← 文献总目录

4. 第四章

abh06t.nrf4 · 静态文献页 · 171 段 · 打开交互阅读器

4. 第四品
4. Catuttho paricchedo
1一法等之解说
Ekavidhādiniddeso
127一百二十七。
127.
3今且初说,不是单一类型,亦非独一法;
Ito paraṃ pavakkhāmi, nayamekavidhādikaṃ;
4此为持诵阿毗达摩之比丘,所依智慧与增智所显。
Ābhidhammikabhikkhūnaṃ, buddhiyā pana vuddhiyā.
128一百二十八。
128.
6心识本质者,俱为一体,悉能分别;
Sabbamekavidhaṃ cittaṃ, vijānanasabhāvato;
7心识有两种,分别为无因与有因者。
Duvidhañca bhave cittaṃ, ahetukasahetuto.
129一百二十九。
129.
9善恶果报,确系因果,其中十为欲乐,五为五根;
Puññāpuññavipākā hi, kāme dasa ca pañca ca;
10行为共有十八,皆无因缘。
Kriyā tissoti sabbepi, aṭṭhārasa ahetukā.
130一百三十。
130.
12余种共七十一,皆由大智心生;
Ekasattati sesāni, cittuppādā mahesinā;
13谓之有因,是以称为因缘论者。
Sahetukāti niddiṭṭhā, tādinā hetuvādinā.
131
131.
15从舍卫城到咖瓦提之间,以及两者各自之间;
Savatthukāvatthukato , tathobhayavasena ca;
16所说的全部方法,心理有三种不同的种类。
Sabbaṃ vuttapakāraṃ tu, tividhaṃ hoti mānasaṃ.
132
132.
18所有欲界的果报,以及色界的十五种果报;
Sabbo kāmavipāko ca, rūpe pañcadasāpi ca;
19最初的道路、清净产生、心界的作用,也都包括在内。
Ādimaggo situppādo, manodhātu kriyāpi ca.
133
133.
21忧苦的二种,以及三十八种心行;
Domanassadvayañcāpi, tecattālīsa mānasā;
22若无缘由,绝不会单独产生,只有在相应的境地中才生起。
Nuppajjanti vinā vatthuṃ, ekantena savatthukā.
134
134.
24无色界的成熟果实,亦仅在特定境界中生起;
Arūpāvacarapākā ca, ekantena avatthukā;
25其余二十八种,都能分别在心或心所有中存在。
Dvācattālīsa sesāni, cittānubhayathā siyuṃ.
135
135.
27心识若独住于一境相,亦即是专注于五境相之一;
Ekekārammaṇaṃ cittaṃ, pañcārammaṇameva ca;
28若心仅专注于六境相,其分别亦可有三种情况。
Chaḷārammaṇakañceti, evampi tividhaṃ siyā.
136
136.
30识有二种,境界超越世俗有八种;
Viññāṇāni ca dvepañca, aṭṭha lokuttarāni ca;
31皆为广大无边,回归于已证得的殊胜妙智。
Sabbaṃ mahaggatañceva, ṭhapetvābhiññamānasaṃ.
137
137.
33此中应当分别认识四十三个,各自单独作用;
Tecattālīsa viññeyyā, ekekārammaṇā pana;
34所说的是心所三种,且包括五种所缘,合为一体。
Manodhātuttayaṃ tattha, pañcārammaṇamīritaṃ.
138
138.
36剩余的四十三个,称为六种所缘;
Tecattālīsa sesāni, chaḷārammaṇikā matā;
37亦如是,心有三种分别,即善、不善及无记三类。
Tathā ca tividhaṃ cittaṃ, kusalākusalādito.
139
139.
39无因、单一因、两因、三因者;
Ahetuṃ ekahetuñca, dvihetuñca tihetukaṃ;
40如是,心有四种,应当分别观察明知。
Evaṃ catubbidhaṃ cittaṃ, viññātabbaṃ vibhāvinā.
140
140.
