← 文献总目录

13. 第十三章

abh06t.nrf39 · 静态文献页 · 217 段 · 打开交互阅读器

113. 第十三品
13. Terasamo paricchedo
2流出果分别
Nissandaphalavibhāgo
1792一七九二
1792.
2既说“毗钵舍那之流出”,此后;
Vipassanāya nissandamiti vuttamito paraṃ;
3我将次第宣说诸谛的现观等。
Saccānaṃ paṭivedhādiṃ, pavakkhāmi yathākkamaṃ.
1793一七九三。
1793.
5遍知、断除、作证与修习;
Pariññā ca pahānañca, sacchikiriyā ca bhāvanā;
6于苦等诸谛中,说有四种应作之事。
Iti dukkhādisaccesu, kiccamāhu catubbidhaṃ.
1794
1794.
8此后,于道之刹那,他将成就这一切。
Taṃ sabbaṃ maggakālamhi, karissati tato paraṃ;
9由于在果中应作已止息,如何说为‘已作’?
Paṭipassaddhakiccattā, kataṃ hoti phale kathaṃ.
1795
1795.
11犹如被截断的多罗树果,已断随眠之根;
Chinnatālo phalasseva, chinnānusayamūlakā;
12五蕴不再堪为颠倒转起之所依。
Khandhā nālamadhiṭṭhānaṃ, vipallāsapavattiyā.
1796
1796.
14以全然相违故,四道生起;
Accantapaṭipakkhattā, catumaggapavattiyā;
15烦恼便不再生起,犹如烧焦的种子不出芽。
Paraṃ klesā na jāyanti, daḍḍhabījaṅkuraṃ yathā.
1797
1797.
17以出离果的差别,互为缘;
Niyyānaṭṭhavisesena, aññamaññassa paccayo;
18道即是道的修习,或于再生之际亦复如是。
Maggova maggaṃ bhāveti, jāyamānotha vā puna.
1798
1798.
20于道转起之相续中,即名为修习。
Maggappavattisantāne , bhāvanāti pavuccati;
21以现前之道,彼事悉皆成就。
Vattamānena taṃ kiccaṃ, nipphāditamasesato.
1799
1799.
23如是,三种谛由作用而通达;
Iti tīṇipi saccāni, kiccato paṭivijjhati;
24正在作证涅槃时,道于同一刹那俱起。
Nibbānaṃ sacchikubbanto, maggo ekakkhaṇe saha.
1800
1800.
26而此处,由作用的现起,称为通达;
Kiccappavattito cettha, paṭivedhoti vuccati;
27此道成就之,出离而趣入寂静之境。
Tañca sādheti maggoyaṃ, niyyanto santigocaro.
1801一八〇一
1801.
29舍弃诸行之后,开始此道而趋向涅槃。
Pariccajitvā saṅkhāre, maggassārabbha nibbutiṃ,
30在诸谛中,唯出离被说为义务的成就。
Niyyānameva saccesu, kiccasādhanamīritaṃ.
18021802
1802.
32因为唯有道出离,其余皆是它的助缘;
Maggo eva hi niyyāti, sesā tassopakārakā;
33诸禅那法于入定,诸菩提分于觉悟。
Appentā jhānadhammā ca, bujjhantā bodhipakkhiyā.
18031803
1803.
35因此,他们特别阐明:正是从此而出起。
Tasmā tasseva vuṭṭhānaṃ, pakāsenti visesato;
36如何通过三解脱而从诸蕴与诸烦恼中解脱。
Khandhehi ca kilesehi, vimokkhattayato kathaṃ.
1804一八〇四。
1804.
38然而,不论于何处、以何种方式作意之后,
Katvānābhinivesaṃ tu, yattha tattha yathā tathā;
39把握了地法之后,进而再修于观。
Bhūmidhammaṃ pariggayha, vipassitvā tato paraṃ.
1805一八〇五。
1805.
