← 文献总目录

1. 第一章

abh06t.nrf73 · 静态文献页 · 216 段 · 打开交互阅读器

1. 第一章
1. Paṭhamo paricchedo
1色之摄
Rūpasaṅkhepo
3
3.
3『真实』包括究竟义与约定义两者。
Saccāni paramatthañca, sammutiñcāti dve tahiṃ;
4根据存在性质的说法,应该知道『真实』是究竟义。
Thaddhabhāvādinā ñeyyaṃ, saccaṃ taṃ paramatthakaṃ.
4
4.
6约定义应知为不同环境的约定,约定分为二种;
Sannivesavisesādiñeyyaṃ sammuti taṃ dvayaṃ;
7存在之义、缘成之义,及真实本然之义。
Bhāvasaṅketasiddhīnaṃ, tathattā saccamīritaṃ.
5
5.
9究竟义在此以涅槃与五蕴为准绳;
Paramattho sanibbānapañcakkhandhettha rāsito;
10将蕴义合成总体,断除及超越等差别而说。
Khandhattho ca samāsetvā, vuttotītādibhedanaṃ.
6
6.
12在对受等诸法漠不关心之时,唯有蕴的声音粗砺不净;
Vedanādīsupekasmiṃ, khandhasaddo tu ruḷhiyā;
13但于海洋等广阔之所,海洋等声响正如其所然。
Samuddādekadese tu, samuddādiravo yathā.
7
7.
15彼处寒冷等诸因素生起,色身为水火风空气等异种所聚;
Tattha sītādiruppattā, rūpaṃ bhvāpānalānilaṃ;
16其实体质似坚硬之物,表现为炎热、湿润、压迫、流动、干燥等诸性。
Bhūtaṃ kathinadavatāpacanīraṇabhāvakaṃ.
8
8.
18眼、耳、鼻、身、舌、意五根及光明、声音、气味、味、触及生命体,皆为感知所缘;
Cakkhu sotañca ghānañca, jivhā kāyo pabhā ravo;
19气味、味道、女人与男人,以及环境与生命,皆为缘境所属。
Gandho rasojā itthī ca, pumā vatthu ca jīvitaṃ.
9
9.
21生、老、死与破坏,色身的轻微易碎,皆属此类,
Khaṃ jāti jaratā bhaṅgo, rūpassa lahutā tathā;
22同样,身体、言语和识的柔软顺遂,皆为存在体之特性。
Mudukammaññatā kāyavacīviññatti bhūtikaṃ.
10
10.
24眼等诸根,为了生起见色之欲而作用,乃因缘所生之实体;
Cakkhādī daṭṭhukāmādihetukammajabhūtikā;
25欣喜于色、声等之美,皆由眼识等所感知而显现。
Pasādā rūpasaddādī, cakkhuñāṇādigocarā.
11
11.
27力量的增长确实依赖于男女差别等因缘;
Ojā hi yāpanā itthipumaliṅgādihetukaṃ;
28而心里体的二重再生,如身体一般,普遍无所不在。
Bhāvadvayaṃ tu kāyaṃva, byāpi no sahavuttikaṃ.
12
12.
30依止者为界,二者为业之持守;
Nissayaṃ vatthu dhātūnaṃ, dvinnaṃ kammajapālanaṃ;
31生命如同莲花等,水在立定之时。
Jīvitaṃ uppalādīnaṃ, udakaṃva ṭhitikkhaṇe.
13
13.
33天空诸色之分界,生死等断灭也;
Khaṃ rūpānaṃ paricchedo, jātiādittayaṃ pana;
34色之生起与坏灭,还有随其法之差别。
Rūpanibbatti pāko ca, bhedo ceva yathākkamaṃ.
14
14.
36轻性断灭者实是,色依欲故而生;
Lahutādittayaṃ taṃ hi, rūpānaṃ kamato siyā;
37无眼无耳性亦然,身业之和顺随之。
Adandhathaddhatā cāpi, kāyakammānukūlatā.
15
15.
39由意志起生之心及其所依止者的滞缓所生;
Abhikkamādijanakacittajassānilassa hi;
40身识的变化,是由于色质之萎缩等原因所致。
Vikāro kāyaviññatti, rūpatthambhādikāraṇaṃ.
16
16.
