第二十章
第二十品
Vīsatimo paricchedo
1二十、色聚论
20. Kalāpakathā
754七百五十四。
754.
3如前所说,所有色法皆是集聚而成。
Iti vuttappakārena, sabbaṃ rūpampi piṇḍitaṃ;
4依因缘相续之理,共有二十一种说法。
Sahavuttiniyāmena, ekavīsavidhaṃ kathaṃ.
755七百五十五。
755.
6如意业及心为食所生起,依正理成现;
Kammaṃ cittotukāhārasamuṭṭhānā yathākkamaṃ;
7九、四、二合计二十一种集聚相。
Nava cha caturo dve ca, kalāpā ekavīsati.
756七百五十六。
756.
9生命及其消灭的种种样态,如实而现;
Jīvitañcāvinibbhoga-rūpāni ca yathākkamaṃ;
10由眼根等结合而成,具足十种和八种光明。
Cakkhādikehi yojetvā, dasakā aṭṭha dīpitā.
757七百五十七。
757.
12眼、耳、鼻、舌、身、意这六根共起十种;又如身体、性别、存在等四种;
Cakkhusotaghānajivhādasakā ca catubbidhā;
13此外,还有其他十种分别。
Kāyitthipumbhāvavatthudasakā ca tathāpare.
758
758.
15以生命为本的各种消灭形态共九种;
Jīvitenāvinibbhogarūpāni navakanti ca;
16这九种被称为业所生,聚集而成。
Navete kammajā nāma, kalāpā samudīritā.
759
759.
18以非消灭形态为主,接续纯正不变;
Avinibbhogarūpāni, suddhaṭṭhakamathāparaṃ;
19身体和识的新形态,与身体识一同起。
Kāyaviññattinavakaṃ, kāyaviññattiyā saha.
760七百六十。
760.
21语意共显十法,与声相应;
Vacīviññattidasakaṃ, saddena sahavuttito;
22轻薄十一法,伴随三种障碍而生。
Lahutādekādasakaṃ, tiṇṇannaṃ saha sambhavā.
761七百六十一。
761.
24身意相续之轻薄等十二法生;
Kāyaviññattilahutādīhi dvādasakaṃ bhave;
25语意相续之轻薄等如是十三法。
Vacīviññattilahutādīhi terasakaṃ tathā.
762
762.
27如是,心所缘起已现,诸群汇集显现;
Iti cittasamuṭṭhānā, kalāpā cha pakāsitā;
28色相变化亦如实摄持聚合。
Rūpākāravikārampi, saṅgahetvā yathārahaṃ.
763
763.
30清净之十,初者,声为第九;
Suddhaṭṭhakaṃ tu paṭhamaṃ, saddena navakaṃ bhave;
31轻巧分别数达十一,以轻巧等三种计数。
Lahutādekādasakaṃ, lahutādīhi tīhipi.
764第七百六十四条。
764.
33以声音、轻巧等为重,且认为有十二种类别;
Saddena lahutādīhi, tathā dvādasakanti ca;
34这些类别如聚集般自然生成,并且分为四类而广为传扬。
Kalāpā utusambhūtā, catudhāva pakittitā.
765第七百六十五条。
765.
36第一类为纯净类,第二类为食物类;
Suddhaṭṭhakañca paṭhamaṃ, āhārajamathāparaṃ;
37轻巧类有十一种,如此两类被视为生气之物。
Lahutādekādasakaṃ, iti dve ojajā matā.
766
766.
39诸集分别特征清晰明了;
Kalāpānaṃ paricchedalakkhaṇattā vicakkhaṇā;
40非所有集皆称为『集』,亦标显所谓虚空诸相。
Na kalāpaṅgamiccāhu, ākāsaṃ lakkhaṇāni ca.
767
767.
42其中七十九、六十等分数明确;
Tattha cekūnanavuti, tesaṭṭhi ca yathākkamaṃ;
43二十九椰子二十与各种集数亦然。
Tālīsekūnavīsā ca, kalāpaṅgāni tāni ca.
768七百六十八。
768.
45各种特征性形态,存在于各类聚合体之中,分别相异;
Lakkhaṇākāsarūpāni, kalāpesu tahiṃ tahiṃ;
46五种五类的色,合计三百一十六种以上。
Pañca pañceti rūpāni, tisataṃ soḷasādhikaṃ.