42以下由我已显示,是十八种无因;
Heṭṭhā mayāpi niddiṭṭhā, aṭṭhārasa ahetukā;
43与疑惑断尽之心相应,明了单一因。
Vicikicchuddhaccasaṃyuttaṃ, ekahetumudīritaṃ.
141
141.
45欲界从十二因缘中生起的是善法与果报的作用;
Kāme dvādasadhā puñña-vipākakriyato pana;
46所谓十德与二十一之因缘也。
Dasadhākusalā cāti, bāvīsati duhetukā.
142
142.
48欲界从十二因缘中生起的是善法与果报的作用;
Kāme dvādasadhā puñña-vipākakriyato pana;
49一切皆属于大集法,且具有三种无量性。
Sabbaṃ mahaggatañceva, appamāṇaṃ tihetukaṃ.
143
143.
51由色根、受根、地识界等所生,乃至诸如此类。
Rūpīriyāpathaviññatti-janakājanakādito;
52由此可知,心亦总共有四种不同的类别。
Evañcāpi hi taṃ cittaṃ, hoti sabbaṃ catubbidhaṃ.
144
144.
54其中有十二种不善心相,善心由欲界所生;
Dvādasākusalā tattha, kusalā kāmadhātuyā;
55又有十种行为之乐,心有两种超越世俗的觉知。
Tathā dasa kriyā kāme, abhiññāmānasaṃ dvayaṃ.
145
145.
57生起诸色,创造诸行。
Samuṭṭhāpenti rūpāni, kappenti iriyāpathaṃ;
58产生识心,这二十二由意生起。
Janayanti ca viññattiṃ, ime dvattiṃsa mānasā.
146
146.
60有善业及行为,是大意所摄。
Kusalā ca kriyā ceva, te mahaggatamānasā;
61八向染心,二十六为意所转。
Aṭṭhānāsavacittāni, chabbīsati ca mānasā.
147
147.
63使种种色法产生,成就行路之道;
Samuṭṭhāpenti rūpāni, kappenti iriyāpathaṃ;
64既不毁坏亦不作恶,这两种行为为固定法。
Copanaṃ na ca pāpenti, dvikiccā niyatā ime.
148
148.
66在十识中立定,于二地显其果报;
Ṭhapetvā dasa viññāṇe, vipākā dvīsu bhūmisu;
67心法及其作用,共有二十七法。
Kriyā ceva manodhātu, imānekūnavīsati.
149
149.
69(此处)意指「色」的诸法显现,不由二取使之为作,
Samuṭṭhāpenti rūpāni, na karontitaradvayaṃ;
70又于无色处有五种分别及其果报。
Puna dvepañcaviññāṇā, vipākā ca arūpisu.
150
150.
72一切界中及断时心,皆为阿拉汉所分别,
Sabbesaṃ sandhicittañca, cuticittañcārahato;
73此十六心中无生起三有意心。
Na karonti tikiccāni, ime soḷasa mānasā.
151
151.
75根据一不二四处与五处的分别;
Ekadviticatuṭṭhāna-pañcaṭṭhānapabhedato;
76心分为五类,称为五净眼。
Pañcadhā cittamakkhāsi, pañcanimmalalocano.
152
152.
78善恶一切都是心的产生,心的作用极为重大;
Kusalākusalā sabbe, cittuppādā mahākriyā;
79所发生的作用大且深远,有四种结果可生。
Mahaggatā kriyā ceva, cattāro phalamānasā.
153
153.
81众多五十五类,皆随顺着佛陀朴素而成;
Sabbeva pañcapaññāsa, nippapañcena satthunā;
82正如快速护岸流,汇集一处而规则运行。
Javanaṭṭhānatoyeva, ekaṭṭhāne niyāmitā.
154
154.
84此外,有两种五意识,于见闻时现起;
Puna dvepañcaviññāṇā, dassane savane tathā;
85于嗅味触及处,依次依次而行。
Ghāyane sāyane ṭhāne, phusane paṭipāṭiyā.
