mahābodhiṃ, jambudīpaṃ upāgamī’’ti .
40至于这部大型家传传说,约在公元前1950年,由羯罗迦行者依循《净道指要论》中的先行讲述而创作,传言此中“有多处应当细察处”,由博学精巧的法喜比丘—当名法喜,细心研讨所成。对此,我们将展示适当与不适当的分辨分析,继而进行详尽考察。
Ayañca pana mahāvaṃsakathā 1950 - kharistavasse hābadamahāvijjālayamuddaṇayante romakkharena mudditassa visuddhimaggapotthakassa purecārikakathāyaṃ ‘‘anekānettha atthi vicāretabbānī’’ti vatvā dhammānandakosambīnāmakena vicakkhaṇena vicāritā. Tamettha yuttāyuttavicinanāya dassetvā anuvicāraṇampissa karissāma.