← 文献总目录

11. 第十一章

abh06t.nrf37 · 静态文献页 · 420 段 · 打开交互阅读器

1第十一章
11. Ekādasamo paricchedo
2观的分别
Vipassanāvibhāgo
1506
1506.
2责任的发起有二种,地许为三种;
Dvidhā samuṭṭhānadhurā, tividhā bhūmiyo matā;
3依止有三种,而身有四种。
Tividhābhinivesā ca, sarīraṃ tu catubbidhaṃ.
1507
1507.
5于诸行中,随宜有三种修习;
Tividhā bhāvanā tattha, saṅkhāresu yathārahaṃ;
6由二种相着手,审察三相。
Duvidhākāramārabbha, nijjhāyati tilakkhaṇaṃ.
1508一五零八。
1508.
8以十八种相加以区分,十种状态得到阐明;
Aṭṭhārasākārabhinnā, dasāvatthā vibhāvitā;
9三种分别成就无上的三解脱。
Tidhā vibhāgā sādheti, vimokkhattayamuttamaṃ.
1509一五零九。
1509.
11四圣谛的证悟,七种圣者。
Catusaccapaṭivedhā, sattaṭṭhāriyapuggalā;
12烦恼的断除,如其所应;四种无碍解。
Klesahānī yathāyogaṃ, catasso paṭisambhidā.
1510
1510.
14等至有三种,及同样的灭尽定。
Tividhā ca samāpatti, nirodhā ca tathāparā;
15教法通达者说,此即是它的等流果;
Nissandaphalamiccāhu, tassā sāsanakovidā.
1511
1511.
17智者称之为‘观修习’;
Vipassanābhāvanāya-miti bhāsanti paṇḍitā;
18今依次第,我将开示其义理。
Tamidāni pavakkhāmi, yathānukkamato kathaṃ.
1512
1512.
20把握地法之道,行于审察的瑜伽行者;
Bhūmidhamme pariggayha, vicinantassa yogino;
21以念住与奢摩他,或由止而生起毗婆舍那。
Satiyā samathā vātha, samuṭṭhāti vipassanā.
1513
1513.
23彻见自性,修习正法;
Sabhāvapaṭivedhe ca, saddhammapaṭipattiyaṃ;
24担负重担者说,慧与信二者是其重担。
Paññāsaddhādvayaṃ tassā, dhuramāhu dhurandharā.
1514
1514.
26对三地诸法自性及其缘的把握。
Tebhūmakasabhāvānaṃ, sappaccayapariggaho;
27此名为‘知遍知’,被视为第一地。
Ñātapariññā nāmāyaṃ, bhūmīti paṭhamā matā.
1515
1515.
29以聚观察,见生灭;
Kalāpato sammasanaṃ, udayabbayadassanaṃ;
30此名为‘度遍知’,称为第二地。
Pariññātīraṇā nāma, dutiyā bhūmi bhāsitā.
1516一五一六。
1516.
32断遍知为地,此后称为第三地;
Pahānapariññā bhūmi, tatiyāhu tatoparaṃ;
33坏灭等智即是如此,名为三地。
Bhaṅgādiñāṇamiccevaṃ, tividhā bhūmiyo matā.
1517一五一七。
1517.
35此处依刹那、相续与长时而说;
Khaṇasantatiaddhāna-vasenettha samīritā;
36无常、苦与无我,是三种执著。
Aniccā dukkhānattāti, tividhābhinivesanā.
1518一五一八。
1518.
38见清净、度疑清净、道非道智见清净;
Diṭṭhikaṅkhāvitaraṇā, maggāmaggapaṭippadā;
39这四种清净,说名为身。
Visuddhiyo catassopi, sarīranti nidassitā.
1519一五一九。
1519.
41自相确立,缘起决断;
Salakkhaṇavavatthānaṃ, paccayākāranicchayo;
42邪道回避,三法印观。
Kummaggaparihāro ca, tilakkhaṇavipassanā.
1520一五二〇。
1520.
44因此,由于特征各不相同,纵使在同一个刹那,也能证得;
Iti lakkhaṇabhinnattā, labbhantekakkhaṇepi ca;
45诸清净即是如此,由已作因缘的如来,逐一次第所宣说。
Desitā hetubhūtena, kamenevaṃ visuddhiyo.
15211521。
1521.
47戒清净等的传承,也是如此;
Sīlabbisuddhiādīnaṃ, tathā sāva paramparā;
48是为阐明心清净等的意义而说。
Cittabbisuddhiādīnamatthāyāti pakāsitā.
1522
1522.
50观见可见诸法之自性者,即见缘之安立;
Dissamānasabhāvānaṃ, passanto paccayaṭṭhiti;
51已脱诸障者,则修习禅定。
Paripanthavimutto hi, paṭipādeti bhāvanaṃ.
1523
1523.
