← 文献总目录

4. 第四章

abh06t.nrf76 · 静态文献页 · 352 段 · 打开交互阅读器

1四、第四章
4. Catuttho paricchedo
2识蕴杂门略要
Viññāṇakkhandhapakiṇṇakanayasaṅkhepo
192
192.
2今说一法之等理,为令修习者明晓;
Ekadhādinayodāni , paṭuvaḍḍhāya yoginaṃ;
3能取境者名为心,一切种类皆归一心。
Vuccate visayaggāhā, sabbamekavidhaṃ manaṃ.
193
193.
5八十一心属三地,此为世间及经论。
Ekāsīti tibhūmaṭṭhaṃ, lokiyaṃ suttarañca taṃ;
6剩余八法属出世间,分为无上与次无上两类。
Sesaṃ lokuttaraṃ aṭṭha, anuttarañcitī dvidhā.
194
194.
8世间异熟、唯作之因,及一因,共有七种。
Lokapākakriyāhetū , cekahetūti sattahi;
9三十心分为非增上与增上,其余亦分二类。
Tiṃsa nādhipati sādhi-pati sesātipī dvidhā.
195
195.
11欲、心与审察,与自力之慧相应;
Chandacittīhavīmaṃsā-svekena matimā yutaṃ;
12若离审察,则心与无智相应。
Vinā vīmaṃsamekena, ñāṇahīnamanaṃ yutaṃ.
196
196.
14有限、无量及广大心。
Parittānappamāṇāni, mahaggatamanāniti;
15三、六、八,及三、九——依次如是。
Tidhā chanava caṭṭha ca, tinavā ca yathākkamaṃ.
197
197.
17识有十种,即二类五种识;意界则有三种;
Dvipañca cittaṃ viññāṇaṃ, tisso hi manodhātuyo;
18意界与意识界又分三种,共成七十六种。
Chasattati manoñāṇa-dhātūti tividhā puna.
198
198.
20同一所缘之心,是非神通之广大心;
Ekārammaṇacittāni, anabhiññaṃ mahaggataṃ;
21无垢五识,及九种与五种,是为最终之心。
Amalaṃ pañcaviññāṇaṃ, navapañca bhavantime.
199
199.
23以五种为所缘的意界,具神通,为欲界所生;
Pañcālambaṃ manodhātu, sābhiññaṃ kāmadhātujaṃ;
24其余的心皆以六境为所缘,依数量计有四十三种。
Sesaṃ chārammaṇaṃ taṃ hi, tecattālīsa saṅkhyato.
200
200.
26欲界果报心、二种不善心,以及初道心、二种初唯作心;
Kāmapākadusā cādi-maggo cādikriyā duve;
27色界的一切心都不在无色界中,这些共有四十三种。
Rūpā sabbetirūpe na, tecattālīsa hontime.
201二百零一。
201.
29若无色,则无色界果报心应有四种;
Vināva rūpenāruppa-vipākā caturo siyuṃ;
30其余四十二种,于二者中皆可转起。
Dvecattālīsa sesāni, vattantubhayathāpi ca.
202
202.
32又分为四种:无因、一因、二因、三因。
Catudhāpi ahetvekadvihetukatihetuto;
33十八、二、二十二,合为四十七。
Aṭṭhārasa dve bāvīsa, sattacattālisaṃ bhave.
203
203.
35于欲界,速行与唯作确定心,以及两种神通。
Kāme javā savoṭṭhabbā, abhiññādvayameva ca;
36于欲乐中,色、威仪、表色各有四组八种。
Rūpiriyāpathaviññattikarāme caturaṭṭhakā.
204
204.
38其余二十六种速行,于色与威仪中造作。
Chabbīsati javā sesā, karā rūpiriyāpathe;
39二十五种无过失法,以及欲界、色界的果报。
Dvipañcamanavajjāni, kāmarūpaphalāni ca.
205
205.
41“初作”者,即此十九种作色。
Ādikriyāti cekūna-vīsa rūpakarā ime;
42其余十四种为“别离”,若结合则非三。
Sesā cuddasa bhinnāvacuti sandhi na tīṇipi.
206二百零六。
206.
44单一作用等有五类,其中单一作用者;
Ekakiccādito pañca-vidhā tatthekakiccakā;
45二种五心为速行,意界第六十四。
Dvipañcacittaṃ javanaṃ, manodhātuṭṭhasaṭṭhime.
207二百零七。
207.
47二种作用等的确定心,于乐受、推度、广大心中。
Dvikiccādīni voṭṭhabbaṃ, sukhatīraṃ mahaggate;
48异熟、欲界大异熟,其余诸岸依次第。
Pākā kāmamahāpākā, sesā tīrā yathākkamaṃ.
208二百零八。
208.
50见、闻、所见、所闻、所嗅等;
Dassanaṃ savanaṃ diṭṭhaṃ, sutaṃ ghāyanakādikaṃ;
51三者、所触、意界三:所见、所闻、所触。
Tayaṃ mutaṃ manodhātuttayaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ.
209二百零九。
209.
53所见、所闻、所触、所知,具神通与余欲界;
Diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ ñātaṃ, sābhiññaṃ sesakāmikaṃ;
54识所缘,其余亦然,如是六种应说。
Viññātārammaṇaṃ sesamevaṃ chabbidhamīraye.
210
210.
56依七识界之力,于有中转起;
Sattadhā sattaviññāṇadhātūnaṃ tu vasā bhave;
57今说其无间之次第。
Vuccatedāni tasseva, anantaranayakkamo.
211
211.
59福德之初二类者:欲界福、色界福,皆是无量;
Puññesvādidvayā kāme, rūpapuññamanantakaṃ;
60以彼为依之出世间无量、有分及初推度。
Tappādakuttarānantaṃ, bhavaṅgañcāditīraṇaṃ.
212二百一十二。
212.
62第二组的二法为岸边,第三组的二法为有分;
Dutiyantadvayā tīraṃ, bhavaṅgaṃ tatiyadvayā;
63它们是无垢无边的福德,亦是中舍与广大至上的。
Te anantāmalaṃ puññaṃ, majjhattañca mahaggataṃ.
213二百一十三
213.
65于一切处自言‘我’者,有五十三、三百七;
Sabbavāre sayañceti, tepaññāsa tisatta ca;
66这些有三十三种,然于色法中,从福德而言。
Tettiṃsa ca bhavantete, rūpesu pana puññato.
214
214.
68与智相应之欲界果报,自身有十种;
Tappākā ca matiyutta-kāmapākā sayaṃ dasa;
69他们从无色界福德而来,其果报亦是自身;
Āruppapuññato te ca, sako pāko sayaṃ puna.
215
215.
71下界之果报,从最后起算,为第三与最后之果。
Adhopākā ca antamhā, tatiyañca phalantime;
72以十、一、二、五,诸道各得自果。
Dasekadvitipañcāhi, maggā cekaṃ sakaṃ phalaṃ.
216二百一十六。
216.
74于贪根一因,犹如最后之欲界净色。
Lobhamūlekahetūhi , antakāmasubhā viya;
75七种嗔二因心,自期于欲界有分。
Satta dosadvayā kāma-bhavaṅgapekkhavā sayaṃ.
217二百一十七。
217.
77由大本性因,一切结缚皆有罪过。
Mahāpākatihetūhi, sāvajjā sabbasandhiyo;
78此为欲界结生及余者,凡诸欲连结,皆有罪过。
Kāmaccutīhi sesāhi, sāvajjā kāmasandhiyo.
218二百一十八。
218.
80欲界结生与确定,及自身,从乐岸而来;
Kāmaccuti ca voṭṭhabbaṃ, sayañca sukhatīrato;
81覆藏与两种遍察,其余则为自遍察。
Paṭicchā tīraṇāni dve, itarā sakatīraṇaṃ.
219二百一十九。
219.
83各各覆藏,由二种五识;
Sakaṃ sakaṃ paṭicchaṃ tu, viññāṇehi dvipañcahi;
84色异熟中,有过失的连结,皆为无因。
Rūpapākehi sāvajjā, sandhiyohetuvajjitā.
220二百二十。
220.