42由言语分别心所引起的变化,表现为存在与基础的差别;
Vacībhedakacittena, bhūtabhūmivikāratā;
43这变化的缘起,仿如依于言语识所产生的骤然破裂。
Vacīviññattupādinnaghaṭṭanasseva kāraṇaṃ.
17
17.
45所有未被分别的色法因缘,皆为断离之缘由;
Rūpamabyākataṃ sabbaṃ, vippayuttamahetukaṃ;
46彼无依止而孤立独存,依此得出一种单一分类法。
Anālambaṃ parittādi, iti ekavidhaṃ naye.
18
18.
48内在者如眼等五根确实令人安稳;
Ajjhattikāni cakkhādī, pañceteva pasādakā;
49因缘(实相)依因缘(实相)而存,门(缘)与现识亦相应。
Vatthunā vatthu tāneva, dvārā viññattibhī saha.
19
19.
51余下有二十二、二十、二十余外围;
Sesaṃ bāvīsati cekavīsa vīsati bāhiraṃ;
52令境界不安稳之物,以及障碍,皆依其序。
Appasādamavatthuṃ ca, advārañca yathākkamaṃ.
20
20.
54令安稳者,根、根所及物五法;
Pasādā pañca bhāvāyu, indriyanindriyetaraṃ;
55根本无间断,直到质粗大而非他物。
Vināpaṃ ādito yāva, rasā thūlaṃ na cetaraṃ.
21
21.
57八重俱足无损坏,色具光泽芬芳之具;
Aṭṭhakaṃ avinibbhogaṃ, vaṇṇagandharasojakaṃ;
58已成实有之物,超越所有既成破坏之法。
Bhūtaṃ taṃ tu vinibbhogamitaranti viniddise.
22
22.
60十八类缘色俱足,并非他异显现;
Aṭṭhārasādito rūpā, nipphannaṃ tu na cetaraṃ;
61实可触可鄙弃,是为实有之色,非欲界所具。
Phoṭṭhabbamāpavajjaṃ tu, bhūtaṃ kāme na cetaraṃ.
23
23.
63修习者受挫之处,受挫之二处已除;
Sekkhasappaṭighāsekkhapaṭighaṃ dvayavajjitaṃ;
64其色他异而粗大,微细者则有三种。
Vaṇṇaṃ taditaraṃ thūlaṃ, sukhumañceti taṃ tidhā.
24
24.
66有三种行为:一是由业所生的行为,二是非由业所生的行为,三是无所作为的行为。
Kammajākammajaṃnevakammākammajato tidhā;
67心及其属法如贪欲等,按其本性,也分三种如前所述。
Cittojautujādīnaṃ, vasenāpi tidhā tathā.
25
25.
69所见、所闻、所默契的,以及由心识而知的,众多现象实已为心所知晓;
Diṭṭhaṃ sutaṃ mutañcāpi, viññātaṃ vata cetasā;
70此中每一种及其五类,并且有二十种欲界现象存在。
Ekamekañca pañcāpi, vīsati ca kamā siyuṃ.
26
26.
72心是基础或所依,门户则有眼根等五根为门;
Hadayaṃ vatthu viññatti, dvāraṃ cakkhādipañcakaṃ;
73若无基础则门户不可得,无门户则无基础存在。
Vatthu dvārañca sesāni, vatthu dvārañca no siyā.
27
27.
75以显现已尽的色法、色法所俱有的界相为分,分别其种类。
Nipphannaṃ rūparūpaṃ khaṃ, paricchedotha lakkhaṇaṃ;
76出生等所缘的色法,及诸变化,具轻薄等差别。
Jātiādittayaṃ rūpaṃ, vikāro lahutādikaṃ.
28
28.
78如复合法之相,虽为复合,却具切分等辨识;
Yathā saṅkhatadhammānaṃ, lakkhaṇaṃ saṅkhataṃ tathā;
79色法之界相,超越其所从生的所有同类界相。
Paricchedādikaṃ rūpaṃ, tajjātimanatikkamā.
29
29.
81由业及心意所生火、食物等因缘所支配,
Kammacittānalāhārapaccayānaṃ vasenidha;
82应当了知色法的流转及聚合如何成为其所依。
Ñeyyā pavatti rūpassa, piṇḍānañca vasā kathaṃ.
30
30.
