← 文献总目录

10. 第十章

abh06t.nrf36 · 静态文献页 · 666 段 · 打开交互阅读器

第十章
10. Dasamo paricchedo
1其余业处分别
Sesakammaṭṭhānavibhāgo
1298一二九八。
1298.
3见到烦恼之贱,及安稳的状态与忍耐;
Byāpādādīnavaṃ disvā, khemabhāvañca khantiyaṃ;
4若具足无量之心,如何能调伏瞋恚?
Appamaññā tu bhāvento, vineyya paṭighaṃ kathaṃ.
1299一二九九。
1299.
6心中烦恼激起之瞋恚,
Cetosantāpano kodho,
7被剔除抑制之瞋恚;
Sampasādavikopano;
8生起肮脏污秽者,
Virūpabībhacchakaro,
9口出恶言毁辱者。
Mukhavaṇṇappadhaṃsano.
1300
1300.
11生起戒律懈怠者,心意散乱生起者;
Sīlakālussiyuppādo, cittavikkhepasambhavo;
12被智慧之光所破除者,修行受阻者。
Paññāpajjotaviddhaṃsī, paṭipattivibandhako.
1301一三〇一。
1301.
14不善引向者之道,恶结缚之索也,
Apāyekāyano maggo, pāpakaṇṭakabandhako;
15断绝正法之道者,彼为道门之关闭者。
Dhammamaggasamucchedī, maggadvārapidhānako.
1302
1302.
17以名色之杂染,破坏善根之本;
Yasovaṇṇavisaṅkhāro, guṇamūlappabhañjako;
18苦法之消灭,制造堕落之因。
Dukkhadhammasamodhāno, byasanopaddavākaro.
1303
1303.
20此为恶兆生成,断尽一切善法之相;
Dunnimittamidaṃ jātaṃ, sabbasampattidhaṃsanaṃ;
21如烟火闪现,毁灭天下万物。
Dhūmaketusamuppādo, sabbalokavināsako.
1304一三零四。
1304.
23诸善法之中,恶祸已然兴起;
Sabbakalyāṇadhammānaṃ, avamaṅgalamuṭṭhitaṃ;
24利益之志被断,障碍者聚集。
Hitārambhasamugghātī, antarāyasamāgamo.
1305一三零五。
1305.
26一切形象皆相违逆,一切分别皆缘由识破;
Sabbākārapaṭikkūlaṃ, sabbaviddesakāraṇaṃ;
27所生现象皆由逆境起,不与敌方相依护持。
Vipattimukhamuppannaṃ, amittajanapatthitaṃ.
1306
1306.
29作恶原因甚可畏,是一切祸害之根源;
Sapattakaraṇaṃ ghoraṃ, sabbānatthavidhāyakaṃ;
30恐怖自内心生起,众人常难明了彼此。
Bhayamantarato jātaṃ, taṃ jano nāvabujjhati.
1307
1307.
32如同用刀割刺一样,像患上脓毒一样,坐姿痛苦难忍;
Khuradhāraṃ lihantāva, gilantāva hutāsanaṃ;
33如同食用毒蝎毒蛇一般,执持着已点燃的利器。
Tittalābuṃva khādantā, gaṇhantādittamāyudhaṃ.
1308
1308.
35由嗔恨生起而来的愚昧,纯粹是由愤怒产生的顽固无明;
Byāpādamattasambhava-mattaghaññāya kevalaṃ;
36愚昧无知者嗤笑辩驳,如同穿着恐怖瘟疫之衣,凶狠可怖。
Upalāḷenti dummedhā, ghoramāsīvisaṃ yathā.
1309
1309.
38如同树木因风暴被搅动起怒气,猛烈且狂暴,
Dosatejena rukkhova, susirāruḷhapāvako;
39即使树木内心奋起新芽,敌害仍然反复折断它们。
Antonudayhamānāpi, vipphandanti vighātino.
1310
1310.
41愚痴之人不理解,就像没有意识风冲动心意一般,
Nāvabujjhanti dummedhā, cetosaṅkappavāyunā;
42好似火炉中反复被风吹动而熄灭炽焰一般反复消散。
Ukkāmukhāmivāditta-mujjalantā punappunaṃ.
1311
1311.
44恐怖之道如同暴风骤起, 安全之道则遭强烈阻碍;
Bhayamaggasamāruḷhā, khemamaggavirodhino;
45被嫉妒心所侵扰且四处散布谣言, 与利益相悖而相违背。
Byāpannā kibbisākiṇṇā, atthadvayavirodhino.
1312
1312.
47无依无助陷于荆棘之中, 心绪烦乱而忧心忡忡;
Anāthā sallakāviddhā, visaṭṭā anusocino;
48犹如盲鹿在森林中惊惧奔逃, 失明之眼四处乱瞥。
Andhā viya migāraññe, bhamanti hatacakkhukā.
1313
1313.
50行为不正的人,愚痴且易为瞋恚所染;
Asaṃvihitakammantā, bālā kodhavasānugā;
51迅速丧失其象征,迅速毁坏其财富资源。
Khippaṃ lakkhiṃ pariccattā, yasobhogehi dhaṃsare.
1314一三一四。
1314.
53行为难以觉察,发端于愤恨之聚合所蒙蔽;
Duppaṭippāditārambhā, kodhasaṅkhobhamohitā;
54不醒者难以发现法与真理的本质。
Dhammāmatarasassādaṃ, na vindanti aviddasu.
1315一三一五。
1315.
56如同众多病痛使躯体不安一样,
Bahvādīnavamicceva-manto byādhimivuṭṭhitaṃ;
57恶人如同烂烂的伤口,至今仍在忍受痛苦。
Jātānalamivucchaṅge, ajjhupekkhanti dujjanā.
1316一三一六。
1316.
59被痛苦驱使,烦恼如利箭利绳,
Codayamānā dukkhehi, klesāciṇṇamalīmahā;
60充满恶业,长久陷于死亡之路。
Pāpakammehi pūrentā, senti maccupathe ciraṃ.
1317一三一七。
1317.
62对此深思熟虑后,应当真正且适当地抵御怨恨心,
Tamevaṃ paṭisaṅkhāya, paṭighaṃ pana yoniso;
63如同奔跑的野猪,猛然袭击入侵的亚卡一般。
Vāḷamigaṃva dhāvantaṃ, āvisantaṃva rakkhasaṃ.
1318
1318.
65行者害怕全身包裹火焰燃烧之状,
Pāvakaṃva paribyuḷhaṃ, bhāyamānassa yogino;
66但为保全安稳,智慧到达圆满的尊者勇猛坚决地守护着自己。
Sotthibhāvāya khemanta-mupaññattaṃ mahesinā.
1319
1319.
68母亲是诸善法之主称为宽容或宽恕者,
Mātā kalyāṇadhammānaṃ, khamā nāma mahiddhikā;
69诸善法中生起具足,是一切功德成就的因。
Samappavatti sattesu, sabbasampattisādhikā.
1320一三二零。
1320.
71愤怒如火焰火苗,
Kodhānalajalāseko ,
72忧愁则为衰弱之所起,
Sokopāyāsanāsanaṃ;
73损伤创痛的根源者,
Āghātasallaniddhārī,
74起步和离开。
Upanāhavimocanaṃ.
1321一三二一。
1321.
76由品类名称的发生,善根的获得与依止;
Vaṇṇakittisamuṭṭhānaṃ, guṇamūlābhisevanaṃ;
77未被遮蔽的面向,以及对两种意境的成就。
Apārutamukhaṃveta-matthadvayasamiddhiyā.
1322一三二二。
1322.
79不间断地除去妨碍和杂乱,彻底断除忧患。
Vighātapariyādāna-māsavānamasesato;
80心安静者如涤心之檀香木。
Paṭipassambhanaṃ ceto-pītikaraṇacandanaṃ.
