第四章
第四品
Catuttho paricchedo
14. 心路预备论
4. Vīthiparikammakathā
126一百二十六。
126.
3第一种染污,是来自外境的五根之相;
Paṭhamāvajjanaṃ pañca-dasannaṃ parato bhave;
4第二种染污,是超过二十的彼方之相。
Dutiyāvajjanaṃ hoti, ekavīsatito paraṃ.
127一百二十七。
127.
6从一处而言,是五识;从五处而言,是五取蕴;
Ekamhā pañcaviññāṇaṃ, pañcamhā sampaṭicchanaṃ;
7这使得安乐得以彼岸,超过二十的彼方。
Sukhasantīraṇaṃ hoti, pañcavīsatito paraṃ.
128一百二十八。
128.
9是七十三,谓越过不动心与动心二者;
Sattatiṃsatito hoti, upekkhātīraṇadvayaṃ;
10对欲界欢喜所显现的两种相反相态。
Voṭṭhabbanasarūpānaṃ, dvinnaṃ kāmajavā paraṃ.
129一百二十九。
129.
12超越世俗思维的两种果证,已经圆满机妙的道知;
Maggābhiññā paraṃ dvinnaṃ, tiṇṇannaṃ lokiyappanā;
13其果有四种与五种,并包含上升与下降二种果。
Phalā catunnaṃ pañcannaṃ, upariṭṭhaphaladvayaṃ.
130一百三十。
130.
15有四十三种,是由二因而得的快乐果报;
Bhavanti cattālīsamhā, sukhapākā dvihetukā;
16其中有四十三种,俱以舍为缘而相应。
Tathekacattālīsamhā, upekkhāya samāyutā.
131一百三十一。
131.
18有七十三种欲乐,是由三因而得的快乐果报;
Honti sattatito kāme, sukhapākā tihetukā;
19其中有二百三十三种,俱以舍为缘而相应。
Dvāsattatimhā jāyanti, upekkhāsahitā pana.
132
132.
21五十九者,色界成熟众圣法成熟,非色亦非无色;
Ekūnasaṭṭhito rūpa-pākā pākā arūpino;
22欲界四十三,单数相减一者。
Kamāṭṭhacattālīsamhā, tathekadvitihīnato.
133
133.
24譬如先前的联结,如此分离而处,善巧者亦应数别;
Pubbasaṅgahamiccevaṃ, vigaṇetvā vicakkhaṇo;
25他方之联结及数量等,应由通达者分别辨析。
Parasaṅgahasaṅkhyādiṃ, vibhāveyya visārado.
134
134.
27由五门污染引发,点燃十种心识;
Pañcadvārāvajjanato, dasa cittāni dīpaye;
28剩余的污染则引起四十五种所说的心。
Sesāvajjanato pañcacattālīsanti bhāsitaṃ.
135
135.
30由五种识产生恶果报的破坏;
Pañcaviññāṇato pāpavipākā sampaṭicchanā;
31由最高的两种产生善果报的破坏。
Paramekaṃ dvayaṃ puññavipākā sampaṭicchanā.
136一百三十六。
136.
33持戒的三法门中,成熟果报有十二种发生;
Santīraṇā dvihetumhā, pākā dvādasa jāyare;
34三法门所愿的成熟果报,共得二十一种。
Tihetukāmapākamhā, ekavīsati labbhare.
137一百三十七。
137.
36以色蕴为主要成熟的果报,有二十一种中第一;
Rūpāvacarapākamhā, paramekūnavīsati;
37以九种色法成熟的果报,有七种依其本数。
Navaṭṭhārūpapākamhā, satta chāpi yathākkamaṃ.
138一百三十八。
138.
39从有碍触〔心〕生起者,仅有七种;从喜悦〔心〕生起者,有十三种被驱策而起;
Paṭighamhā tu satteva, sitamhā teraseritā;
40从恶与善之双因〔心〕生起者,应修习二十一种。
Pāpapuññadvihetumhā, ekavīsati bhāvaye.
