9. 第九章
9. 第九品
9. Navamo paricchedo
1十随念分别
Dasānussativibhāgo
1100一一零零。
1100.
3信解出家修行者,专心修习念诵;
Saddhāpabbajito yogī, bhāventonussatiṃ pana;
4念诵有十种辨别,如何修习其中别种?
Dasānussatibhedesu, bhāveyyaññataraṃ kathaṃ.
1101一一零一。
1101.
6阿拉汉、安乐者于世间,世尊是到彼岸者;
Arahaṃ sugato loke, bhagavā lokapāragū;
7具足智慧行持,带领众生解脱。
Vijjācaraṇasampanno, vimuttiparināyako.
1102一一〇二。
1102.
9尊长者,正自觉者,众中至上人间导者;
Jeṭṭho sammābhisambuddho, seṭṭho purisasārathī;
10众天众人之师,无与伦比觉者。
Satthā devamanussānaṃ, buddho appaṭipuggalo.
1103一一〇三。
1103.
12普利众生之亲友,圆满宝塔宝处;
Sabbalokahito bandhu, samattaratanālayo;
13为众生慈悲而生,守护者、吉祥行者。
Sattānamanukampāya, jāto nātho sivaṃkaro.
1104一一〇四。
1104.
15有慧眼者,彼执戒习道之善巧者,即为法主如来;
Cakkhumā titthakusalo, dhammassāmī tathāgato;
16为众生脱离死苦,示现生死解脱之道。
Maccudheyyavimokkhāya, paṭipādayi pāṇino.
1105一一〇五。
1105.
18为师导师,堪任大用,熟知正道与邪道之辩,
Satthavāho mahāyoggo, maggāmaggayudhandharo;
19以证得尊贵果位,周行大道广演法义,
Sirisatthamadhiggayha, vicarittha mahāpathaṃ,
1106一一零六。
1106.
21『阿诺摩』者,非凡、非等;『阿萨摩』者,不平;『惮惮』者,智者。
Anomo asamo dhīro,
22『洛迦希塔巴拉卡摩』者,勇于利益世间。
Lokahītaparakkamo;
23『萨婆阿迦拉伐罗佩托』者,具足诸种形相;
Sabbākāravaropeto ,
24『阿车拉布胡塔普格罗』者,无过恶之人。
Accherabbhutapuggalo.
1107一一零七。
1107.
26成义法者、成法性者,
Atthabhūto dhammabhūto,
27成梵行者、具大威德者;
Brahmabhūto mahāyaso;
28断智光者,
Ñāṇālokaparicchinna-
29摄护应当修习者。
Ñeyyāsesapariggaho.
1108
1108.
31知见具足者,断病无常者;
Ānubhāvavasippatto, āsabhaṇḍānaniccalo;
32宏大庄严,行止无碍,随念无尽。
Mahantamariyādoyamanantagatigocaro.
1109一一〇九。
1109.
34一切具足断灭之力,通达无垢清净;
Sabbā bhiññābalappatto, vesārajjavisārado;
35圆满诸种功德,完备德性远超。
Sabbasampattiniṭṭhāno, guṇapāramipūrako.
1110一一一〇。
1110.
37不可量度之大龙,伟大豪杰,至上大圣贤;
Appameyyo mahānāgo, mahāvīro mahāmuni;
38『Mahesī』者,大海也;『mahitācāro』者,广大行持也;『mahāmaho』者,大力也;『mahiddhiko』者,广大威力具足也。此四句用以譬喻如来法力广大无边,广大如海,行持广大如大地,威力宏大如劲风。
Mahesī mahitācāro, mahāmaho mahiddhiko.
1111此处为章节编号,标记为1111。
1111.
40一切处成就,周行无碍;为大仙众所礼敬,
Sabbatthasiddhisañcāro, mahesīgaṇapūjito;
41受诸王中王之崇奉,为天人与梵天所顶礼。
Rājādhirājamahito, devabrahmābhivandito.
1112此处为章节编号,标记为1112。
1112.
43超越三界,如日行虚空之中;
Abhibhūya tayo loke, ādiccova nabhantare;
44其光辉耀眼炽盛,能破除黑暗昏暗。
Virocati mahātejo, andhakāre pabhaṅkaro.
1113一一一三。
1113.
46被深蓝色光辉包围,头戴花环饰物;
Byāmappabhāparikkhitto, ketumālāhalaṅkato;
47具有二十二种特征,饰以美妙记相光辉。
Dvattiṃsalakkhaṇāsītianubyañjanasobhito.
1114一一一四。
1114.
49披着六种颜色的丝绸,似宝石和苦精混合辉映;
Chabbaṇṇaraṃsilalito, ratanagghiyasannibho;
50「火焰」者,形状光明而美丽,犹如应当观见的宝物。
Samiddhirūpasobhaggo, dassaneyyaṃva piṇḍitaṃ.
1115
1115.
52如满开的莲花簇拥着,装饰着枝叶;
Phullaṃ padumasaṇḍaṃva, kapparukkhovalaṅkato;
53犹如布满星辰的天空,显现出最优美之相。
Nabhaṃva tārakākiṇṇaṃ, uttamo paṭidissati.
1116
1116.
55被众多善知识及大勇者所环绕;
Satthukappamahāvīraputtehi parivārito;
56世尊为诸界之大主,法王,自住于自身正觉之境。
Sabbalokamahiddhāya, dhammarājā sayaṃvasī.
1117
1117.
58如新月破云露出,周绕于星宿之间;
Niddhotamalacandova , nakkhattaparivārito;
59如王者拥护其属,正如世间霸主光彩照耀。
Khattasaṅghaparibyuḷho, cakkavattīva sobhati.
1118
1118.
61此多德满溢,遍布无余,浑然不杂,清净无秽;
Iccānantaguṇākiṇṇamasesamalanissaṭaṃ;
62一切功德的给予者,灾难的制止者。
Sabbasampattidātāraṃ, vipattivinibandhakaṃ.
1119
1119.
64慈悲胸怀广大,世尊常常忆念;
Dayāparamahorattaṃ, bhagavantamanussaraṃ;
65智慧修行者培育,修习忆念诸佛。
Bhāveti paññavā yogī, buddhānussatibhāvanaṃ.
1120
1120.
67如是正法由彼亲自宣说,乃由正觉者具足正念所宣。
Svākhāto tena saddhammo, sambuddhena satīmatā;
68应当通过亲自的体验,正确地观察清楚。
Paccattapaṭivedhena, passitabbo yathārahaṃ.
1121
1121.
70因欲火燃烧,因心念生起,因所求满足而生熄灭;
Taṇhādaliddanāsāya, manorathasamiddhiyā;
71随着时间的流逝,终究带来果报。
Kālantaramanāgamma, paccakkhaphaladāyako.
1122
1122.
73对于有依赖的人,应当显示‘来吧,观察’。
Upanissayavantānaṃ, ‘‘ehi passā’’ti dassiyo;
74必须由智慧者亲自亲见,依事理真实本性而知。
Paccattameva viññūhi, veditabbo sabhāvato.
1123一一二三。
1123.
76断除一切烦恼浊染者,清净真切,安乐善利者;
Sabbāsavasamugghātī , suddho sovatthiko sivo;
77道路不外放逸与恶行者,是得涅槃之道。
Pihitāpāyakummaggo, maggo nibbānapattiyā.
1124一一二四。
1124.