1323
1323.
82断除一切苦难,成就极致安乐保障;
Sabbadukkhasamugghāti, sukhupaṭṭhānamuttamaṃ;
83破除习气生成,止灭怖畏之结。
Byasanodayavicchedo, bhayabheravaniggamo.
1324
1324.
85心之欢喜聚集,能生愉悦之果。
Cetopasādasandhāno, pāsādikaphalāvaho;
86此处所说的「Pavaro bodhisambhāro」为「最胜的觉性汇集」,谓是在此教法中诸善法集合而成最高觉慧之境。又「narānaranisevito」者,谓如来受人世敬奉侍奉,不违正教。
Pavaro bodhisambhāro, narānaranisevito.
1325此为章节编号一三二五。
1325.
88度脱恶劣荒野,遮止四恶趣之门;
Pāpakantāranitthāro, caturāpāyarodhako;
89此乃开启天界往生之门扉。
Dvārāvāpuraṇañcetaṃ, devalokūpapattiyā.
1326此为章节编号一三二六。
1326.
91净化慧、戒、定三者之修行;
Paññāsīlasamādhānaṃ, paṭipattivisodhano;
92纯净和善的本性,难得且多被误解。
Piyaṅkaro sommabhāvo, dullabho bahupatthito.
1327一三二七。
1327.
94烦恼搅动、动摇、翻腾的阻断与束缚;
Klesasaṅkhobhavikkhepa-vipphandapaṭibandhanaṃ;
95忍辱的功德闻名,被认为如同战胜魔军的法门。
Titikkhāguṇamakkhāta-mārakkhavidhimattano.
1328一三二八。
1328.
97破除作害和贪爱之起始的束缚,解除其缰绳。
Vihiṃsāratisārambha-paṭirodhavimocanaṃ;
98被刀剑所伤的痛苦,是引领众生的因缘。
Verikibbisaviddhaṃsī, lokānuggahakāraṇaṃ.
1329一千三百二十九。
1329.
100成为法之明灯,净除烦恼污垢;
Dhammapajjotakaraṇaṃ , saṃyogamalasodhanaṃ;
101遮止迷惑黑暗,修行利益的实现。
Sammohatimiruddhāri, sampattipaṭipādanaṃ.
1330一千三百三十。
1330.
103成就此自利和他利,忍辱度过更在彼岸;
Iccattatthaṃ paratthañca, sampādetvā khamāparo;
104「善法」者,一切功德之所在,亦及他人。
Sādheti sabbasampatti-midha ceva parattha ca.
1331一三三一。
1331.
106具忍辱功德者,慈悲众生者;
Titikkhāguṇasampanno , pāṇabhūtānukampako;
107行无烦恼者,耳聪目明洁净者。
Anākulitakammanto, sorato sakhilo suci.
1332一三三二。
1332.
109静穆恭敬者,福荫充足睦人者;
Nivāto samitācāro, subhago piyadassano;
110已具备深思熟虑,坚忍不拔,意志坚定,不为他人观点所动摇。
Paṭisaṅkhābalappatto, dhitimā matipāṭavo.
1333一三三三。
1333.
112如大象般安然端坐,
Akkhobho adhivāsento,
113为众生利益而责备一切;
Sabbānatthe parissaye;
114如猛兽激烈战斗,
Bhīmasaṅgāmāvacaro,
115犹如象王顶礼庄严。
Hatthināgova sobhati.
1334一三三四。
1334.
117从各方面以忍耐而安稳地审察,
Itthaṃ samantato bhaddaṃ, titikkhaṃ paccavekkhato;
118生起平息,宽容如无忧恐之所现。
Passambheti samuṭṭhāya, khamā byāpādasambhamaṃ.
1335一三三五。
1335.
120如神响之风雷,如雷电与闪光,
Dibbosadhamivātaṅkaṃ, meghajjavaṃ hutāsanaṃ;
121能迅速消除,忍耐自己之忿怒。
Khippamantaradhāpeti, titikkhā kodhamattano.
1336一三三六。
1336.
123具足三十六种功德,能摧破三恶毒,
Tatonekaguṇopetaṃ, nekadosappabhañjanaṃ;
124坚守忍耐法门,心志安详坚定。
Khantidhammamadhiṭṭhāya, pasannadhīramānaso.
1337一三三七。
1337.
126当先修习至上慈心观,
Bhāveyya paṭhamaṃ tāva, mettābhāvanamuttamaṃ;
127将自身视为楷模,愿益众生增益利益。
Attānamupamaṃ katvā, sattesu hitavuḍḍhiyā.
1338一三三八。
1338.
129一切有情众生,以及众生体内的生命个体;
Sabbe sattā ca pāṇā ca, bhūtā jīvā ca puggalā;
130皆无恚无害,心安乐者。
Abyāpajjā tathāverā, anīghā ca sukhedhino.
1339一三三九。
1339.
132愿得以智慧功德的享受日益增长,声名愈加显著;
Vijjāsampattibhogehi, pavaḍḍhantu yasassino;
133得围绕护持,远离恐怖和灾难。
Parivārabalappattā, bhayopaddavavajjitā.
1340
1340.
135彼辈相互和睦交谈,不相违逆,
Sakhilā sukhasambhāsā, aññamaññāvirodhino;
136众善友皆欢喜,勿令任何恶事起。
Modantu suhitā sabbe, mā kiñci pāpamāgamā.
1341
1341.
138信心欢喜多具,布施戒行盛名;
Saddhāpāmojjabahulā, dānasīlamahussavā;
139德性滋养后代,护持生命无病。
Guṇabhūsitasantānā, āyuṃ pālentanāmayaṃ.
1342
1342.
141先立正见为先导,以遵行正法为道,
Sammādiṭṭhiṃ purodhāya, saddhammapaṭipattiyā;
142求取令生命终止之安乐法门。
Ārādhentu hitopāya-maccantaṃ sukhasādhanaṃ.
1343
1343.
144由此多方由缘,于有情中为利益心,
Iti nānappakārena, sattesu hitamānasaṃ;
145如母爱子般,恒时周遍流行无间。
Mātāva piyaputtamhi, pavatteyya nirantaraṃ.
1344一三四四。
1344.
147远离爱欲,消除嗔恨;
Sinehaṃ parivajjento, byāpādañca vināsayaṃ;
148心意清净,唯如利益之愿纯净。
Parisuddhena cittena, hitakāmova kevalaṃ.
1345一三四五。
1345.
150居中于友以慈爱,恰如护卫之敌;
Mettāya mitte majjhatte, verike ca yathākkamaṃ;
151行止于界限之分,亦当使自身均等。
Karonto sīmasambhedaṃ, attani ca samaṃ phare.
1346
1346.
153依止他者者,应当如是,心专注于利他的利益和享用;
Āsevantassa tassevaṃ, hitābhogasamāhitaṃ;
154从七种法开始,心进入禅定。
Sattapaññattimārabbha, samādhiyati mānasaṃ.
1347
1347.
156于是身心清净不忧,专一清净,意志安住;
Tato anīgho ekaggo, upasantamanoratho;
157或进入四种禅果之禅,或以慈心自在解脱。
Jhānattikaṃ catukkaṃ vā, mettācetovimuttiyā.
1348一三四八。
1348.
159地、水、火、风四种界分别不相混杂,为其根本;
Bhūmidesadisāsatta-bhedabhinnesu odhiso;
160如其本生自然发生,故为诸有情的根本。
Yathāsambhavamappeti, sabbasattesvanodhiso.
1349一三四九。
1349.
162如此一实体中,原由分割而产生其有差别;
Tadevamekasattamhi, paricchedaniyāmato;
163于众多诸有情中,于一切诸有情中,皆因此而运转。
Bahukesu ca sattesu, sabbesu ca pavattati.
