← 文献总目录

第十八章

abh06t.nrf59 · 静态文献页 · 168 段 · 打开交互阅读器

第十八章
Aṭṭhārasamo paricchedo
13. 色的分别
3. Rūpavibhāgo
218. 同形论
18. Sarūpakathā
653
653.
4这儿所说的五种名法也同时明示了,
Tepaññāsa paniccevaṃ, nāmadhammā pakāsitā;
5现在称说的『色』共有二十八种。
Aṭṭhavīsavidhaṃ dāni, rūpaṃ nāma kathīyati.
654
654.
7所谓色,有四种:地、水、火、风。
Pathavāpo ca tejo ca, vāyo ceti catubbidho;
8眼、耳、鼻、舌、身为五根。
Cakkhusotaghānajivhā, kāyoti pana pañca ca.
655六百五十五。
655.
10色、声、香、味、触为四种初所缘;
Rūpasaddagandharasā, cattāro ca athāparaṃ;
11男女、生命、心亦在其中。
Itthipumbhāvayugaḷaṃ, jīvitaṃ hadayampi ca.
656六百五十六。
656.
13身识以及言识两种也。
Kāyaviññatti cevātha, vacīviññatti ca dvayaṃ;
14空界之色,其轻巧柔软。
Ākāsadhātu rūpassa, lahutā mudutā tassa.
657
657.
16业所种植之增长,虽有连续,然必衰老;
Kammaññatā upacayo, santati jaratā pana;
17一切皆无常,乃是令衰败生起之因。
Aniccatā ca kabaḷīkārāhāroti sabbathā.
658
658.
19此色共有二十八种,均属色之一类;
Aṭṭhavīsavidhaṃ hoti, rūpametaṃ sarūpato;
20依其特征差别,对其本性加以分别。
Tassa lakkhaṇabhedena, sabhāvañca vibhāvaye.
659六百五十九。
659.
22地界因其坚硬特征而称为聚合,
Sandhāraṇaṃ tu pathavīdhātu kakkhaḷalakkhaṇā;
23水界因其束缚特性而称为聚合承载。
Ābandhanamāpodhātu, āpaggharaṇalakkhaṇā.
660六百六十。
660.
25火界因其温热明亮特征而称为消散。
Paripācanatā tejodhātu uṇhattalakkhaṇā;
26风为风界有扩张的特征。
Samudīraṇatā vāyodhātu vitthambhalakkhaṇā.
661六百六十一。
661.
28虽遍布各处,却具有不可混淆的特征;
Sabbatthāvinibhuttāpi, asammissakalakkhaṇā;
29这是纤细的存在所聚合而成之缔结的显现。
Taṃtaṃbhāvasamussannasambhāresupalakkhitā.
662六百六十二。
662.
31相互依附,根据其余色相而存在;
Aññamaññenupatthaddhā, sesarūpassa nissayā;
32有四种如此的组聚,即四大之中所起的种类。
Catudhevaṃ kalāpesu, mahābhūtā pavattare.
663六百六十三。
663.
34眼根所具的眼识中,见有七重的薄膜;
Cakkhu sambhāracakkhumhi, sattakkhipaṭalocite;
35在黑色圆晕正中央,称为宁静之境。
Kaṇhamaṇḍalamajjhamhi, pasādoti pavuccati.
664六百六十四。
664.
37以眼根的安静,内心不观视色相时;
Yena cakkhupasādena, rūpāni anupassati;
38这是护持法,细微柔软的卧具,如同蜂巢蜂群之类。
Parittaṃ sukhumañcetaṃ, ūkāsirasamūpamaṃ.
665第六百六十五。
665.
40倾听时虽有细微疲劳,
Sotaṃ sotabilassanto,
41但如奏响鼓声;
Tambalomācite tathā;
42在用手指戳刺形态,
Aṅgulivedhanākāre,
43清净明了称为欢喜。
Pasādoti pakāsito.
666六百六十六。
666.
45在内侧脚掌所在处,浓密如浓密的蓬松草丛那般坚立;
Anto ajapadaṭṭhāne, ghānaṃ ghānabile ṭhitaṃ;
46舌头在舌的中央,形状如莲花般相似。
Jivhā jivhāya majjhamhi, uppalākārasannibhe.
667六百六十七。
667.
48如此这般,四者依照所述之境界明确而立;
Iccevaṃ pana cattāro, taṃtaṃdesavavatthitā;
49基于身心安稳之道理,皆悉、完全如法说明。
Kāyappasādopādinne, sabbaketi yathākkamaṃ.
668
668.
51色等诸法彼断灭者,正如其所断灭;
Rūpādyābhighātārahabhūtānaṃ vā yathārahaṃ;
52或仅因见欲因等业因而生起者亦然。
Daṭṭhukāmanidānādikammabhūtānameva vā.
669
669.
54彼有别相的实体色法,依存在其实体之上;
Pasādalakkhaṇā bhūtarūpānaṃ bhūtanissitā;
55形状似棉絮、叶润脂般,且具颜色也如此描述。
Kappāsapaṭalasnehasannibhāti ca vaṇṇitā.