41若从何处出起,皆以无常而出起;
Yato kutoci vuṭṭhānaṃ, yadi hoti aniccato;
42以殊胜的信根,成为胜解多者。
Hutvādhimokkhabahulo, saddhindriyavisesato.
1806
1806.
44以无相解脱为出离者,是有情;
Animittavimokkhena, niyyanto sattapuggalo;
45初阶为信随行者,中阶为信解脱者。
Saddhānusārī paṭhame, majjhe saddhāvimuttako.
1807
1807.
47最终,如来称说此人为“慧解脱者”;
Ante paññāvimuttoti, tamīrenti tathāgatā;
48见诸行是苦而从中出起,此人即是。
Saṅkhāre dukkhato disvā, vuṭṭhahanto sa puggalo.
1808一八零八。
1808.
50轻安增上者,由得定根故。
Passaddhibahulo hutvā, samādhindriyalābhato;
51如是依无愿,得出三有界。
Tathevāppaṇihitena, niyyanto tividho bhave.
1809一八〇九。
1809.
53从无我出起,由多修明觉故;
Anattato vuṭṭhahitvā, vedabāhulyayogato;
54由此以空解脱导引,以慧根为最胜。
Suññatenātha niyyanto, paññindriyavisesato.
1810一八一〇。
1810.
56先是随法行者,次则是见至者;
Dhammānusārī paṭhame, diṭṭhippatto tato paraṃ;
57最后而立慧解脱者,智者们亦阐明这两条道路。
Ante paññāvimuttoti, tampi dīpenti paṇḍitā.
1811一八一一。
1811.
59由不动安止定所起的殊胜名身
Āneñjapādakajjhāna-nāmakāyavisesato ;
60亲证涅槃已,中间有六种身证者。
Sacchikatvāna nibbānaṃ, majjhe cha kāyasakkhino.
1812
1812.
62由无色界道与不动道,及由色界道
Arūpato ca maggena, āneñjena ca rūpato;
63解脱者即俱分解脱的阿罗汉。
Vimutto ubhatobhāga-vimutto arahā bhave.
1813
1813.
65成为三解脱门,由此成就出起;
Tivimokkhamukhībhūtā, iti vuṭṭhānasādhikā;
66观又能成就七种补特伽罗的差别。
Sattapuggalabhedañca, sampādeti vipassanā.
1814
1814.
68信,依诸法真实本性而得胜解;
Adhimuccati saddhā ca, yathāvatthusabhāvato;
69于一切所知法,慧能通达。
Ñeyyadhammesu sabbattha, paññā ca paṭivijjhati.
1815
1815.
71因此,信与慧以抉择事理为相。
Tasmā saddhā ca paññā ca, vatthunicchayalakkhaṇā;
72此三相观照依于所缘而建立。
Vatthuppatiṭṭhitā cāyaṃ, tilakkhaṇavipassanā.
1816一八一六。
1816.
74因此,以信为重的瑜伽行者,见到粗显之相后,
Tasmā saddhādhuro yogī, disvoḷārikalakkhaṇaṃ;
75此后,他对微细的“无我”等法生起胜解。
Tato paramanattāti, sukhume adhimuccati.
1817一八一七。
1817.
77而对如此胜解的他,或唯仅具信者;
Tassevamadhimuttassa, saddhā vā pana kevalā;
78定根等增上者,成为出起之契机。
Samādhindriyādhikā ca, vuṭṭhānaghaṭikā bhave.
1818一八一八
1818.
80以慧为重任的观照者,为舍断粗相之痴。
Thūlalakkhaṇamohāya, paññādhure vipassato;
81触及法之自性后,即通达微细。
Dhammasabhāvamāhacca, sukhumaṃ paṭivijjhati.
1819一八一九
1819.
