第二十七章
第二十七品
Sattavīsatimo paricchedo
1五、概念的分类
5. Paññattivibhāgo
227. 分别论
27. Pabhedakathā
1062一〇六二。
1062.
4心、心所与色,以及涅槃,均被划分为各自的类别;
Cittaṃ cetasikaṃ rūpaṃ, nibbānampi ca bhājitaṃ;
5因此,概念一词由此而合时机地被说起。
Tasmā dāni yathāyogaṃ, paññattipi pavuccati.
1063一〇六三。
1063.
7此处所说的,正是基于利益的概念、名称及其分类的那种概念。
Sā cāyaṃ atthapaññatti-nāmapaññattibhedato;
8施设有两种:其一为义施设,
Duvidhā hoti paññatti, atthapaññatti tattha ca.
1064
1064.
10由七种聚集之处及集合所形成之转变为起因;
Sattasambhārasaṇṭhāna-saṅghāṭapariṇāmato;
11由转变所生之表现、现象与固着为根本。
Vikappupaṭṭhānākāravohārābhinivesato.
1065
1065.
13由此义理成立的现象标志及其显现已被阐明;
Tathā pavattasaṅketasiddhā atthā pakappitā;
14『智慧』者,因名称而被喜爱,其名因约定俗成而为人所识。
Paññāpīyanti nāmāti, paññattīti pakittitā.
1066一〇六六。
1066.
16所谓义理,实为最高根本义理;约定义理则有两种。
Atthā hi paramatthatthā, paññattatthāti ca dvidhā;
17其中最高根本义理,是真实而坚固且具有标志。
Tattha ca paramatthatthā, saccikaṭṭhā salakkhaṇā.
1067一〇六七。
1067.
19约定义理,因其真实性和标志性而具本质。
Paññattatthā saccikaṭṭhasalakkhaṇasabhāvato;
20由于执持不同的根本,遂而生起取相。
Aññathā gahitā taṃtamupādāya pakappitā.
1068一〇六八。
1068.
22因此称为取相,亦名为意义相;
Tasmā upādāpaññatti, atthapaññattināmakā;
23可名为所分别者,于一切情形皆有分别义。
Paññapetabbanāmāva, paññattatthāva sabbathā.
1069一〇六九。
1069.
25究竟义与所说如实相符,如心与心所诸法;
Paramatthā yathāvuttā, cittacetasikādayo;
26所谓『约定』者,是指女子与男子同席而坐所根据的礼节规范。
Paññattā itthipurisamañcapīṭhapaṭādayo.
1070
1070.
28所谓名称,即凭某种叫法而定;谓之约定。
Yena vuccati taṃ nāmaṃ, paññapetīti vuccati;
29『约定』此名,由此而生,即名为名称约定。
Paññattīti ca sā nāmapaññattīti tato matā.
1071一〇七一。
1071.
31约定乃约法,是约定的规定与用法。
Saṅkhā samaññā paññatti, vohāroti ca bhājitā;
32所谓应当宣布的界限有四种分类,已作如是描述。
Catudhā paññapetabbapaññattīti hi vaṇṇitā.
1072一零七二。
1072.
34其次为名、名业、名称,以及其他;
Tato nāmaṃ nāmakammaṃ, nāmadheyyaṃ athāparaṃ;
35语词、字句、表达——如此被分类。
Nirutti byañjanamabhilāpoti pana bhājitā.
1073一零七三。
1073.
37名称界限称为名称,其界限分作两类。
Nāmapaññatti nāmāti, paññatti duvidhā katā;
38诸法皆为分别义之所覆,但又为分异。
Sabbeva dhammā paññattipathāti pana bhājitā.
1074一○七四。
1074.
40究竟义与分别义,两者皆有。
Paramatthapaññattatthā, duvidhā honti tattha ca;
41分别义即为分别法,究竟义则为别有特征的实法。
Paññattipathāva honti, paramatthā salakkhaṇā.
1075一○七五。
1075.
43分别义与分别法皆应分别,然而以分别义为所分别者。
Paññattatthā paññatti ca, paññapetabbamattato;
44名义路径亦由于名义路径的特性。
Paññattipathā ca nāmapaññattipathabhāvato.
1076一零七六。
1076.
46名称也必须作出规定,任何事物皆是如此;
Nāmampi paññāpetabbameva kiñcāpi kenaci;
47名称也必须这样规定,于此,称之为名义之事。
Nāmamevampetaṃ tattha, paññatticceva vaṇṇitaṃ.
1077一零七七。
1077.
49必须规定的法,以及它们被规定的内容;
Paññapetabbadhammā ca, tesaṃ paññāpitāpi ca;
50应当将所作所成的路径,视为路径所成之无明。
Icchitabbāpi paññattipathā paññattinānatā.
1078一零七八。
1078.
52依此所说,便是解说义理之道的讲述。
Iti vuttānusārena, vuttaṃ aṭṭhakathānaye;
53若以此法领会,即便在此亦分两种分别成说。
Nayaṃ gahetvā etthāpi, paññatti duvidhā katā.
1079一零七九。
1079.
55由此究竟义,乃真实事理之实证标志。
Tasmimpi paramatthā ca, saccikaṭṭhasalakkhaṇā;
56『意义』指示限定的事,名为意义限定。
Atthā paññattimattā ca, atthapaññattināmakā.
1080一零八零。
1080.
58其中又有说明的,称作名称限定;
Tesaṃ paññāpikā ceva, nāmapaññattināmikā;
59如此,在释义的次序上,针对应当理解的部分,作了三种区分。
Iccevaṃ vaṇṇanāmagge, ñeyyattā tividhā katā.
1081一零八一。
1081.
61所谓究竟真实,就是究竟真实义,那里亦有关于究竟真实义的论述;
Paramatthasaccaṃ nāma, paramatthāva tattha ca;
62因为这两者本质上属实,所以它们确实不相违背。
Saccikaṭṭhasabhāvattā, avisaṃvādakā hi te.
1082一零八二。
1082.
64约定的真实是指凭约定而宣说的两类。
Sammutisaccaṃ paññattidvayaṃ vohāravuttiyā;
65它们因不相违背,所以能够普遍作为世间通行的法则。
Lokasamaññādhippāyāvisaṃvādakabhāvato.
1083一零八三。
1083.
67就这样,这两种真实世尊开示了。
Iti saccadvayampetaṃ, akkhāsi purisuttamo;
68因此,若了解名相者,应当两者兼行,或此或彼皆可实行。
Tenāpi nāmasaṃviññū, vohareyyubhayampi vā.
69如是,施设分别中分别论已毕。
Iti paññattivibhāge pabhedakathā niṭṭhitā.
70第二十七品。
Sattavīsatimo paricchedo.