139一百三十九。
139.
42从双因欲界唯作〔心〕生起者,有十八种舍俱〔心所〕;
Dvihetukāmakriyato , aṭṭhārasa upekkhakā;
43从乐俱〔心〕生起者,有十七种——智者应当明辨此等。
Sattarasa sukhopetā, vibhāveyya vicakkhaṇo.
140一百四十。
140.
45由于欲界善业的因缘,有三十三种无分别者;
Kāmapuññatihetumhā, tettiṃseva upekkhakā;
46其中被解释为三十种具慧者所乐受的。
Tepaññāsa sukhopetā, bhavantīti pakāsitaṃ.
141一百四十一。
141.
48由三因缘的欲行,有二十四种无分别者;
Tihetukāmakriyato, catuvīsatipekkhakā;
49其中二十五种具慧者,于此乃显现幸福。
Sukhitamhā tu dīpeyya, pañcavīsati paṇḍito.
142一百四十二。
142.
51由十种形态生起,一种又称十二,又称十三;
Dasarūpajavamhekā-dasadvādasa terasa;
52如十五或更高者,应当安住并加以显明。
Yathākkamaṃ pañcadasa, āruppā paridīpaye.
143一百四十三。
143.
54果报功德有十三种,殊胜之道亦具此果;
Phalamhā cuddasevāhu, maggamhā tu sakaṃ phalaṃ;
55此外诸法聚不应计数,应由精通者断别清净。
Paraṃ saṅgahamiccevaṃ, vigaṇeyya visārado.
144一百四十四。
144.
57知晓了先前次第了然之后,进行下一步;
Pubbāparasamodhāna-miti ñatvā tato paraṃ;
58即依事理顺序进行了然,按照事情本来的先后而论述。
Vatthuvīthisamodhānaṃ, yathāsambhavamuddise.
145一百四十五。
145.
60依靠五种事物,而以欲望作为第五心;
Pañca vatthūni nissāya, kamato pañcamānasā;
61依靠三种事物,心则应当是心识所依。
Tettiṃsa pana nissāya, hadayaṃ mānasā siyuṃ.
146
146.
63欲界、色界、无色界三界是因乐而生,因苦而生,因无记而生者。
Kāmapākamanodhātu-hasituppādamānasā;
64贪欲之根为根本之行,乃至于色禅定现有一切。
Dosamūlāni maggo ca, rūpajjhānāva sabbathā.
147
147.
66十种余住功德,称为欲界功德之大业,
Dasāvasesāpuññāni, kāmapuññamahākriyā;
67包括生于色界之缘起,以及七种超世间之法。
Voṭṭhabbārūpajavanaṃ, satta lokuttarāni ca.
148一百四十八。
148.
69有二十四意,起于五种根本境界;
Dvecattālīsa cittāni, pañcavokārabhūmiyaṃ;
70依于心而有,若无所依则无形相。
Nissāya hadayaṃ honti, arūpe nissayaṃ vinā.
149一百四十九。
149.
72无形果有四,断然在无所依境,
Āruppapākā cattāro, anissāyeti sabbathā;
73其理广博且分明,归纳则有三种式样。
Vitthārenaṭṭhadhā bhinnaṃ, saṅkhepā tividhaṃ bhave.
150
150.
75依赖者有三十四种,非依赖者有四种;
Tecattālīsa nissāya, anissāya catubbidhaṃ;
76依赖与非依赖之外尚有余者,心的种类合计三十六。
Nissitānissitā sesā, dvecattālīsa mānasā.
151
151.
78心业有五种,分别如同五条道路;
Pañca cittappanā honti, kamenekekavīthiyaṃ;
79名为念根,合称为五门。
Manodhātuttikaṃ nāma, pañcadvārikamīritaṃ.
152
152.
81应当渡越乐岸之涛,越过倒转的波浪和环绕的奔波。
Sukhatīraṇavoṭṭhabba-parittajavanā pana;
82虽仅为三十余条,但在六条通路中产生。
Ekatiṃsāpi jāyante, chasu vīthīsu sambhavā.