83因此,对于以信为轭者,最初有两种出起;
Tasmā saddhādhurasseva, vuṭṭhānadvayamādito;
84对于信心已随行之人,智慧便得完全圆满。
Ante saddhānugatassa, paññā suparipūrati.
1820
1820.
86然而,有些阿阇梨却说,那是慧重者的余分;
Paññādhurassa sesanti, keci ācariyā pana;
87他们对名为“重任结合”之义,在诸出起中作了阐明。
Dhurasaṃsandanaṃ nāma, vuṭṭhānesu vibhāvayuṃ.
1821
1821.
89极七返者,
Sattakkhattuparamo ca,
90家家者,
Kolaṃkolo tathāparo;
91一种子者,如此三种。
Ekabījīti tividho,
92即称为须陀洹。
Sotāpanno pavuccati.
1822
1822.
94此人仅一次还来此世间后,
Sakiṃdeva imaṃ lokaṃ, āgantvā puna puggalo;
95以斯陀含之名,称为第二果。
Sakadāgāmināmena, dutiyopi pakāsito.
1823
1823.
97中般涅槃者,及生般涅槃者;
Antarāparinibbāyī , upahaccāparo tathā;
98无行般涅槃者、有行般涅槃者、上流般涅槃者,总此五种。
Asaṅkhāraṃ sasaṅkhāraṃ, uddhaṃsototi pañcadhā.
1824
1824.
100不还果为第三,阿罗汉果为第四。
Anāgāmī ca tatiyo, catuttho arahāti ca;
101住果者有四种,住道者随后亦有四种;
Itthaṃ phalaṭṭhā cattāro, maggaṭṭhā ca tatopare.
1825
1825.
103依修习之次第,及随顺通达;
Bhāvanāpariyāyena , paṭivedhānurūpato;
104有四双,八辈修行者。
Cattāro ca yugā honti, aṭṭha cāriyapuggalā.
1826
1826.
106以最初道,于一切处断除见与疑;
Diṭṭhikaṅkhā pahīyanti, ādimaggena sabbathā;
107其余导向恶趣的恶业亦被断除。
Apāyagamanīyampi, pāpamaññaṃ pahīyati.
1827
1827.
109以一来道,粗烦恼如是灭尽;
Sakadāgāmimaggena, khīyantoḷārikā tathā;
110以不来道,一切欲垢皆已断除。
Anāgāmikamaggena, kāmadosāva sabbathā.
1828一八二八。
1828.
112以阿拉汉道,一切烦恼皆彻底灭尽。
Arahattena sabbepi, klesā khīyanti sabbathā;
113智者当知,烦恼之断除乃随其相应。
Klesahāni yathāyoga-miti ñeyyā vibhāvinā.
1829一八二九。
1829.
115四无碍解:于义、于法、于词、于辩——
Paṭisambhidā catasso, atthe dhamme niruttiyaṃ;
116于辩才中,智者宣说差别智。
Paṭibhāne ca bhāsanti, ñāṇaṃ bhedagataṃ budhā.
1830一八三零。
1830.
118因、果与涅槃,及另一所说之义;
Hetupphalañca nibbānaṃ, bhāsitattho tathāparo;
119以及所作,此五种以‘义’之名而说。
Pākākriyāti pañcete, atthanāmena bhāsitā.
1831一八三一。
1831.
121因、圣道,以及另一种所说;
Hetu cāriyamaggo ca, bhāsitañca tathāparaṃ;
122善与不善,这五种法已得阐明。
Kusalākusalañceti, pañca dhammo pakāsito.
1832一八三二。
1832.
124如是,于此十种差别中,义与法相应开示;
Tatthevaṃ dasadhā bhede, atthadhamme yathārahaṃ;
125凡是依自性而有的表达,即被称为‘词源’。
Yo vohāro sabhāvena, sā niruttīti sammatā.
1833一八三三
1833.
