第二十九章
1第二十九章
Ekūnatiṃsatimo paricchedo
2二十九、名施设论
29. Nāmapaññattikathā
1114一一一四
1114.
2名、言说、共许、因缘及系属
Nāmavohārasaṅketakāraṇopanibandhanā;
3如所说义诸词,趣入寻思中。
Yathāvuttatthasaddānaṃ, antarā cintanā gatā.
1115一一一五。
1115.
5此是名施设,脱离于义与词;
Nāmapaññatti nāmāyaṃ, atthasaddavinissaṭā;
6乃由二者结合之共许,以应知之相为标记。
Taṃdvayābaddhasaṅketañeyyākāropalakkhitā.
1116
1116.
8执取名与声所缘而生起之心路
Yā gayhati nāmaghosagocaruppannavīthiyā;
9及其转起后无间生起之意门路
Pavattānantaruppanna-manodvārikavīthiyā.
1117
1117.
11床、椅等声,于耳识路中
Mañcapīṭhādisaddaṃ hi, sotaviññāṇavīthiyā;
12听闻之后,即思惟彼事,于意门路中。
Sutvā tameva cintetvā, manodvārikavīthiyā.
1118
1118.
14然后,由共许所成之名,被寻思所执取;
Tato saṅketanipphannaṃ, nāmaṃ cintāya gayhati;
15而名施设的诸义,因其存在,亦被执取。
Nāmapaññattiatthā tu, tato gayhanti sambhavā.
1119
1119.
17词、名、义施设,乃依胜义而言;
Saddanāmatthapaññattiparamatthavasena hi;
18于彼处,寻思被许为四种或三种。
Catudhā tividhā vātha, cintanā tattha icchitā.
1120
1120.
20如是,由解说此注疏道者所显示。
Itthamaṭṭhakathāmaggaṃ, vaṇṇentena hi dassito;
21此“乃阿阇梨之理趣”,这一分别已然开显。
Nayo ācariyeneti, vibhāgoyaṃ pakāsito.
1121
1121.
23实无任何其他表相,唯伴以变易;
Natthaññā kāci viññatti, vikārasahito pana;
24唯声即是名施设,此为一分人所宣说。
Saddova nāmapaññatti, iccekaccehi vaṇṇitaṃ.
1122一一二二。
1122.
26此名施设虽有种种形态,
Tadetaṃ nāmapaññattibhāvenekavidhampi ca;
27然依语词家等之意,名可别为二种。
Neruttikayādicchakavasā nāmaṃ dvidhā bhave.
1123一一二三
1123.
29于诸想中,界与色,及其后之缘;
Saññāsu dhāturūpāni, paccayañca tato paraṃ;
30作字音等,以声相所成。
Katvā vaṇṇāgamādiñca, saddalakkhaṇasādhitaṃ.
1124一一二四。
1124.
32语词家等宣说:名是随欲词;
Neruttikamudīrenti , nāmaṃ yādicchakaṃ padaṃ;
33唯随欲所造,离文与义。
Yadicchāya katamattaṃ, byañjanatthavivajjitaṃ.
1125一一二五。
1125.
35此三者亦是随义,而有初、中、后的施设;
Tividhampi tadanvatthakādimañcopacārimaṃ;
36依释词之义,于彼处随义而说。
Nibbacanatthasāpekkhaṃ, tatthānvatthamudīritaṃ.
1126一一二六。
1126.
38随欲所造之共许,有初、中、后之施设;
Yadicchākatasaṅketaṃ, kādimañcopacārimaṃ;
39谓对非有者,作‘有此’之言说。
Atambhūtassa tabbhāvavohāroti pavuccati.
1127一一二七。
1127.
41如是,共名、德名与假名,
Tathā sāmaññanāmañca, guṇanāmañca kittimaṃ;
42以及化生名。如此,名有四种。
Opapātikamiccevaṃ, nāmaṃ hoti catubbidhaṃ.
1128一一二八
1128.
44大众所共许者,及如是随义者;
Mahājanasammatañca, anvatthañceva tādisaṃ;
45月等三名,及彼化生名。
Tīṇi nāmāni candādināmaṃ tatthopapātikaṃ.
1129一一二九。
1129.
47随欲施设、随义施设,及随相施设;
Yādicchakamāvatthikaṃ, nemittakamathāparaṃ;
48随性施设、随俗施设,如是名有五种。
Liṅgikaṃ ruḷhikañceti, nāmaṃ pañcavidhaṃ bhave.
1130
1130.
