第二十五章
1第二十五章
Pañcavīsatimo paricchedo
2二十五、观增长论
25. Vipassanāvuddhikathā
981九百八十一。
981.
2戒清净、心清净、见清净、度疑清净
Sīlacittadiṭṭhikaṅkhāvitaraṇavisuddhiyo ;
3先获得这些清净后,即应总观,然后再证其余果位。
Patvā kalāpato tāva, sammaseyya tato paraṃ.
982九百八十二
982.
5聚思惟,生灭观;
Kalāpato sammasanaṃ, udayabbayadassanaṃ;
6坏智、怖畏智,以及过患、厌离。
Bhaṅgañāṇaṃ bhayañāṇaṃ, tathādīnavanibbidā.
983九百八十三。
983.
8欲解脱智,审察随观;
Muccitukamyatāñāṇaṃ, paṭisaṅkhānupassanā;
9行舍与随顺,依其次第而住。
Saṅkhārupekkhānulomamiccānukkamato ṭhitā.
984九百八十四。
984.
11称为观者,即十智之传承;
Vipassanāti cakkhātā, dasañāṇaparamparā;
12通达三相之后,于诸行中运转。
Lakkhaṇattayamāhacca, saṅkhāresu pavattati.
985
985.
14是故,应先从聚而遍观三相;
Tasmā kalāpato tāva, sammaseyya tilakkhaṇaṃ;
15以正慧观察了过、现、未的诸蕴、诸处、诸界。
Sammasitvā atītādikhandhāyatanadhātuyo.
986
986.
17诸蕴以灭尽义故是无常,以怖畏义故是苦;
Aniccā te khayaṭṭhena, khandhā dukkhā bhayaṭṭhato;
18以无坚实义故是无我。应当如是数数思择。
Anattā asārakaṭṭhena, iccābhiṇhaṃ vicintayaṃ.
987九百八十七
987.
20如此遍观之时,三相现起;
Tassevaṃ sammasantassa, upaṭṭhāti tilakkhaṇaṃ;
21于是瑜伽行者依刹那、相续与时分,观照诸行。
Saṅkhāresu tato yogī, khaṇasantatiaddhato.
988九百八十八。
988.
23于现在诸法,亦观其生灭;
Paccuppannāna dhammānaṃ, udayañca vayaṃ tathā;
24确实,于彼以五十种智行相随观。
Paññāsākārabhedehi, anupassati tattha hi.
989九百八十九。
989.
26无明、渴爱与行之生起及灭尽故;
Avijjātaṇhākammānaṃ, udayā ca nirodhato;
27五蕴之集与灭,亦如是所见。
Samudayā nirodhā ca, pañcannaṃ dassitā tathā.
990九百九十。
990.
29色之食有三,触之食为名色,识之食为一切;
Rūpassāhārato tiṇṇaṃ, phassato nāmarūpato;
30这些皆合为四十四。
Viññāṇasseti sabbepi, cattālīsa samissitā.
991
991.
32生起之相与坏灭之相
Nibbattilakkhaṇaṃ bhaṅga-
33而见者于此见其相
Lakkhaṇañcettha passato;
34依刹那与依生起故
Khaṇatodayato ceti,
35它们合计为五十。
Samapaññāsa honti te.
992
992.
37如是,依蕴门已分别其生灭;
Iti khandhamukhenete, vibhattā udayabbayā;
38依处等差别,应如理结合。
Āyatannādibhedehi, yojetabbā yathārahaṃ.
993九百九十三
993.
40若见如是生与灭,瑜伽行者;
Udayañca vayañcevaṃ, passato tassa yogino;
41诸行明净,三相现起。
Vibhūtā honti saṅkhārā, samuṭṭhāti tilakkhaṇaṃ.
994九百九十四。
994.
43诸觉支法,
Bodhipakkhiyadhammā ca,
44他们殊胜明见;
Te passanti visesato;
45由此生起诸杂染,
Tato jāyantupaklesā,
46即十种杂染之事。
Dasopaklesavatthukā.
995九百九十五。
995.
48光明、喜、轻安,胜解与精进;
Obhāso pīti passaddhi, adhimokkho ca paggaho;
49乐、智、现起,舍与欲。
Sukhaṃ ñāṇamupaṭṭhānaṃ, upekkhā ca nikanti ca.
996
996.
51他们皆依渴爱、慢、见之执取而为三种;
Taṇhāmānadiṭṭhiggāhavasena tividhepi te;
52味著、高举、执为我者,即为染污。
Assādento unnamanto, mamāyanto kilissati.
997
997.
54无智者谓:‘我已得道、果与涅槃’;
Maggaṃ phalañca nibbānaṃ, pattosmīti akovido;
55增上慢者自以为‘我已觉了’,即堕于此。
Vekkhabujjhāti maññanto, pappoti adhimāniko.
998
998.
57这些并非道等法,
Maggādayo na hontete,
58以渴爱等执取为所缘;
Taṇhāgāhādivatthuto;
59渴爱、慢与见是杂染,亦是障碍。
Taṇhāmānadiṭṭhiyo cupaklesā paripanthakā.
999
999.
61古德唯说:观诸蕴之生灭。
Porāṇameva khandhānaṃ, udayabbayadassanaṃ;
62以三相为所缘,此道即是涅槃之缘。
Tilakkhaṇārammaṇato, maggo nibbānapaccayo.