127依各自的行境、作用等差别而区分,于诸处,
Taṃtaṃgocarakiccādi-bhedabhinnaṃ tahiṃ tahiṃ;
128正在转起的那种智,即称为无碍解。
Pavattamānaṃ yaṃ ñāṇaṃ, paṭibhānaṃ tamīritaṃ.
1834一八三四
1834.
130前世的修行与多闻,
Pubbayogo bāhussaccaṃ,
131地方语言与圣典
Desabhāsā tathāgamo;
132遍问与证得
Paripucchā cādhigamo,
133依止与善友具足
Nissayo mittasampadā.
1835一八三五。
1835.
135如是获得这些亲依止后,无碍解便生起;
Iccūpanissayaṃ laddhā, bhijjati paṭisambhidā;
136或在无学地,或在有学地。
Asekkhabhūmiyaṃ vātha, sekkhabhūmiyameva vā.
1836一八三六。
1836.
138由忆持、由圣典,亦由所缘;
Sarassato āgamato, tathālambaṇatopi ca;
139智者开显名之生起,及果之三种。
Nāmuppattiṃ pakāsenti, phalassa tividhaṃ budhā.
1837一八三七。
1837.
141由此有三种等至:预流果等;
Tidhā tato samāpatti, sotāpattiphalādikā;
142即空、无相与无愿。
Suññatā cānimittā ca, tathāppaṇihitāti ca.
1838一八三八
1838.
144若欲依前述方法证入者,
Tañca vuttanayeneva, samāpajjitumicchato;
145对于观照诸行的人,自证其果。
Vipassantassa saṅkhāre, phalamappeti attano.
1839一八三九
1839.
147然而,证得色界与无色界定者,能入灭尽定;
Nirodhaṃ tu samāpattiṃ, rūpārūpassa lābhako;
148阿那含与阿拉汉各依其方式而入。
Samāpajjatānāgāmī, arahā ca yathā tathā.
1840一八四零。
1840.
150依序进入色界定与无色界定后,
Rūpārūpasamāpattiṃ, samāpajja yathākkamaṃ;
151出定后,便于那些诸行处一一观照。
Vuṭṭhahitvā vipassanto, tattha tattheva saṅkhate.
1841一八四一
1841.
153令止与观双运并行后
Yuganandhaṃ pavattetvā, samathañca vipassanaṃ;
154达到无所有处后,从此更向上。
Yāvākiñcaññāyatana-mitthaṃ patvā tato paraṃ.
1842一八四二。
1842.
156于所应决意之事已作决意,并如理作意之后,
Adhiṭṭheyyamadhiṭṭhāya, katvābhogaṃ yathārahaṃ;
157贤者证入道果等至。
Maggārūpasamāpattiṃ, samāpajjati paṇḍito.
1843一八四三
1843.
159从那时起,在两个心生起之后,他触及灭尽;
Tato nirodhaṃ phusati, cittuppādadvayā paraṃ;
160他如此心意不显现,故称为灭尽。
Tassevaṃ manasābhāvo, nirodhoti pavuccati.
1844一八四四。
1844.
162其出定被阐明为果心生起;
Phalacittasamuppādā, vuṭṭhānaṃ tassa dīpitaṃ;
163从此截断有分之后,智者便省察。
Tato bhavaṅgaṃ chetvāna, paccavekkhati buddhimā.
18451845。
1845.
165如此,具足众多功德、殊胜的慧修习,
Iccānekaguṇādhāraṃ, paññābhāvanamuttamaṃ;
166有智的瑜伽者,若希求自利,应当修习。
Bhāveyya matimā yogī, patthento hitamattano.
1846一八四六。
1846.
168如此,善成就此戒清净、心清净与
Itthaṃ susampāditasīlacitta-
169慧清净,令其得以成就;
Paññāvisuddhī paṭipādayantā;
170已证正觉,离诸忧苦,
Patvāna sambodhimapetasokā,
171恒久护持最上安稳。
Pālenti sotthiṃ paramaṃ cirāya.