53然而,于行道之瑜伽行者,更为殊胜。
Tathāpi ca visesena, paṭipannassa yogino;
54因诸处各各明了故,如何依处而作分别?
Tattha tattha vibhūtattā, ṭhānato bheditā kathaṃ.
1524
1524.
56或以色为先行,或以名为先行;
Rūpapubbaṅgamaṃ vātha, nāmapubbaṅgamaṃ tathā;
57或内或外,依显著之法而观;
Ajjhattaṃ vā bahiddhā vā, yathāpākaṭadhammato.
1525
1525.
59以名色等分别,把握地等诸法。
Nāmarūpādibhedena, bhūmidhammapariggaho;
60这称为见清净,因为舍断了‘我见’。
Vuttā diṭṭhivisuddhīti, attadiṭṭhippahānato.
1526
1526.
62依缘而生起,依彼缘而有彼性者;
Āhacca paccayuppannā, tathā tabbhāvabhāvino;
63当如理观察诸行时,它们便如此转起。
Pavattantīti saṅkhāre, passato pana yoniso.
1527
1527.
65能把握缘的智慧,即是对名色之转起;
Paccayaggāhinī paññā, nāmarūpappavattiyā;
66依此而超越疑惑,故说为‘度疑’。
Kaṅkhā taranti tāyāti, kaṅkhāvitaraṇā matā.
1528
1528.
68无常、苦、无我,乃依缘而转起;
Aniccā dukkhānattāti, paccayāyattavuttito;
69以聚略摄,诸行遍察。
Saṅkhipitvā kalāpena, sammasīyanti saṅkhatā.
1529
1529.
71生灭之相,亦成就三相;
Uppādavayabhāvopi, lakkhaṇattayasādhako;
72从缘起之理,殊胜彰显。
Paccayākāramārabbha, lakkhīyati visesato.
1530
1530.
74因此,遍察智即对生灭的观察;
Tasmā sammasanañāṇaṃ, udayabbayadassanaṃ;
75而度疑清净,则摄在清净之中。
Kaṅkhāvitaraṇāyaṃ tu, saṅgayhati visuddhiyaṃ.
1531
1531.
77其中,回避杂染与散乱,是远离邪道;
Tattha saṃklesavikkhepaṃ, kummaggaṃ parivajjato;
78名为‘道非道清净’的智见,如是宣说。
Maggāmaggavisuddhīti, ñāṇadassanamīritaṃ.
1532
1532.
80然后,他们宣说无染的生灭观智;
Tato kathenti akliṭṭhamudayabbayadassanaṃ;
81以‘行道智见清净’为始而说。
Ādiṃ katvā paṭipadāñāṇadassanasuddhiyaṃ.
1533
1533.
83如实确定缘与缘所生法的自性。
Paccayapaccayuppanne, yathāvatthuvavatthite;
84为求断除者,依出离行道而说。
Pahātumīhamānānaṃ, niyyānapaṭipattito.
1534
1534.
86因为随烦恼清净之后,又再观照生灭。
Upaklesavisuddho hi, punadevodayabbayaṃ;
87确立之后,即以坏灭等智而行道。
Adhiṭṭhahitvā bhaṅgādi-ñāṇehi paṭipajjati.
1535
1535.
89同样地,对于新生和正在坏灭的诸法,观照者;
Tathā cābhinavuppanne, bhijjamāne vipassato;
90为悚惧所牵引之智,随逐坏灭等相。
Saṃvegakaḍḍhitaṃ ñāṇaṃ, bhaṅgādimanutiṭṭhati.
1536
1536.
92先前已转起的杂染,正是恶趣生起之因;
Tato pubbe pavattā hi, saṃklesāpāyasambhavā;
93“行道清净”并不涵盖修习。
Paṭipattivisuddhīti, na saṅgayhati bhāvanā.
1537
1537.
95成就者圆满此四种清净;
Sampādento paniccetā, catassopi visuddhiyo;
96应如何修习无常、苦、无我这三种?
Aniccā dukkhānattāti, bhāveyya tividhā kathaṃ.
1538一五三八。
1538.
98缘与缘所生,生已随即灭;
Paccayapaccayuppannā, jātānantarabhedino;
99无常坏灭,崩解消逝。
Aniccā ca pabhaṅgū ca, palujjanti cavanti ca.
15391539.
1539.
101不坚无实,坏灭毁坏;
Addhuvā ca asārā ca, vibhavā ca vināsino;
102有为、变易法,暂存不久。
Saṅkhatā vipariṇāma-dhammā ittarakālikā.
1540一五四〇。
1540.
104灭尽法、消逝法,速疾流转;
Khayadhammā vayadhammā, lahukālappavattino;
105如是诸法,暂时短住。
Tāvakālikadhammā ca, parittaṭṭhitikā tathā.
1541一五四一。
1541.