86于无色异熟中,从最初起,欲界异熟为三因;
Arūpapākesvādimhā, kāmapākā tihetukā;
87有害而无色异熟者亦有九种。
Antāvajjampi cāruppa-pākā ca nava hontime.
221二百二十一。
221.
89第二等诸法亦皆如此,唯独除去下分;
Dutiyādīhi teyeva, adhopākaṃ vinā vinā;
90三因果报、恶因果报,及自身,合为十四种。
Phalā tihetukā pākā, sayañceti catuddasa.
222二百二十二。
222.
92二五等唯作、笑,及自身,除去无色界;
Dvipañcādikriyā hāsā, sayañcāruppavajjitā;
93此十种与智相应之有分,乃从意门转向而言。
Ñāṇayuttabhavaṅgāti, dasa voṭṭhabbato pana.
223二百二十三〔共〕。
223.
95于欲界之速行与有分,或于欲界、色界之自我亦〔与智相应〕。
Kāme javā bhavaṅgā ca, kāmarūpe sayampi vā;
96至于九种、五种、有因等,则从二唯作的角度来说。
Navapañca sahetādi-kiriyadvayato pana.
224二百二十四。
224.
98自身、有分、具慧,以及于色界的乐唯作。
Sayaṃ bhavaṅgamatimā, rūpe sātakriyāpi ca;
99以他们为所依的边际,这些二十二种,属第三(论)而言。
Tappādakantimañceti, bāvīsa tatiyā pana.
225二百二十五。
225.
101他们成熟且属自性,其果中等、广大——
Te ca pākā sayañcante, phalaṃ majjhā mahaggatā;
102唯作有二十种;余二种随眠,则各有二类。
Kriyāti vīsati honti, sesadvīhi dukehi tu.
226
226.
104所说果报及自性,唯作速行十四种。
Vuttapākā sayañceti, cuddasevaṃ kriyājavā;
105舍彼所缘,依缘起之理趣而说。
Tadārammaṇaṃ muñcitvā, paṭṭhānanayato naye.
227
227.
107因此,乐俱唯作心即是乐,其余则是余俱唯作心;
Atha sātakriyā sātaṃ, sesaṃ sesakriyāpi ca;
108其所缘随应相应之理,依注疏之法式而说;
Tadālambaṃ yathāyogaṃ, vade aṭṭhakathānayā.
228二百二十八。
228.
110一切广大唯作,于彼处与己福德同等;
Mahaggatā kriyā sabbā, sakapuññasamā tahiṃ;
111他们之果为究竟,此即是殊胜所在;
Antā phalantimaṃ hoti, ayameva visesatā.
229二百二十九。
229.
113这些无间法,已依所示之量而阐明。
Imassānantarā dhammā, ettakāti pakāsitā;
114而此所谓“依这些”,即指此义理之纲要。
Imaṃ panettakehīti, vuccateyaṃ nayodhunā.
230
230.
116欲界速行有二种,色界速行有三种,无色界速行有四种。
Dvīhi kāmajavā tīhi, rūpārūpā catūhi tu;
117道心由六种生,果等有二,其余二者则由七种生。
Maggā chahi phalādi dve, sesā dve pana sattahi.
231
231.
119从一者生起十种,从五者生起乐受的省察;
Ekamhā dasa pañcahi, paṭicchā sukhatīraṇaṃ;
120于欲界,以无嗔、无行、无智的速行心,执取各自所缘。
Kāme dosakriyāhīna-javehi gahato sakā.
232二百三十二。
232.
122欲界速行、无行,彼所缘及唯作;
Kāme javā kriyāhīnā, tadālambā savoṭṭhabbā;
123及有执取,以此三十三心为其省察。
Sagahañceti tettiṃsacittehi paratīraṇā.
233二百三十三
233.
125由欲界福乐之省察及唯作彼所缘,有二种。
Kāmapuññasukhītīrakaṇhavoṭṭhabbato dvayaṃ;
126此为大果报,且由无色界结生。
Mahāpākantimaṃ hoti, anāruppacutīhi ca.
234二百三十四
234.
