← 文献总目录

7. 第七章

abh06t.nrf33 · 静态文献页 · 801 段 · 打开交互阅读器

1第七章
7. Sattamo paricchedo
2一切摄集分别。
Sabbasaṅgahavibhāgo
617
617.
2因为所说的法共有五十四种,都是以名称为名而说的;
Catupaññāsa dhammā hi, nāmanāmena bhāsitā;
3所说的色法,依一切方式,则有十八种。
Aṭṭhārasavidhā vuttā, rūpadhammāti sabbathā.
618
618.
5以自性应被证知者,宣说为七十二种;
Abhiññeyyā sabhāvena, dvāsattati samīritā;
6应实证的胜义谛,即具自相的事物法。
Saccikaṭṭhaparamatthā, vatthudhammā salakkhaṇā.
619第六百一十九节
619.
8现在我为你们宣说,这总摄一切的方法;
Tesaṃ dāni pavakkhāmi, sabbasaṅgāhikaṃ nayaṃ;
9此即阿毗达摩比丘的无上心要。
Ābhidhammikabhikkhūnaṃ, hatthasāramanuttaraṃ.
620620.
620.
11依二法、三法,依蕴、处、界、谛;
Dukā tikā ca khandhāyatanato dhātusaccato;
12缘起与诸缘,依共称而说。
Paṭiccasamuppādā ca, paccayā ca samaññato.
621
621.
14缘唯是缘,而涅槃乃无缘、非造作。
Paccayo eva nibbānamapaccayamasaṅkhataṃ;
15它无造作、不生起,是恒常、具不变之相。
Asaṅkhāramanuppādaṃ, sassataṃ niccalakkhaṇaṃ.
622
622.
17缘即是诸行,亦是造作;此后复有其余(法);
Paccayā ceva saṅkhārā, saṅkhatā ca tatopare;
18它们具足生灭之法,如是亦依缘而安住。
Uppādavayadhammā ca, paccayaṭṭhitikā tathā.
623
623.
20涅槃与色法,唯不相应而已;
Nibbānaṃ rūpadhammā ca, vippayuttāva kevalaṃ;
21它们只是所缘而已,因为不执取任何事物。
Ārammaṇā eva nāma, nālambanti hi kiñcipi.
624
624.
23它们同生同灭,同一所缘与依处;
Ekuppādanirodhā ca, ekālambaṇavatthukā;
24它们相应且相合,随其所应而俱生。
Saṃsaṭṭhā sampayuttā ca, sahajātā yathārahaṃ.
625
625.
26彼此互相支撑,于一切处俱起;
Aññamaññenupatthaddhā, sabbattha sahavuttino;
27它们——心与心所,被视为有所缘、以所缘为缘。
Sārammaṇārammaṇā ca, cittacetasikā matā.
626
626.
29观慧之地,即此三地之法;
Vipassanāya bhūmīti, tattha tebhūmakā matā;
30它们是世间所摄、属于轮回、有上之法;
Lokiyā pariyāpannā, vaṭṭadhammā sauttarā.
627
627.
32有身诸法可怖畏,名为‘此岸’;
Sakkāyadhammā sabhayā, tīramorimanāmakaṃ;
33结缚法为有垢,盖障法亦复如是。
Saṃyojaniyā samalā, tathā nīvaraṇīyakā.
628
628.
35染污法、所执取法,为有取著、有漏;
Saṃklesikā parāmaṭṭhā, upādānīyasāsavā;
36暴流所淹法、轭所系法、结所缚法,如是所说。
Oghanīyā yoganīyā, ganthanīyāti bhāsitā.
629
629.
38其余不属此者,是离转起、非可观见。
Aññe apariyāpannā, vivaṭṭā cāvipassiyā;
39出世间、无上法,非结缚等所摄。
Lokuttarānuttarā ca, nosaṃyojaniyādayo.
630
630.
41由业所生、有所执取者,称为有漏。
Kammajātā upādinnā, nāma vuccanti sāsavā;
42非所执取者,即所执取之余,称为无漏。
Anupādinnakā nāma, tato sesā pavuccare.
631
631.
44有对应法,即善与不善法;
Dhammā sappaṭibhāgāti, kusalākusalā matā;
45无对应法,则指此外的其余诸法。
Appaṭibhāgadhammāti, tadaññe paridīpaye.
632
632.
47有诤法应当断除,十二种不善法亦然;
Saraṇā ca pahātabbā, dvādasākusalā pana;
48其余诸法则名为无诤,不为任何人所应断除。
Tadaññe araṇā nāma, pahātabbā na kehici.
633
633.