79由烦恼扎根极深难除,因恐惧为诸苦蕴大患;
Klesasaṃkaṭaduggamhā, dukkhakkhandhamahabbhayā;
80他离开了安全之地,进入极为危险的境地。
Khemantabhūmiṃ niyyāti, accantamanupaddavaṃ.
1125一一二五。
1125.
82这名为福德之所,也是吉祥与幸福的成因;
Puññatitthamidaṃ nāma, maṅgalañca sivaṅkaraṃ;
83成就利益与安乐的根源,是最尊贵的供养。
Hitodayasukhādhāna-mamatāhāramuttamaṃ.
1126一一二六。
1126.
85无明染污已被除去,所依赖的明慧即是上等之法;
Avijjāpaṭaluddhāravijjānettosadhaṃ varaṃ;
86此智为导师所具,是能破除烦恼苦块者。
Paññādhāramidaṃ satthaṃ, klesagaṇḍappabhedakaṃ.
1127一千一百二十七。
1127.
88四种难以超越之重病,筑路者共同筑成;
Caturoghanimuggānaṃ, setubandho samuggato;
89由轮回苦恼所生者,其大门未曾开启。
Bhavacārakaruddhānaṃ, mahādvāro apāruto.
1128一千一百二十八。
1128.
91忧悲与衰老病所穿透者,俱为痛苦相伴者;
Sokopāyāsaviddhānaṃ, paridevasamaṅginaṃ;
92摇动之法,极乐之所在。
Sallanīharaṇopāyo, accantasukhamīrito.
1129一千一百二十九。
1129.
94染污所缠所召,烦恼亦不灭绝;
Byasanopaddavāpeto , saṃklesamalanissaṭo;
95正健于身,行为纯净无染。
Ujusammattaniyato, paṭipattivisuddhiyā.
1130一千一百三十。
1130.
97具足清净戒行,禅定为牢笼,智慧如护栏。
Suddhasīlaparikkhāro, samādhimayapañjaro;
98正思维为轮部,正精进为车手。
Sammāsaṅkappacakkaṅgo, sammāvāyāmavāhano.
1131
1131.
100善念引导者具正见,
Satisārathisaṃyutto, sammādiṭṭhipurejavo;
101此法之车行进,达至安乐之境。
Esa dhammaratho yāti, yogakkhemassa pattiyā.
1132
1132.
103能出离灾难,成就一切善果;
Vipattipaṭibāhāya, sabbasampattisiddhiyā;
104为了解脱一切蕴,正觉者宣说法。
Sabbakhandhavimokkhāya, dhammaṃ desesi cakkhumā.
1133一千一百三十三。
1133.
106伟大圣者慈心施惠,善待一切有情;
Hitesī sabbapāṇīnaṃ, dayāpanno mahāmuni;
107为明觉者显现法光,最胜的明眼者。
Dhammālokaṃ pakāsesi, cakkhumantānamuttamo.
1134一千一百三十四。
1134.
109以正智了知此法,安住安全的道。
Yaṃ dhammaṃ sammadaññāya, khemamaggappatiṭṭhitā;
110智慧坚固之人,断除恶欲,心念安定,专注而寂静。
Pāpakāpagatā dhīrā, passaddhidarathāsayā.
1135
1135.
112解脱生死因缘,放弃对怖畏之心,
Bhavayogā vinimuttā, pahīnabhayabheravā;
113终究安乐自在,获至高无上安宁者也。
Accantasukhamedhenti, sotthipattā mahesayo.
1136
1136.
115聪明智者,深思熟虑,如是观照所说正法,
Tamevamuttamaṃ dhammaṃ, cintento pana paṇḍito;
116『修习』者,显现、表明,谓法的念诵与修持。
Bhāvetīti pakāsenti, dhammānussatibhāvanaṃ.
1137一千一百三十七。
1137.
118四者已行持,四者果中安立;
Cattāro ca paṭipannā, cattāro ca phale ṭhitā;
119此为正行之僧团,具足清净三十七品戒。
Esa saṅgho ujubhūto, paññāsīlasamāhito.
1138一千一百三十八。
1138.
121远离恶口,具清净,坚立于行戒规范者;
Palāpāpagato suddho, paṭipattipatiṭṭhito;
122摄持正法,以圆满功德而庄严。
Pariggahitasaddhammo, samiddhiguṇasobhito.
1139一一三九。
1139.
124断尽诸恶行者,除去恶染污垢;
Pahīnāpāyagamano, pāpaklesavinissaṭo;
125断绝生死流转者,破破轮回之路。
Paripanthasamucchedī, bhavacārakabhedako.
1140一一四〇。
1140.
127由尊贵威严得成,善除烦恼之庄严;以至尊智慧谨守,具足善法完善。
Uttamadamathappatto, suvinīto mahesinā;
128由智慧解脱之泉所生,立于无误正道之中。
Vijjāvimuttivodāto, ājānīyapathe ṭhito.
1141一千一百四十一。
1141.
130善行者之子所生,具足清净法的智德;
Sugatorasi sambhūto, sucidhammasirindharo;
131修行具足而圆满,恪守法教奉行。
Paṭipāditasampatto, dhammasāsanasevito.
1142一千一百四十二。
1142.
133无惧无畏之人,受持已胜之威光。
Bhayabheravanissaṅgo, jinatejānupālito;
134意念正确纯净流转,言语如善知识所传。
Moneyyapathasañcāro, sugatovādabhājano.
1143一千一百四十三。
1143.
136修习精勤不放逸,具足品德庄严身心;
Appamādaparittāṇo, sīlālaṅkārabhūsito;
137心定专注紧相连,智慧如战具光明炽然。
Cetosamādhisannaddho, paññāyudhasamujjalo.
1144一千一百四十四。
1144.
139正行正见不偏离,能断除魔身之障碍。
Ujumaggamadhiṭṭhāya, mārakāyappadālano;
140无敌的战斗,轻巧如挥剑般迅捷。
Aparājitasaṅgāmo, lalitodātavikkamo.
1145一千一百四十五。
1145.
142超越生死之境,证得觉悟法的安立;
Maccudheyyamatikkanto, bodhidhammappatiṭṭhito;
143获得六通力,所护持的教法庄严清净。
Chaḷābhiññābalappatto, samārādhitasāsano.
1146一千一百四十六。
1146.
145随顺觉悟众生而现起,清晰明了地显现所事相应。
Anubodhimanuppatto, pabhinnapaṭisambhido;
146『得至平静境界者』,意指内心降服者。
Sāmaññapāramippatto, toseti jinamānasaṃ.
1147
1147.
148『具众多种形象』,意指遍具多样资具,满载多种功德;
Nekākāravarūpeto, nānāsampattiphullito;
149『超越了祸患、灾难的轨迹』,意指远离风险,专归于觉悟者。
Vipattipathanittiṇṇo, abhibuddhiparāyaṇo.
1148
1148.
151『应敬可护者』,意指宜于恭敬和保护者。
Āhuneyyo pāhuneyyo,
152应受供养者,极为难得;
Dakkhiṇeyyo sudullabho;
153为诸天众所在之世界,
Sadevakassa lokassa,
154功德田中无比优胜者。
Puññakkhettamanuttaraṃ.
1149
1149.
156谓于清净无垢者中,信心种子已坚立;
Yattha suddhimhi niddose, saddhābījaṃ patiṭṭhitaṃ;
157于是信心渐渐成熟,圆满极致,得究竟胜利果报。
Accantaṃ paripāceti, sampattiphalamuttamaṃ.