1350一三五零。
1350.
165如法所修持的行为,
Tathāsevitasantāno,
166以慈心解脱为依止;
Mettācetovimuttiyā;
167修习悲心调伏之法,
Karuṇābhāvanāyoga-
168由此超越对魔的恐惧。
Mārabheyya tato paraṃ.
1351一三五一。
1351.
170于众生中断除苦受之形态,善巧地审察思惟;
Sattānaṃ dukkhitākāra-māvajjitvāna yoniso;
171发心思惟『哀哉苦恼应当断除,诸众生皆当解脱』。
‘‘Aho dukkhā vimuccantu, sabbe sattā’’ti cintayaṃ.
1352
1352.
173如何有人,人类或其他,因恐惧胆战心惊;
Kathaṃ māṇavakoyañca, bhayabheravakampito;
174因恶习困扰,染污颠倒,招致障碍忧患?
Byasanopaddavāviddho, vipphandati vighātavā.
1353
1353.
176因此,意图破除者虽已实践,却与之相敌对;
Tathā hete vimosāya, paṭipannā virodhino;
177苦恼诸众皆受伤害,因心生痛苦而苦恼不堪。
Sabyāpajjā vihaññanti, cetodukkhasamappitā.
1354
1354.
179他人则哀叹悲愁,是祸难厄运的承受者;
Athaññe paridevanti, vipattivinipātikā;
180怀有破坏之心,成为忧愁苦难的同类。
Padhupāyikasaṅkappā, sokopāyāsabhāgino.
1355
1355.
182又有被欲望毒染所征服的众生;
Athāpare parābhūtā, kāmaklesavasīkatā;
183陷于迷惑黑暗的翅膀,众生入于恶趣。
Mohandhakārapakkhantā, sattā gacchanti duggatiṃ.
1356
1356.
185他们在其中受苦痛苦而恐怖的体验,一同享受其果报;
Te tattha kaṭukaṃ ghoramanubhontā sakaṃ phalaṃ;
186如被痛苦之刺刺穿,双臂抱头于幽暗之处呻吟。
Dukkhasūlasamāviddhā, bāhā paggayha kandare.
1357
1357.
188因长久以来超越世间,成就天界果报;
Dīgharattādhimuttāya, devalokasamiddhiyā;
189天人身躯得以安住,不作随意流转遗失之事。
Devakāyā vihāyanti, akāmā parivattino.
1358
1358.
191长时燃烧不止,如天空中日轮;
Cirakālaṃ jalitvāna, sūriyova nabhantare;
192梵天亦如是下落,奔向梵天界彼岸。
Brahmānopi patanteva, brahmalokāparāyaṇā.
1359
1359.
194如同五蕴聚合为非我亦如是,构成苦之所在;
Khandhapañcakamiccevaṃ, dukkhāgāraṃ samubbahaṃ;
195在各种变异中四散纷乱,如同生命体被摧毁一般。
Nānāgatīsu vikkhittaṃ, pāṇajātaṃ vihaññati.
1360一三六零。
1360.
197无依无靠而陷困境,忧惧毁灭之苦苦恼;
Anāthamanayāpannaṃ, parihānibhayākulaṃ;
198犹如风域中被吹散的破翼鸟一般旋转不定。
Vātamaṇḍalikakkhittapakkhīva parivattati.
1361一三六一。
1361.
200由此观察或听闻,或经思惟而再发起;
Iti disvāna sutvā vā, sambhāvetvāna vā puna;
201对此欲断一切苦事,根本了知苦的来处。
Dukkhāpagamamicchanto, dukkhāpagama patthayaṃ.
1362
1362.
203智慧者在安乐处,能忆念苦因之故;
Sukhitesu ca medhāvī, dukkhākāramanussaraṃ;
204必生慈悲心,怀忍怨怜之念。
Pavatteyya dayāpanno, karuṇābhāvanappanaṃ.
1363
1363.
206『唉,众生应当远离诸苦之事,永不陷于其间;』
‘‘Aho sattā vimuccantu, dukkhadhammehi sabbathā;
207『善哉,普遍断除烦恼、忧愁与悲伤;』
Sādhu samentupāyāsā, sokā ca paridevanā.
1364
1364.
209『恶法应当消除,同时心中亦应安静无忧;』
‘‘Khīyantu pāpadhammā ca, passambhentāmayā tathā;
210『烦恼与迷乱应当割除,令众生心念断除波动;』
Saṃklesā palibodhā ca, samucchijjantu pāṇinaṃ.
1365
1365.
212『应当舍弃嗔恚,远离、退转于嗔恚;』
‘‘Byāpādā ca vihāyantu, vinivattantupaddavā;
213『应当让恶习灭尽,灾难远离消散。』
Byasanāni vinassantu, vigacchantu vipattiyo.
1366
1366.
215『纷争与障碍应当消除,恐怖惶恐皆当灭尽;』
‘‘Vihesā ca vighātā ca, khīyantu bhayabheravā;
216『应当远离离散放逸,看见安乐福德。』
Paṭikkamantu vissaṭṭhā, sotthiṃ passantu pāṇino’’.
1367
1367.
218怀有如是悲愍之心,普遍于一切众生、处处无遗漏;
Iccevamanukampanto, sabbasattepi sabbathā;
219以慈悲心专注观察一切苦难的断灭。
Sabbadukkhasamugghātaṃ, patthento karuṇāyati.
1368一三六八。
1368.
221防止忧虑的发生,远离伤害与掠夺;
Sokuppattaṃ nivārento, vihiṃsaṃ dūrato haraṃ;
222如同大慈心所能覆护一般,以观悲的禅定护持之。
Mettāyamiva pāpeti, karuṇājhānamappanaṃ.
1369一三六九。
1369.
224行者应于无量慈悲之中修习欢喜心;
Karuṇānantaraṃ yogī, bhāveyya muditaṃ tato;
225正智深思,涵摄众生安乐之相。
Sattānaṃ sukhitākāramāvajjetvāna yoniso.
1370
1370.
227如何久住于梵天之中,彼为大光明、大威德;
Kathaṃ cirāya brahmāno, mahātejā mahiddhikā;
228饮饮美味佳肴,欢喜而无病苦。
Pītibhakkhā subhaṭṭhāyī, pamodanti nirāmayā.
1371
1371.
230诸天之身,具大财富,
Devakāyā mahābhogā,
231为尊贵威猛、声名远扬者;
Mahesakkhā yasassino;
232以乐音乐声为随从,
Accharāparivārehi,
233侍奉于欢悦之所。
Paricārenti nandane.
1372
1372.
235具王者加冕之盛仪,披覆华盖与华衣;
Rājābhisekasampattā, chattacāmarabhūsitā;
236『依止支配』者,安乐之王侯享乐者也。
Ādhippaccamadhiṭṭhāya, sukhitā rājabhogino.
1373
1373.
238『如同固定之享乐』者,如此众生及其财产;
Yathopaṭṭhitabhogehi, tadaññepi ca pāṇino;
239『如所欲之出现』者,欢喜于安乐喜乐者也。
Yathākāmitanipphannā, modanti sukhapītikā.
1374
1374.
241四恶趣众生者,因恶业之果报所致也;
Caturāpāyikā sattā, pāpakammaparikkhayā;
242于是他欢喜称赞,安住于安乐止所。
Tato cutābhinandanti, sukhaṭṭhāne patiṭṭhitā.
1375一三七五。
1375.
244破坏一切世界牢获,证得超世间的果位;
Sabbālayasamugghātaṃ, patvā lokuttaraṃ padaṃ;
245入于究竟的安心,安乐而欢喜无缺。
Paṭipassaddhadarathā, sukhaṃ modantanappakaṃ.
1376一三七六。
1376.
