← 文献总目录

第二十五章

abh06t.nrf66 · 静态文献页 · 123 段 · 打开交互阅读器

第二十五章
Pañcavīsatimo paricchedo
1二十五、观增长论
25. Vipassanāvuddhikathā
981九百八十一。
981.
3戒、心、见及疑惑的断除之清净;
Sīlacittadiṭṭhikaṅkhāvitaraṇavisuddhiyo ;
4破除缠结之后,即得此清净,接着证至他果。
Patvā kalāpato tāva, sammaseyya tato paraṃ.
982九百八十二。
982.
6破除缠结即为正念正定,能显现起灭;
Kalāpato sammasanaṃ, udayabbayadassanaṃ;
7能知灭坏,能知畏怖,由此而生厌离。
Bhaṅgañāṇaṃ bhayañāṇaṃ, tathādīnavanibbidā.
983九百八十三。
983.
9解脱所欲之智,谓即反观内观;
Muccitukamyatāñāṇaṃ, paṭisaṅkhānupassanā;
10依缘观察诸行无常,顺其本性而住。
Saṅkhārupekkhānulomamiccānukkamato ṭhitā.
984九百八十四。
984.
12称为内观者,是十种智慧之传承;
Vipassanāti cakkhātā, dasañāṇaparamparā;
13以对诸相之本质毫不厌弃,观察诸行而流转者也。
Lakkhaṇattayamāhacca, saṅkhāresu pavattati.
985
985.
15因此,应当如实观察三种特性,了知其真实特征;
Tasmā kalāpato tāva, sammaseyya tilakkhaṇaṃ;
16了知过去及各种蕴、处、界的性质。
Sammasitvā atītādikhandhāyatanadhātuyo.
986
986.
18由于无常的消灭,诸蕴是苦且生怖畏;
Aniccā te khayaṭṭhena, khandhā dukkhā bhayaṭṭhato;
19由于无我和无实体的本性,应当断然辨思不执取。
Anattā asārakaṭṭhena, iccābhiṇhaṃ vicintayaṃ.
987九百八十七。
987.
21对已如此正受闻知者,于三相(无常、苦、无我)亲近而依止;
Tassevaṃ sammasantassa, upaṭṭhāti tilakkhaṇaṃ;
22修行者于造作法中,紧随当下瞬间相续而观察。
Saṅkhāresu tato yogī, khaṇasantatiaddhato.
988九百八十八。
988.
24于现行法中,观察其生起与灭尽;
Paccuppannāna dhammānaṃ, udayañca vayaṃ tathā;
25以智慧之分辨力,正见此中究竟真相。
Paññāsākārabhedehi, anupassati tattha hi.
989第九百八十九条。
989.
27无明与渴爱这两种行为的生起与灭尽;
Avijjātaṇhākammānaṃ, udayā ca nirodhato;
28五蕴的生起与灭尽,皆如是所彰显。
Samudayā nirodhā ca, pañcannaṃ dassitā tathā.
990第九百九十条。
990.
30色蕴所依,谓三界;触处,则是名色界;
Rūpassāhārato tiṇṇaṃ, phassato nāmarūpato;
31识蕴则总摄万事,共计四十四种混杂生起。
Viññāṇasseti sabbepi, cattālīsa samissitā.
991
991.
33涅槃的特征是断灭,
Nibbattilakkhaṇaṃ bhaṅga-
34此处当观其断灭之相;
Lakkhaṇañcettha passato;
35即是瞬间生灭起落,
Khaṇatodayato ceti,
36此乃智慧圆满之象。
Samapaññāsa honti te.
992
992.
38由此,可知蕴门中之法,依其差别,分别为生与灭,
Iti khandhamukhenete, vibhattā udayabbayā;
39依诸感官等界之差别,应当如理加以分别契合。
Āyatannādibhedehi, yojetabbā yathārahaṃ.
993九百九十三。
993.