1150一一五〇。
1150.
159何者为果,享用之后,便证解脱之乐?
Yaṃ phalaṃ paribhuñjantā, vimuttirasasevanaṃ;
160那些极为安乐、稳重智者,便成无老死者。
Accantasukhitā dhīrā, bhavanti ajarāmarā.
1151一一五一。
1151.
162以见斯果者,勤于修习安住于僧团之念;
Taṃ phalaṃ patthayantena, saṅghānussatibhāvanā;
163须修习此法,聪慧者皆如是说。
Bhāvetabbā paniccevamiti bhāsanti paṇḍitā.
1152
1152.
165五戒、十戒、巴帝摩卡戒、伍波萨他戒;
Pañcasīlaṃ dasasīlaṃ, pātimokkhamuposathaṃ;
166以及四种清净戒,和经过漂洗的六根洁净戒。
Cātupārisuddhisīlaṃ, dhutaṅgaparivāritaṃ.
1153
1153.
168对以上这些中所摄受的一切,心迹隐微,
Evametesu yaṃ kiñci, samādāya rahogato;
169从品性、从功德、从果报,皆详加思惟。
Tamānisaṃsaṃ guṇato, phalato ca vicintaye.
1154
1154.
171起初是心的确立,面孔是最初的显现;
Ādi cetaṃ patiṭṭhā ca, mukhaṃ pamukhamuttamaṃ;
172这是善法的根本,是依正行而生的相貌。
Mūlaṃ kusaladhammānaṃ, pabhavaṃ paṭipattiyā.
1155
1155.
174教法超越之门,通过圣法的要津得以通达;
Sāsanotaraṇadvāraṃ, titthaṃ saddhammavāpiyā;
175净戒之地为依止,这条道路既能护持安稳,亦能断除恶业。
Pārisuddhipadaṭṭhānaṃ, maggo khemantapāpako.
1156
1156.
177善乎!受持善法学习,众多真实语的庄严装饰;
Sādhu sikkhāsamādānaṃ, bāhusaccavibhūsanaṃ;
178圣行所行者如其光明,不可玷污。
Ariyācāracāritta-mavaṇṇamalavajjanaṃ.
1157
1157.
180族子华饰,恶语流转的传播者;
Kulaputtaalaṅkāro, pāpajallapavāhanaṃ;
181不离香洁之物,受大丈夫所亲近侍奉。
Anapāyi sugandhañca, mahāpurisasevitaṃ.
1158
1158.
183后悔破除,喜乐踊跃的增长,
Pacchānutāpaharaṇaṃ, pītipāmojjavaḍḍhanaṃ;
184具出家修行,庄严出家衣服。
Nekkhammabhāvanopetaṃ, pabbajjāvesasobhanaṃ.
1159
1159.
186为通往天界的阶梯,坚固坚牢的修道法门;
Sopānaṃ saggalokassa, daḷhāpāyavidhānakaṃ;
187不退转的功德增长,资粮圆满的美善之道。
Anupaddavasampatti, samatthaguṇasūdanī.
1160一千一百六十。
1160.
189断除烦恼束缚,是障碍灾难之道;
Klesapañjaravicchedi , vipattipathavāraṇaṃ;
190起护持善业,成就非常吉祥。
Sotthikammasamuṭṭhānaṃ, asādhāraṇamaṅgalaṃ.
1161一千一百六十一。
1161.
192我确实获得了,信心于如来教法;
‘‘Suladdhā vata me laddhā, saddhā sugatasāsane;
193我所具足的戒,是善净无缺的。
Sīlaṃ me yassa kalyāṇaṃ, parisuddhamakhaṇḍitaṃ.
1162
1162.
195「对我而言难得获得的,
‘‘Dullabho vata me laddho,
196极大的所得,无有瑕疵;
Mahālābho anappako;
197我自己却行为无节制,
Yohamakkhalitācāro,
198蹉跎毁坏,本应避免。
Upaghātavivajjito.
1163
1163.
200『法』者,初生之子,根本本生于此正法中。
‘‘Dhammaṅkuritasantāno , mūlajātosmi sāsane;
201其直道乃平正而宽展,四方皆被庄严覆盖。
Ujumaggaṃ samāruḷho, pihitā sabhayā disā.
1164
1164.
203『生命』呵,如此易被剥夺,然而稍稍努力便可速成;
‘‘Avañcā vata me jāti, āraddhā khaṇasampadā;
204我已立足于正法中,我的生命因之丰硕圆满。
Patiṭṭhitomhi saddhamme, saphalaṃ mama jīvitaṃ’’.
1165
1165.
206如是以多种方式,思惟自身持有的品德;
Itthaṃ nānappakārena, cintento guṇamattano;
207修习戒蕴,即于戒律生起习念之法。
Sīlakkhandhassa bhāveti, sīlānussatibhāvanaṃ.
1166一一六六。
1166.
209于具戒者生信,依宜施舍财物;
Saddhāya sīlavantesu, datvā dānaṃ yathārahaṃ;
210形貌端正纯净,远离黑暗而清朗。
Niddhotamalamacchero, vivitto tamanussare.
1167一一六七。
1167.
212布施是财富的根本,极为殊胜卓绝;
Dānaṃ nidhānamanugaṃ, asādhāraṇamuttamaṃ;
213是永不毁坏的快乐源泉,能够满足一切欲求。
Avināsasukhādhānaṃ, accantaṃ sabbakāmadaṃ.
1168
1168.
215能息灭瞋恚,清净内心的污秽;
Kopadāhopasamanaṃ, maccheramalasodhanaṃ;
216能断除懈怠嗜睡,解脱贪欲之缚绳。
Pamādaniddāvuṭṭhānaṃ, lobhapāsavimocanaṃ.
1169
1169.
218『心之障碍的调伏』者,指贪欲错误行为之障碍的废除。
Cetovikāradamanaṃ, micchāmagganivāraṇaṃ;
219『财富获得之喜悦』者,是繁荣兴盛与吉祥之相。
Vittilābhasukhassādo, vibhavodayamaṅgalaṃ.
1170
1170.
221『信仰等美德的增长』者,是心之正偏向的扩展。
Saddhādiguṇavodānaṃ, ajjhāsayavikāsanaṃ;
222『正行品行的照顾』者,是心之微妙装饰。
Satācāraparikkhāro, tanucetovibhūsanaṃ.
1171
1171.
224『勿等闲视』者,究竟所依,具足难及的要法;
Appamaññāpadaṭṭhānaṃ, appameyyena vaṇṇitaṃ;
225为贤者行持,乃至诸多长者所共遵奉者。
Mahāpurisacārittaṃ, sapadānaṃ mahesinā.
1172(一一七二)
1172.
227为已得法之所享,用义无上妙不可比;
Dhammādhigatabhogānaṃ , sārādānamanuttaraṃ;
228达大义之方途,乃令众生离苦生欢之因。
Mahattādhigamūpāyaṃ, lokasantatikāraṇaṃ.
1173(一一七三)
1173.
230注释者须具备正行的圆满努力,且身心全然专注于出离之道。
Atthakārī ca sammāhaṃ, pariccāgasamāyuto;
231其行为旨在自身与他人利益的实现,努力实践之。
Attano ca paresañca, hitāya paṭipannakā.
1174
1174.
233我心正直温和,远离贪欲。
Ujumaddavacittosmi, kālussiyavinissaṭo;
234我远离恶染,慈悲护持有情众生。
Pāpasaṃklesavimukho, pāṇabhūtānukampako.
1175
1175.
236我立于持戒具足之地,是狡诈者的终极依归;
Sīlavantapatiṭṭhosmi , kapaṇānaṃ parāyaṇo;
237是护持佛教法的维护者,靠近亲族朋友为生;
Buddhasāsanupaṭṭhāko, ñātimittopajīviko.
1176一一一七六。
1176.
239是慷慨布施与放逸之人相对立者,
Dānavossaggasammukho,
240与他人分享者则常安乐;
Saṃvibhāgarato sukhī;
241如同果实结于菩提树上,
Kapparukkhova phalito,
242生于世间,以世尊加持而增长。
Jāto lokābhivaḍḍhiyā.
1177一千一百七十七。
1177.
244我是遮护之道,不让其失落,护持道路不外露;
Pihitāpāyamaggosmi, maggadvāramapārutaṃ;
245是一切福德皆具,贫贱者难以愉悦。
Sampattā sabbasampatti, daliddassa manāpikaṃ.
1178一千一百七十八。
1178.
247这是轮回苦因的根本,是一切苦难的消除。
‘‘Saṃsāraddhānapātheyyaṃ, sabbadukkhavinodanaṃ;
248『Subandha』名者,在我处处被摄持,且受守护也。
Subandhaṃ mama sabbattha, gahito ca kaṭaggaho’’.
1179
1179.
250如此以多种不同的方式深思施予的功德;
Evaṃ dānaguṇaṃ nānappakārena vicintayaṃ;
251修习得施予的专精者,生起施予的回忆念想。
Bhāveti dāyakoyogī, cāgānussatibhāvanaṃ.
1180
1180.
253信心、戒律、听闻、布施、智慧,皆出自贤人家族。
Saddhaṃ sīlaṃ sutaṃ cāgaṃ, paññaṃ paṇḍitajātiko;
254维持正法以后,天众们便随顺观念,追忆而念。
Sampādayitvā saddhamme, devatāyo anussare.
1181一千一百八十一。
1181.
256四大王天及三十三天夜分天众,
Cātumahārājikā ca, tāvatiṃsā ca yāmakā;
257忉利天、兜率天的天众,乃至梵天王宫的住持们。
Tusitā ceva nimmānaratino vasavattino.
1182一千一百八十二。
1182.
259以及高居天界之上的诸天, 属于神体显现的天众,
Taduttariñca ye devā, dibbakāyamadhiṭṭhitā;
260三者信心等法,长期安住不动。
Tepi saddhādidhammesu, cirakālaṃ patiṭṭhitā.
1183一千一百八十三。
1183.
262具足善巧坚定的意念,善施戒行的英杰;
Susamāhitasaṅkappā, dānasīladhurandharā;
263专心于法与道,去除嫉妒与疑惧。
Dhammamaggamadhiṭṭhāya, hirottappapurakkhatā.
1184一千一百八十四。
1184.
265此世界正临终灭,是清净安乐的归依;
Taṃ lokamupapannāse, sassirīkaṃ parāyaṇaṃ;
266具足神通,光明炽盛,色相优美,闻名远播。
Iddhimanto jutimanto, vaṇṇavanto yasassino.
1185一千一百八十五。
1185.
268天界的尊贵成就安稳无碍,各种享受齐备圆满;
Dibbasampattisampattā, nānābhogasamappitā;
269寿命长久,享受天大的极乐。
Pālento dīghamaddhānaṃ, anubhonti mahāsukhaṃ.
1186一千一百八十六。
1186.
271他们全都知道我,也无所遁逃。
Te sabbepi ca mayhampi, vijjanti anupāyino;
272信根等善法,即为天人法故,普为传播。
Saddhādikusalā dhammā, devadhammāti vissutā.
1187一千一百八十七。
1187.
274正法之德之成就施予者,为吉祥之主;
Saddhammaguṇasampatti-dātā maṅgalanāyikā;
275虽我难得,然于善逝教法中信心坚固。
Dullabhāpi ca me laddhā, saddhā sugatasāsane.
1188一千一百八十八。
1188.
277断戒无防止者,为恶业之最大根本者。
Vajjopavādarahito, pāpakammaparammukho;
278行为清净纯洁,身心清明安宁。
Parisuddhasamācāro, pasannāmalacetano.
1189
1189.
280永远不为无明所惑,
Niccamohitasotosmi,
281深依如来真实教诲;
Tathāgatasubhāsite;
282善于聆闻与弘扬法义,
Sutabhājanabhūto ca,
283具足正念且安住定境。
Satimā susamāhito.
1190一一九〇。
1190.
285已断除污秽烦恼,解脱贪欲蕴。
Maccheramalanittiṇṇo, lobhakkhandhavimuccito;
286已超世间,远离轮回,寻求究竟安乐。
Opānabhūto lokasmiṃ, vissaṭṭhasukhayācano.
1191一一九一。
1191.
288分别诸法利害,断别是非;
Vatthuttayamahatte ca, hitāhitavinicchaye;
289智慧于法性速知,我速而说。
Paññā vatthusabhāve ca, tikhiṇā mama vattati.
1192一一一九二。
1192.
291善法受敬重者,是何等广大的功德声誉;
Samārādhitasaddhammo, katapuññamahussavo;
292我已得天意所赞,行持美善之事。
Devadhammasamiddhosmi, kalyāṇacaritākaro.
1193一一一九三。
1193.
294我与天众同在,具足德行与光明的装饰;
Devatāhi samānohaṃ, guṇālaṅkārabhūsito;
295双手合十,天人能力显现尽除,天福悉数圆满。
Hatthapattā ca deviddhi, nipphannā dibbasampadā.
1194一一一九九。
1194.
297天众之法亦如是,唯自念其德行;
Devasāmaññamiccevaṃ, cintento guṇamattano;
298修习具足诸德者,超越天众之念。
Bhāveti guṇasampanno, devatānussatiṃ paraṃ.
1195一一一一九九五。
1195.
300生死法中有老病忧苦及衰微破坏;
Jātidhammā jarābyādhisokopāyāsabhañjite;
301无常苦集之理,且由缠累而生起。
Anicce dukkhenatte ca, nibbinnopadhisambhave.
1196一一九六。
1196.
303离欲以及止息,舍离和解脱,此为无渣滓;
Virāgo ca nirodho ca, cāgo mutti anālayo;
304此无有执取无所留著者,谓之涅槃。
Yoyamādānanissaggo, nibbānamiti vuccati.
1197一一九七。
1197.
306智者观此处为安宁之地,思惟如是;
Upasantamidaṃ ṭhānamiti cinteti paṇḍito;
307其行无缠执,烦恼渣滓尽断之行为。
Anupādānasaṃkliṭṭhamasaṅkhāramanāsavaṃ.
1198一一九八。
1198.
309广大无量、圆满清净、至高无上的不可逾越者;
Appamāṇaṃ paṇītañca, sivaṃ paramamaccutaṃ;
310无边无际、诸种殊胜之德无变异、且无染著者。
Anantaguṇamaccanta-mavikāramanāmayaṃ.
1199一一九九。
1199.
312安稳无虑、彼岸渡大舟般若的彼岸者;
Khemaṃ taṃ pārimatīra-mahāyanakaraṃ paraṃ;
313护持洞窟与灯烛,乃至终极依止所。
Tāṇaṃ leṇañca dīpañca, patiṭṭhānaṃ parāyaṇaṃ.