50有色者与色法,无色者与名法;
Rūpino rūpadhammā ca, nāmadhammā arūpino;
51从这些起始分类,当知愚法有二种差别。
Evamādippabhedena, dvidhā bhedaṃ vibhāvaye.
634
634.
53愚法令人炽燃、黑暗、结苦果;
Bālā dhammā tapanīyā, kaṇhā ca kaṭukapphalā;
54是应远离、有罪者,即所谓的十二不善法。
Asevitabbā sāvajjā, dvādasākusalā matā.
635
635.
56智相应者,不令热恼;善净者,能施安乐;
Paṇḍitā cātapanīyā, sukkā ca sukhadāyakā;
57所应修习、无有过失的善法,共有二十一种。
Sevitabbānavajjā ca, kusalā ekavīsati.
636
636.
59唯作、果报与色,以及涅槃——如此共有四种。
Kriyā vipākā rūpañca, nibbānanti catubbidhā;
60所谓无记法,即与上述诸法相反者。
Vuttā abyākatā nāma, dhammā tabbiparītato.
637
637.
62劣法与有限法,属欲界地;
Hīnā dhammā parittā ca, kāmāvacarabhūmikā;
63色界与无色界法,称为中与广大。
Rūpārūpā pavuccanti, majjhimā ca mahaggatā.
638
638.
65无量与殊胜之法,称为出世间法;
Appamāṇā paṇītā ca, dhammā lokuttarā matā;
66有垢与能垢之法,即此十二不善法。
Saṃkiliṭṭhasaṃklesikā, dvādasākusalā tathā.
639
639.
68无垢而能垢之法,则为其余三地法。
Asaṃkiliṭṭhasaṃklesikā, dhammā tebhūmakāpare;
69无染污、非染污性的,有九种出世间法。
Asaṃkliṭṭhāsaṃklesikā, nava lokuttarā siyuṃ.
640
640.
71那些被称为果报的,乃是四地的果报;
Vipākā te pavuccanti, vipākā catubhūmakā;
72名为“果报法”者,即指善法与不善法。
Vipākadhammā nāmāti, kusalākusalā matā.
641六百四十一。
641.
74唯作、色法与涅槃,非为果报,亦非所缘取;
Kriyā rūpañca nibbānaṃ, na pākaṃ na tu paccati;
75趋向积集之法,即是有漏的福与非福。
Ācayagāmino dhammā, puññāpuññāva sāsavā.
642六百四十二。
642.
77已说趋向损减者,而无上则是善法;
Vuttāpacayagāmino , kusalānuttarā pana;
78唯作、色法与涅槃,则舍弃了果报与两者。
Kriyā rūpañca nibbānaṃ, pākā cobhayavajjitā.
643
643.
80初道为无上之道,见道与余修道;
Paṭhamānuttaro maggo, dassanaṃ bhāvanāpare;
81其余诸法已离此二,一切皆依胜义而言;
Tadaññe dvayanimmuttā, sabbepi paramatthato.
644
644.
83如来称前七种出世间法为有学。
Satta lokuttarā heṭṭhā, vuttā sekkhāti tādinā;
84唯阿罗汉果,即无学,如是阐明。
Arahattaphalameva, asekkhanti pakāsitaṃ.
645
645.
86世间法及涅槃,则说为离此二者。
Lokiyāpi ca nibbānaṃ, bhāsitobhayavajjitā;
87应以如是等类,阐明为三种。
Evamādippakārehi, tividhāti vibhāvaye.
646
646.
89过去与未来的色,及现在的色;
Atītānāgataṃ rūpaṃ, paccuppannamathāparaṃ;
90或内或外,微细的与粗大的,亦皆如此。
Ajjhattaṃ vā bahiddhā vā, sukhumoḷārikaṃ tathā.
647六百四十七。
647.
92劣与胜,远或近,皆合为一类。
Hīnaṃ paṇītaṃ yaṃ dūre, santike vā tadekato;
93总摄一切色,即称为色蕴。
Sabbaṃ rūpaṃ samodhāya, rūpakkhandhoti vuccati.
648648.
648.
95同样地,受蕴即所有感受;
Tatheva vedanākkhandho, nāma yā kāci vedanā;
96想蕴即想,以积聚之义而施设。
Saññākkhandhoti saññā ca, rāsibhāvena bhāsitā.
649
649.
98于轮回诸法中的乐味,及对其乐味的随逐享用;
Vaṭṭadhammesu assādaṃ, tadassādopasevanaṃ;
99为剖析而开示,故举二蕴。
Vinibhujja nidassetuṃ, khandhadvayamudāhaṭaṃ.
650
650.