41修行者若如此观察生与灭的现象,
Udayañca vayañcevaṃ, passato tassa yogino;
42行蕴即依此分别而成,显现三相之相貌。
Vibhūtā honti saṅkhārā, samuṭṭhāti tilakkhaṇaṃ.
994九百九十四。
994.
44正觉支分,又名觉支现行,
Bodhipakkhiyadhammā ca,
45彼等特异明显地显现,
Te passanti visesato;
46由此生诸染污,
Tato jāyantupaklesā,
47即出于十恶染污之根本。
Dasopaklesavatthukā.
995第九百九十五条。
995.
49光明、喜乐与宁静,觉知进取与专注。
Obhāso pīti passaddhi, adhimokkho ca paggaho;
50『快乐』者,是指智慧的观察;『舍』与『安忍』亦同样是如此。
Sukhaṃ ñāṇamupaṭṭhānaṃ, upekkhā ca nikanti ca.
996
996.
52关于『渴爱、我执、见取』三者的把握,有三种方式;
Taṇhāmānadiṭṭhiggāhavasena tividhepi te;
53若迎合它们,纵容它们,则必会被其所扰乱。
Assādento unnamanto, mamāyanto kilissati.
997
997.
55不懂者错认『道、果、涅槃』已得成就。
Maggaṃ phalañca nibbānaṃ, pattosmīti akovido;
56以为『已觉悟』者,增上慢者如此执取。
Vekkhabujjhāti maññanto, pappoti adhimāniko.
998
998.
58道等诸法于彼不生,
Maggādayo na hontete,
59如渴爱等因缘所依。
Taṇhāgāhādivatthuto;
60渴爱之所依者,则有邪见、烦恼及其造成之障碍。
Taṇhāmānadiṭṭhiyo cupaklesā paripanthakā.
999
999.
62众蕴乃古者,于生起灭见而成;
Porāṇameva khandhānaṃ, udayabbayadassanaṃ;
63因三相所显,乃道与涅槃之条件。
Tilakkhaṇārammaṇato, maggo nibbānapaccayo.
1000
1000.
65如是,苦集灭道与无道者,清净者断灭;
Iti maggaṃ amaggañca, visodhentassa sijjhati;
66清净即谓道与无道、智与见之名。
Visuddhi ca maggāmaggañāṇadassananāmikā.
1001
1001.
68又如清净者们的觉知,是对生起与灭尽的见解;
Tathāparā visuddhīnaṃ, udayabbayadassanaṃ;
69从起始了知,谓之道之智慧与觉知;
Ādiṃ katvā paṭipadāñāṇadassananāmikā.
1002
1002.
71后来如先前,断除染污而得清净,
Pacchā saṃklesavikkhepavisuddhantaṃ yathā pure;
72智者修行,具有生起与灭尽的见解;
Paṭipajjati medhāvī, udayabbayadassanaṃ.
1003
1003.
74如是,谓「胡痴与生灭观」之智路;
Iti khodayabbayānupassanāñāṇavīthiyaṃ;
75学者长此修习,内观得以圆熟成熟。
Sikkhantassācireneva, paripakkā vipassanā.
1004
1004.
77舍离出生滞碍之束缚,正当努力奋进;
Pahāyodayavohāraṃ, vayamevādhimuccato;
78由断生灭与分别迷惑,犹如瓦解必将灭亡而立。
Uppādābhogamohāya, bhaṅgamevānutiṭṭhati.
1005
1005.
80于是如同瀑流般倾泻,宛若恒河之水奔腾而上;
Tato nijjharadhārāva, gaṅgāvārodakaṃ viya;
81如同水珠聚集汇成水渠,逐渐汇聚上升。
Bhijjamānatiṇāniva, paṭipajjā sikhā viya.
1006
1006.