1200
1200.
315『轮转之因断灭』,谓生有的渴爱与嗔恚消除;
Vaṭṭānubandhavicchedo, bhavataṇhāvisosanaṃ;
316『诸烦恼皆灭』,即诸苦的止息与安乐之现起。
Sabbūpadhisamugghāto, dukkhanibbāpanaṃ sukhaṃ.
1201一二〇一。
1201.
318此为『诸恶灭尽』,即一切烦恼清净;
Sabbapāpavināsoyaṃ, sabbaklesavisodhanaṃ;
319并为『忧恼、衰弱、热怖与恐惧的解脱』。
Sokopāyāsasantāpabhayabheravamocanaṃ.
1202一二〇二。
1202.
321对巴利语义的汇集切断,纷扰妄想的消除;
Palibodhasamucchedo, papañcaviniveṭhanaṃ;
322一切行的安住,一切世间的灭尽。
Sabbasaṅkhārasamatho, sabbalokavinissaṭo.
1203一二〇三。
1203.
324净化诸法根本,离欲解脱的所在;
Pārisuddhikarā dhātu, bhavanissaraṇaṃ padaṃ;
325高妙圣者功德,无上自尊的境地。
Uttamāriyasampatti, anomamamataṃ padaṃ.
1204一二〇四。
1204.
327见此为涅槃者,于一切处皆为极善之境;
Sabbathā bhaddamatulaṃ, nibbānamiti passato;
328此所以称为入静安忍之修习。
Upasamānussatīti, bhāvanāyaṃ pavuccati.
1205一二〇五。
1205.
330念众生如是者,若智者修行;
Sattānussatimiccevaṃ, bhāvento pana paṇḍito;
331于世尊教法中,喜悦充满而心清净。
Pāmojjabahulo hoti, pasanno buddhasāsane.
1206一二〇六。
1206.
333以实践镇静、安稳、安住的定心为方法,
Paṭipassaddhadaratha-mupacārasamādhinā;
334令心调伏安住,清净无染无病。
Samādhiyati cittañca, parisuddhamanāmayaṃ.
1207一二〇七。
1207.
336此亦由修习而培植,是无亏损的功德,
Bhāvanāmayametañca, katvā puññamanappakaṃ;
337被称为习气的流转功德与享受分。
Vāsanāgatisampatti-bhogabhāgīti vuccati.
1208一二〇八。
1208.
339具足依止因缘,成就无上涅槃;
Upanissayasampanno, patvā nibbedhamuttamaṃ;
340于现法中苦集显现,灭尽无余垢。
Diṭṭheva dhamme dukkhaggiṃ, nibbāpeti anāsavo.
1209一二〇九。
1209.
342思虑世间流转,却念死亡;
Lokappavatti cintetvā, maraṇānussatiṃ pana;
343当修习相伴,思惟死亡如何。
Bhāveyya sakamaccantaṃ, cintento maraṇaṃ kathaṃ.
1210
1210.
345无相而不可知,这就是众生此间的生命;
Animittamanaññātaṃ, maccānamidha jīvitaṃ;
346既短暂又脆弱,并与痛苦相联结。
Kasirañca parittañca, tañca dukkhena saṃyutaṃ.
1211
1211.
348如同水中鱼儿,在困缚时口中含泪,
Appodakamhi maccheva, bandhamāne rudammukhe;
349众生在世间游走,如鱼得水般受苦受难。
Maccu gacchati ādāya, pekkhamāne mahājane.
1212一二一二。
1212.
351死亡既然已然发生,新的生命便随之产生;
Purakkhatvāva maraṇaṃ, jāyanti paṭisandhiyaṃ;
352生命既已降生,终将再度灭亡;这便是众生的自然法则。
Jātā puna marissanti, evaṃdhammā hi pāṇino.
1213一二一三。
1213.
354凡受孕处于胎胞之中者,虽安住于母体第一时间;
Yamekarattiṃ paṭhamaṃ, gabbhe vasati mānavo;
355但如同被放逐似的,终将离去,绝不再返。
Abbhuṭṭhitova so yāti, sa gacchaṃ na nivattati.
1214一二一四。
1214.
357众生在胎中便死亡,又因出生而死的孩童;
Sattā maranti gabbhepi, jāyamānā ca dārakā;
358幼儿、少年、壮年以及老年者皆然。
Kumārā yobbanappattā, balappattā mahattarā.
1215一二一五。
1215.
360或者在年老时死去,须臾依止刑罚;
Athāvassaṃ maranteva, jiṇṇā daṇḍaparāyaṇā;
361勇士为功德力量所持护,却被种种疾病所苦。
Sūrā puññabalatthāmā, nānābyādhinipīḷitā.
1216一二一六。
1216.
363现在,众生忆念死亡,人人寻求。
Ajja suveti maraṇaṃ, pariyesati pāṇino;
364如同军队赴战场,众生皆被死亡之忧所扰。
Senā yuddhapayātāva, sabbe maccubhayākulā.
1217一二一七。
1217.
366七宝装饰,宏扬四方成就;
Sattāratanalaṅkārā, caturiddhisamuggatā;
367世尊如同大光明者,是王宫之庄严。
Cakkavattī mahātejā, rājamaṇḍalasobhino.
1218一二一八。
1218.
369如强风暴般猛烈袭来,如大岩石般重重跌落;
Kappuṭṭhānamahāvātā, pātitāva mahāsilā;
370堕落如死者分离心识的情形,其他人则心怀非人的念头。
Patanti maccuvikkhittā, paro cetāna mānavā.
1219一二一九。
1219.
372诸长寿天人,色泽光明,具大威德;
Yepi dīghāyukā devā, vaṇṇavantā mahiddhikā;
373具感应力量与所获,享有极大财宝与安乐。
Ānubhāvabalappattā, mahābhogasukhedhino.
1220一二二零。
1220.
375由生死之苦,生起诸多恐惧;
Tepi maccusamuddhattā, bhavanti bhayasaṃkulā;
376如同被截断翅膀的鸟儿般,在愁苦之中惶恐不安。
Verambhakkhittapakkhīva, mādisesu kathāva kā.
1221一二二一。
1221.
378障碍甚多,死亡不利因缘随之而生;
Accantarāyabahulo , maraṇāhitasambhavo;
379世间如车轮反复转动之状,永无止息。
Niccaṃ cakkasamāruḷho, lokoyaṃ parivattati.
1222一二二二。
1222.
381于此死亡之际,谁为我之中心?
Etthantare maraṇassa, vemajjhe mama vattato;
382即使期望未满,生命岂能久续?
Assāsepi avissaṭṭhe, jīvikā ce kathāva kā.
1223一二二三。
1223.
384世间生命,实极短暂如瞬间;
Accheraṃ vata lokasmiṃ, khaṇamattampi jīvitaṃ;
385依赖烦恼之境,受极大破坏所逼。
Nissitopaddavaṭṭhāne, mahābyasanapīḷite.
1224一二二四。
1224.
387生命真实不变,必定死灭属我;
Addhuvaṃ jīvitaṃ nicca-maccantaṃ maraṇaṃ mama;
388本性即为临终死者,唯其特别是生命。
Sabhāvo maraṇanteva, viseso pana jīvitaṃ.
1225一二二五。
1225.
390着手承担使命时,犹如云于天空中行;
Atthamārabbha gacchanto, ādiccova nabhantare;
391奔赴死亡之际,我轻松自在地生活。
Maraṇāyābhidhāvanto, vihāyāmi suve suve.