128于此舍弃二恶已,由三十七法,
Sattatiṃsa panetāni, ettha hitvā dusadvayaṃ;
129由三十五法故,生起第二组二法。
Etehi pañcatiṃsehi, jāyate dutiyadvayaṃ.
235二百三十五
235.
131乐岸等此七种,亦由造作而生
Sukhatīrādi sattete, kriyato cāpi sambhavā;
132其余四种,当知亦由有分心而得
Ñeyyā sesāni cattāri, bhavaṅgena ca labbhare.
236
236.
134除道之外,及所安止的乐岸等一切;
Maggavajjā savoṭṭhabbasukhitīrajavākhilā;
135以九种方式,指示第三组二法,即‘死’等。
Cutīti navakaṭṭhāhi, tatiyadvayamādise.
237
237.
137以此诸无过失法,成就三十七种利益之二法;
Etehi dosavajjehi, sattatīhitaradvayaṃ;
138除色果报外,无色果报为无因与二因。
Rūpapākā vināruppapākāhetuduhetuke.
238二百三十八。
238.
140由这五十九法,除去色生等,它们生起;
Tehevekūnasaṭṭhīhi, hontiruppādikaṃ vinā;
141然而,在无笑的速行色中,则由那些八种六法。
Hāsāvajje jave rūpe, aṭṭhachakkehi tehi tu.
239二百三十九。
239.
143以那些相同的善巧方便,第二等则由自己生起。
Sādhopākehi teheva, dutiyādīni attanā;
144由向下、向下流动的运载者,各各缺一而生起。
Adhodhojavahīnehi, ekekūnehi jāyare.
240二百四十。
240.
146乐、岸、有分,以及自己;如是七种。
Sukhatīrabhavaṅgāni, sayañcāti tisattahi;
147除最终的无色有分之外,其余者则为有分。
Antāvajjaṃ anāruppabhavaṅgehi panetaraṃ.
241二百四十一。
241.
149所谓‘已说之次第’的理趣,今以多种方式而开演;
Vuttānantarasaṅkhāto, nayo dāni anekadhā;
150依据补特伽罗等差别,其转起亦有宣说。
Puggalādippabhedāpi, pavatti tassa vuccate.
242二百四十二
242.
152凡夫确实会生起与见、疑俱行的诸法;
Puthujjanassa jāyante, diṭṭhikaṅkhāyutāni ve;
153有学唯有无垢七种,无学则无量。
Sekkhassevāmalā satta, anantānitarassa tu.
243二百四十三。
243.
155无过失行之究竟边际,有十九种;
Antāmalaṃ anāvajjakriyā cekūnavīsati;
156其余的善与不善,存在于有学与凡夫中。
Kusalākusalā sesā, honti sekkhaputhujjane.
244第二百四十四条
244.
158然而,其余两种有过失者及其果报,是有漏的。
Itarāni panāvajjadvayaṃ pākā ca sāsavā;
159三者亦复如是,依七种分类而有五种。
Tiṇṇannampi siyuṃ evaṃ, pañcadhā sattabhedato.
245第二百四十五条。
245.
161于欲界有十六种,鼻等三处,嗔恚得大果报;
Kāme soḷasa ghānādittayaṃ dosamahāphalā;
162色界与无色界中,连同果报,有二十五种,为同一生。
Rūpārūpe sapākoti, pañcavīsati ekajā.
246二百四十六。
246.
164欲界果报及余者、初道与初行,此二。
Kāmapākā ca sesādimaggo ādikriyā duve;
165于色界速行有二十二种,二界生者,其余则为三界生。
Rūpe javāti bāvīsa, dvijā sesā tidhātujā.
247二百四十七。
247.
167于广释中,依诸地应知:于欲、于净、于不净。
Vitthāropi ca bhūmīsu, ñeyyo kāmasubhāsubhaṃ;
168笑、过失与无因,在恶趣中是三十七种。
Hāsavajjamahetuñca, apāye sattatiṃsime.
248二百四十八。
248.
170除去广大果报,其余欲界中为八十种。
Hitvā mahaggate pāke, asīti sesakāmisu;
171眼界、耳界、意界,以及审察与确定,也是如此。
Cakkhusotamanodhātu, tīraṇaṃ voṭṭhabbampi ca.