153
153.
84虽已于大煮沸处停留,但越过二岸而无所分别;
Mahāpākā panaṭṭhāpi, upekkhātīraṇadvayaṃ;
85于六扇门户中诞生,十条放逸之路亦随之生起。
Chasu dvāresu jāyanti, dasa muttā ca vīthiyā.
154
154.
87诸切入处因缘分别,常处至熟大聚集;
Cutisandhibhavaṅgānaṃ, vasā pākā mahaggatā;
88所谓新生路解脱,集有十类道路。
Nava vīthivimuttāti, dasadhā vīthisaṅgaho.
155
155.
90一门心解有五门,六门心解亦然;
Ekadvārikacittāni , pañcachadvārikā tathā;
91六门皆得解脱,彼此皆称为解脱。
Chadvārikavimuttā ca, vimuttāti ca sabbathā.
156一百五十六。
156.
93三十与二十三,以及十与十九;
Chattiṃsa tayekatiṃsa, dasa ceva naveti ca;
94了知各种行道路程,观察及理解所依之境界。
Ñatvā vīthisamodhānaṃ, gocarañca samuddise.
157一百五十七。
157.
96起于欲界的五种识,超越世间的大智慧;
Kamato pañcaviññāṇā, lokuttaramahaggatā;
97所有悉皆具足神通,凭借四十五种心法。
Abhiññāvajjitā sabbā, pañcatālīsa mānasā.
158一百五十八。
158.
99如同所应当之法,一色独自显现于一境界;
Yathāsambhavato honti, rūpādekekagocarā;
100所谓五境界者,唯心所造而上。
Pañcagocaramīrenti, manodhātuttikaṃ pana.
159一百五十九。
159.
102涅槃净灭时,绝大痛苦与全逝诸患;
Santīraṇamahāpākā, parittajavanāni ca;
103除灭与亲现悉皆具足,此中共计四十三法。
Voṭṭhabbanamabhiññā ca, tecattālīsa sambhavā.
160一百六十。
160.
105所谓事物,稍加分则为八种,复作三种。
Chārammaṇesu hontīti, aṭṭhadhā tividhā puna;
106一者是专注一事的心,五者是五种事物。
Ekārammaṇacittāni, pañcachārammaṇāni ca.
161一百六十一。
161.
108约略来说,心有五十四种,依此再有三种;
Saṅkhepā mānasā pañca-cattālīsa tayo tathā;
109这五十四种心合计,还有四十五种,且有七种又如何呢?
Tecattālīsa ceveti, sattadhāpi siyuṃ kathaṃ.
162一百六十二。
162.
111随欲界、色界、无色界诸根及贪欲起起灭灭的心念,
Kāmapākamanodhātu-hasituppādamānasā;
112如二十五种相应法,皆是为了防护和障碍而被观持。
Pañcavīsa yathāyogaṃ, parittārammaṇā matā.
163一百六十三。
163.
114初禅心(第一禅定心)就如空色境,
Kasiṇugghāṭimākāsaṃ, paṭhamāruppamānasaṃ;
115在此无事可得之境中,第三禅心(第三禅定心)也是这样。
Tasseva natthibhāvaṃ tu, tatiyāruppakaṃ tathā.
164
164.
117依止着而流转,因胜利心而不动摇;
Ālambitvā pavattanti, āruppā kamato tato;
118第二和第四,以及第六者,皆为极大之支配。
Dutiyañca catutthañca, cha mahaggatagocarā.
165
165.
120他们具有无量无边的正等智慧,但涅槃是其所住之境;
Appamāṇasamaññā te, nibbāne pana gocare;
121超越世间的八种法,依规律常行而不变。
Aṭṭha lokuttarā dhammā, niyamena vavatthitā.
166
166.