1847一八四七。
1847.
173他们已达最上,极生喜悦,
Te pattipattā paramappatītā,
174洗净烦恼垢秽的大仙们;
Pakkhālitaklesamalā mahesī;
175因具足极纯净之功德,
Accantavodātaguṇoditattā,
176为世间最上应供者。
Lokassa hontuttamadakkhiṇeyyā.
179如是,在《名色分别》中,名为“流出果分别”
Iti nāmarūpaparicchede nissandaphalavibhāgo nāma
180第十三品。
Terasamo paricchedo.
181且一切观分别已完全圆满。
Niṭṭhito ca sabbathāpi vipassanāvibhāgo.
182结语
Nigamanakathā
1848一八四八。
1848.
178至此,最初所承诺的“我当宣说”,
Ettāvatā paṭiññāto, pavakkhāmīti ādito;
179这部《名色分别》,我已圆满完成。
Nāmarūpaparicchedo, pariniṭṭhāpito mayā.
1849一八四九。
1849.
181所分别者恰为十三品,以及七颂余;
Teraseva paricchedā, vibhattā satta sādhikā;
182《名色分别》中,诸诵分已阐明。
Nāmarūpaparicchede, bhāṇavārā pakāsitā.
1850一八五〇。
1850.
184阿毗达摩胜义、止与观,
Abhidhammaparamatthā, samatho ca vipassanā;
185各各分别——此中,当知有三种分判。
Visuṃ visuṃ vibhattāti, vibhāgettha tidhā matā.
1851一八五一。
1851.
187彼明与解脱,存于智者心中;
Soyaṃ vijjāvimokkhā ca, hadayesu vibhāvinaṃ;
188于此教法中,为寻求者所喜爱而安住。
Vallabhattamadhiṭṭhāya, sāsanettha gavesinaṃ.
1852一八五二。
1852.
190智者如日光,驱散心中黑暗,
Manogatatamuddhaṃsī, raviraṃsīva paṇḍito;
191愿于正法宝藏中,长久示现光明。
Dassetu ciramālokaṃ, saddhammaratanālaye.
1853一八五三
1853.
193于胜义中得聪慧,于行道中得善巧。
Paṇḍiccaṃ paramatthesu, pāṭavaṃ paṭipattiyaṃ;
194这是比丘们于善逝教法中所希求的。
Patthayantena bhikkhūna-mitthaṃ sugatasāsane.
18541854
1854.
196此《名色分别》,不混杂、不紊乱;
Nāmarūpapariccheda-masaṃkiṇṇamanākulaṃ;
197为利益而行者之所行,我所成就之善业。
Kubbatā hitakāmena, sukatena katena me.
18551855
1855.
199如大须弥山般的殿堂,以大塔为庄严;
Mahāmerunibhaṃ gehaṃ, mahācetiyabhūsitaṃ;
200大寺之中,有攀爬大菩提树的盛大庆典。
Mahāvihāramāruḷha-mahābodhimahussavaṃ.
1856
1856.
202长久为苦行者所居,足以庄严无比;
Alaṅkātuṃ pahontālaṃ, cirakālaṃ tapodhanā;
203是楞伽岛的庄严,离诸垢秽之处。
Laṅkādīpassalaṅkāraṃ, kalaṅkāpagatālayaṃ.
1857
1857.
205《名色分别》
Nāmarūpaparicchedo,
206愿无障难,如是
Antarāyaṃ vinā yathā;
207此于世间已圆满
Niṭṭhitoyaṃ tathā loke,
208意乐圆满,贤善成就。
Niṭṭhantajjhāsayā subhā.
215如是,由阿努楼陀阿阇梨所造
Iti anuruddhācariyena viracitaṃ
216《名色分别论》已圆满。
Nāmarūpaparicchedapakaraṇaṃ niṭṭhitaṃ.
217礼敬彼世尊、阿拉汉、正自觉者
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa