← 文献总目录

第十八章

abh06t.nrf59 · 静态文献页 · 168 段 · 打开交互阅读器

1第十八章
Aṭṭhārasamo paricchedo
1三、色之分别
3. Rūpavibhāgo
318. 色论
18. Sarūpakathā
653
653.
3如是,五十五种名法已明示。
Tepaññāsa paniccevaṃ, nāmadhammā pakāsitā;
4现在所说的“色”,共有二十八种。
Aṭṭhavīsavidhaṃ dāni, rūpaṃ nāma kathīyati.
654
654.
6地、水、火、风,此即四种;
Pathavāpo ca tejo ca, vāyo ceti catubbidho;
7眼、耳、鼻、舌、身,此即五种。
Cakkhusotaghānajivhā, kāyoti pana pañca ca.
655六百五十五。
655.
9色、声、香、味,以及另外四种;
Rūpasaddagandharasā, cattāro ca athāparaṃ;
10女根与男根,命根与心色。
Itthipumbhāvayugaḷaṃ, jīvitaṃ hadayampi ca.
656六百五十六。
656.
12身表与语表,即此二种;
Kāyaviññatti cevātha, vacīviññatti ca dvayaṃ;
13色之空界,及其轻巧、柔软。
Ākāsadhātu rūpassa, lahutā mudutā tassa.
657
657.
15适业性、积集、相续与老性;
Kammaññatā upacayo, santati jaratā pana;
16无常性,以及段食:如此,即是一切。
Aniccatā ca kabaḷīkārāhāroti sabbathā.
658
658.
18此色法依自性而言,有二十八种。
Aṭṭhavīsavidhaṃ hoti, rūpametaṃ sarūpato;
19应依其特征差别,辨明其自性。
Tassa lakkhaṇabhedena, sabhāvañca vibhāvaye.
659六百五十九。
659.
21地界以坚硬为特相,以支撑为作用;
Sandhāraṇaṃ tu pathavīdhātu kakkhaḷalakkhaṇā;
22水界以流动为特征,以黏结为作用。
Ābandhanamāpodhātu, āpaggharaṇalakkhaṇā.
660六百六十。
660.
24火界以热暖为特征,以成熟为作用。
Paripācanatā tejodhātu uṇhattalakkhaṇā;
25风界以支持为特征,其作用为驱动。
Samudīraṇatā vāyodhātu vitthambhalakkhaṇā.
661六百六十一
661.
27虽遍在一切处,却有不相混杂的特征;
Sabbatthāvinibhuttāpi, asammissakalakkhaṇā;
28在各自状态增盛的种种成分中被认知。
Taṃtaṃbhāvasamussannasambhāresupalakkhitā.
662六百六十二。
662.
30相互支持,是其余色的所依。
Aññamaññenupatthaddhā, sesarūpassa nissayā;
31如此,四大在诸聚中以四种方式转起。
Catudhevaṃ kalāpesu, mahābhūtā pavattare.
663六百六十三
663.
33眼,于眼诸成分中,为七重眼膜所覆;
Cakkhu sambhāracakkhumhi, sattakkhipaṭalocite;
34位于黑色圆晕正中者,即是所说的净色。
Kaṇhamaṇḍalamajjhamhi, pasādoti pavuccati.
664六百六十四。
664.
36以此眼净色,观察诸色;
Yena cakkhupasādena, rūpāni anupassati;
37此净色微细、极微妙,犹如虱头。
Parittaṃ sukhumañcetaṃ, ūkāsirasamūpamaṃ.
665第六百六十五。
665.
39耳处于耳孔中。
Sotaṃ sotabilassanto,
40犹如覆有铜箔一般;
Tambalomācite tathā;
41犹如指穿之状,
Aṅgulivedhanākāre,
42故说明为净色。
Pasādoti pakāsito.
666六百六十六。
666.
44在如山羊足迹的内侧之处,鼻安住于鼻腔中;
Anto ajapadaṭṭhāne, ghānaṃ ghānabile ṭhitaṃ;
45舌在舌的中央,其形状如同莲花。
Jivhā jivhāya majjhamhi, uppalākārasannibhe.
667六百六十七。
667.
47如此,四者各各安住于其处;
Iccevaṃ pana cattāro, taṃtaṃdesavavatthitā;
48身净色在执受中,一切依次第而说。
Kāyappasādopādinne, sabbaketi yathākkamaṃ.
668
668.
50或者,是堪受色等撞击的诸界,各随其宜;
Rūpādyābhighātārahabhūtānaṃ vā yathārahaṃ;
51或者,仅是那些以欲见等为因的业所生者。
Daṭṭhukāmanidānādikammabhūtānameva vā.
669
669.
53净色依于诸大种,以令大种明净为特相;
Pasādalakkhaṇā bhūtarūpānaṃ bhūtanissitā;
54又被描述为犹如绵絮片与油脂相融一般。
Kappāsapaṭalasnehasannibhāti ca vaṇṇitā.