107为三刹那所限定,前后各异;
Khaṇattayaparicchinnā, pubbāparavicittakā;
108以灭尽为先导,绝非恒常。
Purakkhatā nirodhassa, sassatā na kudācanaṃ.
1542
1542.
110生起是为衰灭,非为增长;
Jāyanti parihānāya, na tu jāyanti vuddhiyā;
111方生即衰而暂住,衰坏则以灭为归。
Jiyyamānāva tiṭṭhanti, jiṇṇā bhaṅgaparāyaṇā.
1543
1543.
113本无而忽生,不从任何处来;
Ahutvāyevuppajjanti, na kutocipi āgatā;
114既生而还灭,亦不积存于何处。
Hutvā antaradhāyanti, na tu katthaci sañcitā.
1544一五四四。
1544.
116依彼彼因缘和合,唯得生起。
Taṃ taṃ paccayasāmaggi-mattalābhāya nissitā;
117有灭法者生已,他们即灭。
Nirodhadhammā jāyanti, jātā byanti bhavanti te.
1545一五四五。
1545.
119犹如山间之河,亦如灯焰。
Yathā nadī pabbateyyā, yathā dīpasikhā tathā;
120疾速流转,生起即灭。
Sīghasīghaṃ pavattantā, uppajjanti vayanti ca.
1546一五四六。
1546.
122已生的诸行一一灭去,其余的诸行又相继生起;
Jātā jātā nirujjhanti, aññe aññe tu jāyare;
123它们无间地相续连接,令人不能如实了知其差别。
Avīci anusambandhā, na jānanti visesato.
1547一五四七。
1547.
125如此,明眼者以种种方式观照,
Iti nānappakārena, vipassanto vicakkhaṇo;
126智者善巧地令无常之修习圆满成熟。
Aniccabhāvanaṃ dhīro, paripāceti sādhukaṃ.
1548一五四八。
1548.
128他们恒常被苦与苦事所逼迫;
Dukkhā ca dukkhavatthū ca, abhiṇhaparipīḷitā;
129疾病、痈疮、箭刺,及灾祸与不幸。
Rogā gaṇḍā ca sallā ca, aghato ca upaddavā.
1549一五四九。
1549.
131恐怖、危难与苦的根源
Bhayopasaggāghamūlā,
132有漏的过患,皆已超越
Sāsavādīnavītitā;
133无庇护、无皈依、无救护
Aleṇāsaraṇātāṇā,
134是能杀害者、能致死者的诱饵。
Vadhakā mārakāmisā.
1550
1550.
136具生法者、老、病——
Jātidhammā jarābyādhi-
137皆蒙受忧与悲伤。
Sokopāyāsabhāgino;
138以悲泣为自性
Paridevasabhāvā ca,
139杂染则承受诸苦
Saṃklesā dukkhabhāgino.
1551一五五一。
1551.
141可厌、违逆,可怖、丑陋;
Jegucchā paṭikūlā ca, bībhacchā ca virūpino;
142卑劣、轻浮、低贱,恶臭,为愚人所亲近。
Ajaññā capalā hīnā, duggandhā bālasevitā.
1552一五五二。
1552.
144常为忧苦所间断,复被渴爱强力牵拽;
Sokantarikatāniccaṃ, taṇhāya kaḍḍhitā bhusaṃ;
145伶仃可怜堕恶趣,悲惨不幸,又遭毁坏与恼害。
Kapaṇā duggatā dīnā, vipannā ca vighātino.
1553一五五三。
1553.
147他们寻求自利,依托于种种因缘;
Attalābhaṃ gavesanti, taṃtaṃpaccayanissitā;
148此是究竟苦之依处,生已还复遭损恼。
Dukkhādhiṭṭhānamaccantaṃ, jātā puna vihaññare.
15541554。
1554.
150如同坠入火坑之人,饱受烦恼的烧灼之苦;
Aggikūpe nimuggāva, klesasantāpabhāgino;
151诸行犹如被利矛刺杀,恒常处于苦迫之中。
Oviddhā viya sattīhi, saṅkhārā niccadukkhitā.
1555一五五五。
1555.
153正出生者亦在衰老,正死去者刹那不停;
Jāyamānā ca jiyyantā, miyyantā ca khaṇe khaṇe;
154犹如必死之牲畜,被屠夫宰杀。
Pasukā viya niccammā, haññanti serikāturā.
1556一五五六。
1556.
156芝麻正如被碾的芝麻,甘蔗正如被榨的甘蔗;
Tilāni tilayanteva, ucchuyanteva ucchuyo;
157生灭之流转,常恒压迫着他们。
Udayabbayāvassaṃ te, pīḷayanti abhiṇhaso.
1557一千五百五十七。
1557.