123于遍、不净、骨节〔诸业处〕,
Kasiṇāsubhakoṭṭhāse,
124以及入出息念之中,修行者〔应知〕:
Ānāpāne ca yogino;
125在修习似相之时,
Paṭibhāganimittamhi ,
126专心修习无量心者。
Appamaññānuyuñjato.
167
167.
128由于七种想取(意念)以及色禅的修习而起;
Sattapaṇṇattiyañceva, rūpajjhānaṃ pavattati;
129依前所说的缘由,余余无色禅亦随之出现。
Yathāvuttanimittamhi, sesamāruppakanti ca.
168
168.
131二十一种超知悉障均被消除,皆已精进成就;
Abhiññāvajjitā ekavīsa mahaggatā sabbā;
132所有想取所数者,九十种中现前发生。
Sabbe paṇṇattisaṅkhāte, navattabbe pavattare.
169
169.
134具足善法智慧并且具足迅速;
Jāyantākusalā ñāṇavippayuttajavā tathā;
135无量无边,护持于保护诸法等三分;
Appamāṇaṃ vinā vīsa, parittādīsu tīsupi.
170
170.
137有三因所成之利益功德,及五种功德现前;
Tihetukāmapuññāni, puññābhiññā ca pañcime;
138四种利益亦随之流转,唯无二阿拉汉果时除外。
Catūsupi pavattanti, arahattadvayaṃ vinā.
171
171.
140『业现前通』者,应当观察,所谓作业之欲,俱有三因缘;
Kriyābhiññā ca voṭṭhabbaṃ, kriyākāme tihetukā;
141凡事皆存,心分别七种维持;
Cha sabbatthāpi hontīti, sattadhā mānasā ṭhitā.
172
172.
143主要因缘及次要因缘共八种所缘,实有三种;
Ekaticcatukoṭṭhāsagocarā tividhā pana;
144合计六十二及二十,欲为十一种。
Samasaṭṭhi tathā vīsa, kamenekādaseti ca.
173
173.
146五门之中,亦即现在所闻之境界,五门皆为所缘。
Pañcadvāresu pañcāpi, paccuppannāva gocarā;
147心门当于当下收敛,不令散乱,如实守护。
Tekālikā navattabbā, manodvāre yathārahaṃ.
174
174.
149内外两面,五门皆为所缘;
Ajjhattā ca bahiddhā ca, pañcadvāresu gocarā;
150心门当收敛,不令散乱,纵无缘境亦不能得解脱。
Manodvāre navattabbo, natthibhāvopi labbhati.
175
175.
152在五个门户中,各自独立为所依止的境地;
Pañcadvāresu pañcanna-mekameko ca gocaro;
153此外,在心门中总有种种所缘可安全依止。
Chāpi ārammaṇā honti, manodvāramhi sabbathā.
176
176.
155在五个门户中所住,其所在处即为所依止之地;
Pañcadvāresu gahitaṃ, tadaññampi ca gocaraṃ;
156心门中有住处,教导即为前往那处依止。
Manodvāre vavatthānaṃ, gacchatīti hi desitaṃ.
177
177.
158过去的与现在的,都是由欲界生起的存在;
Atītā vattamānā ca, sambhavā kāmasandhiyā;
159它们受六尘所缚,分为三类作为感知对象。
Chadvāragahitā honti, tividhā tepi gocarā.
178
178.
161唯有业因缘一项,守护于心门;
Kammanimittamevekaṃ , manodvāre upaṭṭhitaṃ;
162现存与已逝,及法身所依,悉皆不应放逸。
Navattabbamatītañca, dhammārammaṇasaṅgahaṃ.
179
179.
164根据事相所依,适当相续,
Ālambitvā yathāyogaṃ, paṭisandhimahaggatā;
165生死终结于末端,而在其间,生流亦然运行。
Ante cuti bhave majjhe, bhavaṅgampi pavattatīti.
166如是于心分别中,心路预备论已毕。
Iti cittavibhāge vīthiparikammakathā niṭṭhitā.
167第四品。
Catuttho paricchedo.