249二百四十九。
249.
173无瞋、速行,各各果报于色界、非圣者中;
Dosahīnajavā so so, pāko rūpe anāriye;
174六十五、六十六,在少光天等三地。
Pañcasaṭṭhi chasaṭṭhī tu, parittābhādīsu tīsu.
250二百五十。
250.
176最初五种无垢,于彼处无有与疑、见相应者。
Ādipañcāmalā kaṅkhādiṭṭhiyutte vinā tahiṃ;
177那五十五种,正生于清净地中。
Teyeva pañcapaññāsa, jāyare suddhabhūmisu.
251二百五十一。
251.
179初道的难行、失坏与迟速,各有其自性。
Ādimaggadusāhāsarūpahīnajavā sako;
180果报与所缘:如是,虚空中存有四十三种。
Pāko voṭṭhabbanañcāti, titālīsaṃ siyuṃ nabhe.
252
252.
182他们已去除下分与意所成;
Adhodhomanavajjā te,
183果报各各有其自性。
Pāko ceva sako sako;
184于第二等中出生
Dutiyādīsu jāyante,
185诸处各各递减二
Dve dve ūnā tato tato.
253
253.
187于无色界一一处,及色界初禅等亦各有一
Arūpesvekamekasmiṃ , rūpesvādittikepi ca;
188于第三禅中有一,于第二禅等中则为二。
Tike ca tatiye ekaṃ, dve honti dutiyattike.
254二百五十四。
254.
190最后的色界果报,则在广果天等六处之中;
Antimaṃ rūpapākaṃ tu, chasu vehapphalādisu;
191只在欲界善趣中,才有大果报转起。
Kāmasugatiyaṃyeva, mahāpākā pavattare.
255二百五十五。
255.
193在欲界,有三类贪染,及两类嗔恚。
Ghāyanādittayaṃ kāme, paṭighadvayameva ca;
194于七有身中居首,于人等中无垢。
Sattarasesu paṭhamaṃ, amalaṃ mānavādisu.
256二百五十六。
256.
196于圣者所避之恶趣中,有四双果等。
Ariyāpāyavajjesu, caturodipphalādikā;
197于恶趣与无色界之外,有喜、色、净行之业;
Apāyāruppavajjesu, hāsarūpasubhakriyaṃ.
257二百五十七。
257.
199舍断三类恶趣已,而有空无边处之净行;
Apāyuddhattayaṃ hitvā, hotākāsasubhakriyaṃ;
200同样,舍离恶趣与有顶之后,有识无边处之善行;
Tathāpāyuddhadve hitvā, viññāṇakusalakriyaṃ.
258二百五十八
258.
202除了有顶与恶趣之外,有无所有处之净行。
Bhavaggāpāyavajjesu, ākiñcaññasubhakriyaṃ;
203于清净见与疑俱行之中,于一切地皆无;
Diṭṭhikaṅkhāyutā suddhe, vinā sabbāsu bhūmisu.
259二百五十九。
259.
205无垢者与三终者,
Amalāni ca tīṇante,
206在有顶天与净居天中,
Bhavagge ca subhakriyā;
207这些是大业心,
Mahākriyā ca hontete,
208共为十三种,不生于无暇处。
Terasevānapāyisu.
260二百六十。
260.
210于无色界,有意界、见与推度;
Anāruppe manodhātu, dassanaṃ savatīraṇaṃ;
211于欲界,与不可爱相应,是梵天恶行之果。
Kāme aniṭṭhasaṃyoge, brahmānaṃ pāpajaṃ phalaṃ.
261二百六十一。
261.
213确定心、欲界福行心、邪见相应无行心、清净心。
Voṭṭhabbaṃ kāmapuññañca, diṭṭhihīnaṃ sauddhavaṃ;
214此十四种心,生起于三十地。
Cuddasetāni cittāni, jāyare tiṃsabhūmisu.
262二百六十二
262.
216除去两端及无因者,诸根为二。
Indriyāni duve antadvayavajjesvahetusu;
217于疑、他因、恶中为三,四与十三。
Tīṇi kaṅkhetarāhetupāpe cattāri terasa.