247见此听闻之后,反复思惟生起调伏。
Iti disvāna sutvā vā, sambhāvetvā punappunaṃ;
248居住于众生之中,安乐之所,欢喜喜悦。
Sattānamadhivāsento, sukhākāraṃ pamodati.
1377一三七七。
1377.
250「善哉!善哉!
‘‘Aho sādhu aho suṭṭhu,
251众生确实欢喜;
Modanti vata pāṇino;
252众生之善果甚为稀有,
Aho suladdhaṃ sattānaṃ,
253其成就已被希求所向往。」
Samiddhimabhipatthitaṃ.
1378
1378.
255『面容端庄秀美,心愿圆满充盈;
‘‘Pasannamukhavaṇṇā ca, paripuṇṇamanorathā;
256欢乐欢喜丰富,以长久生命为愿。』
Pītipāmojjabahulā, ciraṃ jīvantunāmayā.
1379
1379.
258『超越恐惧之道,解除苦难的累积;
‘‘Bhayamaggamatikkantā, dukkhasaṅghāṭanissaṭā;
259得至安稳之路,充满欢喜与成就。』
Khemamaggamanuppattā, pītisampattiphullitā.
1380
1380.
261『同心同业的众生,心意相合,彼此欢喜;
‘‘Samaggā suhitā cete, paṭisandhānapesalā;
262他们显示功德圆满,具足美善品质。』
Sampattimabhivedenti, kalyāṇaguṇabhūsitā’’.
1381
1381.
264如此恰当舍弃,获得安乐的成果;
Iti sammā pihāyanto, sukhādhigamasampadaṃ;
265众生心怀喜悦,等同收获收成时的欢喜。
Sattānamabhirocento, muditāya samaṃ pharaṃ.
1382
1382.
267弃舍贪恋,此为无染的占有欲;
Hitvā palāsābhisaṅgaṃ, issāratiniraṅkato;
268如同慈爱之心净除恶习,喜悦禅定而无烦恼。
Mettāyamiva pāpeti, muditājhānamappanaṃ.
1383
1383.
270修习喜悦,则当修习最高无所偏颇;
Muditaṃ pana bhāvetvā, bhāveyyupekkhamuttamaṃ;
271舍弃敌对厌恶,心处于中道安住。
Virodhānunayaṃ hitvā, hutvā majjhattamānaso.
1384一三八四。
1384.
273观察世间诸法的自性本质,
Sabhāvabhūta lokassa,
274财富与贫穷、名誉与耻辱,
Lābhālābhaṃ yasāyasaṃ;
275看见赞扬与非难的现象,
Nindāpasaṃsaṃ passanto,
276认识其中唯有快乐与痛苦,毫无他法。
Sukhaṃ dukkhañca kevalaṃ.
1385一三八五。
1385.
278为何此世间便以业的支配而周转无已;
Kathaṃ kammassakatattāyaṃ lokānuparivattati;
279此世间因诸法势力受制,执着自身所当断除;
Lokadhamme parābhūto, attādheyyavivajjito.
1386
1386.
281何物在此不可安住,随所乐而流转;
Kiṃ nāmatthi samatthettha, pavattetuṃ yathāruci;
282谁因何乐而得安乐,或是痛苦不安;
Kassa vā ruciyā honti, sukhitā vātha dukkhitā.
1387
1387.
284如因缘所生,众生之苦乐;
Yathāpaccayasambhūtā, sukhadukkhā hi pāṇino;
285不可他人代转,复由他因而成。
Na sakkā parivattetuṃ, aññena puna kenaci.
1388一三八八。
1388.
287持邪见者,众生堕落;
Micchāmaggamadhiṭṭhāya , vipajjanti ca mānavā;
288承正见道者,则复进趣新生。
Sammāmaggaṃ purodhāya, sampajjanti punattanā.
1389一三八九。
1389.
290此中以身业而言,会别转动为他式,
Tattha kāyavasenete, parivattanti aññathā;
291如理所应行者,个别随自转动法。
Yathārucitakammantā, paccekavasavattino.
1390一三九零。
1390.
293我以为此无益之事,乃世间纷扰事;
Niratthakavihesāyaṃ, maññe lokavicāraṇā;
294平静则此为善善事,此即观察此处。
Santametaṃ paṇītañca, yadidaṃ tatrupekkhanaṃ.
1391一三九一。
1391.
296我名为何者,或者谁是我,或有何所依止者?
Ahaṃ ko nāma ke cete, kimaṭṭhānabudhantaro;
297看他人之上,自彼见恶意,谓其为己所见。
Paresupari pekkhanto, vihaññāmīti attano.
1392一三九二。
1392.
299无论快乐与否,痛苦解脱与否,
Sukhitā hontu vā mā vā, dukkhā muccantu vā na vā;
300富有或贫穷,皆非我所怀疑思量之事。
Samiddhā vā daliddā vā, kā mamettha vicāraṇā.
1393一三九三。
1393.
302应当照自身心愿善加防护,正如护持自身之财宝;
Attānaṃ parihārantu, yathākāmaṃ tu pāṇino;
303对令人生乱的无明、纷扰以及纷争,皆不应沾染于心。
Palibodho papañco vā, byāpādo vā na me tahiṃ.
1394
1394.
305由此对众生虽存同情,却持无分别念,
Iti saṅkhāyupekkhanto, hitakāmopi pāṇinaṃ;
306以如实断除贪念为平等念头,圆满安住正念之中。
Apakkhapātupekkhāya, samaṃ pharati yoniso.
1395
1395.
308超越分别的观待现起,熄灭先前的渴望;
Aññāṇupekkhā nikkhanto, anurodhaṃ virājiya;
309如同慈心覆被,令五根居于其中安稳。
Mettāyamiva pāpeti, pañcamajjhānamappanaṃ.
1396
1396.
311只有无上明了者──如实说法的尊者,应当受敬;
Appamaññā catasseva-mācikkhi vadataṃ varo;
312伟大圣者是大人之尊,慈善愿行的大明智者。
Mahāpurisadhorayho, hitakāmo mahāmuni.
1397
1397.
314不应于标志差别之处,或不良业缠缚之初导者;
Na liṅgavisabhāgamhi, ādikammikayoginā;
315仅应修习者以慈心为念,非恒常诸法皆修。
Bhāvetabbā matasatte, mettameva na sabbathā.
1398一三九八。
1398.
317应当具足及成就的法相,为苦之缘起及自护;
Pattabbasampadākāraṃ, dukkhākārañca pāṇisu;
318加上忿恚、欢喜等分别,任由其主导。
Āvajjaṃ muditākāramanattādhīnataṃ tathā.
1399一三九九。
1399.
320于自身境界之中的恶友,适度地作为居间者;
Attani duggate mitte, majjhatteti yathākkamaṃ;
321先着手于初步的修习,然后再及于他。
Paṭhamaṃ bhāvanāyogamārabhitvā tato paraṃ.
1400
1400.
323自身境界的恶友与居间者,谓四类;
Attani mitte majjhatte, veriketi catūsupi;
324行时达于边际分合,处处心同意合。
Karonto sīmasambhedaṃ, sabbattha samamānaso.
1401一四〇一。
1401.
326以地之初分为差别,依此分别操持;
Bhūmikādippabhedehi , paricchijjodhiso tathā;
327若非依此操持,心意当当修习。
Aparicchijja vā cetā, bhāvetabbāti bhāsitā.
1402一四〇二。
1402.
329无染之续,即以此续生之诸法慈念;
Asaṅkhotitasantānā, tāhi bhūtānukampakā;
330以此为最高梵行而修行,从此而定。
Viharantuttamā brahmavihārāti tato matā.
1403一四〇三。
1403.
332由无量依止,且行持安稳;
Appamāṇālambaṇattā, tathā suppaṭipattiyā;
333在众生中无量,故称为无量者。
Sattesu appamāṇattā, appamaññāti sammatā.
1404一四〇四。
1404.
335不求与众缘合的众生,因得善法苦恼;
Asampattahitā sattā, dukkhitā laddhasampadā;
336思惟所作业因,乃于诸众生中随其所应而行。
Kammassakāti cintetvā, tato tesu yathākkamaṃ.
1405一四〇五。
1405.
338“以功德所熏陶,
‘‘Sampattīhi samijjhantu,
339使众生从苦中解脱;
Dukkhā muccantu pāṇino;
340啊,众生得致安乐,
Aho sattā sukhappattā,
341愿众生如实如此。”
Hontu sattā yathā tathā’’.
1406一四〇六。
1406.
343贪欲增长堕落,苦难随之而来;
Iccābhivuddhimicchanto, dukkhāpagamanaṃ tathā;
344已成就者喜悦赞叹,并且以舍念平等观照而无所偏倚。
Samiddhe anumodanto, upekkhanto ca pīṇite.
1407
1407.
346母亲在孩提时代,子女在病弱年壮时,以及劳苦奋斗的众生,
Mātāva dahare putte, gilāne yobbane ṭhite;
347这四种情境分别以四种方式显现。
Sakiccapasute ceva, catudhā sampavattati.
1408
1408.
349在这四种情境中,三者皆表现为正念正定的心意运转;
Itthaṃ catudhā sattesu, sammā cittapavattanā;
350无论何处,皆以四种为前提,彼时由尊者作如是说。
Sabbathāpi catuddhāva, tato vuttā mahesinā.
1409一四零九。
1409.
352但愿世尊弟子,如此者,具足此行,面带欢喜,心清净;
Iccetā pana bhāvento, pasannamukhamānaso;
353安乐眠卧,虽睡未眠,却不见任何恶事。
Sukhaṃ supati suttopi, pāpaṃ kiñci na passati.
1410一四一零。
1410.
355理解了便无恐惧,觉醒时自生欢喜;
Paṭibujjhatanutrāso, jāgarova pamodati;
356心的安摄,迅速即得成就。
Cetaso ca samādhānaṃ, khippamevādhigacchati.
1411一四一一。
1411.
358烦恼束缚被断除,病痛皆消散;
Parissayā pahīyanti, vigacchanti cupaddavā;
359天众亦护持,护其无忧无扰。
Devatāpi ca rakkhanti, amuyhantaṃ anākulaṃ.
1412一四一二。
1412.
361犹如莲花时至,犹如明月净朗,众生如是。
Phullaṃva kamalaṃ kāle, candaṃva vimalaṃ jano;
362以世间善法为资粮,任凭慈眼观察。
Sommakomaladhammehi, piyacakkhūhi passati.
1413一四一三。
1413.
364不倨不傲、不疑不惑,通达诸法者为智者;
Asaṃhīro asaṃkuppo, sabbāvatthāsu paṇḍito;
365于平等之法起始推动,摄受世间诸众。
Samaṃ pavattitārambho, lokamesonugaṇhati.
1414一四一四。
1414.
367瞬息之间聚合,汇归一人之中;
Khaṇamattopacārekā, pavattekamhi puggale;
368智慧广大无边,其功效显著无量,犹如诸大力者所彰显。
Appamāṇā phalitveva, vaṇṇayanti mahesino.
1415
1415.
370在所有众生之中,施以无漏的精进修习;
Pageva sabbasattesu, appanāpattabhāvanā;
371四种禅那皆已调伏,常得自在长住之境。
Catassopi samībhūtā, vasībhūtā nirantaraṃ.
1416
1416.
373积聚善根如水汇流,充满圆满堪称贤者之智。
Puññadhārābhisandantā, paripūrenti paṇḍitaṃ;
374譬如旷远无边之大海,水波无际,广袤无垠。
Appameyyamahoghova, sāgaraṃ vīcimālinaṃ.
1417一四一七。
1417.
376实则,善业之舟航行不息,如此广大;
Appamaññāmayānaṃ hi, puññānaṃ soḷasiṃ kalaṃ;
377所有附加的善业,皆不可毁坏,已予明示。
Sabbopadhikapuññāni, nāgghantīti pakāsitaṃ.
1418一四一八。
1418.
379彼出家人若心中对因缘存有敬重,便不会灭陷法中。
Avañjhā tassa pabbajjā, yassa hetāsu gāravo;
380多修微妙高尚之法,善学三学。
Sukhumodagyabahulo, tisso sikkhā susikkhati.
1419
1419.
382彼人食用施主之食,尤为殊胜,绝非徒然;
Amoghaṃ raṭṭhapiṇḍañca, bhuñjateso visesato;
383以信心所施之物得以安立,彼亦将获大果报。
Tampi mahapphalaṃ hoti, saddhādeyyaṃ patiṭṭhitaṃ.
1420
1420.
385以信为首的诸善法,无有亏损而增长;
Saddhādikusalā dhammā, pavaḍḍhanti akhaṇḍitā;
386觉行之中,其广大之显著清楚。
Sambuddhicariyānañca, mahattaṃ tassa pākaṭaṃ.
1421一四二一。
1421.
388为无贪欲破除,足念为最上;
Akicchapaṭivedhāya, pādakajjhānamuttamaṃ;
389正直而贯通的道,通向梵天世入;
Uju cekāyano maggo, brahmalokūpapattiyā.
1422一四二二。
1422.
391善根具足的心,成就觉道的基础;
Vāsanābhāgiyā cetā, bodhisambhārakūlikā;
392安乐自在,身心欢喜,此乃世间保护者,超越一切安乐者。
Sovaggikā sukhāhārā, lokārakkhā niruttarā.
1423一四二三。
1423.
394应当专心不懈恭敬,精勤彻底发出殊胜善根;
Appameyyānisaṃsevaṃ, appameyyaguṇodayā;
395从而对于此等,智者决不放逸懈怠。
Appamaññā tato tāsu, na pamajjeyya paṇḍito.
1424一四二四。
1424.
397反向而行之所避者,乃是以正见断除一切分别执著。
Paṭikkūlaṃ panāhāre, bhāvento saññamuttamaṃ;
398食用沉重难化之物,摄受饮食等诸法。
Kabaḷīkāramāhāra-mannapānādisaṅgahaṃ.
1425一四二五。
1425.
400食用陈腐腐败之物,饮用变坏之水,倾入下水者;
Asitaṃ khāyitaṃ pītaṃ, sāyitañca rahogato;
401当思此等为不善,应如远行不久逗留而舍离之。
Paṭikkūlanti cinteyya, gamanādivasā kathaṃ.
1426一四二六。
1426.
403舍此苦林禁苑,往往游览幽美无荆棘之地;
Tapovanamidaṃ hitvā, ramaṇīyamanākulaṃ;
404食因当当求,村村人众多。
Āhārahetu gantabbo, gāmo gāmajanākulo.
1427
1427.
406此处尘垢污秽,患难恶秽累集;
Tatthāsuciparikliṭṭhe, dujjanāvārasaṅkare;
407昼夜常常供食,宅宅皆有饮食。
Dīnamesayatuttiṭṭhaṃ, gehe gehe tu bhojanaṃ.
1428
1428.
409其上玩耍懈怠,舌头周转纷乱;
Taṃ kheḷamalasaṃkliṭṭhaṃ, jivhaggaparivattitaṃ;
410牙齿脱落者,所显者为色泽与气味相异。
Dantacuṇṇitasambhinnaṃ, vaṇṇagandhaṃ vilissati.
1429一四二九。
1429.
412发怒时脸色苍白,先呈赤红色,因怒气而色退;
Pittasemhaparibyuḷhaṃ, pubbalohitamissitaṃ;
413行进时面貌背离常态,显得沮丧,状如忌讳难近。
Pavisantaṃ paṭikkūlaṃ, jegucchaṃ dhikkatāsivaṃ.
1430一四三零。
1430.
415尾部下垂散乱,充满难闻的恶臭。
Kucchiyaṃ kuṇapākiṇṇe, duggandhaparibhāvite;
416声音清越,宛如独特的乐器之音。
Suvānavamathākāraṃ, vantaṃva svānadoṇiyaṃ.
1431一四三一。
1431.
418就像满布各种杂乱影像的月光一样;
Tattacandanikāyaṃva , nānākimisamākule;
419其中覆盖泡沫的部分,呈现出扭曲不齐的状态。
Tattha bubbuḷakacchannaṃ, kuthitaṃ paripaccati.
1432一四三二。
1432.
421然而其汇聚之处,亦即特性所在被明确区分;
Saṃpaccantaṃ panetañca, sabhāvañca visevitaṃ;
422『Vaḍḍheti』者,增长;『kesaloma』指毛发。此句意为“毛发等逐渐生长”,暗示多种部位细微的积聚或增长。
Vaḍḍheti kesalomādiṃ, nānākuṇapasañcayaṃ.
1433
1433.
424此身腐熟且充满苦楚,带来种种灾患;
Vipaccantamathopetamanekopaddavāvahaṃ;
425麻风、疮疖、癣疥等诸大疾病,百苦丛生;
Kuṭṭhagaṇḍakilāsādimahābyādhisatodayaṃ.
1434
1434.
427此身已然腐臭,成熟之后由诸多门道积聚而成;
Pūtibhūtañca taṃ pakka-manekadvārasañcitaṃ;
428好比泥团常被搅动,常被搅拌不息。
Medapiṇḍaṃva kuthitaṃ, parissavati santataṃ.
1435
1435.
430其之身体污浊,常被恶臭气息所侵扰;
Yena pūtigato kāyo, niccaṃ duggandhavāyiko;
431即使经常洗涤,也不能达至清净本性。
Dhoviyantopi satataṃ, sucibhāvaṃ na gacchati.
1436
1436.
433污秽的食物,
Kucchito soyamāhāro,
434亲近身净洁者;
Kāyāsucinisevano;
435断除依止者;
Nissandamalaniṭṭhāno,
436带来堕落果报者。
Upaklesaphalāvaho.
1437
1437.
438由欲爱生起,缠绕生死之病;
Kāmarāgasamuṭṭhānaṃ, rogajātinibandhanaṃ;
439由醉眠迷乱固着,为大恶业之路径。
Madappamādādhiṭṭhānaṃ, pāpakammamahāpatho.
1438一四三八。
1438.
441此道通向无益,其生起根于恐惧与畏惧;
Ahitodayamaggoyaṃ, bhayabheravasambhavo;
442是堕落与毁灭之门,乃通往堕落苦难之口。
Byasanāgamanadvāraṃ, apāyāvahitaṃ mukhaṃ.
1439一四三九。
1439.
444那些行为失去节制,放纵其欲望膨胀;
Carantattasamattāva, yatthodariyamucchitā;
445愚痴者作诸恶业,故而承受苦难之分。
Kliṭṭhakammāni dummedhā, karontā dukkhabhāgino.
1440
1440.
447在此,为了心意的离欲,何以能具足果报的相似?
Tattha cittavirāgāya, kiṃ pakkaphalasannibhe;
448即使对滋味的爱恋、极为痛苦和苦难的集聚都包含其中。
Rasassādapiyākāre, ghorādīnavasañcite.
1441
1441.
450对于培养者而言,对他的相反的观念正如其表象;
Bhāventassa paṭikkūla-saññamevaṃ vibhāvino;
451入于彼近行之道,心便得以安住专注。
Upacārapathaṃ patvā, cittaṃ hoti samāhitaṃ.
1442
1442.
453本人已使饮食安静,
Soyaṃ passambhitāhāra-
454清净且聪慧;
Visado so vicakkhaṇo;
455去除了迷惑与骄慢,
Madappamādanikkhanto,
456放弃对味觉的依赖。
Rasassādanirālayo.
1443
1443.
458如同膏药的蜜蜂破裂般;
Limpento viya bhesajja-makkharabbhañjako yathā;
459食用如同幼肉般,享用饮食。
Puttamaṃsaṃva khādanto, āhāraṃ paribhuñjati.
1444一四四四。
1444.
461出生于圣者世家,
Ariyavaṃsānupajāto,
462极少欲望与德行显现;
Appicchādiguṇodito;
463断除欲网的枷锁,
Kāmajālaṃ padāletvā,
464贤者获得安乐。
Sotthiṃ pappoti paṇḍito.
1445一四四五。
1445.
466四界的本质说明,如法者却有五种;
Catudhātuvavatthānaṃ, bhāvento pana pañcadhā;
467要数其界,且四界乃本有之。
Dhātuyo parigaṇheyya, catassopi sabhāvato.
1446一四四六。
1446.
469简要与详尽,集合与别种特征;
Saṅkhepena ca vitthārā, sambhārā ca salakkhaṇā;
470如何将内、外分别划分为四种呢?
Ajjhattañca bahiddhā ca, catudhā vibhaje kathaṃ.
1447一四四七。
1447.
472凡是以毛发等为喻,称为坚硬粗糙之物者,
Yaṃ kiñci kesalomādi, kakkhaḷattaṃ pavuccati;
473内者是地界,外者则是地界之外的相关事物。
Ajjhattaṃ pathavīdhātu, bahiddhā tu tatoparā.
1448一四四八。
1448.
475所谓由水所成者,凡是任何由水元素组成的,
Yūsabhūtanti yaṃ kiñci,
476水大乃是熟化之因;
Āpova paripācakaṃ;
477火大、风大,应当如此把握,
Tejo vāyoti gaṇheyya,
478应当将支撑之义阐释至无余。
Vitthambhakamasesato.
1449此处标记为编号一四四九,是本注疏中原文段落之序号。
1449.
480从广义而言,所缘诸材料乃发、毛等二十种;
Vitthāratopi sambhārā, kesalomādi vīsati;
481地界、胆汁等十二种,应修习水界。
Pathavīdhātu pittādi, dvādasāpoti bhāvaye.
1450一四五〇。
1450.
483所谓「热」,是指身心因烦扰而发热,因而衰老;
Tejena yena kāyoyaṃ, santappati jirīyati;
484因而生起腐坏,最终导致白发等衰败现象。
Paridayhati sammā ca, paccanti asitādayo.
1451一四五一。
1451.
486所谓「四热」,即身心自本起生的热;
Tadetaṃ catukoṭṭhāsaṃ, kāyasambhavamattano;
487以及称为「热元素」,其次为「风元素」。
Tejodhātūti gaṇheyya, vāyodhātūticāparaṃ.
1452一四五二。
1452.
489向上向下运动呼吸,以及腹部胸部的状态;
Uddhañcādhogamāvātā, kucchikoṭṭhāsayā tathā;
490还要遵循各部位的特点,呼气吸气均应如此。
Aṅgamaṅgānusārī ca, chadhānāpānamiccapi.
1453一四五三。
1453.
492依此各个特征出发,观察其显著特征;
Taṃ taṃ lakkhaṇamārabbha, niddhāretvā salakkhaṇaṃ;
493遍行观察,全面计算,归纳为四种元素的集聚。
Parigaṇheyya sabbattha, catudhā dhātusaṅgahaṃ.
1454一四五四。
1454.
495在此如是,四部分构成,
Iccevaṃ catukoṭṭhāso,
496本质为元素,纯粹空壳;
Dhātumatto kaḷevaro;
497无觉知者,无依止者,
Niccetano ca nissatto,
498是超脱者,是究竟食者。
Nissāro parabhojano.
1455一四五五。
1455.
500空虚、无所有、寂灭,
Ritto tuccho ca suñño ca,
501离欲而出家游行;
Vivitto ca pavajjito;
502自我或属己者,
Attā vā attanīyaṃ vā,
503这里皆无任何所得。
Natthevettha kathañcipi.
1456一四五六。
1456.
505纯由意念所遮蔽,此身便随之转变;
Kevalaṃ cetanāviddho, kāyoyaṃ parivattati;
506如同车轮摇动脱落破损般,他的袈裟也随之被蚕食耗损。
Kampito yāya yantaṃva, sādhippāyova khāyati.
1457一四五七。
1457.
508当寿命、体温和识别离身体时,
Āyu usmā ca viññāṇaṃ, yadā kāyaṃ jahantimaṃ;
509此时其断除,宛如无用的破布。
Apaviddho tadā seti, niratthaṃva kaliṅgaraṃ.
1458一四五八。
1458.
511心性本相反逆,因愚痴而被多种烦恼所缠绕;
Viparītaṃ papañcentā, bahudhā mohapārutā;
512所谓凡夫,即被错误颠倒所覆蔽者。
Yattha micchāvipallāsaparābhūtā puthujjanā.
1459一四五九。
1459.
514这是轮回的极深荆棘,是由四恶趣混合而成的;
Saṃsāraddhānakantāraṃ, caturāpāyasaṅkaraṃ;
515又是多种恶习之境,愚人难以逾越。
Byasanekāyanopāyaṃ, nātivattanti dujjanā.
1460一四六〇。
1460.
517这即是所谓四果分现——
Soyamevaṃ catuddhāti,
518因见诸界分别;
Dhātubhedena passato;
519此即为所缘,
Tassopacāriko nāma,
520心于是得安静。
Samatho hoti cetasi.
1461
1461.
522如是分析界的性质,依此次第阐述;
Itthaṃ dhātuvavatthānaṃ, katvā tadanusārato;
523于所取色法及名称法,一切处处皆然。
Upādārūpadhamme ca, nāmadhamme ca sabbathā.
1462
1462.
525当诸众生已成有情,观察缘起、所依之故,
Bhūmibhūte pariggayha, passanto paccayaṭṭhitiṃ;
526内外皆观,观察洞达生灭之相。
Ajjhattañca bahiddhā ca, vipassantodayabbayaṃ.
1463
1463.
528彼依真相而得了知,生厌离心而清净,
Yathābhūtamabhiññāya, nibbindanto virajjati;
529了断爱欲得解脱,谓之超越彼岸。
Virāgā ca vimuccitvā, pāragūti pavuccati.
1464
1464.
531无染着之所修习者,业处不杂染者;
Āruppaṃ pana bhāvento, kammaṭṭhānamanāvilaṃ;
532四禅与五禅中间,入于五遍相之境界。
Catukkapañcakajjhānaṃ, patvā kasiṇamaṇḍale.
1465
1465.
534舍弃壳中之身,禅定已生第五禅;
Pariciṇṇavasībhūtā, jhānā vuṭṭhāya pañcamā;
535思维杖棒加诸他惭愧等相之过失。
Cinteti daṇḍādānādirūpadosamabhiṇhaso.
1466一四六六。
1466.
537对于色法,及其形状现前及显现处,感到厌离之后,
Nibbindanto tato rūpe, tadākāre ca gocare;
538对依止之法也起了厌倦,并由此断越越过。
Tadālambaṇadhamme ca, patthento samatikkamaṃ.
1467一四六七。
1467.
540若已洞察任何法,除了空遍处定的一切,
Pattharitvāna yaṃ kiñci, ākāsakasiṇaṃ vinā;
541恒持精进定力,则能将其破除,因有此定慧具足。
Ugghāṭeti tamevātha, kasiṇaṃ dhitimā sato.
1468一四六八。
1468.
543不在心中执著,不迷蔽爱恋,不加观察;
Na taṃ manasi karoti, nāvajjati na pekkhati;
544断除忧虑的折磨,恒常守护遍处境界色相。
Cintābhogavinimutto, kasiṇaṃ pati sabbathā.
1469一四六九。
1469.
546如此观知彼,心意守护空无所有境界;
Tadappāyasamaññātamākāsaṃ pati mānasaṃ;
547善妙行持,依因果理智深思熟虑。
Sādhukaṃ paṭipādeti, yoniso paṭicintayaṃ.
1470
1470.
549具足彼种称誉者,行持如法善巧方便;
Tassāvajjanasampannaṃ, upāyapaṭipāditaṃ;
550舍却对境尘染的遍净光明,专心思惟,此光即空色相。
Kasiṇāpagamākāsaṃ, cintanārabbha vattati.
1471
1471.
552如此舍弃现前色相境界之后,继而观彼界之外颜色相;
Itthamantaradhāpetvā, kasiṇaṃ tu tato paraṃ;
553此境常现无间,广大无碍,超越空间所及。
Sabbāvantamanantaraṃ, pharatākāsagocaraṃ.
1472一四七二。
1472.
555在此如所述的那样,因为修习者的修行和依止,
Tattha vuttanayeneva, bhāventassopacārato;
556首先达到的是无垠虚空界。
Paṭhamāruppamappeti, ākāsānantagocare.
1473一四七三。
1473.
558于是,那些已经得以制伏的,起身思惟,
Tato tamhā vasībhūtā, vuṭṭhahitvā vicintayaṃ;
559称之为“这是近境色界内静虑所缘所得”。
‘‘Āsannarūpāvacarajjhānapaccatthika’’nti taṃ.
1474
1474.
561以界限来说明,是在那里,属于虚空之境;
Nikantiṃ pariyādāya, tamhā ākāsagocarā;
562第二意识因迷乱不清而趋向远离。
Appetuṃ dutiyāruppa-matisantanti gacchati.
1475
1475.
564第一识处于界限之内而向外显现;
Paṭhamāruppaviññāṇa-manantaṃ pharato tato;
565第二意识趋向离开,远乎认识的范围。
Dutiyāruppamappeti, viññāṇānantagocare.
1476
1476.
567首先是初禅的意识及其所存在之处,继而是第二禅阶段;
Paṭhamāruppaviññāṇa-mabhāvento tato paraṃ;
568在第三禅阶段的某无分别境中转入。
Appeti tatiyāruppa-mākiñcaññamhi gocare.
1477
1477.
570随后见第二禅为『安乐境』,
Tato ca tatiyāruppaṃ, ‘‘santameta’’nti passato;
571转入第四禅阶段,此时以第二禅境界为依止。
Catutthāruppamappeti, tatiyāruppagocare.
1478
1478.
573大厅内有柱子支撑,只有一根柱子独自支撑其上部分;
Gūthamhi maṇḍape laggo, eko tannissitoparo;
574只有一根柱子得外物依靠,而各自依凭着彼此的柱子。
Eko bahi anissāya, taṃ taṃ nissāya cāparo.
1479
1479.
576这几根柱子直立于四个不同的人之间,按照适当方式;
Ṭhito catūhi etehi, purisehi yathākkamaṃ;
577应当以平等的态度互相认识,也以四个不同的角度分别观察。
Samānatāya ñātabbā, catassopi vibhāvinā.
1480一四八零。
1480.
579所谓依附关系,分为四种类型的生成;
Iccālambaṇabhedehi , catudhāruppabhāvanā;
580至于部分的差别,这些作者虽未明言,但依然存在。
Aṅgabhedaṃ panetāsaṃ, na kathenti tathāpi ca.
1481一四八一。
1481.
582它们的飞行速度极快,像箭矢一般疾驰;
Suppaṇītatarā honti, uddhamuddhaṃ yathākkamaṃ;
583如四大王天等天界诸天的神通威力一般。
Cātumahārājikādidibbasampattiyo yathā.
1482一四八二。
1482.
585以『非我』为分别观念,达到四种圆满的定境;
Āneñjamiti bhāvetvā, samāpattiṃ catubbidhaṃ;
586具足善巧专注之念,心意坚固不动摇。
Susamāhitasaṅkappo, sampannācalamānaso.
1483一四八三。
1483.
588如实观照真如,彻证最上成果;
Vipassanto yathābhūtaṃ, sacchikatvā phaluttamaṃ;
589即断两边束缚,即称阿拉汉之名。
Ubhatobhāgavimutto, arahāti pavuccati.
1484一四八四。
1484.
591了知业处方法之后,乃至四十三种业处方法;
Kammaṭṭhānavidhiṃ ñatvā, cattālīsavidhaṃ tato;
592又应了知三明之法,及安定禅定的修习法门。
Abhiññāyopi viññeyyā, samathe bhāvanānaye.
1485一四八五。
1485.
594神通种类包括天耳通、心念读解,
Iddhividhā dibbasotā, cetopariyajānanā;
595往昔生生之忆念,天眼通及他诸神通。
Pubbenivāsānussati, dibbacakkhu tathāparā.
1486一四八六。
1486.
597依止于心定,显现五种神通能力;
Cetosamādhinissaṭṭhā, pañcābhiññā pakāsitā;
598色界诸法依止于五禅地。
Rūpāvacaradhammāva, pañcamajjhānabhūmikā.
1487一四八七。
1487.
600多种显现如法,显现如儿童等;
Bahubhāvādidhiṭṭhānaṃ, komārādivikubbanā;
601乃由意力所造,如斯三种神变而生。
Manomayābhinimmānamiccevaṃ tividhiddhiyo.
1488一四八八。
1488.
603天人和人类所发出的声音,
Dibbe ca mānuse sadde,
604既远又近,
Tathā dūre ca santike;
605凡此种种天界的声音,
Suṇanti yāya sā dibbā,
606被称为耳根所知的声音。
Sotadhātūti bhāsitā.
1489一四八九。
1489.
608『心上知』者,彼他人之心所知也;
Cetopariyañāṇanti, parapuggalacetaso;
609断除欲贪等烦恼者,谓此所谓清净慧;
Sarāgavītarāgādiparicchedakamīritaṃ.
1490一四九零。
1490.
611依止先前生灭蕴之忆念,为慧之清净;
Pubbenivutthakhandhānussaraṇe ñāṇamīritaṃ;
612名为先前所住忆念之慧,或称此等;
Pubbenivāsānussatiñāṇa nāmena tādinā.
1491一四九一。
1491.
614众生死时复生,存在着有色相与无色相两种境界;
Cavamāne ca jāyante, satte rūpamarūpakaṃ;
615其中又有人所具的形体,有粗重者,亦有微细者。
Tathā mānusakaṃ rūpaṃ, thūlaṃ sukhuma santikaṃ.
1492一四九二。
1492.
617远处明亮且具遮蔽,使修行者能够观察;
Dūre pakāsaṃ channañca, yena passanti yogino;
618即是出离生死的智慧,此智慧称为天眼。
Cutūpapātañāṇaṃ taṃ, dibbacakkhūti vuccati.
1493一四九三。
1493.
620未来知见,犹如业所推动者;
Anāgataṃsañāṇañca, yathākammupagaṃ tathā;
621依此而行,在天眼中汇聚。
Tannissitattā gacchanti, dibbacakkhumhi saṅgahaṃ.
1494一四九四。
1494.
623如是,圣明者已证五种现证,智者也;
Iti pañcavidhaṃ pattumabhiññaṃ pana paṇḍito;
624于五中间已成就,五种慧得安住于此心。
Katvāna pañcamajjhāne, pañcadhā vasitaṃ cidaṃ.
1495一四九五。
1495.
626如是于心安住静虑、净洁无染,
Tathā samāhite citte, parisuddhe niraṅgaṇe;
627柔和易受感、安稳自持,
Mudubhūte kammaniye, āneñjamhi patiṭṭhite.
1496
1496.
629由超越诸根的禅那所成,继而起第第五禅;
Abhiññāpādakajjhānā, tato vuṭṭhāya pañcamā;
630为无烦恼之智慧所应,心必降伏安住。
Abhiññāparikammāya, ninnāmeyyātha mānasaṃ.
1497
1497.
632应当正当断定修习的方法等,依理如法而行;
Adhiṭṭheyyādikaṃ taṃ tamāvajjitvā yathārahaṃ;
633实施完备修行后,应当达到彼岸。
Parikammaṃ karitvāna, samāpajjeyya pādakaṃ.
1498一四九八。
1498.
635其次,比丘起身,依前如故进行修行;
Punadeva ca vuṭṭhāya, parikammaṃ yathā pure;
636彼修行者因第五种超知而获得增长。
Karontassa panappeti, abhiññāṇena pañcamaṃ.
1499一四九九。
1499.
638修持者所坚守者虽生偏差,所塑造者依其资质相称;
Adhiṭṭhantaṃ vikubbantaṃ, nimminantaṃ yathārahaṃ;
639众生听闻此声,亦能心知意解。
Sadde suṇantaṃ sattānaṃ, parijānañca mānasaṃ.
1500
1500.
641观察过去所住之处,亦见善道与恶道;
Saraṃ pubbenivāsañca, passaṃ sugatiduggatiṃ;
642如同业报与果报,知晓今世与来世。
Yathākammaṃ vipākañca, pajānantamanāgataṃ.
1501
1501.
644如实而然具有方便善巧的大智者;
Yathāsambhavamiccevamupāyakusalo muni;
645具足相应依止,并获得神通解脱。
Upanissayasampanno, abhiññamadhigacchati.
1502一五零二。
1502.
647已得神通的大瑜伽士,心志清净自觉;
Pattābhiñño mahāyogī, pariyodātamānaso;
648以圆满正确的智慧,洞察三相之真谛。
Paripakkena ñāṇena, vipassitvā tilakkhaṇaṃ.
1503一五零三。
1503.
650断除烦恼的智慧,超越一切神通的究竟通达,
Laddhāsavakkhayaṃ ñāṇaṃ, chadhābhiññamanuttaraṃ;
651称为大断除诸烦恼者,此乃通达六种神通者所称。
Mahākhīṇāsavo nāma, chaḷabhiñño pavuccati.
1504一五零四。
1504.
653四十种最纯净无垢,明辨细察的相状,
Cattālīsavidhaṃ panitthamamalocetomalakkhālanaṃ,
654为修习法门,称为世尊所宣,具正定的法门;
Kammaṭṭhānanayaṃ yamāha sugato sammā samādhānakaṃ;
655此处简略而全备地阐述,适于所有神通之中最广大者。
Saṃkhittaṃ kathitaṃ tamettha sakalaṃ sābhiññamettāvatā,
656应当善于修习此尊者之正念,时刻恭敬庄严之心养成。
Kattabbā muninettha sādhumatinā sambhāvanā sabbathā.
1505
1505.
658具足诸种优良品质、荣耀庄严、修行成熟者,
Varaguṇagaṇabhūsitānusiṭṭhaṃ,
659在此教法中统一称之,经过深思熟虑后;
Iti samathamimaṃ tu bhāvayitvā;
660智慧明达者敬奉如无上至宝,
Paramamanupamaṃ bhajanti dhīrā,
661此宝乃真实善乐之缘,已彻悟其究竟功德者。
Hitasukhamukhamuttamānubuddhaṃ.
662如此,在《名色辨别》中,名为「其余业处分别」。
Iti nāmarūpaparicchede sesakammaṭṭhānavibhāgo nāma
663第十章。
Dasamo paricchedo.
664并且,在《名色辨别》中,以一切方式已完成
Niṭṭhito ca nāmarūpaparicchede sabbathāpi
665止修习分别。
Samathabhāvanāvibhāgo.