1000
1000.
64如是,清净道与非道者,便得成就。
Iti maggaṃ amaggañca, visodhentassa sijjhati;
65此清净称为道非道智见。
Visuddhi ca maggāmaggañāṇadassananāmikā.
1001
1001.
67复次,另有一清净,名生灭见;
Tathāparā visuddhīnaṃ, udayabbayadassanaṃ;
68以此为始,称为行道智见。
Ādiṃ katvā paṭipadāñāṇadassananāmikā.
1002
1002.
70随后,智者如先前那样,行至杂染与掉举的清净边际;
Pacchā saṃklesavikkhepavisuddhantaṃ yathā pure;
71智者修习生灭之观。
Paṭipajjati medhāvī, udayabbayadassanaṃ.
1003
1003.
73如是,在生灭随观智的道途中。
Iti khodayabbayānupassanāñāṇavīthiyaṃ;
74修习不久,内观便得成熟。
Sikkhantassācireneva, paripakkā vipassanā.
1004
1004.
76舍断生之施设,唯决意于灭;
Pahāyodayavohāraṃ, vayamevādhimuccato;
77为破除对生之迷暗,唯随住于坏灭。
Uppādābhogamohāya, bhaṅgamevānutiṭṭhati.
1005
1005.
79如瀑布之流注,似恒河之水;
Tato nijjharadhārāva, gaṅgāvārodakaṃ viya;
80如草遭摧折,如火焰迁流。
Bhijjamānatiṇāniva, paṭipajjā sikhā viya.
1006
1006.
82当诸行正坠堕、正消逝,确然正在坏灭。
Patante ca vayante ca, bhijjanticceva saṅkhate;
83对此见者,坏随观智即生起。
Passato tassa bhaṅgānupassanāñāṇamīritaṃ.
1007
1007.
85于是,观见诸行为怖畏者,便生起怖畏随观。
Tato bhayānupassanā, sabhayāti vipassato;
86过患随观智,即是‘过患’。
Ādīnavānupassanā-ñāṇaṃ ādīnavāti ca.
1008
1008.
88厌离随观,于生厌离的瑜伽行者;
Nibbidānupassanā ca, nibbindantassa yogino;
89欲解脱智,于希求解脱者;
Muccitukamyatāñāṇaṃ, tato muccitumicchato.
1009
1009.
91若为常法则不灭,若为乐法则不逼迫;
Niccā ce na nirujjheyya, na bādheyya sukhā yadi;
92若有我则能自主,然他们并非如此。
Vase vatteyya attā ce, tadabhāvā na te tathā.
1010
1010.
94如是善求解脱者,由此逆次而观照;
Suṭṭhu muccitumiccevaṃ, paṭipaccakkhato tato;
95此所生之智,名为审察随观智。
Paṭisaṅkhānupassanā-ñāṇaṃ jātanti vuccati.
1011
1011.
97善巧审察诸行之三相后,
Sādhukaṃ paṭisaṅkhāya, saṅkhāresu tilakkhaṇaṃ;
98于已遍知之诸行,亦如是随观。
Supariññātasaṅkhāre, tatheva paṭipassati.
1012
1012.
100诸行唯无常、苦、无我,别无其他;
Aniccā dukkhānattā ca, saṅkhārāva na cāparo;
101于此无有我、亦无我所,非我、亦非我所。
Attā vā attanīyaṃ vā, nāhaṃ na tu mamāti ca.
1013
1013.
103即于彼处安住中舍,远离喜贪;
Tatova tattha majjhatto, nandirāgavinissaṭo;
104以无我、无我所之性故,于诸行中住于舍。
Attattaniyabhāvena, saṅkhāresvajjhupekkhati.
1014一〇一四。
1014.
106此智名为行舍;
Saṅkhārupekkhāsaṅkhātaṃ, ñāṇaṃ tassa itīritaṃ;
107从此出起结合,名为随顺。
Tato vuṭṭhānaghaṭitaṃ, anulomanti vuccati.
1015一〇一五
1015.
109于诸行极遍知,于三相善总观;
Supariññātasaṅkhāre, susammaṭṭhatilakkhaṇe;
110于彼住舍者,内观达顶点。
Upekkhantassa tasseva, sikhāpattā vipassanā.
1016
1016.
112依于诸行法,暂然转起时;
Saṅkhāradhamme ārabbha, tāva kālaṃ pavattati;
113犹如岸边鸟,不见于对岸。
Tīradassīva sakuṇo, yāva pāraṃ na passati.
1017
1017.
115当见涅槃时,即被出起摄。
Yadā passati nibbānaṃ, vuṭṭhānagahitā tadā;
116这称为随顺出起。
Vuṭṭhānagāminī nāma, sānulomā pavuccati.
1018一〇一八。
1018.
118如是,以二种清净而清净的内观者;
Iti dvīhi visuddhīhi, visuddhāya vipassato;
119圆满内观行道,故作是说。
Vipassanāpaṭipadaṃ, pūretīti pavuccatīti.
122如是,于涅槃分别中,观增长论已毕。
Iti nibbānavibhāge vipassanāvuddhikathā niṭṭhitā.
123第二十五章。
Pañcavīsatimo paricchedo.