1226一二二六。
1226.
393「被拘捕的大盗,
Vajjhappatto mahācoro,
394如同被押往处决之地;
Niyyātāghātanaṃ yathā;
395即将面对死亡,
Maraṇāya payātohaṃ,
396其回转也如是。」
Tathevamanivattiyo.
1227一二二七。
1227.
398如莲华般弯曲粗糙,被干旱之地所破坏;
Ambujova vaṅkaghasto, tāṇaleṇavivajjito;
399常常沉沦死亡之中,散乱放逸,我为何继续如此行?
Niccaṃ maccuvasaṃ yanto, vissaṭṭho kimahaṃ care.
1228一二二八。
1228.
401我的喜笑为何、何等欢喜,
Ko me hāso kimānando,
402为何被无明所遮蔽;
Kimahaṃ mohapāruto;
403因沉溺于酒色与疏忽而迷乱,
Madappamādavikkhitto,
404我无有恶念吗?
Vicarāmi niraṅkuso?
1229一二二九。
1229.
406我将开始修习,依止正自觉者的教法;
Handāhamārabhissāmi, sammāsambuddhasāsane;
407以热诚勤勉,远离怠惰与怨恨,专心安住。
Ātāpī pahitatto ca, hirottappasamāhito.
1230一二三〇。
1230.
409成就修行境界,远离恶法。
Paṭipattiparo hutvā, pāpadhammaniraṅkato;
410我令之灭尽,彻底断除一切苦的根源。
Nibbāpayāmi accantaṃ, sabbadukkhahutāvahaṃ.
1231一二三一。
1231.
412如是思惟的禅修者,反复观想死亡;
Itthaṃ panattano yogī, maraṇaṃ paṭicintayaṃ;
413此称为观想死亡,是应当修习的法门。
Maraṇānussatiṃ nāma, bhāvetīti pavuccati.
1232一二三二。
1232.
415修习此法后,恭敬集中心念于此;
Tadetaṃ pana bhāvetvā, upacārasamāhito;
416涅盘境界甚为广大,思考有无漏正念才能深入难测之理。
Nibbedabahulo hoti, appamādadhurandharo.
1233一二三四。
1233.
418放弃邪法,断除贪嗔之处;
Micchādhammaṃ virājetvā, nandirāganirālayo;
419断除一切烦恼,得至不死之境。
Sabbāsavaparikkhīṇo, pappoti amataṃ padaṃ.
1234一二三四。
1234.
421然智慧者须承行三十二相之修习;
Gahetvā pana medhāvī, dvattiṃsākārabhāvanaṃ;
422当时应当暂且不作,渐次次第地深入实行。
Kareyya tāva pacchā ve, anupubbamabhiṇhaso.
1235
1235.
424头发、毛发、指甲、牙齿,皮肤与筋肉,腱膜皆是如此;
Kesā lomā nakhā dantā, taco maṃsaṃ nahāru ca;
425骨骼、骨节、胸脏与肠胃亦然。
Aṭṭhi ca miñja vakkaṃ ca, hadayaṃ yakanaṃ tathā.
1236
1236.
427毛发疵疵、皮肤粗糙、肉质污浊,内里柔软嫩滑;
Kilomaṃ pihaka papphāsaṃ, antaṃ guṇamudariyaṃ;
428松果体位于脑内,黄色,性质粗大。
Matthaluṅgaṃ karīsañca, pittaṃ semhamathāparaṃ.
1237一二三七。
1237.
430前面是血液,颜色红;
Pubbo ca lohitaṃ sedo,
431脑液可能为乳白色或黄褐色;
Medo assu vasātha vā;
432还有狮子毛和头发,
Kheḷo siṅghāṇikā ceva,
433以及疥癣和脓液等。
Lasikā muttamiccapi.
1238一二三八。
1238.
435蕴集束缚的错乱破坏随之发生者;
Ghanabandhasubhākāra-vipallāsānusārinaṃ;
436由大力者明了真实本质的分别而显著。
Yathābhūtāvabodhāya, vibhattāva mahesinā.
1239一二三九。
1239.
438身中有三十二处,
Kāye bāttiṃsa koṭṭhāsā,
439聚合成块堆积成群;
Kuṇapāva samussitā;
440因执着于世俗烦恼,
Sāragayhūpagāpetā,
441所以心志懈怠而懒惰。
Dhikkatā dhīrahīḷitā.
1240一二四零。
1240.
443本性的丑陋令人反感,污秽不洁;
Asubhāva paṭikkūlā, jegucchā sucivajjitā;
444为有慧眼者所指责,被盲人如同钝器一般轻蔑。
Ninditā cakkhumantehi, andhabālopalāḷitā.
1241一二四一。
1241.
446以色彩斑斓之皮肤所覆,与皮肉相缠连;
Vicittachavisañchannā , tacabhattasamohitā;
447因漏泄而污秽不净,腐烂而臭气熏天。
Parissavaparikliṭṭhā, kuthitā pūtigandhitā.
1242一二四二。
1242.
449『即便不断地洗涤,却仍不舍离污垢之流』
Dhoviyantāpi satataṃ, ajahantā malassavaṃ;
450『即便以香料涂抹,终究变化为臭秽』
Sugandhānuvilittāpi, duggandhapariṇāmino.
1243一二四三。
1243.
452因为执着于我见,自我中心的烦恼集合;
Ahaṃkāramamattena, vissaṭṭhasukhasaṅgahā;
453由此聚集如大衣般厚重的烦恼,迷惑广大众生。
Saṅghāṭaghanasambaddhā, sammohenti mahājanaṃ.
1244
1244.
455被贪欲、瞋恨所染污,愚痴凡夫所聚合;
Chandarāgasamūpetā, yattha muḷhā puthujjanā;
456他们从事不正当恐怖之事,成为四种恶趣的继承者。
Sevanti visamaṃ ghoraṃ, caturāpāyabhāgino.
1245
1245.
458在此,为了使心清净无染,修行者当依教法相应而行;
Tattha cittaṃ virājetuṃ, paṭipanno yathākkamaṃ;
459为修习心念的增长善巧,善于分辨各种心理状态。
Cetovibhāvanatthāya, koṭṭhāsesu vicakkhaṇo.
1246一二四六。
1246.
461言语与意念亦应如是,循着前面所说的顺序来行;
Vacasā manasā ceva, yathāvuttānusārato;
462反复思惟,反复思惟,先后反复观察深思熟虑;
Anulomapaṭilomaṃ, sajjhāyitvā tato paraṃ.
1247一二四七。
1247.
464以色彩配合、结构理顺等事为基,智者应予以阐释;
Vaṇṇasaṇṭhānadisato, vavatthapeyya paṇḍito;
465然后,依照所应次第,详细分析其文字断句;
Tatokāsaparicchedā, paccekaṃ tu yathākkamaṃ.
1248一二四八。
1248.
467色彩、结构与气味等诸项,
Vaṇṇasaṇṭhānagandhā ca,
468皆由所依之处及断句而生;
Āsayokāsato tato;
469应分别指出其不善之处——
Vibhāveyyāsubhākāra-
470此谓五种之一。
Mekekasmiṃ tu pañcadhā.
1249一二四九。
1249.
472如同十种享用,作此时造作观想;
Dasadhābhogamiccevaṃ, katvā bhāvayato pana;
473已成和平者显现,如车轮等相。
Santibhūtā pakāsenti, rathacakkārasādisā.
1250一二五零。
1250.
475舍弃不善,于彼,明智者摄取善法。
Hitvā appaguṇe tattha, gaṇhaṃ suppaguṇaṃ budho;
476安止与反应亦如同对各个事物的个别影响。
Appanaṃ paṭibhāgañca, pappotekekavatthusu.
1251一二五一。
1251.
478若念起由不净相所引发的修习,
Asubhākāramārabbha, bhāvanā ce pavattati;
479则此修习法门初时必是相反不应的。
Kammaṭṭhānaṃ paṭikkūlaṃ, paṭhamajjhānikaṃ siyā.
1252一二五二。
1252.
481当反应偶然如青等颜色出现时,
Nīlādivaṇṇamārabbha, paṭibhāgo yadā tadā;
482先舍起以尼罗色等为对象的遍(卡西那),而后达五分钟的境界。
Nīlādikasiṇaṃ hutvā, pañcakajjhānikaṃ bhave.
1253一二五三。
1253.
484从特征形态开始,若思虑由此起;
Lakkhaṇākāramārabbha , cintanā ce pavattati;
485智者称此为内观的业处。
Vipassanākammaṭṭhāna-miti bhāsanti paṇḍitā.
1254一二五四。
1254.
487如同此处分三种分别者,智者分辨后又如此。
Tidhā pabhedamiccevaṃ, bhāvento puna buddhimā;
488谓身念修习者,名为身体观念,也即修习此义。
Kāyagatāsatiṃ nāma, bhāvetīti pavuccati.
1255
1255.
490此人既于内心静寂平和,外在亦无所染著,
Soyamajjhattaṃ nibbinno, bahiddhā ca nirālayo;
491且瑜伽修行者心多怀忧惧,彼便能远离散乱。
Ubbegabahulo yogī, pamādamativattati.
1256
1256.
493解脱于欲爱束缚,远离恶道,智慧明达的圣者;
Kāmabandhavinimutto, pāpā medhāvi nissaṭo;
494已经证得真实常住之法,则能普遍享用不灭之乐。
Sacchikatvāna sāmaññaṃ, amataṃ paribhuñjati.
1257一二五七。
1257.
496所谓入出息念,是正自觉者所称赞的修行法门;
Ānāpānassatiṃ nāma, sammāsambuddhavaṇṇitaṃ;
497诸修行法门之中最为至尊,且有修习者即为智者。
Kammaṭṭhānādhirājānaṃ, bhāvento pana paṇḍito.
1258一二五八。
1258.
499安住与近行相继修习,兼持止禅与观慧。
Appanañcopacārañca, samathañca vipassanaṃ;
500超世间与世间的快乐,都是通过幸福而获得的。
Lokuttaraṃ lokiyañca, sukhenevādhigacchati.
1259一二五九。
1259.
502精密而娴熟,锐利且成熟,立于根本之力;
Sukhumā nipuṇā tikkhā, paripakkā bale ṭhitā;
503觉支法门也,以其殊胜而宣说。
Bodhipakkhiyadhammā ca, vodāyanti visesato.
1260一二六〇。
1260.
505业处以及因缘在此,有数算并相随者。
Kammaṭṭhāne tathā hettha, gaṇanā anubandhanā;
506『触知、安置,以及审察与回转』
Phusanā ṭhapanā ceva, sallakkhaṇavivaṭṭanā.
1261一二六一。
1261.
508清净之后,于彼诸法之观察;
Pārisuddhi tato pacchā, tesañca paṭipassanā;
509此如上分门分类,如法典中所明示者。
Iccevamaṭṭhadhā bhedā, mātikāyaṃ pakāsitā.
1262一二六二。
1262.
511于念处分门之下,如分成十六法门,从此展开也;
Vibhattā satipaṭṭhāna-vasā soḷasadhā tato;
512通过对入出息的不同分别,再将其分为二十二种。
Ānāpānappabhedena, bhinnā dvattiṃsadhā puna.
1263一二六三。
1263.
514以此为缘起,调伏定与观照;
Tameva pariyādāya, samathañca vipassanaṃ;
515众生根本虽广大,当如何寻求具足念的人而修习?
Mahattavepullagataṃ, bhāveyya satimā kathaṃ.
1264一二六四。
1264.
517摄持入出息,远离隐密不善之处;
Ānāpānaṃ pariggayha, pavivitto rahogato;
518首先应当计算,须端坐在安适的座具上。
Gaṇeyya paṭhamaṃ tāva, nisinno sukhamāsane.
1265一二六五。
1265.
520五种不可安置者,既不可放于下方,亦不可置于上面;
Pañcannaṃ na ṭhapetabbaṃ, heṭṭhā na dasatopari;
521不可逐渐引导观想,应当断然计数。
Netabbamanupubbena, gaṇetabbamakhaṇḍitaṃ.
1266一二六六。
1266.
523边缘向外摒弃,反复地这样做;
Anto bahi ca vikkhepa-makatvāna punappunaṃ;
524在明显之处,具念者应使心专注不散。
Phuṭṭhaṭṭhānamhi satimā, anubandheyya mānasaṃ.
1267一二六七。
1267.
526于鼻根、上唇之上,完成受用及其之后;
Nāsikaggottaroṭṭhe ca, katvābhogaṃ tatoparaṃ;
527常与四根接触,彼瑜伽行者堪称清净。
Satatassāsasamphassaṃ, āvajjantassa yogino.
1268一二六八。
1268.
529宽大或延长者,或呈圆形或展布者;
Puthulaṃ vātha dīghaṃ vā, maṇḍalaṃ vātha vitthataṃ;
530举凡星宿等形相,在彼生起相应的相缘。
Tārakādisamākāraṃ, nimittaṃ tattha jāyati.
1269一二六九。
1269.
532心得集中,以近行专注;
Cittaṃ samāhitaṃ hoti, upacārasamādhinā;
533烦恼得以去除,感应随之发生。
Upaklesā pahiyyanti, paṭibhāge samuṭṭhite.
1270一二七零。
1270.
535将心安住于相缘,继而进入安止。
Nimitte ṭhapayaṃ cittaṃ, tato pāpeti appanaṃ;
536借助五种禅那的威力,观止得以修习。
Pañcajjhānavasenāyaṃ, samathe bhāvanānayo.
1271
1271.
538已开始后又生起执著,反复出现;
Ārabhitvābhinivesa-mānāpāne punāparo;
539内在与外在,随其相应而转。
Ajjhattañca bahiddhā ca, tato tadanusārato.
1272
1272.
541如实观照此地法,如此洞达明达;
Bhūmidhamme yathābhūtaṃ, vipassitvā visārado;
542此处所说的是依止于欲界之上的禅定所成之净慧观。
Appetānuttarajjhāna-mayaṃ suddhivipassanā.
1273
1273.
544入出息念之定得成后,作其下率(步骤);
Ānāpānasamāpattiṃ, katvā pādakamuttaraṃ;
545由修习者之方便而言,此即十六种法门之引导如何?
Bhāventassa vasenāhu, nayaṃ soḷasadhā kathaṃ.
1274
1274.
547长年季节之呼吸,或辛涩或苦,及其二者相应之状;
Dīghamassāsapassāsā, rassaṃ vātha tathā dvayaṃ;
548具念者,具有智慧,首先要审察。
Satimā matisampanno, paṭhamaṃ parigaṇhati.
1275一二七五。
1275.
550从初至终,作此修习者当知;
Ādimajjhāvasānaṃ tu, karonto viditaṃ tathā;
551内心专注于诸身感受,修习感知。
Samāhito sabbakāya-paṭisaṃvedi sikkhati.
1276一二七六。
1276.
553由此诸行,彼此相续,渐次安住;
Tato te eva saṅkhāre, passambhentoparūpari;
554『已说:「学习平息身行」』
Vutto passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ sikkhatīti ca.
1277
1277.
556如此,入出息念乃依于身行,
Ānāpānasaticcevaṃ , kāyasaṅkhāranissitā;
557所谓身随观,共以四种方式而宣说。
Kāyānupassanā nāma, catudhāpi ca bhāsitā.
1278
1278.
559以相应之智,以喜悦为所缘;
Sampayuttena ñāṇena, pītimālambaṇena ca;
560于观慧中,与安般的修习相对,现明显露出令人安乐的效果。
Vipassanāya samathe, kubbanto pākaṭaṃ sukhaṃ.
1279一二七九。
1279.
562在受、想所归属者,以及心行所作用者,也是这样;
Vedanāsaññāsaṅkhāte, cittasaṅkhārake tathā;
563对如喜等感受有觉知者,称之为修习。
Pītādipaṭisaṃvedī, sikkhatīti pavuccati.
1280一二八零。
1280.
565在粗重的这些心行中,应为相应的聚合与分离之法加以观察和分别。
Thūle te eva saṅkhāre, sametuṃ paribhāvayaṃ;
566云:“调伏心念及行法”,此为修习者应行之事。
Vutto ‘‘passambhayaṃ cittaṃ, saṅkhāraṃ sikkhatī’’ti ca.
1281
1281.
568此处以该句为起端,特别加以明了说明;
Tassā taṃtaṃmukhenettha, sampajjanavisesato;
569以观察受法为据,分为四种详述。
Vedanānupassanāya, catudhā samudīritā.
1282
1282.
571临近时反观,觉察并了达其现象。
Appento paccavekkhanto, bujjhanto ca pakāsitaṃ;
572意乐修习心识的觉知法。
Karonto mānasaṃ citta-paṭisaṃvedi sikkhati.
1283一二八三。
1283.
574正由此而生欢喜,伴随胜妙的专注法;
Tamevābhippamodento, sappītikasamādhinā;
575说曰:『心识由欢喜而修习』。
‘‘Abhippamodayaṃ cittaṃ, sikkhatī’’ti pavuccati.
1284一二八四。
1284.
577以安住与近行为方法,乃此般断除,令心安住。
Appanāyopacārena, tamevātha samādahaṃ;
578修习者乃明言「须当调伏心意,勤于修习」。
Yogī ‘‘samādahaṃ cittaṃ, sikkhatī’’ti pakāsito.
1285一二八五。
1285.
580以断除障碍的方式卸除束缚;
Paccanīkehi vikkhambha-samucchedehi mocayaṃ;
581亦被称为「须当释放心意,勤于修习」。
Tathā ‘‘vimocayaṃ cittaṃ, sikkhatī’’tipi bhāsito.
1286一二八六。
1286.
583分别入出息念,如其合宜,是为修行根本。
Ānāpānaṃ pabhedāya, kammaṭṭhānaṃ yathārahaṃ;
584所谓『心所观察』,是随顺发展而成的四种类相。
Cittānupassanā nāma, pavattāyaṃ catubbidhā.
1287一二八七。
1287.
586特别是因为观法具有无常的性质,称为『内观无常之行』;
Vipassanāyaniccānu-gatattā hi visesato;
587修习者内观无常,便能成为有智慧的人。
Vipassanto aniccānu-passī sikkhati paṇḍito.
1288一二八八。
1288.
589继而观察离欲,生起厌离,因厌离而进入心的清净状态。
Tato virāgānupassī, nibbinditvā virājayaṃ;
590于是,观察止灭者,观察此地法的止灭。
Tathā nirodhānupassī, bhūmidhamme nirodhayaṃ.
1289
1289.
592断除、舍弃、舍弃完成之后,
Pakkhandanapariccāgapaṭinissaggato pana;
593观察舍弃者,即称为修习。
Paṭinissaggānupassī, sikkhatīti pavuccati.
1290
1290.
595如同以入出息为门,观察此地法的观照。
Ānāpānamukheneva , bhūmidhammavipassanā;
596法观察者名为此,如所说有四种。
Dhammānupassanā nāma, bhāsitevaṃ catubbidhā.
1291一二九一。
1291.
598如是,十六支分成四类,以修学为基础,确立之。
Iti soḷasadhākāraṃ, sikkhattayapatiṭṭhitaṃ;
599并成四种,圆满正念念处的修习。
Catubbidhampi pūreti, satipaṭṭhānabhāvanaṃ.
1292一二九二。
1292.
601摄持正念,制止妄念,作观照见。
Pariggayha satiñceva-mussāhanto vipassanaṃ;
602以三十二行相之差别,故称为具念而作者。
Dvattiṃsākārabhedehi, satokārīti vuccati.
1293一二九三。
1293.
604在此教法中,以『数数』等法调习止法,继而行之;
Itthañca gaṇanādīhi, bhāvetvā samathaṃ tato;
605又作显观法名,分析特征。
Vipassanādhivacanaṃ, katvā sallakkhaṇaṃ puna.
1294一二九四。
1294.
607入于破灭道,一心坚立于净果中;
Patvā vivaṭṭanāmaggaṃ, pārisuddhiphale ṭhito;
608回顾观照的说法,称为正念观察。
Paccavekkhaṇasaṅkhātaṃ, pappoti satipassanaṃ.
1295一二九五。
1295.
610入出息念总而言之,是圆满具足的;
Ānāpānasaticcevamasesaṃ paripūritā;
611称为有形、具足差别,故言修习之。
Sākāraṃ sappabhedañca, bhāvitāti pavuccati.
1296一二九六。
1296.
613入出息念定,胜过一切,是佛所授予的至上法,
Ānāpānasamādhimetamatulaṃ buddhāpadānuttamaṃ,
614恶浊污秽如流浆,表面欢愉实则痛苦之焰熄灭者;
Pāpaklesarajoharaṃ sukhamukhaṃ dukkhagginibbāpanaṃ;
615修习时具足念正知而广博,断除散乱的辅助智慧,
Bhāvetvā satisampajaññavipulā vikkhepaviddhaṃsakā,
616得至彼岸极高之涅槃,彼境界超越一切,无量自在广泛无碍。
Pappontuttaramuttamāmatapadaṃ bodhittayabyāpakaṃ.
1297一二九九七。
1297.
618礼敬佛、法、僧,诚心恭敬,品行清净如洁净布;
Buddhaṃ dhammañca saṅghaṃ puthunanamahitaṃ suddhasīlaṃ sudānaṃ,
619坚持法义如护持天神,安住无惧,临终时身饮如常。
Dhammaṭṭhā devatāyopasamatha maraṇaṃ kāyamānañcapānaṃ;
620为起始于观念者,须以念相守护,以导引觉悟正道之生起;
Paññattārabbhayāyaṃ satisamavahitā bodhimaggodayāya,
621晚间当依止于正法之旨,修持诚实清净善德为伴。
Sāyaṃ saddhammanettī sahitasivaguṇā sevitabbādarena.
622如是名色品中十随念分别
Iti nāmarūpaparicchede dasānussativibhāgo nāma
623第九品。
Navamo paricchedo.