670
670.
56五种命根亦为色等诸法所随护、所守护;
Pañcāpi jīvitārakkhā, rūpādiparivāritā;
57犹如女儿或儿子一般,在聚集体中辗转相续而转起。
Dhītarāva kumārāva, kalāpantaravuttino.
671
671.
59色是诸大种的显色,声则是其响音;
Rūpaṃ nibhāso bhūtānaṃ, saddo nigghosanaṃ tathā;
60香于彼处为所嗅之香,味为可尝之性;
Gandho ca gandhanaṃ tattha, raso ca rasanīyatā.
672
672.
62触是三大种,唯除水界。
Bhūtattayañca phoṭṭhabbaṃ, āpodhātuvivajjitaṃ;
63声于彼处则为不定,其余诸法与彼俱生。
Saddo aniyato tattha, tadaññe sahavuttino.
673
673.
65而眼等诸根,则依次具有撞击之特相;
Cakkhādipaṭihananalakkhaṇā tu yathākkamaṃ;
66唯此五种,被视为五识心路之所缘境。
Pañceva pañcaviññāṇavīthiyā visayā matā.
674
674.
68“女根”者,即女性特征,如是所说。
Itthindriyaṃ panitthittaṃ, itthibhāvoti desito;
69“男根”者,同样即男性特征,名为“男根”。
Purisattaṃ tathābhāvo, purisindriya nāmako.
675
675.
71然而,此二者在一切执取身中,遍处可得。
Taṃ dvayaṃ panupādinne, kāye sabbattha labbhati;
72它既与其他的色聚相区别,又运作于相续的生灭之中。
Kalāpantarabhinnañca, bhinnasantānavatti ca.
676
676.
74对于业生的色法,具有守护的特相;
Rūpānaṃ kammajātānaṃ, anupālanalakkhaṇaṃ;
75此命根色,即名为寿命。
Jīvitindriyarūpanti, āyu nāma pavuccati.
677
677.
77对于意界和意识界,也是如此;
Manodhātuyā ca tathā, manoviññāṇadhātuyā;
78心所依处色以依止为特相,依于心脏。
Nissayalakkhaṇaṃ vatthurūpaṃ hadayanissitaṃ.
678六百七十八。
678.
80居于心室中央,在那半量的血液之中,
Majjhe hadayakosamhi, aḍḍhappasatalohite;
81依止于四大种色而存在,如同眼等诸根一样运作。
Bhūtarūpamupādāya, cakkhādi viya vattati.
679六百七十九。
679.
83空界以分限诸色为其特相;
Ākāsadhātu rūpānaṃ, paricchedakalakkhaṇā;
84它称为各各色聚的分际。
Taṃtaṃrūpakalāpānaṃ, pariyantoti vuccati.
680
680.
86在身体的行走等动作中,心是俱生色法的缘。
Cittaṃ sahajarūpānaṃ, kāyassa gamanādisu;
87而对于支撑、维持与移动,心则是缘。
Santhambhanasandhāraṇacalanassa tu paccayo.
681
681.
89这是风界的变化,名为身表。
Vāyodhātuvikāroyaṃ , kāyaviññattināmako;
90然而,有些人说,这是以风界为主的诸界。
Vāyodhātādhikānaṃ tu, bhūtānamiti kecanā.
682第六百八十二条
682.
92同样,对语声的发出而言,由心生起的色法;
Tathā cittasamuṭṭhino, vacīghosappavattiyaṃ;
93而对于执受色身的撞击,它则是缘。
Upādinnarūpakāyaghaṭṭanassa tu paccayo.
683第六百八十三条。
683.
95这是地界的变化,称为语表;
Pathavīdhātuvikāroyaṃ, vacīviññattināmako;
96然有些人说,这是诸界中以地界为主者。
Pathavīdhātādhikānaṃ tu, bhūtānamiti kecanā.
684
684.
98这两种,即身表和语表,依次作为身业门和语业门。
Dvepi kāyavacīkammadvārabhūtā yathākkamaṃ;
99然而,它们是以撞击为因所起的变化之相。
Te pana ghaṭṭanāhetu-vikārākāralakkhaṇā.
685
685.
101所谓“令知”,是指以身和语表达所思惟的内容。
Viññāpetīti kāyena, vācāya ca vicintitaṃ;
102自身能令人了知,故称为“表”(viññatti)。
Sayañca viññāyatīti, viññattīti pakittitā.
686第六百八十六条。
686.
104色之轻性,以无迟钝相为特征;
Lahutā pana rūpānaṃ, adandhākāralakkhaṇā;
105色之柔软性,以柔和之相为特征。
Mudutāpi ca rūpānaṃ, maddavākāralakkhaṇā.
687第六百八十七条。
687.
107色之适业性,以堪任之相为特征;
Kammaññatā ca rūpānaṃ, yoggatākāralakkhaṇā;
108粗重与僵硬,是适业性的对立面,依次而说。
Gāravathaddhatā yoggapaṭipakkhā yathākkamaṃ.