155
155.
87于心所分别处,于起心及流失心处;
Manodhātuttikaṃ ṭhāne, āvajjane paṭicchane;
88此处共有六十八种,皆同一时现起。
Aṭṭhasaṭṭhi bhavantete, ekaṭṭhānikataṃ gatā.
156
156.
90又所谓二时现起,是指心的二种分别明显显现;
Puna dviṭṭhānikaṃ nāma, cittadvayamudīritaṃ;
91具有欢喜和愉悦的五门,得以通达无碍。
Somanassayutaṃ pañca-dvāre santīraṇaṃ siyā.
157
157.
93当此门槛为六,且勇猛门槛具足念心时;
Tadārammaṇaṃ chadvāre, balavārammaṇe sati;
94如是便成围绕,五门皆为围绕。
Tathā voṭṭhabbanaṃ hoti, pañcadvāresu voṭṭhabo.
158
158.
96在众心门中,虽皆为关闭,
Manodvāresu sabbesaṃ, hoti āvajjanaṃ pana;
97此名为二重闭合,然心有二重。
Idaṃ dviṭṭhānikaṃ nāma, hoti cittadvayaṃ pana.
159
159.
99谓由再受生而起者,乃由断处生起;
Paṭisandhibhavaṅgassa, cutiyā ṭhānato pana;
100此等俱为大恶果,是谓九种现住。
Mahaggatavipākā te, nava tiṭṭhānikā matā.
160
160.
102由再受生而起者,有八大欲;
Aṭṭha kāmā mahāpākā, paṭisandhibhavaṅgato;
103亦由所缘境及断处而现住。
Tadārammaṇato ceva, cutiṭṭhānavasena ca.
161
161.
105此处为四时种类之意,示数为八;
Catuṭṭhānikacittāni , aṭṭha hontīti niddise;
106所谓善恶成熟,即观察所生二者如是。
Kusalākusalapākaṃ tu-pekkhāsahagatadvayaṃ.
162
162.
108生死轮转由五门及六门两路,
Santīraṇaṃ bhave pañca-dvāre chadvārikesu ca;
109由此诸因缘相续,若有强力因缘,则随彼强力因缘而行。
Tadārammaṇataṃ yāti, balavārammaṇe sati.
163一百六十三。
163.
111由复合而生之地与断尽之处所构成;
Paṭisandhibhavaṅgānaṃ, cutiṭṭhānavasena ca;
112谓五处所在心,此为两者之说。
Pañcaṭṭhānikacittanti, idaṃ dvayamudīritaṃ.
164一百六十四。
164.
114五事为二,心为四事;
Pañcakiccaṃ dvayaṃ cittaṃ, catukiccaṃ panaṭṭhakaṃ;
115三事为九,两事各为一。
Tikiccaṃ navakaṃ dve tu, dvikiccā sesamekakaṃ.
165
165.
117生命流转的浑浊,又是见解的生起与消失;
Bhavaṅgāvajjanañceva, dassanaṃ sampaṭicchanaṃ;
118止息的行为,复又生成,这是第七者。
Santīraṇaṃ voṭṭhabbanaṃ, javanaṃ bhavati sattamaṃ.
166
166.
120这所遮蔽有六种,依识的分别而成;
Chabbidhaṃ hoti taṃ channaṃ, viññāṇānaṃ pabhedato;
121有七种,依七识界的分别而成。
Sattadhā sattaviññāṇa-dhātūnaṃ tu pabhedato.
167
167.
123六种单一所依境,与五种所依的分别;
Ekekārammaṇaṃ chakkaṃ, pañcārammaṇabhedato;
124由六种所依境,心共有八种;
Chaḷārammaṇato ceva, hoti aṭṭhavidhaṃ mano.
168
168.
126其中两种五蕴识,各为单一所缘;
Tattha dvepañcaviññāṇā, honti ekekagocarā;
127有两种色所依境,及两两声音等所缘。
Rūpārammaṇikā dve tu, dve dve saddādigocarā.