84感官依赖于业生成,其变化由心生起的杂音而显现;
Kammajaṃ sendriyaṃ vatthu, viññatti cittajā ravo;
85心的本性生皆于轻薄与火热,其生发如火燃而不息。
Cittaggijo lahutādittayaṃ cittānalannajaṃ.
31
31.
87八法如同生起的空间,由四法构成老灭之相;
Aṭṭhakaṃ jāti cākāso, catujā jaratā khayaṃ;
88何处能找到未曾生起的空间?此二者无疑俱存。
Kutoci neva jātaṃ tappākabhedaṃ hi taṃ dvayaṃ.
32
32.
90即便以生为论,也不说有生不生,何况说心的现起?
Jātiyāpi na jātattaṃ, kutociṭṭhakathānayā;
91因缺乏明确特征,其于现前无永恒停留。
Lakkhaṇābhāvato tassā, sati tasmiṃ na niṭṭhiti.
33
33.
93由业意念与食物而生,食施有九与七之数;
Kammacittānalannehi, piṇḍā nava ca satta ca;
94有四及两种可认识者,存活者与非存活者两种。
Cattāro dve ca viññeyyā, sajīve dve ajīvake.
34
34.
96八种生命具有生存与寿命,乃生起者之根本;
Aṭṭhakaṃ jīvitenāyunavakaṃ bhāvavatthunā;
97眼等五官加十之感受,集结成九业所生法。
Cakkhādī pañca dasakā, kalāpā nava kammajā.
35
35.
99纯净止觉能量相随之生命亦为十;
Suddhaṭṭhaviññattiyuttanavakopi ca dasako;
100纯净声音共有九,轻捷等则为十之一。
Suddhasaddena navako, lahutādidasekako.
36
36.
102『知』者,为知见轻薄等(诸法之性);此外有十二与三十稍多者。
Viññattilahutādīhi, puna dvādasa terasa;
103『心所』者,为当知者,团缀七或六。
Cittajā iti viññeyyā, kalāpā satta vā cha vā.
37
37.
105『纯处』、『声闻』『轻薄』等,各为十各之一;
Suddhaṭṭhaṃ saddanavakaṃ, lahutādidasekakaṃ;
106『声』、『轻薄』等,四种羽毛饰边。
Saddenalahutādīhi, caturotujakaṇṇikā.
38
38.
108『纯处』、『轻薄』等,在食者中为第十九分;
Suddhaṭṭhalahutādīhi, annajā dvetime nava;
109七、四两种各二,团缀为二十项。
Satta cattāri dve ceti, kalāpā vīsatī dvibhi.
39
39.
111四种根本学处又有九种、七种、十种、九种;
Tayaṭṭhakā ca cattāro, navakā dasakā nava;
112三根及二根连一根,十根和二根三根兼具;
Tayo dveko ca ekena, dasa dvīhi ca tīhi ca.
40
40.
114四种元素中,以上诸元素量多而有余者;
Catunnampi ca dhātūnaṃ, adhikaṃsavasenidha;
115是指色类区别,与业心相伴生而不净者;
Rūpabhedotha viññeyyo, kammacittānalannajo.
41
41.
117从毛发等处为起点,延伸至地处,共计二十;
Kesādimatthaluṅgantā, pathavaṃsāti vīsati;
118以火等为起始,向上延伸至水,共计十二处。
Pittādimuttakantā te, jalaṃsā dvādasīritā.
42
42.
120这是分别用以熄灭与消除的手段,也即是使衰老与燃烧现象消散的因由;
Yena santappanaṃ yena, jīraṇaṃ dahanaṃ tathā;
121这包括了由灰烬等产生的炽热,乃至超过四十度的高温;
Yenasitādipākoti, caturaṃsānalādhikā.
43
43.
123这是指上下往复、簇拥成群的碎炭和炭灰;
Uddhādhogamakucchiṭṭhā, koṭṭhāseyyaṅgasāri ca;
124这还应当理解为由气息依托而起的烈火,数乘六倍的风携带燃烧;
Assāsoti ca viññeyyā, chaḷaṃsā vāyunissitā.
44
44.
126前后凸起有分段纹理的四面棱状又称为锥体;
Pubbamuttakarīsañcudariyaṃ caturotujā;
127这里指的是行为的决断心意,因此其中一火(火候)将使心理产生炽燃。
Kammā pācaggi cittamhā-ssāsoti chapi ekajā.