263二百六十三
263.
219于缺慧者为六,于他们尽漏者为七,于无垢者为七;
Cha ñāṇahīne tabbantasāsave satta nimmale;
220而四十与八,应依根的差别而了知。
Cattālīse panaṭṭhevaṃ, ñeyyamindriyabhedato.
264二百六十四
264.
222于无因与两端中,二力为二;于疑中则为三;
Dve balāni ahetvantadvaye tīṇi tu saṃsaye;
223于余恶中则为四,于二因所生中则为六。
Cattāritarapāpe cha, honti sesaduhetuke.
265二百六十五。
265.
225在七十九心中,与慧相应者之中,有七种为无力;
Ekūnāsīticittesu, matiyuttesu satta tu;
226其余者皆无力,唯精进方成为力。
Abalāni hi sesāni, vīriyantaṃ balaṃ bhave.
266二百六十六。
266.
228禅支有七种,寻、伺等即属于这些支。
Ajhānaṅgāni dvepañca, takkantā hi tadaṅgatā;
229在禅那中,离喜与离贪,此二者为无染清净。
Jhāne pītiviratte ta-ppādake amale duve.
267二百六十七。
267.
231第三禅有漏者有三支,第二禅同样有四支;
Tatiye sāmale tīṇi, cattāri dutiye tathā;
232于无喜之欲界,其余禅支则为五支。
Kāme nippītike cāpi, pañcaṅgāni hi sesake.
268二百六十八。
268.
234道有二种:疑惑、见劣;余不净有三种。
Maggā dve saṃsaye diṭṭhihīnasesāsubhe tayo;
235二因与其余因,于净禅、第二禅等。
Duhetuketare suddhajjhāne ca dutiyādike.
269二百六十九。
269.
237初禅以欲贪为因者有四种、五种。
Cattāro pañca paṭhamajhānakāmatihetuke;
238第二禅等无染者有七种,其余八种。
Sattāmale dutiyādi-jhānike aṭṭha sesake.
270二百七十
270.
240因为道依因缘而有,无因则非道所行。
Hetvantato hi maggassa, amaggaṅgamahetukaṃ;
241既不具足六道支,亦不具足五力。
Chamaggaṅgayutaṃ natthi, balehipi ca pañcahi.
271
271.
243以乐受为所缘,于可爱境中有善舍;
Sukhitīratadālambaṃ, iṭṭhe puññajupekkhavā;
244于可爱、中等、不可爱境中生起,而在其对立境中则为行境。
Iṭṭhamajjhetaraṃ hoti, tabbipakkhe tu gocare.
272
272.
246以二嗔为所缘,而非从乐行生起;
Dosadvayā tadālambaṃ, na sukhikriyato pana;
247当一切净与不净消失时,依言语名为以彼为所缘。
Sabbaṃ subhāsubhe naṭṭhe, tadālambaṇavācato.
273二百七十三。
273.
249或者以造作而以彼为所缘,有舍而无乐;
Kriyato vā tadālambaṃ, sopekkhāya sukhī na hi;
250其他的与其他的,此应善加观察。
Itarā itarañceti, idaṃ suṭṭhupalakkhaye.
274二百七十四。
274.
252由结生业,当其所缘转起时;
Sandhidāyakakammena, tadālambapavattiyaṃ;
253我说,速行的确定,正是由业从业而生。
Niyāmanaṃ javassāha, kammassevaññakammato.
275二百七十五。
275.
255心与心所,凡这些皆略说;
Citte cetasikā yasmiṃ,
256已略说之心与心所;
Ye vuttā te samāsato;
257今说二与五,
Vuccare dāni dvepañce,
258一切遍有者,七种生起。
Sabbagā satta jāyare.
276二百七十六。
276.
260由寻、伺、胜解,他们即生起十种;
Takkacārādhimokkhehi, teyeva jāyare dasa;
261于五处、意界五法及悦俱推度中。
Pañcaṭṭhānamanodhātu-pañcake sukhatīraṇe.
277二百七十七。
277.