50随欲施设,如‘长者’、‘牛群’等;
Yādicchakaṃ yathāvuḍḍhaṃ, vacchadammādikaṃ pana;
51随义施设、随相施设,如‘具戒者’、‘具慧者’等。
Āvatthikaṃ nemittakaṃ, sīlavāpaññavādikaṃ.
1131
1131.
53随性施设即依所见之相,如‘持杖者’、‘持伞者’等;
Liṅgikaṃ diṭṭhaliṅgaṃ tu, daṇḍīchattītiādikaṃ;
54随俗施设仅凭少许流传而成,如流传的“黄牛”“水牛”等。
Ruḷhikaṃ lesamattena, ruḷhaṃ gomahiṃsādikaṃ.
1132一一三二。
1132.
56有施设与无有施设,二者相杂。
Vijjamānāvijjamāna-paññattobhayamissitā;
57其中,名施设有六种分别。
Vibhattā nāmapaññatti, chabbidhā hoti tattha hi.
1133一一三三。
1133.
59‘有施设’,是指:施设有义;
Vijjamānapaññattīti , vijjamānatthadīpitā;
60说为蕴、处、界、五根等。
Vuccati khandhāyatana-dhātupañcindriyādikā.
1134
1134.
62依胜义而言,名为‘无有施设’;
Avijjamānapaññatti-nāmikā paramatthato;
63如‘无有之床’等,显示义施设。
Avijjamānamañcādi, atthapaññattidīpitā.
1135
1135.
65名为“以存在施设非存在”;
Vijjamānena avijja-mānapaññattināmikā;
66三明者、六通者,持戒者、具慧者。
Tevijjo chaḷabhiñño ca, sīlavā paññavāpi ca.
1136一一三六。
1136.
68“以无有而施设有”之施设此名
Avijjamānena vijja-mānapaññattināmikā;
69诸如女色、女声、女心等
Itthirūpaṃ itthisaddo, itthicittantiādikā.
1137一一三七
1137.
71于有,即有‘有施设’之称;
Vijjamānena tu vijja-mānapaññattināmikā;
72如眼识、眼触等。
Cakkhuviññāṇaṃ ca cakkhu-samphasso cevamādikā.
1138一一三八。
1138.
74以‘无有’施设‘无有施设’之名
Avijjamānenāvijja-mānapaññattināmikā;
75诸如刹帝利子、婆罗门子等
Khattiyaputto brāhmaṇa-putto iccevamādikā.
1139一一三九。
1139.
77如是依所说,觉者乃是名施设;
Iti vuttānusārena, nāmapaññattiyā budho;
78应明了其自相与境,并作分别。
Sarūpaṃ visayañceva, vibhāgañca vibhāvaye.
1140
1140.
80如是,胜义如前所说,共有四种。
Iccevaṃ paramatthā ca, yathāvuttā catubbidhā;
81施设复有二种,所知义当知为六种。
Paññatti duvidhā ceti, ñeyyatthā chabbidhā matāti.
84如是,于施设分别中,名施设论毕。
Iti paññattivibhāge nāmapaññattikathā niṭṭhitā.
85第二十九品。
Ekūnatiṃsatimo paricchedo.
86一切施设分别皆圆满。
Niṭṭhito ca sabbathāpi paññattivibhāgo.
87结论论
Nigamanakathā
1141
1141.
83于最胜的堪遮布罗国,于殊胜的迦维罗城;
Seṭṭhe kañcivare raṭṭhe, kāverinagare vare;
84由生于彼族的多闻智者。
Kule sañjātabhūtena, bahussutena ñāṇinā.
1142
1142.
86由阿耨楼陀长老,具足无碍之誉;
Anuruddhena therena, aniruddhayasassinā;
87居住在铜碗国中,名为檀遮那城。
Tambaraṭṭhe vasantena, nagare tañjanāmake.
1143
1143.
89于彼处,僧中最胜者无乱劝请。
Tattha saṅghavisiṭṭhena, yācitena anākulaṃ;
90依大寺住者的诵习之道
Mahāvihāravāsīnaṃ, vācanāmagganissitaṃ.
1144
1144.
92阐明胜义的《胜义抉择》
Paramatthaṃ pakāsentaṃ, paramatthavinicchayaṃ;
93此论由通达胜义者所造
Pakaraṇaṃ kataṃ tena, paramatthatthavedināti.
100如是,由阿耨楼陀阿阇梨所造
Iti anuruddhācariyena racito
101《胜义抉择》圆满。
Paramatthavinicchayo niṭṭhito.
102礼敬彼世尊、阿拉汉、正自觉者
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa