第二十二章
1第二十二品
Dvāvīsatimo paricchedo
2二十二、杂说
22. Pakiṇṇakakathā
844
844.
2如是阐明色法之生起已,今当说:为于流转中得善巧,即于此中杂说。
Itthaṃ rūpānamuppattiṃ, dīpetvā dāni vuccati;
3为通达流转的善巧,在此处杂说。
Pavattikosallatthāya, tatthevetaṃ pakiṇṇakaṃ.
845
845.
5此中,结合有二种:依混杂与非混杂而区分;
Duvidhā sandhiyo tattha, missāmissavibhāgato;
6又,依一蕴有情、四蕴有情、五蕴有情的差别,也有三种。
Tividhāpi cekacatu-pañcavokārabhedato.
846
846.
8无想有情唯有色,因无名称,故不相杂;
Rūpamattā asaññīnaṃ, nāmābhāvā amissitā;
9无色有情唯有名,因无色故,如是分二。
Nāmamattā arūpīnaṃ, rūpābhāvāti ca dvidhā.
847
847.
11欲界相应及色界相应;
Kāmāvacarikā ceva, rūpāvacarikāti ca;
12杂合而有二种,不杂合则有四种。
Duvidhā missitā ceti, bhavanti ca catubbidhā.
848
848.
14一蕴有情与四蕴有情的不杂合结生有五种;
Ekaccatuvokārā ca, amissā pañca sandhiyo;
15五蕴有情的杂合结生有二十六种。
Chabbīsatividhā missā, pañcavokārasandhiyo.
849
849.
17依地的差别,也有三十一种;
Itthaṃ bhūmippabhedena, ekatiṃsavidhāpi ca;
18依相续与集聚的差别,如何成为三十种?
Santatirāsibhedena, siyuṃ tiṃsavidhā kathaṃ.
850八百五十
850.
20色相续之首,
Rūpasantatisīsānaṃ ,
21集聚有二十七种;
Rāsayo sattavīsati;
22这是依欲界而说的,他们的
Vuttā kāme vasā tesaṃ,
23欲有七种相续。
Sattakā kāmasandhiyo.
851八百五十一。
851.
25受、想、行、识四蕴之总集。
Vedanāsaññāsaṅkhāra-viññāṇakkhandhasaṅgahā;
26于一切处,唯四种名相续。
Sabbatthāpi catassova, nāmasantatiyo siyuṃ.
852
852.
28如是依差别,于此有十一等;
Iccubhinnaṃ vasā honti, tatthekādasakādayo;
29相续与积聚,前已分别七等。
Santatirāsayo pubbe, vibhattā sattakādayo.
853
853.
31有十一、十、九、八、七等数列。
Ekādasakadasaka-navaṭṭhasattakā siyuṃ;
32应知与六相应的,是六种摄。
Chakkena saddhiṃ viññeyyā, tasmā tattha cha saṅgahā.
854第八百五十四条。
854.
34有八种相续,与色界相杂;
Aṭṭha santatiyo honti, rūpalokena missitā;
35其中有一第八之聚,因此说名为相续。
Aṭṭhako rāsi tattheko, tasmā santati vuccati.
855第八百五十五条。
855.
37命根第九法是一种,无想有情于结生时;
Jīvitanavako tveko, asaññī paṭisandhiyaṃ;
38无色界有情,其四种都是名相续。
Arūpīnaṃ catassopi, nāmasantatiyo siyuṃ.
856偈颂编号:856。
856.
40如是,依一聚与四聚,有二种不相杂;
Iccekakacatukkānaṃ, vasena dve amissitā;
41及二十八种相杂,如是结生恰为三十。
Aṭṭhavīsañca missāti, tiṃseva honti sandhiyo.
857第八百五十七偈。
857.
43它们同生同灭,诸蕴在其中不相混杂;
Ekuppādanirodhā ca, amissā tattha rāsayo;
44这是对混杂者的分别,随其所应而作解说。
Missitānaṃ vibhāgoyaṃ, yathāyogaṃ kathīyati.
858第八百五十八偈。
858.
46依于生、住与灭之力,亦有三个刹那。
Uppādaṭṭhitibhaṅgānaṃ, vasā tīṇi khaṇānipi;
47诸名法虽同时俱起,却说唯住一心刹那。
Samānāneva nāmānaṃ, ekacittakkhaṇaṃ mataṃ.
859第八百五十九偈。
859.
49同样地,色法的生时与灭时也是二刹那;
Tulyamuppādabhaṅgānaṃ, rūpānampi khaṇadvayaṃ;
50住时刹那,则说为四十九刹那。
Ekūnapaññāsamattaṃ, ṭhitikkhaṇamudīritaṃ.
860
860.
52名法与色法的生起与坏灭,也同样被视为相同;
Nāmarūpānamuppādo, bhaṅgopi hi samo mato;
53色法运转迟缓,名法则运转轻快。
Dandhaṃ hi vattikaṃ rūpaṃ, nāmaṃ tu lahuvattikaṃ.