159言辞悦意,却被颠倒所围困;
Manoramanavākārā , vipallāsaparikkhatā;
160威仪所覆,于苦不能安住;
Iriyāpathasañchannā, nopatiṭṭhanti dukkhato.
1558一千五百五十八。
1558.
162然而,在这些诸行之中,贪著感受之味者,
Saṅkhāresu panetesu, vedanāssādarodhino;
163他们为贪欲所缚,为痴迷所覆。
Sāva sandulasambaddhā, sammohaparivāritā.
1559一五五九。
1559.
165“这是苦,那也是苦”——轮回中的行者,
‘‘Aduṃ dukkhamidaṃ dukkha’’-miti saṃsāracārino;
166不知苦因,无智者流转。
Dukkhahetumajānantā, sambhamanti aviddasu.
1560一五六〇。
1560.
168不见乐相,为苦担所逼恼;
Sukhākāramapassantā, dukkhabhāranipīḷitā;
169愚者唯更求他苦,是祸患之分有者。
Patthenti dukkhamevaññaṃ, bālā byasanabhāgino.
1561一五六一。
1561.
171他们死此生彼,犹如猴子从一棵树枝攀向另一枝。
Cavantā upapajjantā, rukkhasākhaṃva makkaṭo;
172他们从一种苦中解脱,随即又执取另一种苦。
Dukkhamekaṃ vimuccanti, tato gaṇhanti cāparaṃ.
1562一五六二。
1562.
174他们长久忧伤,被渴爱之箭所洞穿;
Te dīgharattaṃ socanti, taṇhāsallasamappitā;
175陷于见网之中,随眠在慢柱上。
Diṭṭhipāsasamupetā, mānatthambhānusāyino.
1563一五六三。
1563.
177洞彻此因相后,具足观智的熟练者;
Tamākāraṃ paniccevaṃ, vipassanto visārado;
178令名为苦随观的修习得以成熟。
Dukkhānupassanaṃ nāma, paripāceti bhāvanaṃ.
1564一五六四。
1564.
180因为蕴、处、界是法住定则;
Dhammaṭṭhitiniyāmā hi, khandhāyatanadhātuyo;
181它们是无我、无常、有终的,远离了贪求与执取。
Anattāsassatantā ca, īhābhogavivajjitā.
1565一五六五。
1565.
183以目的为所依,而不令其造作;
Payojanamadhiṭṭhāya, na tu byāpārayanti ca;
184缘及缘所生,或为能生,或为所生。
Paccayapaccayuppannā, janetuṃ vātha jāyituṃ.
1566一五六六。
1566.
186尽管如此,当因缘和合时,它们便生起。
Tathāpi hetusāmaggi-sambhave sambhavanti te;
187以“此有故彼有,此无故彼无”的法则,相互转起。
Tabbhāvabhāvibhāvena, aññamaññapavattitā.
1567一五六七
1567.
189诸缘具足时,它们不能不生起;
Ajāyituṃ na sakkonti, sati paccayasambhave;
190然而,未得诸缘时,则永无生起。
Paccayānamalābhe tu, na jāyanti kudācanaṃ.
1568一五六八。
1568.
192于此,诸缘非有所期待而和合;
Na kiñcettha apekkhitvā, samaggā honti paccayā;
193和合之时,亦不能令其不生。
Na janetuṃ na sakkonti, samaggā ca kudācanaṃ.
1569一五六九。
1569.
195依所获之缘,它们便如是转起;
Yathāpaccayalābhena , pavattanti yathā tathā;
196既无守护者,亦无创造者,同样亦无所有者。
Rakkhitā vā vidhātā vā, natthi assāmikā tathā.
1570一五七〇。
1570.
198执取“我”与“我所”者,反令其变成另外的样子;
‘‘Ahaṃ mama’’nti gaṇhantā, pariṇāmenti aññathā;
199他们盗走信赖者的财物,令其败落、受欺诳。
Vissasantā harantete, parābhūtā palambhino.
1571
1571.
201空虚、空洞、空空如也,远离一切,毫无实质;
Rittā tucchā ca suññā ca, vivittā sāravajjitā;
202诸法唯以自相而分别,其中并无补特伽罗。
Salakkhaṇaparicchinnā, dhammā natthettha puggalo.
1572
1572.
204正在生者、正在老者、正在死者,皆是有为;
Jāyamānā ca jiyyantā, miyyamānā ca saṅkhatā;
205他们毫无自主地流转,于任何处皆无自在。
Vivasā parivattanti, vaso tesaṃ na katthaci.
1573一五七三。
1573.
207于他们之中,无有任何主宰者,亦无任何所有。
Na tesu kassacisseraṃ, na tesañcatthi katthaci;
208诸行非舍,亦无主宰。
Na cattanīti saṅkhārā, ādhipaccavivajjitā.
1574一五七四。
1574.