169
169.
129一切心念多有宏大境界,且远离五种神通之扰。
Sabbaṃ mahaggataṃ cittaṃ, pañcābhiññāvivajjitaṃ;
130一切皆属出世间境界,个别应当分辨体认。
Sabbaṃ lokuttarañceti, ekekārammaṇaṃ bhave.
170
170.
132个别境界,此六者当知悉而分别审察;
Ekekārammaṇaṃ chakka-midaṃ ñeyyaṃ vibhāvinā;
133所谓五境界,乃心所三种为体。
Pañcārammaṇikaṃ nāma, manodhātuttayaṃ bhave.
171一百七十一。
171.
135欲界之心种种,有四十四种各异。
Kāmāvacaracittāni, cattālīsaṃ tathekakaṃ;
136各种神通皆悉,称为六种神殊力。
Abhiññāni ca sabbāni, chaḷārammaṇikāniti.
172一百七十二。
172.
138心有九种所属七识法界,
Cittaṃ navavidhaṃ hoti, sattaviññāṇadhātusu;
139并于后三分划分,善恶等分别具足。
Pacchimañca tidhā katvā, kusalākusalādito.
173一百七十三。
173.
141如同善恶果报不同,因其果报与业行差别,
Puññāpuññavaseneva , vipākakriyabhedato;
142此差别共有三十七种,是由心识界的不同所起。
Chasattatividho bhedo, manoviññāṇadhātuyā.
174一百七十四。
174.
144将心界分为两种,因果报与业行的差别,
Manodhātuṃ dvidhā katvā, vipākakriyabhedato;
145依过去九种所作,心共有十种不同。
Navadhā pubbavuttehi, dasadhā hoti mānasaṃ.
175
175.
147将二界分别为三,继而智者又识别后者;
Dhātudvayaṃ tidhā katvā, pacchimaṃ puna paṇḍito;
148心有十一种类别,借此而加以明示。
Ekādasavidhaṃ cittaṃ, hotīti paridīpaye.
176
176.
150对于心识界,亦或善、恶等多种,
Manoviññāṇadhātumpi, kusalākusalādito;
151析分为四种,庄严称述十二类别。
Catudhā vibhajitvāna, vade dvādasadhā ṭhitaṃ.
177一百七十七。
177.
153于有情中,心识表现出十四种状态,因十四处不同而异;
Bhave cuddasadhā cittaṃ, cuddasaṭṭhānabhedato;
154亦生起接合的诸生,及断离衰减的现象。
Paṭisandhibhavaṅgassa, cutiyāvajjanassa ca.
178一百七十八。
178.
156五种见闻等,令心断然放弃;
Pañcannaṃ dassanādīnaṃ, sampaṭicchanacetaso;
157并以意志力克胜困扰,令心清净无染。
Santīraṇassa voṭṭhabba-javanānaṃ vasena ca.
179
179.
159由于心所缘境不同,因而立场各异;
Tadārammaṇacittassa, tatheva ṭhānabhedato;
160由此,心以十三种类分别,因此得以显现。
Evaṃ cuddasadhā cittaṃ, hotīti paridīpaye.
180
180.
162因地位众生不同而转;
Bhūmipuggalanānātta-vasena ca pavattito;
163此心多种多样,因而加以分别揭示。
Bahudhā panidaṃ cittaṃ, hotīti ca vibhāvaye.
181
181.
165于此一切法中,
Ekavidhādinaye panimasmiṃ,
166如实明了善巧智慧者,即此比丘;
Yo kusalo matimā idha bhikkhu;
167其所称说的义理,究竟圆满,
Tassabhidhammagatā pana atthā,
168宛若掌中宝珠般圆润不缺。
Hatthagatāmalakā viya honti.
169如是,于《阿毗达摩入门》中,名为「一法等之解说」
Iti abhidhammāvatāre ekavidhādiniddeso nāma
170第四品。
Catuttho paricchedo.