45
45.
129「Sedasiṅghānikassu」者,指在此群居之律制中,「kheḷo」是指心业起源的戏耍、嬉戏现象,指出由心所生的随念心理活动。
Sedasiṅghānikassu ca, kheḷo cittotusambhavā;
130「Dvijā dvattiṃsa koṭṭhāsā」者,即二十二组韵律段落,余者则为四种别类别。此处说明经文章法的结构分布。
Dvijā dvattiṃsa koṭṭhāsā, sesā eva catubbhavā.
46
46.
132单生等四种之中,温度生者有四个八法聚;
Ekajesvādicatūsu, utujā caturaṭṭhakā;
133命根生者为九法聚,心生与业生各为八法聚。
Jīvītanavako pācessāse cittabhavaṭṭhako.
47
47.
135二生之中,由心生与温度生各各有两个八法聚;
Dvijesu manatejehi, dve dve honti panaṭṭhakā;
136其余温度、风大各处之中,各各有三个三法聚。
Sesatejānilaṃsesu, ekekamhi tayo tayo.
48
48.
138八由业集起者,由八种业力而生。
Aṭṭhakojamanaggīhi, honti aṭṭhasu kammato;
139如是八种年龄阶段,皆为这八种四处所构成。
Aṭṭhāyunavakā evaṃ, ime aṭṭha catubbhavā.
49
49.
141在四种形态中余留的,有三种纯色之物,
Catuvīsesu sesesu, catujesuṭṭhakā tayo;
142各自应当明了,其为由命根与心所生起。
Ekekamhi ca viññeyyā, piṇḍā cittānalannajā.
50
50.
144由业所生的身体现象,亦有十种与之区别;
Kammajā kāyabhāvavhā, dasakāpi siyuṃ tahiṃ;
145于四种特殊部分中,各有两种不同之分。
Catuvīsesu aṃsesu, ekekamhi duve duve.
51
51.
147其次,于眼、耳等五根处,犹如十处地相,分明显现;
Pañcāpi cakkhusotādī, padesadasakā puna;
148这称为九声,聚合成二乘众集;
Navakā saddasaṅkhātā, dveticcevaṃ kalāpato.
52
52.
150有三十五和十,以及九十百等众数;
Tepaññāsa dasekañca, navuttarasatāni ca;
151十处又有九处,亦有八处,为欲根所在;
Dasakā navakā ceva, aṭṭhakā ca siyuṃ kamā.
53
53.
153于身满百五十处中,有千处正发生;
Sekapañcasataṃ kāye, sahassaṃ taṃ pavattati;
154满具根身色,相具齐备,因界别而不同显现。
Paripuṇṇindriye rūpaṃ, nipphannaṃ dhātubhedato.
54
54.
156心生时,或有色法因缘,然由业等推动而生;
Cittuppāde siyuṃ rūpa-hetū kammādayo pana;
157心若不住,色境无由生起;色若破坏,心亦难存续。
Ṭhiti na pāṭhe cittassa, na bhaṅge rūpasambhavo.
55
55.
159所谓心存异状,乃于当下住持所说;
‘‘Aññathattaṃ ṭhitassā’’ti, vuttattāva ṭhitikkhaṇaṃ;
160若由关系论断,存续此处当适用。
Atthīti ce pabandhena, ṭhiti tattha pavuccati.
56
56.
162或于当下生起业,亦在心生瞬间;
Atha vā tikkhaṇe kammaṃ, cittamattudayakkhaṇe;
163在所住之处,色法因缘实生焉。
Utuojāttano ṭhāne, rūpahetū bhavanti hi.
57
57.
165依其最初开端,身行
Seyyassādikkhaṇe kāya-
166有三种心境住处;
Bhāvavatthuvasā tayo;
167有十种是某心境,
Dasakā hontibhāvissa,
168没有此心境有二种。
Vinā bhāvaṃ duve siyuṃ.
58
58.
170其后业所起心所生者,以及聚集;
Tato parañca kammaggicittajā te ca piṇḍikā;
171八法有二,早前所述,论时当说。
Aṭṭhakā ca duve pubbe, vuttavuttakkhaṇe vade.
59
59.