210犹如芭蕉叶卷成的筒,彼此相依而立;
Kadalīpattavaṭṭīva, aññamaññapatiṭṭhitā;
211它们成为俱生的积聚,并不显现为无我。
Sahajātagghanībhūtā, nopaṭṭhanti anattato.
1575一五七五。
1575.
213色依于非色,非色依于色;
Arūpanissitaṃ rūpaṃ, arūpaṃ rūpanissitaṃ;
214犹如天生的盲人与床椅,彼此相依而安立。
Jaccandhapīṭhasappīva, aññamaññavavatthitaṃ.
1576一五七六。
1576.
216正如机械由绳索所牵,此身机械如此运转;
Yantasuttena yantaṃva, kāyayantaṃ pavattati;
217于其中被名所引,并无自在之我。
Nāmāvakaḍḍhitaṃ tattha, natthi attā sayaṃvasī.
1577一五七七。
1577.
219由心之伸展而生,由风界所起;
Cetovipphāranipphannā, vāyodhātusamuṭṭhitā;
220威仪与表色的变化,被认为是护持者。
Iriyāpathaviññattivikārā pālakā matā.
1578一五七八
1578.
222因已拔除的受箭之变化与变易故
Oviddhavedanāsallavikārapariṇāmato;
223愚者心生妄想,计执为“我”
Bālānaṃ cittanipphannā, attāti parikappanā.
1579一五七九
1579.
225这仅是清净诸行的聚集,于此中无有众生可得;
Suddhasaṅkhārapuñjoyaṃ, nettha sattopalabbhati;
226依于种种缘,唯苦蕴生起。
Taṃ taṃ paccayamāgamma, dukkhakkhandhova jāyati.
1580一五八〇。
1580.
228以如是等种种方式,观为无我而修观者;
Evamādippakārehi, vipassanto anattato;
229即被称为修习无我之修习。
Anattabhāvanaṃ nāma, bhāvetīti pavuccati.
1581一五八一
1581.
231修习者以此三种方式,审察三特相;
Bhāvento tividhampetaṃ, nijjhāyati tilakkhaṇaṃ;
232依于相与转起,如其次第而发起。
Nimittañca pavattañca, samārabbha yathākkamaṃ.
1582一五八二。
1582.
234自得之相,各各依缘;
Attalābhanimittañca , taṃtaṃpaccayanissitā;
235由彼之有与彼之成为有,依相而得了知。
Tabbhāvabhāvibhāvena, lakkhīyanti nimittato.
1583一五八三
1583.
237正在生、正在老、正在死者,皆为有为法。
Jāyamānā ca jiyyantā, miyyamānā ca saṅkhatā;
238超越各自的状态,刹那刹那地转起。
Taṃ taṃ bhāvamatikkamma, pavattanti khaṇe khaṇe.
1584一五八四。
1584.
240因所依的状态,由此被称为“相”;
Hetunissayanākāro, nimittanti tato mato;
241转起的相,即是相续相,依刹那、相续及时分而有。
Pavattaṃ vattanākāro, khaṇasantatiaddhato.
1585一五八五。
1585.
243非旧有的新生起,即说为‘生起’;
Apubbābhinavuppatti, uppādoti pakāsito;
244前后次第的连接,即说为‘结生’。
Pubbāpariyasandhānaṃ, paṭisandhīti bhāsitā.
1586一五八六。
1586.
246为达成彼义而致力者,称为‘积累者’;
Āyūhantīti vuccanti, tadatthaṃ pana vāvaṭā;
247以如是等异名而称,虽有种种形态,亦皆为有为。
Iccādipariyāyehi, bahvākārāpi saṅkhatā.
1587一五八七。
1587.
249相、转起与所依处,它们归入摄集;
Nimitte ca pavatte ca, vatthuto yanti saṅgahaṃ;
250依此二种行相而始,三相得以确立。
Taṃ dvayākāramārabbha, patiṭṭhāti tilakkhaṇaṃ.
1588一五八八。
1588.
252依缘而起的诸法,以生灭为相;
Paccayādhīnadhammānaṃ, uppādavayalakkhitā;
253无常性、无相、无愿,在转起中并不显著。
Aniccatānimittaṭṭhā, pavattesu na pākaṭā.
1589一五八九。
1589.
255前后次第而现、不能同时的诸法,于自身中;
Pubbāparavicittānamasamatthānamattani;
256由依止而得成就,即可证其性弱。
Sannissayena nipphanno, bhāvadubbalyasādhako.
1590一五九零。
1590.
258因缘所成之法,即是诸行的无常性。
Hetusaṅkhātabhāvo hi, saṅkhārānamaniccatā;
259正在转起者,即显现其自身的自性。
Pavattamānā dasseti, taṃ sabhāvaṃ panattano.
1591
1591.
261诸行若是常恒坚固,为何仍须观待诸缘?
Niccā dhuvā ce saṅkhārā, kasmā pekkhanti paccaye;
262若本来无有,而后依缘而生,其中何有常性?
Ahutvā yadi nissāya, jātā kā tattha niccatā;
1592
1592.
264因获得因缘和合,而获得此自体。
Attalābhaṃ labhitvāna, hetusāmaggilābhato;
265他们将依他缘而得存活,那些自身羸弱者又怎能如此呢?
Yāpessanti tamaññatra, kathaṃ nāmattadubbalā.
1593一五九三。
1593.
267若不观察诸缘,便无有堪能之力;
Paccaye anapekkhitvā, yadi natthi samatthatā;
268对于自体的获得与存续,能以什么能力来守护?
Attalābhūpalābhāya, kiṃ samatthānupālane;
1594一五九四。
1594.
270因为诸缘是能生者,在它们聚集之后;
Janakā paccayānañhi, tadāyūhanato paraṃ;
271护持已开始,如弓弦释放之箭。
Parihāritumāraddhā, jiyā khittasaro yathā.
1595一五九五。
1595.
273如火焰出离轮转,如闪电出于云中;
Accīva vaṭṭinikkhantā, meghamuttāva vijjutā;
274诸法由缘所牵、由缘所弃,终归于坏灭。
Paccayuddhaṭavissaṭṭhā, dhammā bhaṅgaparāyaṇā.
1596一五九六。
1596.
276因此,观察相与行相之人,即是观照者;
Tasmā nimittamākāraṃ, passanto sa vipassako;
277确信“它们必定坏灭”者,即得解脱。
‘‘Vinassanti avassa’’nti, saddahanto vimuccati.
1597一五九七。
1597.
279正如瑜伽行者以无常随观如此修观,
Aniccato tathā hevaṃ, vipassantassa yogino;
280信解脱成为多数,此义已明示。
Saddhāvimokkha bāhulyaṃ, bhavatīti pakāsitaṃ.
1598一五九八。
1598.
282如是,于诸行法中,以相与因确定为无常。
Iti saṅkhāradhammesu, nimittākāranicchitaṃ;
283智者如理思惟无常相。
Aniccalakkhaṇaṃ dhīro, nijjhāyati niyāmato.
1599
1599.
285具有逼迫与怖畏之相,于流转中犹如苦;
Bādhakattabhayākārā, pavatte dukkhitā viya;
286正在流转的诸行,施予压迫,且带来怖畏。
Pavattamānā pīḷenti, saṅkhārā ca bhayāvahā.
1600
1600.
288超越那生起的崭新相状之后,
Uppādābhinavākāraṃ, atikkamma tato paraṃ;
289既已为老死之态而又正在坏灭,如何可称为乐?
Jarājaccaritā hutvā, bhañjamānā kathaṃ sukhā.
1601
1601.
291因此,恒常深观此流转之相,
Tasmā pavattamākāraṃ, nijjhāyanto nirantaraṃ;
292观见诸行是苦后,便舍弃对其的希求。
Saṅkhāre dukkhato disvā, hitvāna paṇidhiṃ tahiṃ.
1602
1602.
294此时,于积聚无所执著,不安已得止息,安乐自在;
Tadāyūhananissaṅgo, passaddhadaratho sukhī;
295多修禅定的瑜伽行者,即被称为寂静者。
Samādhibahulo yogī, vūpasantoti vuccati.
1603一六〇三。
1603.
297观察诸行造作、自在之相者,
Byāpāravasitākāraṃ, saṅkhārānaṃ vipassato;
298于相及转起中,现起为无我。
Nimitte ca pavatte ca, upaṭṭhāti anattato.
1604一六〇四。
1604.
300无我、依他而成,已超越自在力而转起;
Anattādhīnanipphannā, vasātītappavattino;
301有是羸弱、无坚实的,如何会是‘我’呢?
Bhāvadubbalyanissārā, kathamattā bhavissare.
1605
1605.
303如是通达彼者,了知无我之相;
Tamevaṃ paṭivijjhanto, maññatānattalakkhaṇaṃ;
304品味观智之味,于诸有中多怀悚惧。
Vipassanārasassādī, saṃvegabahulo bhave.
1606
1606.
306如是,对于已生的诸相,依其自性——
Iccāhacca pavattānaṃ, lakkhaṇānaṃ sabhāvato;
307于一一处予以确定,即对各别相之决断。
Vavatthito tattha tattha, taṃtaṃlakkhaṇanicchayo.
1607一六〇七
1607.
309同样地,对于明显的处所与作为因的处所,如理地
Tathāpipākaṭaṭṭhāne , hetubhūte ca yoniso;
310智者以慧确定诸相。
Vavatthapeti saṅkhāya, lakkhaṇāni vicakkhaṇo.
1608一六〇八。
1608.
312诸行以生灭相而被见,故确实是有为。
Uppādavayabhāvena, dissamānā hi saṅkhatā;
313通过前后刹那的差异,它们便显示出无常性。
Pubbāparavivekena, dassenti tadaniccataṃ.
1609一六〇九
1609.
315如是,善巧者观见变异时,
Tathā ca vipariṇāmaṃ, vipassanto visārado;
316对于由相与果所成就的义理,他胜解决定。
Nimittaphalanipphannaṃ, tamatthamadhimuccati.
1610一六一零。
1610.
318由于是苦生起之因,智者对于相也如此观察。
Dukkhappavattihetuttā, nimittamapi paṇḍito;
319他以带来怖畏相的方式,唯见诸行为逼迫。
Bhayāvahaniyāmena, bādhakanteva passati.
1611一六一一。
1611.
321如是,诸行若依缘而生起,
Tathā hi paccayārabbha, saṅkhārā nissayanti ce;
322此后,它们将为大怖畏所笼罩。
Tatovassaṃ bhavissanti, mahabbhayasamohitā.
1612一六一二
1612.
324灭法者生起,犹如箭刺之苦;
Nirodhadhammā jāyanti, sallaviddhāva dukkhitā;
325为老所迫而衰灭,犹如碎裂而摧折。
Jarāturā vipajjantā, bhijjantāva vighātino.
1613
1613.
327因此被视作无常,以苦之相而显现;
Tenevāniccato diṭṭhā, dukkhabhāvena khāyare;
328以其有为之故,自性即转而成苦。
Saṅkhatattā sabhāvo hi, dukkhāya parivattati.
1614
1614.
330而诸行又被确定为无常、是苦;
Aniccā puna saṅkhārā, dukkhāti ca vavatthitā;
331依无我的定则,呈现其自相。
Anattattaniyāmena, nidassenti salakkhaṇaṃ.
1615
1615.
333若依他缘而生灭,怎说是依于自我?
Kathaṃ attaparādhīnā, paccayuppannabhaṅgurā;
334又或必然败坏,迫令怖畏丛生。
Vipattiniyatā vātha, bādhamānā bhayāvahā.
1616
1616.
336约所断相而言,观照分为三种;
Āhaccākārabhedena, tividhā hi vipassanā;
337无常、苦与无我,此中是为决断。
Aniccā dukkhānattāti, ayamettha vinicchayo.
1617一六一七。
1617.
339这些为三种缘,依所断相而分别;
Tidhābhūtā paniccetā, pahānākārabheditā;
340名为大观者,有十八种,如何?
Mahāvipassanā nāma, aṭṭhārasavidhā kathaṃ.
1618一六一八。
1618.
342因缘和合所生者,即无常——此即三相。
Hetusāmagginipphannamaniccanti tilakkhaṇaṃ;
343观无常者,从常想中解脱。
Aniccataṃ vipassanto, niccasaññaṃ vimuñcati.
1619
1619.
345然而,观无常相者,
Aniccatāyādhiṭṭhānanimittaṃ pana passato;
346于无相中得解脱,是名无相随观。
Animitte vimuccantī, animittānupassanā.
1620
1620.
348观见诸行法之灭尽与消亡者,
Nirujjhamānadhammānaṃ, byantibhāvaṃ vipassato;
349断除集起,此即灭尽随观。
Samudayaṃ pajahantī, nirodhāanupassanā.
1621一六二一
1621.
351松弛、空虚、无坚实、脆弱、易坏,
Sithilā jātu nissārā, dubbalā lahughātino;
352了知“此是灭法”后,便从密集想中解脱。
Khayadhammāti saṅkhāya, ghanasaññaṃ vimuñcati.
1622一六二二
1622.
354思惟着:“超越自我的所得之后,它们便灭去。”
Attalābhamatikkamma, vayantīti vicintayaṃ;
355于此,他舍离执取,犹如母猪对待幼子。
Jahatāyūhanaṃ tattha, putte sūtipajā viya.
1623
1623.
357对于观见那无返转者之变异性的人,
Anavattitabhāvānaṃ, aññathattaṃ vipassato;
358于变异与转变之中,恒常想便即消退。
Vikārapariṇāmesu, dhuvasaññā virajjati.
1624
1624.
360修习所缘、彼所缘智及其坏灭
Ālambañca tadālamba-ñāṇabhaṅgañca bhāvayaṃ;
361以增上慧了知执取核心的执著后,便得解脱
Sārādānābhinivesaṃ, adhipaññāya muccati.
1625一六二五。
1625.
363如是,无常、无相,以及从尽、从灭之说。
Iccāniccānimittā ca, nirodhā ca khayā vayā;
364变异想,以及法随观。
Viparīṇāmādhisaññā, dhammānupassanāti ca.
1626一六二六。
1626.
366众生随观的差别,即是见无常相。
Sattānupassanābhedamaniccākāradassanaṃ;
367智者们阐明,如此为的是破除常想等。
Niccasaññādibhaṅgāya, paridīpenti paṇḍitā.
1627一六二七。
1627.
369由彼相为始,亦因广说故;
Taṃ tamākāramārabbha, tathā bāhulyavuttito;
370随彼相而行,其类别亦有七种。
Taṃlakkhaṇānugatā ca, bhedā tasseva sattadhā.
1628一六二八。
1628.
372舍弃乐想者,名为苦随观;
Sukhasaññaṃ nissajjantī, vuttā dukkhānupassanā;
373厌离者即厌离智,离欲者即离贪。
Nibbinnā nibbidāñāṇaṃ, virāgā rāgavajjitā.
1629一六二九。
1629.
375已生者名为无愿,如是舍弃愿求。
Jātāppaṇihitā nāma, muñcantī paṇidhiṃ tathā;
376无著无执者,即过患随观。
Nirālayābhinivesā, ādīnavānupassanā.
1630一六三零。
1630.
378这五种随观的分类,即是苦见。
Pañcānupassanābhedaṃ , tadidaṃ dukkhadassanaṃ;
379已阐明,为了摧破乐想等而转起。
Sukhasaññādibhaṅgāya, pavattanti pakāsitaṃ.
1631一六三一。
1631.
381观照无我者,从我想中解脱。
Anattato vipassanto, attasaññā vimuccati;
382断除我执后,继修空观而禅修。
Jahatattābhinivesaṃ, jhāyanto puna suññato.
1632一六三二。
1632.
384二种观照的差别,即是见无我相;
Dvayānupassanābhedamanattākāradassanaṃ;
385为令解脱,阐明我想之执著。
Attasaññābhinivesaṃ, vimokkhāya vibhāvituṃ.
1633一六三三。
1633.
387以舍弃而见诸行三相后,
Paṭinissaggato disvā, saṅkhāresu tilakkhaṇaṃ;
388舍离对有为的取著,趣入无为。
Jahanto saṅkhatādānaṃ, pakkhandati asaṅkhate.
1634一六三四。
1634.
390以如实智观照者,即得解脱;
Yathābhūtena ñāṇena, vipassanto vimuccati;
391从痴迷的执著中解脱,具足无颠倒之见。
Sammohābhinivesamhā, avipallatthadassano.
1635一六三五。
1635.
393从痴与耽著中解脱出来,是审察随观;
Mohatābhogavimuttā, paṭisaṅkhānupassanā;
394然而,舍断审察,正是以审察[诸行]之特相。
Jahantappaṭisaṅkhaṃ tu, paṭisaṅkhāya lakkhaṇaṃ.
1636一六三六。
1636.
396由于阐明名为“见”的过失,故从还灭的角度加以显示;
Diṭṭhisaṅkhātadosattā, vibhāvento vivaṭṭato;
397从结缚与执著中隐退者,得解脱。
Saṃyogābhinivesamhā, paṭilīno vimuccati.
1637一六三七。
1637.
399欲解脱智,名为舍离;
Muccītukamyatāñāṇaṃ, paṭinissaggasammataṃ;
400如实智,依缘起之理。
Yathā bhūtaṃ tathā ñāṇaṃ, paccayākāranissitaṃ.
1638一六三八。
1638.
402行舍智即是审察随观;
Saṅkhārupekkhāñāṇaṃ tu, paṭisaṅkhānupassanā;
403它名为“出起趣向”,被称为“回转”。
Vuṭṭhānagāminī nāma, vivaṭṭanti pavuccati.
1639一六三九。
1639.
405此四种与五者,从执取等开始即遭破坏。
Catassopi paniccetā, ādānādippabhañjitā;
406洞见三相之后,它们以种种方式转起。
Lakkhaṇattayamāhacca, pavattanti yathā tathā.
1640一六四〇
1640.
408依相为所缘,如是而转起,
Nimittamārabbha tathā pavattaṃ,
409瑜伽行者依此禅观三相;
Tilakkhaṇaṃ jhāyati yāya yogī;
410此三相分为这十八种差别,
Tamitthamaṭṭhārasabhedabhinnaṃ,
411智者称此为内观修习。
Vipassanābhāvanamāhu dhīrā.
16411641.
1641.
413此无上善妙的毗婆舍那之道,
Vipassanānayamimamuttamaṃ subhaṃ,
414已随顺胜者之教言而阐明;
Nidassitaṃ jinavacanānusārato;
415于心明了此最上饶益之法,
Vibhāvayaṃ manasi hitāvahaṃ paraṃ,
416必将证得无病之境。
Nirāmayaṃ padamanupāpuṇissati.
419如是,于《名色辨别》中名为“观的分别”。
Iti nāmarūpaparicchede vipassanāvibhāgo nāma
420第十一章。
Ekādasamo paricchedo.