861
861.
55如是,当色法住立时,心生起便有十六个。
Tathā hi rūpe tiṭṭhante, cittuppādā tu soḷasa;
56生起之后转而持续,随即迅速地坏灭。
Uppajjitvā pavattitvā, bhijjanti ca lahuṃ lahuṃ.
862八百六十二。
862.
58因此,五十一刹那的色法亦然;
Tasmā hi ekapaññāsa-khaṇarūpakkhaṇaṃ tathā;
59十七心识刹那,称为三刹那。
Sattarasacittakkhaṇaṃ, tikhaṇanti ca vuccati.
863八百六十三。
863.
61于一个心识刹那里,三种法中的两种表色;
Cittakkhaṇaṃ hi tiṇṇannaṃ, tattha viññattikadvayaṃ;
62而三相色,则依自相确立。
Lakkhaṇattayarūpaṃ tu, salakkhaṇavavatthitaṃ.
864第八百六十四条。
864.
64因此,舍弃了这两种以及二十二种。
Tasmā hitvā dvayañcetaṃ, bāvīsatividhampi ca;
65所谓“色”,即四类,各依自相而确定。
Rūpaṃ nāma catukkañca, salakkhaṇaniyāmitaṃ.
865第八百六十五条。
865.
67于彼处,同生同灭者,被视为等刹那;
Ekuppādanirodhā ca, tattha tulyakkhaṇā matā;
68对于刹那不等的诸法,应随宜分别其差别。
Atulyakkhaṇadhammānaṃ, siyā bhedaṃ yathārahaṃ.
866第八百六十六条。
866.
70结生刹那所生,故此后色法生起;
Paṭisandhikkhaṇe jātaṃ, tasmā rūpaṃ tato paraṃ;
71与第十七心的坏灭一同坏灭。
Sattarasamacittassa, bhaṅgena saha bhijjati.
867第八百六十七条。
867.
73住立刹那所生者,色法亦随之而后生;
Tassa ṭhitikkhaṇe jātaṃ, rūpampi ca tato paraṃ;
74至第十八心生起时,彼即坏灭。
Aṭṭhārasamacittassa, uppāde pana bhijjati.
868
868.
76于彼坏灭刹那所生之色法,亦从其后生起;
Tassa bhaṅgakkhaṇe jātaṃ, rūpampi ca tato paraṃ;
77与第十八心的住立时一同坏灭。
Aṭṭhārasamacittassa, ṭhitikālesu bhijjati.
869
869.
79如是,第二心于生起时俱生。
Tathā dutiyacittassa, uppādamhi samuṭṭhitaṃ;
80与第十八心的坏灭同时坏灭。
Aṭṭhārasamacittassa, bhaṅgena saha bhijjati.
870
870.
82如是,依所说的规律,从同生刹那之后,
Iti vuttaniyāmena, sajātikkhaṇato paraṃ;
83安住四十九刹那,复又坏灭。
Ṭhatvā ekūnapaññāsa, khaṇāni puna bhijjati.
871
871.
85因此,这四十九种色聚同时转起;
Tasmā ekūnapaññāsa, kalāpā saha vattare;
86一个生起,一个灭坏,在一切情况下皆是如此。
Eko jāyati eko ca, bhijjatīti ca sabbathā.
872八百七十二。
872.
88同一相续所连接的业生色聚,同时俱起;
Ekasantatisambandhā, kalāpā saha kammajā;
89如理依次组合,即得五十一。
Yathānupubbaghaṭitā, ekapaññāsa labbhare.
873八百七十三。
873.
91欲界有二十七种,色界有两种;
Sattavīsa paniccevaṃ, kāme dve rūpabhūmiyaṃ;
92以色相续之首为始,他们聚集有七种等。
Rūpasantatisīsānaṃ, rāsayo sattakādayo.
874八百七十四。
874.
94所有二十九种业生色聚,各如其宜;
Ekūnatiṃsa sabbepi, kammajātā yathārahaṃ;
95五十一类组合,刹那刹那地转起。
Ekapaññāsa ghaṭikā, pavattanti khaṇe khaṇe.
875八百七十五
875.
97其中,于结合刹那生起时,与十七种心俱;
Tattha sandhikkhaṇe jātaṃ, sattarasamacetaso;
98于生起时即坏灭,注疏之法如是说。
Uppāde bhijjaticcevaṃ, vutto aṭṭhakathānayo.
876第八百七十六节。
876.
100舍弃彼方法后,与心一同坏灭;
Taṃ nayaṃ paṭibāhitvā, cittena saha bhijjati;
101与心一同生起,确实由阿阇梨所说。
Cittena saha jātanti, vuttamācariyena hi.
877第八百七十七节。
877.
103入出息、寻、伺,俱生而俱灭;
Ānāpānatakkacārā , ekuppādanirodhakā;
104此即《双论》中所说,名为身行与语行。
Vuttā hi yamake kāyavacīsaṅkhāranāmakā.
878八百七十八。
878.