101显示争论之根本、轮回与业之因缘。
Vivādamūlasaṃsāra-kamahetunidassanaṃ;
102有论师依此,说受与想被分别为异。
Sandhāya vedanā saññā, katā nānāti kecana.
651
651.
104与心相应之法,则以思为前导;
Cittasaṃsaṭṭhadhammānaṃ, cetanāmukhato pana;
105名为行蕴者,即是心所诸法。
Saṅkhārakkhandhanāmena, dhammā cetasikā matā.
652
652.
107同样,具种种差别的心,即称为识蕴。
Sabbabhedaṃ tathā cittaṃ, viññāṇakkhandha sammataṃ;
108由于无有变异,涅槃不被摄于蕴中。
Bhedābhāvena nibbānaṃ, khandhasaṅgahanissaṭaṃ.
653
653.
110由可作为所缘故,及为取之助缘故,
Ālambanīyabhāvena, upādānopakārato;
111称为‘五取蕴’,是排除了出世间法的。
Pañcupādānakkhandhāti, lokuttaravivajjitā.
654
654.
113如同粗显之物,为利益摄持之瑜伽行者;
Yathā thūlaṃ hitatthāya, pariggāhakayoginaṃ;
114三地之法,被宣说为同一地性。
Dhammā tebhūmakā eka-bhūmibhāvāya desitā.
655
655.
116器为其食,调味品亦为享用者;
Bhājanaṃ bhojanaṃ tassa, byañjanaṃ bhojako tathā;
117以及食用者,这五者依次作譬喻。
Bhuñjitā cāti pañcete, upamenti yathākkamaṃ.
656
656.
119病房喻疾病,随顺不适宜事;
Gilānasālā gelaññaṃ, asappāyopasevanā;
120病因即是病,智者作如是譬喻。
Samuṭṭhānaṃ gilānoti, upamenti ca paṇḍitā.
657
657.
122狱卒即是刑罚,罪过则为造作者;
Cārako kāraṇaṃ tattha, aparādho ca kārako;
123罪过所成者为盗贼,如此,又以‘盗贼’来作譬。
Aparādhakato coro, iti copamitā puna.
658
658.
125以恒常为苦所迫这一义理,故说之为‘重担’;
Niccādhipīḷanaṭṭhena , bhārāti paridīpitā;
126它们以烦恼之苦为入口,持续不断地吞噬。
Klesadukkhamukhenete, khādakā ca nirantaraṃ.
659
659.
128恒常带来无益,如同常举利剑的怨敌;
Anatthāvahitā niccamukkhittāsikaverino;
129因其被称为‘死魔’,故说为‘杀戮者’。
Maccumārābhidheyyattā, vadhakāti ca bhāsitā.
660
660.
131色身不堪压迫,如泡沫般脆弱;
Vimaddāsahanaṃ rūpaṃ, pheṇapiṇḍaṃva dubbalaṃ;
132受以须臾可意为性,故如水泡之喻。
Muhuttaramaṇīyattā, vedanā bubbuḷūpamā.
661
661.
134想如阳焰,以其颠倒性故;
Marīcikūpamā saññā, vipallāsakabhāvato;
135诸行亦无坚实,犹如芭蕉树干。
Saṅkhārāpi ca nissārā, kadalikkhandhasādisā.
662
662.
137以种种相思维者,为种种烦恼所迷惑;
Nānappakāraṃ cintentaṃ, nānāklesavimohitaṃ;
138识执取故,说为如幻。
Palambhatīti viññāṇaṃ, māyāsamamudīritaṃ.
663
663.
140如此,五取蕴即是蕴,别无其他。
Iccevaṃ pañcupādānakkhandhā khandhā ca kevalaṃ;
141当知,这是以‘五蕴’之名而开示的。
Pañcakkhandhāti nāmena, desitāti vibhāvaye.
664
664.
143内与外,是识生起的因。
Ajjhattañca bahiddhā ca, viññāṇuppattikāraṇaṃ;
144依门与所缘的差别,处说为二种。
Dvārālambaṇabhedena, dvedhāyatanamīritaṃ.
665
665.
146其中,眼等内六处,即是六门处;
Cakkhādajjhattikaṃ tattha, chadvārāyatanaṃ bhave;
147如是,色等行境,说为外处。
Bāhirāyatanaṃ nāma, tathā rūpādigocaraṃ.
666
666.
149如是,诸心路转起,摄门与所缘;
Iti vīthippavattānaṃ, dvārālambaṇasaṅgaho;
150而在经藏与论藏中,一切皆如其应。
Āgame abhidhamme tu, sabbathāpi yathārahaṃ.
667六百六十七。
667.
152如是,前际已过,后际正生起;
Tathāhanantarātīto, jāyamānassa pacchato;
153一切心,于一切处,皆可为意处。
Mano sabbopi sabbassa, manassāyatanaṃ bhave.