263这些以喜增上者,于笑中有十二种;以精进增上者,亦有十二种;
Ete pītādhikā hāse, vāyāmena ca dvādhikā;
264于确定中亦同这些,除喜则有十一种。
Voṭṭhabbanepi eteva, dasekā pītivajjitā.
278二百七十八
278.
266这些心所亦与恶作相应,并与五种掉举俱行;
Pāpasādhāraṇā te ca, tipañcuddhaccasaññute;
267这些心所亦与疑相应,而疑本身即是下劣的决定。
Kaṅkhāyuttepi eteva, sakaṅkhā hīnanicchayā.
279二百七十九
279.
269而此应弃之疑,即与有过失的欲贪相应,成为有过失的决断;
Kaṅkhāvajjā paneteva, sadosacchandanicchayā;
270在两种有贪心中,有十七种不善心所。
Sattarasa duse honti, salobhantadvaye pana.
280二百八十
280.
272这些心所除嗔而有贪
Dosavajjā salobhā te,
273这些心所存在于第三等二法(心)之中
Tatiyādidukesu te;
274邪见与喜,各增其二。
Diṭṭhipītidvayādhikā,
275于二种心中,有十九种心所。
Dvinavekūnavīsati.
281281.
281.
277从最初乃至第三十心,当除去喜与安止;
Pīticārappanāvajjā, ādito yāva tiṃsime;
278它们在第四及之后的色界与无色界心中生起。
Uppajjanti catutthādi-rūpārūpamanesu ve.
282
282.
280在喜与寻之中,
Pīticāravitakkesu,
281前二各超出其一。
Ekena dvititikkamā;
282于第三等中,唯有那些。
Tatiyādīsu teyeva,
283三十一、二、三,以及更多。
Tiṃsekadvetayodhikā.
283二百八十三。
283.
285在这两种欲乐中,以及在第二等二法中,
Etevādidvaye kāme, dutiyādidukesu hi;
286舍离思惟、喜悦、思惟与喜悦已,他们依次而住。
Matiṃ pītiṃ matippītiṃ, hitvā te kamato siyuṃ.
284二百八十四
284.
288禅那中所说的,正是那与禅那相应、清净无染的离,以及更殊胜之道。
Jhāne vuttāva tajjhānikāmale viratādhikā;
289在此,这些确能引生喜悦,我宣说它们于一切处皆可生起。
Tatthetā niyatā vittiṃ, vade sabbattha sambhavā.
285二百八十五
285.
291于欲乐与福行中,各各分别;
Kāmapuññesu paccekaṃ,
292于胜者与不定者中,确实如此。
Jayantāniyatesu hi;
293离、悲与喜,
Viratīyo dayāmodā,
294于欲乐中,乐与净行。
Kāme sātasubhakriye.
286二百八十六。
286.
296有些人认为,在中舍及有因的净行中亦存在;
Majjhattepi vadanteke, sahetukasubhakriye;
297于乐禅那中,悲与喜亦各自分别存在。
Sukhajjhānepi paccekaṃ, hontiyeva dayāmudā.
287二八七。
287.
299昏沉睡眠与有行俱,于二种邪见劣中。
Thinamiddhaṃ sasaṅkhāre, diṭṭhihīnadvaye tahiṃ;
300或以慢,其余三种于邪见劣中,是一种分别。
Mānena vā tayo sesadiṭṭhihīne vidhekako.
288二百八十八。
288.
302嫉妒、悭吝与恶作,分别归于与嗔俱行的二种心所之中;
Issāmaccherakukkuccā , visuṃ dosayutadvaye;
303其中,这些心所或居末位,或与昏沉睡眠相应,亦有三者俱起的情况。
Tatthantake siyuṃ thinamiddhakena tayopi vā.
289二百八十九。
289.
305此处所说的一切,即是所有的心所。
Ye vuttā ettakā ettha, iti cetasikākhilā;
306就在这些之中,如此,现在宣说这个理趣。
Tatthettakesvidantevaṃ, vuccateyaṃ nayodhunā.
290二百九十。
290.
308于六十三心中,乐、苦,以及三种之中的舍,亦是受;
Tesaṭṭhiyā sukhaṃ dukkhaṃ, tīsupekkhāpi vedanā;
309然而,在五十五心中,从根的角度而言,它是存在的。
Pañcapaññāsacittesu, bhave indriyato pana.