173随着时间流逝,饮食因缘生起,眼等十根也同时生起;
Kālenāhārajaṃ hoti, cakkhādidasakāni ca;
174基于四种条件,色法就如实地聚集而运转。
Catupaccayato rūpaṃ, sampiṇḍevaṃ pavattati.
60
60.
176在七十岁的生命中,缺乏识别特性的意识存在;
Taṃ sattarasacittāyu, vinā viññattilakkhaṇaṃ;
177这种持续的死相形态,带来老死之果。
Santatāmaraṇā rūpaṃ, jarādiphalamāvahaṃ.
61
61.
179当七十种要素相继崩坏时,业所生之身不复存;
Bhaṅgā sattarasuppāde, jāyate kammajaṃ na taṃ;
180故此由此而生起的灭尽,即是死灭的本相。
Taduddhaṃ jāyate tasmā, takkhayā maraṇaṃ bhave.
62
62.
182对于寿命与业两者者,死亡即因寿命终尽而生;
Āyukammubhayesaṃ vā, khayena maraṇaṃ bhave;
183又或因恶业断除诸根而生。
Upakkamena vā kesañcupacchedakakammunā.
63
63.
185有生于突然者,其寿十日或七日,皆由前世业力所现;
Opapātikabhāvissa, dasakā satta kammajā;
186欲业之本与色业之本,前世即已增长。
Kāme ādo bhavantaggijāhi pubbeva bhūyate.
64
64.
188又有初生于火焰者,及堕入地狱之暗无光处者;
Ādikappanarānañca, apāye andhakassa ca;
189致聋之业亦为其本,前世若有此类业,则现世仍然是此现象。
Badhirassāpi ādo cha, pubbevetarajā siyuṃ.
65
65.
191因此,对于盲聋之人,有五种不具备的存在;
Tatthevandhabadhirassa, pañca honti abhāvino;
192在此应辨明其理,有时为五,有时为四亦可。
Yuttiyā idha viññeyyā, pañca vā caturopi vā.
66
66.
194对于缺乏眼与光明者,确实仅为四种;
Cakkhādittayahīnassa, caturova bhavantiti;
195这是依教理所言,审察明白后,应当掌握理解。
Vuttaṃ upaparikkhitvā, gahetabbaṃ vijānatā.
67
67.
197色法及生命之眼,与眼根诸七俱;
Rūpe jīvitachakkañca, cakkhādisattakattayaṃ;
198五者与六尘通因缘,乃五种识根的所依存。
Pañca cha utucittehi, pañca chāsaññinaṃ bhave.
68
68.
200此中所依者为五大,本经中称为“尘”(dhātu),乃指物质之根本要素;于文章行文之际,加引和合清净之义。
Pañcadhātvādiniyamā, pāṭhe gandharasojanaṃ;
201于此诸有生起之事,并非所有都成,不得如实发生。这是指依于五大之因缘,不必必然见于一切存在。
Nuppatti tattha bhūtānaṃ, aphoṭṭhabbapavattinaṃ.
69
69.
203如铃木木般坚硬者,并无五大及其相关功能所成;
Thaddhuṇhīraṇabhāvova, natthi dhātvādikiccato;
204其余诸如香气等,皆由智理理所能知,非出自五大因缘。
Aññaṃ gandhādīnaṃ tesaṃ, takkiccenopaladdhito.
70
70.
206于色之中,如坚硬触质等,显现色之成立;
Rūpe sappaṭighattādi, tattha ruppanatā viya;
207结合以及色声之产生,如同显示其因缘之表现缘故。
Ghaṭṭanañca ravuppādassaññatthasseva hetutā.
71
71.
209应当如此单独断定,与经文的诵读无所抵触;
Icchitabbamimekantamevaṃ pāṭhāvirodhato;
210或者应当以此为对象,理解为十加九十之多。
Atha vā tehi viññeyyaṃ, dasakaṃ navakaṭṭhakaṃ.
72
72.
212凡欲界的色法,色法共有二十九种;
Sabbaṃ kāmabhave rūpaṃ, rūpe ekūnavīsati;
213非想非非想处有十种,天界和梵界各有诸天子众。
Asaññīnaṃ dasa gandharasojāhi ca brahmunaṃ.
214如是,在谛摄中,名为色摄。
Iti saccasaṅkhepe rūpasaṅkhepo nāma
215第一章。
Paṭhamo paricchedo.