83其倾泻荡涤、流转不息,如同蓄积沉淀的水珠;
Patante ca vayante ca, bhijjanticceva saṅkhate;
84由此观照而生洞见,犹如智慧的甘露涌现。
Passato tassa bhaṅgānupassanāñāṇamīritaṃ.
1007
1007.
86于是,修习正见的人分别观察恐怖不安的现象,这即是『畏惧观』。
Tato bhayānupassanā, sabhayāti vipassato;
87观察烦恼危险之智,所谓『危险观』亦是此义。
Ādīnavānupassanā-ñāṇaṃ ādīnavāti ca.
1008
1008.
89又于修习者厌倦烦恼时,观其厌离,这称『厌倦观』。
Nibbidānupassanā ca, nibbindantassa yogino;
90觉知欲求解脱之念,由此生解脱意愿。
Muccitukamyatāñāṇaṃ, tato muccitumicchato.
1009
1009.
92如果快乐永不停止,也不会受阻碍;
Niccā ce na nirujjheyya, na bādheyya sukhā yadi;
93如果自体保持不变,这种不存在才是真实。
Vase vatteyya attā ce, tadabhāvā na te tathā.
1010
1010.
95正确解脱犹如如此,紧接着反向观察;
Suṭṭhu muccitumiccevaṃ, paṭipaccakkhato tato;
96由此产生所谓相续观察的智慧。
Paṭisaṅkhānupassanā-ñāṇaṃ jātanti vuccati.
1011
1011.
98善观其理,蕴中标示三相:
Sādhukaṃ paṭisaṅkhāya, saṅkhāresu tilakkhaṇaṃ;
99完备无缺的蕴,即如是观之。
Supariññātasaṅkhāre, tatheva paṭipassati.
1012
1012.
101无常、苦、无我,诸行非彼所他;
Aniccā dukkhānattā ca, saṅkhārāva na cāparo;
102无我亦非我所,既非我亦非我的。
Attā vā attanīyaṃ vā, nāhaṃ na tu mamāti ca.
1013
1013.
104于是,于其中居中处,喜乐对爱染已断灭;
Tatova tattha majjhatto, nandirāgavinissaṭo;
105以自所性的无我而观,行无喜无忧地平等观照。
Attattaniyabhāvena, saṅkhāresvajjhupekkhati.
1014一零一四。
1014.
107对行无喜无忧的观察者的知见,谓之已分别知;
Saṅkhārupekkhāsaṅkhātaṃ, ñāṇaṃ tassa itīritaṃ;
108从此离现起重聚之苦,称为顺流而行。
Tato vuṭṭhānaghaṭitaṃ, anulomanti vuccati.
1015一零一五。
1015.
110『完具定义之行』者,谓此行具备完善且清晰的特征。
Supariññātasaṅkhāre, susammaṭṭhatilakkhaṇe;
111『于此行,观者具足正念与正智,达至般若内观之果。』
Upekkhantassa tasseva, sikhāpattā vipassanā.
1016
1016.
113从‘行’法开始,时间遂起流转,
Saṅkhāradhamme ārabbha, tāva kālaṃ pavattati;
114如同飞鸟目送至彼岸,未曾窥见终点。
Tīradassīva sakuṇo, yāva pāraṃ na passati.
1017
1017.
116当时见到涅槃,即是起去之法被契入之时;
Yadā passati nibbānaṃ, vuṭṭhānagahitā tadā;
117此起去之法名为顺动,谓其与法义相一致而行。
Vuṭṭhānagāminī nāma, sānulomā pavuccati.
1018一零一八。
1018.
119如是以两种清净,彼清净者,内观行者;
Iti dvīhi visuddhīhi, visuddhāya vipassato;
120即谓成就内观修行,谓此渐满之故如是宣说。
Vipassanāpaṭipadaṃ, pūretīti pavuccatīti.
121如是,涅槃分别中,观增长论已毕。
Iti nibbānavibhāge vipassanāvuddhikathā niṭṭhitā.
122第二十五章。
Pañcavīsatimo paricchedo.