769七百六十九。
769.
48依不受持的聚合方式,亦有二十八种;
Agahītaggahaṇena, aṭṭhavīsavidhānipi;
49称为色聚座(色之集合体),共计二十五种加以分别说明。
Rūpakoṭṭhāsanāmena, pañcavīsati bhāvaye.
770
770.
51本性之体,当予清净,断除堆积之续;
Bhūtattayaṃ tu phoṭṭhabbaṃ, katvāpacayasantatiṃ;
52或除一生,然后此心坚固如磐石。
Jātimekañca katvā vā, vinātha hadayaṃ tahiṃ.
771
771.
54此为法集之因,于色蕴中平等;
Dhammasaṅgaṇiyaṃ hetaṃ, rūpakaṇḍe sarūpato;
55实体相未曾显现,当于场所说此义。
Vatthurūpaṃ na niddiṭṭhaṃ, paṭṭhāne desitaṃ tu taṃ.
772
772.
57两种音声法,
Dve saddanavakā ceva,
58以及三种清净断,
Tayo suddhaṭṭhakāpi ca;
59两两生于心中,
Dve dve cittotusambhūtā,
60还有独一的呼唤光明。
Eko āhārajoti ca.
773
773.
62此三者起时共计五者,是由业所生的九种;
Tesamuṭṭhānikā pañca, kammajāni naveti ca;
63按色与非色的分别,这些集聚被划分为十四类。
Rūparūpavasenete, kalāpā cuddaseritā.
774七百七十四。
774.
65正如十指紧握,生命紧系于一处;
Dasakesveva saṅgayha, jīvitanavakaṃ tahiṃ;
66或仅成一家十种,形成一处生基,无有别异。
Bhāvaddasakamekaṃ vā, katvā vatthuṃ vinā tathā.
775七百七十五。
775.
68声音与心识这两者相互紧迫,且它们之起现有三种情况;
Saddā cittotujā dveva, tesamuṭṭhānikā tayo;
69又有纯净的八种,及因业而生的十种;
Suddhaṭṭhakā ca satteva, kammajā dasakāni ca.
776七百七十六。
776.
71在此,智者所说的色为多种,有如覆布所遮蔽;
Channavūtividhaṃ tattha, rūpaṃ bhāsanti paṇḍitā;
72因无所取无所着,色有十八种。
Agahītaggahaṇena, aṭṭhārasavidhaṃ bhave.
777七百七十七。
777.
74这些聚合体正是由七、八、六和五组成;
Tesameva kalāpānaṃ, sattakacchakkapañcakā;
75又有四、三、二及一,依次相应。
Catukkā ca tikadvikā, ekakā ca yathārahaṃ.
778七百七十八。
778.
77七、七、九和六这几类聚合,又依适当顺序排列;
Dve satta nava cha tayo, tayopi ca yathākkamaṃ;
78四种共计三十四,是同类的组合。
Cattāroti catuttiṃsa, sahavuttikarāsayo.
779七百七十九。
779.
80由于眼、耳、鼻、舌、身这些根所依之处俱为粗重,
Cakkhusotaghānajivhā-kāyavatthuvasā siyuṃ;
81女性与男性各有七种不同的性情和特质。
Itthipumbhāvadasakasahitā sattakā dvidhā.
780七百八十。
780.
83眼、耳、鼻、舌、身六根都较粗重,有两种分别为主体的;
Cakkhusotaghānahīnā, paccekaṃ dve sabhāvakā;
84因无所依,故无所生,如此六根众亦有七种。
Abhāvato bhāvahīno, itthaṃ chakkāpi sattadhā.
781七百八十一。
781.
86失去眼根者,
Cakkhusotavihīnā ca,
87丧失眼窍者;
Cakkhughānavihīnakā;
88失去耳窍者,
Sotaghānavihīnā ca,
89自然现象有二种和三种。
Sabhāvā dve tayo tayo.
782七百八十二。
782.
91眼由单一处而失去者,
Cakkhādekekato hīnā,
92「三种失明」者,
Tividhāpi abhāvato;
93此谓五种,称为「五者」,
Iccevaṃ pañcakā nāma,
94合计为九种。」
Navakā rāsayo siyuṃ.