670
670.
57有五种生命所依,环绕于色等诸处:
Pañcāpi jīvitārakkhā, rūpādiparivāritā;
58有智者如勇士,有坚定勇猛者,具足转变之相。
Dhītarāva kumārāva, kalāpantaravuttino.
671
671.
60色是众生之光明,声亦为断绝,
Rūpaṃ nibhāso bhūtānaṃ, saddo nigghosanaṃ tathā;
61香为香所依,味为味所适。
Gandho ca gandhanaṃ tattha, raso ca rasanīyatā.
672
672.
63应当破除三种界中的存在实体,且须与水法分别开来。
Bhūtattayañca phoṭṭhabbaṃ, āpodhātuvivajjitaṃ;
64在那里声为不定,彼时彼处则为其他感官所共持。
Saddo aniyato tattha, tadaññe sahavuttino.
673
673.
66眼根等诸根的感触,按照各自规则进行;
Cakkhādipaṭihananalakkhaṇā tu yathākkamaṃ;
67唯有五者,五种识流,作感知之境界。
Pañceva pañcaviññāṇavīthiyā visayā matā.
674
674.
69『女人根』者,谓女人性相,如所说也;
Itthindriyaṃ panitthittaṃ, itthibhāvoti desito;
70『男人性』者,同样为男人性相,称为『男人根』。
Purisattaṃ tathābhāvo, purisindriya nāmako.
675
675.
72这两者皆依止于身体,处处皆得;
Taṃ dvayaṃ panupādinne, kāye sabbattha labbhati;
73亦断裂为块集,分为种种法聚。
Kalāpantarabhinnañca, bhinnasantānavatti ca.
676
676.
75色法者,皆由业所生,具不持守之相;
Rūpānaṃ kammajātānaṃ, anupālanalakkhaṇaṃ;
76生存根中的色,即称作命。
Jīvitindriyarūpanti, āyu nāma pavuccati.
677
677.
78心法亦然,由心及识所成,
Manodhātuyā ca tathā, manoviññāṇadhātuyā;
79依止之相如因,形为所依,寄居于心。
Nissayalakkhaṇaṃ vatthurūpaṃ hadayanissitaṃ.
678六百七十八。
678.
81在胸腔正中部位,半覆赤热色,
Majjhe hadayakosamhi, aḍḍhappasatalohite;
82孕生形象之相,如同眼等诸根运行不息。
Bhūtarūpamupādāya, cakkhādi viya vattati.
679六百七十九。
679.
84空界中色之,划分特征;
Ākāsadhātu rūpānaṃ, paricchedakalakkhaṇā;
85纤细色团之,名为环绕。
Taṃtaṃrūpakalāpānaṃ, pariyantoti vuccati.
680
680.
87心是与身同生同灭的,起始于身的运动。
Cittaṃ sahajarūpānaṃ, kāyassa gamanādisu;
88而依止于止息、支撑、恒定与不动。
Santhambhanasandhāraṇacalanassa tu paccayo.
681
681.
90风元素的增长,称为身体的衰老。
Vāyodhātuvikāroyaṃ , kāyaviññattināmako;
91其中有时也说风元素乃诸法之本。
Vāyodhātādhikānaṃ tu, bhūtānamiti kecanā.
682第六百八十二条。
682.
93如来心生起时,随著语声流转;
Tathā cittasamuṭṭhino, vacīghosappavattiyaṃ;
94此一切皆因取著形质身聚所依而有。
Upādinnarūpakāyaghaṭṭanassa tu paccayo.
683第六百八十三条。
683.
96曰地界增殖,亦名言识现象;
Pathavīdhātuvikāroyaṃ, vacīviññattināmako;
97地界为多者,谓诸有法之实体也。
Pathavīdhātādhikānaṃ tu, bhūtānamiti kecanā.
684
684.
99二者成为身体与语言行为的门户,依其本性而行;
Dvepi kāyavacīkammadvārabhūtā yathākkamaṃ;
100这些则是器皿之因所起变化的形态和特征。
Te pana ghaṭṭanāhetu-vikārākāralakkhaṇā.
685
685.
102所谓显现者,是指用身体与语言加以思惟;
Viññāpetīti kāyena, vācāya ca vicintitaṃ;
103而自身被显现,称为显现,故而名为显现。
Sayañca viññāyatīti, viññattīti pakittitā.
686第六百八十六条。
686.
105色法具有轻巧之性,表现为无杖无暗之相;
Lahutā pana rūpānaṃ, adandhākāralakkhaṇā;
106色法亦具有柔软之性,表现为柔和之相。
Mudutāpi ca rūpānaṃ, maddavākāralakkhaṇā.
687第六百八十七条。
687.
108色法具有可堪受之性,表现为适宜之相;
Kammaññatā ca rūpānaṃ, yoggatākāralakkhaṇā;
109沉重迟缓则为不适合之相,正如修行应当如法。
Gāravathaddhatā yoggapaṭipakkhā yathākkamaṃ.
688
688.