106于心生起的刹那,时节即生起;于其住立的刹那,亦然。
Cittuppādakkhaṇe jātā, utu tassa ṭhitikkhaṇe;
107于彼处,亦生起色法;于时节坏灭的刹那,亦复如是。
Rūpaṃ janeti tatthāpi, utu bhaṅgakkhaṇepi ca.
879八百七十九。
879.
109如此,依渐次生起之色,以及其他色
Anupubbakkamenevaṃ, jātaṃ rūpaṃ tathāparaṃ;
110在十八种色的生、住等中坏灭
Aṭṭhārasamauppādaṭṭhitiādīsu bhijjati.
880八百八十
880.
112如是,诸聚结集,时节生与食生者亦然;
Itthaṃ kalāpā ghaṭitā, utujāhārajāpi ca;
113依同一相续的关联,可得五十一。
Ekasantatisambandhā, ekapaññāsa labbhare.
881八百八十一。
881.
115心生诸聚,由生刹那而生起;
Kalāpā cittajā yasmā, uppādakkhaṇasambhūtā;
116俱生之束亦得,故他们唯有十七。
Ghaṭikā saha labbhanti, tasmā sattaraseva te.
882八百八十二。
882.
118一切色法的生因,于心生起时,各依其类而起。
Sabbepi rūpajanakā, cittuppāde yathāsakaṃ;
119在住时与灭时则不生,此为一部分论师的主张。
Janenti ṭhitibhaṅgesu, na janentīti kecanā.
883八百八十三。
883.
121善法、无记法等,同生同灭;
Kusalābyākatādīnaṃ, ekuppādanirodhatā;
122犹如诸法在《双论》中所说,巴利圣典亦作此言。
Dhammānaṃ yamake vuttā, iti pāḷi vadanti ca.
884第八百八十四。
884.
124与善等相应的法,确实于各处被宣说;
Kusalādikasambandhā, tattha tattha hi desitā;
125如此说已,诸师欲明前所阐述之理趣。
Iti vatvā pure vuttaṃ, icchantācariyā nayaṃ.
885第八百八十五。
885.
127如是,由四因所生的色相续之积聚;
Iccevaṃ catusambhūtā, rūpasantatirāsayo;
128诸色与诸聚,各如其宜,紧密相连。
Rūpāni ca kalāpā ca, ekābaddhā yathārahaṃ.
886
886.
130即使对于仅依经教而行的有情,乃至对于正自觉者,
Suttapavattamattānaṃ, sambuddhānampi pāṇinaṃ;
131乃至命终,亦无间断地转起。
Yāva maraṇakālāpi, pavattanti nirantaraṃ.
887
887.
133死或因寿尽,或因业尽而生起;
Āyukkhayā ca maraṇaṃ, tathā kammakkhayā siyā;
134或由二者俱尽,又或由断灭业所生。
Ubhinnaṃ vā khayā cātha, upacchedakakammunā.
888八百八十八。
888.
136纵有四种死亡,亦各如其所应;
Catudhāpi marantassa, tassevaṃ tu yathārahaṃ;
137寿命仅余十七个心识刹那。
Sattarasacittakkhaṇamattasesamhi jīvite.
889八百八十九。
889.
139死心之后,有十七相同心识;
Upariccuticittassa , sattarasamacetaso;
140依住时而言,则无业生色生起。
Ṭhitikālamupādāya, na tu jāyati kammajaṃ.
890八百九十。
890.
142于其生起的刹那即生起,
Tassuppādakkhaṇe jātaṃ,
143色法与死心同时。
Rūpañca cutiyā saha;
144因坏灭,故称为死;
Bhijjatīti mato nāma,
145由此,那补特伽罗便成为(如此)。
Tato hoti sa puggalo.
891
891.
147心生色与食生色,此后即不再生起;
Cittajāhārajañcāpi, na jāyati tato paraṃ;
148时节生色,或有留存,或不留存。
Utusambhavarūpaṃ tu, avasissati vā na vā.
892
892.
150由此,依前所说之理,命终的众生各随其宜;
Tato vuttanayeneva, matasatto yathārahaṃ;
151以或杂或不杂的结生,又复再生。
Missāmissāhi sandhīhi, punadevopapajjati.
893八百九十三。
893.
153由此,依前述之理,有二十九种业生色;
Tato vuttanayeneva, ekūnatiṃsa kammajā;
154其中五种为其等起,三十四种是所依。
Tesamuṭṭhānikā pañca, catuttiṃsa samissitā.
894八百九十四。
894.
156聚与集安住于二十七地;
Kalāpā rāsayo honti, sattavīsatibhūmisu;
157如是,以一切方式,色法已作阐明。
Iti sabbapakārena, rūpadhammā pakāsitāti.
160如是,色分别中杂论已毕。
Iti rūpavibhāge pakiṇṇakakathā niṭṭhitā.
161第二十二品。
Dvāvīsatimo paricchedo.
162色分别亦一切皆已完毕。
Niṭṭhito ca sabbathāpi rūpavibhāgo.