783(第七百八十三条)
783.
96失去眼根和火根者为无,两者合为一类具议论者;
Cakkhādittayahīnāva, ekato dve sabhāvakā;
97眼根和火根均有者为两种,三种为失明不足者。
Cakkhādittayato dvīhi, tayo hīnā abhāvakā.
784七百八十四。
784.
99在色界中,眼、耳、鼻、舌、身、意六根皆具活力。
Rūpaloke cakkhusota-vatthujīvitanavakā;
100正如四种风聚合,四根也各自相应。
Cattārova kalāpāti, catukkā cha yathārahaṃ.
785七百八十五。
785.
102舌、身、意三根的所依与根连属,
Jivhākāyavatthuvasā ,
103有二种无具活力的无根相(即无生灭之义)。
Abhāvo dve sabhāvakā;
104身不灭处,
Kāyabhāvavatthuvasā,
105如是有三种释义注疏。
Iti honti tayo tikā.
786第七百八十六条。
786.
107身体不灭有一义,心不生有二义;
Kāyavatthuvaseneko, dve ca cittotusambhavā;
108音声与语意的解析,有三种苦义存在。
Saddanavakaṭṭhakāti, dukā ca tividhā siyuṃ.
787第七百八十七条。
787.
110或有生命新起者,以及由此而生起的众多现象;
Jīvitanavakañcekaṃ, tesamuṭṭhānikāni ca;
111共有三种纯净方面,另有四种各自独立的;
Suddhaṭṭhakāni tīṇīti, cattāro ekakā siyuṃ.
788七百八十八。
788.
113三十三种,并与相应会合与展开;
Catuttiṃsa paniccete, sandhiyañca pavattiyaṃ;
114众多色与非色的群集,称为相应的聚集;
Rūparūpakalāpānaṃ, rāsayo honti sambhavā.
789七百八十九。
789.
116七十六及其前后依序如实分列;
Sattati saṭṭhimiccevamādinā ca yathārahaṃ;
117时段、他方种类各自分别展开说明。
Kalāparāsirūpāni, tattha tattha vibhāvaye.
790七百九十。
790.
119十六、十五及其他类别亦同;
Soḷasa pañcadasetiādibhedavasāpi ca;
120按所归类单位悉加区分,逐一说明。
Agahītaggahaṇena, tattha tattha viniddise.
791七百九十一。
791.
122有四千四百束米;
Catucattālīsasataṃ, kalāpā honti piṇḍitā;
123其中有二十六种色,计一千四百种。
Chabbīsa tattha rūpāni, sahassañca catussataṃ.
792七百九十二。
792.
125这些分别属于四类果地,并有七类善趣;
Iccāpāyacatukke ca, kāme sugatisattake;
126色法为十五种,处于非共相界;
Rūpe ca pañcadasake, asaññāpāyabhūmiyaṃ.
793七百九十三。
793.
128如同四受根的四个支节,又如二十七种的分别;
Catukoṭṭhāsikesveva, sattavīsavidhesupi;
129于生处中,有众生存在;于会合处中,亦存在聚合。
Jātiṭṭhānesu sattānaṃ, sandhiyañca pavattiyaṃ.
794七百九十四。
794.
131于根所缚的连续中,于此根中亦复存在;
Indriyabaddhasantāne, tathānindriyakamhi ca;
132于外行束连续中,及于心身中生起。
Bahisaṅkhārasantāne, matakāye ca sambhavā.
795七百九十五。
795.
134所得的集合,及集合的总数;
Labbhamānakalāpā ca, kalāpānañca rāsayo;
135在此包括详细与概要,亦有色法的计算。
Tattha vitthārasaṅkhepā, rūpānaṃ gaṇanāpi ca.
796
796.
137此处『色』确实已圈定,须依相应的已圈定法;
Ettha rūpā avuttā hi, yathāvuttānusārato;
138经展开或阐明之后,普遍皆可知晓。
Vitthāretvāna viññeyyā, sabbathāpi ca viññunāti.
139如是,在色分别中,色聚论完毕。
Iti rūpavibhāge kalāpakathā niṭṭhitā.
140第二十品。
Vīsatimo paricchedo.