291第二百九十一节。
291.
311于一一处、六十二中、二与五中;
Ekatthekattha ceva dvesaṭṭhiyā dvīsu pañcahi;
312于五十中,应知即乐等五根。
Paññāsāyāti viññeyyaṃ, sukhādindriyapañcakaṃ.
292二百九十二。
292.
314于一百一十之中,精进的决定由此而生。
Dasuttarasate hoti, nicchayo vīriyaṃ tato;
315于五种低劣之中,由此低劣,定根等现前。
Pañcahīne tatokūne, samādhindriyamādise.
293二百九十三。
293.
317欲有一百一十九,而信等则不然;
Chando ekasatekūnavīsa saddhādayo pana;
318除智之外,九种低劣中有一百,然慧则另有;
Ñāṇavajjā navahīnasate honti matī pana.
294二百九十四。
294.
320于七十九中为有行,于六十六中则为安止。
Ekūnāsītiyā cāro, chasaṭṭhīsu panappanā;
321于五十五中有喜,于五十一中亦应有。
Pañcapaññāsake pīti, ekapaññāsake siyā.
295二百九十五。
295.
323离在第六中、在二十中;或是悲与喜。
Viratī chaṭṭhake vīse, karuṇāmuditātha vā;
324以八种舍心,于二十八中可得。
Aṭṭhasopekkhacittena, aṭṭhavīsatiyā siyuṃ.
296二百九十六。
296.
326无惭、无愧、痴与掉举,唯在十二心中。
Ahīrikamanottappamohuddhaccā dvādaseva;
327贪在八种心中,昏沉睡眠则于五种心中。
Lobho aṭṭhasu cittesu, thinamiddhaṃ tu pañcasu.
297二百九十七。
297.
329慢存在于四种心中,见亦复如是,在两种心中;
Māno catūsu diṭṭhi ca, tathā dvīsu manesu hi;
330嗔、嫉、悭与恶作,存在于最后;
Doso issā ca maccheraṃ, kukkuccañca bhavantime.
298
298.
332疑存在于一种心中,如是依于所说随行。
Ekasmiṃ vimatī hoti, evaṃ vuttānusārato;
333无转起之理,亦能为智者所了知。
Appavattinayo cāpi, sakkā ñātuṃ vijānatā.
299
299.
335即于此蕴中当知,此理于受等亦如是;
Asmiṃ khandheva viññeyyo, vedanādīsvayaṃ nayo;
336以单种、多种等种种方式,依理而不相离。
Ekadhādividho yutti-vasātenāviyogato.
300
300.
338譬如泡沫团、水泡、阳焰;
Upamā pheṇupiṇḍo ca, bubbuḷo migataṇhikā;
339芭蕉与幻术,当知诸蕴次第如此。
Kadalī māyā viññeyyā, khandhānaṃ tu yathākkamaṃ.
301301.
301.
341以它们的不可压碎、不堪忍受、刹那光辉与诱惑性
Tesaṃ vimaddāsahanakhaṇasobhappalobhana-
342以无坚实及欺骗性,等同性被汇集
Nisāravañcakattehi, samānattaṃ samāhaṭaṃ.
302三〇二
302.
344那些有漏的,是取蕴;而无漏的,则是蕴。
Te sāsavā upādānakkhandhā khandhāvanāsavā;
345其中,初者是苦的所依,是苦、是重担、是吞噬者。
Tatthādī dukkhavatthuttā, dukkhā bhārā ca khādakā.
303第三百零三节。
303.
347诸蕴是无常等法,乃是杀戮者,可生怖畏,如是;
Khandhāniccādidhammā te, vadhakā sabhayā itī;
348因非乐法故,犹如举剑之人。
Asukhaddhammato cikkhā, ukkhittāsikarī yathā.
351如是,在谛略中,名为“识蕴杂门理趣略”
Iti saccasaṅkhepe viññāṇakkhandhapakiṇṇakanayasaṅkhepo nāma
352第四章。
Catuttho paricchedo.