688
688.
110获得适宜的时节、饮食,及心的成满;
Sappāyamutumāhāraṃ, labhitvā cittasampadaṃ;
111当色转起时,即是轻、柔软且适业的。
Lahū mudu ca kammaññaṃ, yadā rūpaṃ pavattati.
689
689.
113如是转起之色,其转起相有所差别。
Tathāpavattarūpassa, pavattākārabheditaṃ;
114此轻性等三者,即于彼时随转俱起。
Lahutādittayampetaṃ, sahavutti tadā bhave.
690
690.
116它适合证悟,且有助于修行。
Sappāyaṃ paṭivedhāya, paṭipattupakāritā;
117具足形相的色法成就,正是大仙所施设。
Sākārā rūpasampatti, paññattāva mahesinā.
691
691.
119所谓色之积集,即是色之积聚的特征;
Rūpassopacayo nāma, rūpassācayalakkhaṇo;
120而色之相续,则被阐明为具有转起的特征。
Pavattilakkhaṇā rūpasantatīti pakāsitā.
692
692.
122色以积集之相,次第向上生起;
Rūpamācayarūpena, jāyaticcuparūpari;
123观见积集之相,瑜伽行者执取生起。
Pekkhatopacayākārā, jāti gayhati yogino.
693
693.
125以无间相续之相,观见其生起;
Anuppabandhākārena, jāyatīti sapekkhato;
126此时,由这相续之相,他的生便被执取。
Tadāyaṃ santatākārā, jāti gayhati tassa tu.
694
694.
128如此,依作意差别,生色分为两种;
Evamābhogabhedena , jātirūpaṃ dvidhā kataṃ;
129或以执取为我的状态,或唯是生起。
Attūpaladdhibhāvena, jāyantaṃ vātha kevalaṃ.
695
695.
131色因填满虚空之处而积聚;
Rūpaṃ vivittokāsassa, pūrakaṭṭhena cīyati;
132从无而再生,转起即相续。
Abhāvā punabhāvāya, pavattaṃ santatīti ca.
696
696.
134如是,形态差别已述,一切形态中最胜宝藏;
Evamākārabhedāva, sabbākāravarākaro;
135生色分二种,生色之光辉者;
Jātirūpaṃ dvidhākāsi, jātirūpavirocano.
697
697.
137老性与衰性,是色法成熟的特征;
Jaratā navatāhāyā, rūpānaṃ pākalakkhaṇā;
138无常性即未至,以破坏为特征。
Aniccatanti mappatti, paribhijjanalakkhaṇā.
698
698.
140如是,相色有三种,时分各异;
Iti lakkhaṇarūpaṃ tu, tividhaṃ bhinnakālikaṃ;
141于自性色法之中,一一为时所标示。
Sabhāvarūpadhammesu, taṃtaṃkālopalakkhitaṃ.
699
699.
143由此,色于刹那刹那中,以种种相状而得标示;
Yena lakkhīyati rūpaṃ, bhinnākāraṃ khaṇe khaṇe;
144为了阐明毗婆舍那的理趣,如来如是说。
Vipassanānayatthāya, tamiccāha tathāgato.
700
700.
146段食,
Kabaḷīkāro āhāro,
147以维持生命与滋养为特相。
Yāpetabbojalakkhaṇo;
148此食从根而生,
Āhāro sendriyajāto,
149守护色身者。
Rūpakāyānupālako.
701七百零一。
701.
151如是,具备分章、变异与特相;
Iccevaṃ saparicchedā, savikārā salakkhaṇā;
152为通达非应作之事,由悲悯具足的如来所说。
Akiccapaṭivedhāya, dayāpannena tādinā.
702第七百零二。
702.
154于各处,随其所宜,宣说、阐明。
Tattha tattha yathāyogaṃ, desitāti pakāsitā;
155色法依其自性,总共有二十八种。
Rūpadhammā sarūpena, aṭṭhavīsati sabbathā.
703七〇三。
703.
157然而,造作一种生色之后,于其中即有积集与相续;
Katvāna jātimekaṃ tu, tatthopacayasantatiṃ;
158即说为二十七种色。
Sattavīsati rūpāni, bhavantīti viniddise.
704
704.
160然而,以三大种为触,亦作二十六种;
Bhūtattayaṃ tu phoṭṭhabbaṃ, katvā chabbīsadhāpi ca;
161取两种生的触之后,便成二十五种。
Ubhayaṃ jātiphoṭṭhabbaṃ, gahetvā pañcavīsati.
705
705.
163智者应如此辨别色法:
Rūpadhammānamiccevaṃ , vibhāveyya visārado;
164即自性、名目的概要、本质与特相。
Sarūpaṃ nāmasaṅkhepaṃ, sabhāvañca salakkhaṇanti.
167如是,色分别中,自性论已毕。
Iti rūpavibhāge sarūpakathā niṭṭhitā.
168第十八章。
Aṭṭhārasamo paricchedo.