111获得完全适宜的饮食,即心的财富;
Sappāyamutumāhāraṃ, labhitvā cittasampadaṃ;
112当形色起时,业行为轻薄柔软。
Lahū mudu ca kammaññaṃ, yadā rūpaṃ pavattati.
689
689.
114如此所起的形色,因起之相而有差别;
Tathāpavattarūpassa, pavattākārabheditaṃ;
115当时伴随的,则以轻薄柔细为本。
Lahutādittayampetaṃ, sahavutti tadā bhave.
690
690.
117正确彻底证得,修行得力;
Sappāyaṃ paṭivedhāya, paṭipattupakāritā;
118有相之色法显现,乃由世尊所分别界定。
Sākārā rūpasampatti, paññattāva mahesinā.
691
691.
120色法增益者,谓色法所积聚的特征;
Rūpassopacayo nāma, rūpassācayalakkhaṇo;
121具升起特性者,即显现连续不断的色法川流。
Pavattilakkhaṇā rūpasantatīti pakāsitā.
692
692.
123以色法为所依,生起于触色之上;
Rūpamācayarūpena, jāyaticcuparūpari;
124所现显的缘起形态,修习者由此生起生。
Pekkhatopacayākārā, jāti gayhati yogino.
693
693.
126缘无缚碍之因,生起乃依时机;
Anuppabandhākārena, jāyatīti sapekkhato;
127彼恒常形相现,斯生起由彼生起。
Tadāyaṃ santatākārā, jāti gayhati tassa tu.
694
694.
129根据分别所有法的差别,色身被划分为两种;
Evamābhogabhedena , jātirūpaṃ dvidhā kataṃ;
130由于所得我性,或者只是单纯的生起。
Attūpaladdhibhāvena, jāyantaṃ vātha kevalaṃ.
695
695.
132色由分离空隙而生起,由充满木材而成长;
Rūpaṃ vivittokāsassa, pūrakaṭṭhena cīyati;
133无有则为有,无有又为无,如此恒常循环不已。
Abhāvā punabhāvāya, pavattaṃ santatīti ca.
696
696.
135形态的差别如是详述,一切形态皆有其样貌;
Evamākārabhedāva, sabbākāravarākaro;
136生起的色有两类,生起色者即形态的显现。
Jātirūpaṃ dvidhākāsi, jātirūpavirocano.
697
697.
138老朽与衰败是色法的成熟特征;
Jaratā navatāhāyā, rūpānaṃ pākalakkhaṇā;
139无常是其本质,具有摧毁的特征。
Aniccatanti mappatti, paribhijjanalakkhaṇā.
698
698.
141此所谓相之形,具有三种不同时间的分别;
Iti lakkhaṇarūpaṃ tu, tividhaṃ bhinnakālikaṃ;
142于诸法的会聚现象中,分别定相以表其时间差异。
Sabhāvarūpadhammesu, taṃtaṃkālopalakkhitaṃ.
699
699.
144世尊如是说:此因于每一瞬间生起的相,其形相各异;
Yena lakkhīyati rūpaṃ, bhinnākāraṃ khaṇe khaṇe;
145为修习观慧之便利,正如来即是如此宣说。
Vipassanānayatthāya, tamiccāha tathāgato.
700
700.
147饮食是必当谨慎选择的事,
Kabaḷīkāro āhāro,
148此食具备应摄受的特性;
Yāpetabbojalakkhaṇo;
149饮食由根生起,
Āhāro sendriyajāto,
150守护身体的形状与存在。
Rūpakāyānupālako.
701七百零一。
701.
152就是这样,具足界限、具足变化、具有特征的;
Iccevaṃ saparicchedā, savikārā salakkhaṇā;
153以了知无用、被怜悯等诸功用而了知。
Akiccapaṭivedhāya, dayāpannena tādinā.
702第七百零二。
702.
155于彼处,依各自相应情状,宣说明示;
Tattha tattha yathāyogaṃ, desitāti pakāsitā;
156色法以形相,全面有二十八种。
Rūpadhammā sarūpena, aṭṭhavīsati sabbathā.
703第七百零三。
703.
158作如来生之身时,其连续得以成就;
Katvāna jātimekaṃ tu, tatthopacayasantatiṃ;
159即说有二十七种色法成其身形。
Sattavīsati rūpāni, bhavantīti viniddise.
704
704.
161众有三类可分,即由六种要素;
Bhūtattayaṃ tu phoṭṭhabbaṃ, katvā chabbīsadhāpi ca;
162二者皆为出生之有形,取合二十五法而成。
Ubhayaṃ jātiphoṭṭhabbaṃ, gahetvā pañcavīsati.
705
705.
164欲修习色法者,须具解达能辨之智;
Rūpadhammānamiccevaṃ , vibhāveyya visārado;
165所谓『色』者,指名称简略、性质特定且具特征的存在。
Sarūpaṃ nāmasaṅkhepaṃ, sabhāvañca salakkhaṇanti.
166如是,色分别中同形论已毕。
Iti rūpavibhāge sarūpakathā niṭṭhitā.
167第十八章。
Aṭṭhārasamo paricchedo.