668六百六十八。
668.
155同样地,以先行之义,对于俱生的非色法;
Tathā pubbaṅgamaṭṭhena, sahajānamarūpinaṃ;
156识以门的特性,被看作是一切处。
Dvārabhāvena viññāṇaṃ, sabbamāyatanaṃ mataṃ.
669六百六十九。
669.
158意处如是,净色处亦然。
Manāyatanamiccevaṃ, pasādāyatanaṃ tathā;
159五识法,应以六种方式阐明。
Pañcaviññāṇadhammānaṃ, iti chaddhā vibhāvaye.
670六百七十。
670.
161五种净色之境,称为五处;
Pañcappasādavisayā, pañcāyatanasammatā;
162其馀的色法、涅槃,以及一切心所法。
Sesaṃ rūpañca nibbānaṃ, sabbe cetasikāti ca.
671
671.
164此五十九法,摄于法处。
Ekūnasaṭṭhidhammānaṃ , dhammāyatanasaṅgaho;
165诸觉者以六种相宣说外处;
Iti chaddhā pakāsenti, bāhirāyatanaṃ budhā.
672
672.
167内处应观如空村,无有实质;
Suññagāmova daṭṭhabba-majjhattikamasārato;
168外处应观如屠村之贼,能残害内处。
Gāmaghātakacorāva, taṃ hanantaṃva bāhiraṃ.
673
673.
170为迷于名转起者,示其生起之因;
Nāmappavattimuḷhānaṃ, taduppattikakāraṇaṃ;
171“十二处”者,大仙于此所宣说;
Dvādasāyatanānīti, vuttamitthaṃ mahesinā.
674
674.
173以圆满与仅存之态而受持者,即是其自相;
Samattā bhāvamattena, dhārentīti salakkhaṇaṃ;
174依门、所缘及其所生之方式而分别。
Dvārālambataduppanna-pariyāyena bheditā.
675
675.
176此处说意处,与七识界;
Manāyatanametthāha, satta viññāṇadhātuyo;
177如前所说十一界,是即十八界。
Ekādasa yathāvuttā, iccaṭṭhārasa dhātuyo.
676
676.
179意界是意识界的起始;
Antādikā manodhātu, manoviññāṇadhātuyā;
180依入与出,由门的类别而安住。
Pavesāpagame dvāra-pariyāyena tiṭṭhati.
677
677.
182如同鼓、棍、杖、声的譬喻,六种依次排列;
Bherītaladaṇḍaghosa-samaṃ chakkaṃ yathākkamaṃ;
183又如木柴、钻火棍与火等譬喻,此三种存在于世间。
Kaṭṭhāraṇipāvakādi-samañca tividhaṃ bhave.
678
678.
185苦、集,以及灭,复有另一者;
Dukkhaṃ samudayo ceva, nirodho ca tathāparo;
186与道,如此四重,此即是谛,精勤于谛者。
Maggo cāti catuddhāha, saccaṃ saccaparakkamo.
679
679.
188重担、担起重担,以及放下重担;
Bhāro ca bhāradānañca, bhāranikkhepanaṃ tathā;
189放下重担的方法,如此譬喻依次排列;
Bhāranikkhepanūpāyo, iccopammaṃ yathākkamaṃ.
680
680.
191病、病因,以及病的消除也是如此;
Rogo roganidānañca, rogavūpasamo tathā;
192即以这些譬喻,阐明疾病与医药。
Rogabhesajjamicceva-mupamāhi ca dīpitaṃ.
681
681.
194毒树、树根、砍树,以及另一者;
Visarukkho rukkhamūlaṃ, rukkhacchedo tathāparo;
195砍树工具,如是作四种譬喻而说。
Rukkhacchedakasatthanti, catudhopamitaṃ tathā.
682
682.
197所谓此岸,大洪水,以及彼岸。
Tīramorimasaṅkhātaṃ, mahogho pārimaṃ tathā;
198渡越彼之方法,智者以此作譬喻。
Tadatikkamupāyoti, upamenti ca taṃ budhā.
683
683.
200亲证之后,依次如实了知现量与譬喻。
Sacchikatvāna paccakkha-miccopammaṃ yathākkamaṃ;
201为求解脱,依决定性如实开示了真实。
Samācikkhi vimokkhāya, saccaṃ tacchaniyāmato.
684
684.
203确实,苦并非没有逼迫,而能逼迫者也并非离苦别有。
Tathā hi dukkhaṃ nābādhaṃ, nāññaṃ dukkhā ca bādhakaṃ;
204依能逼迫的确定性,故说为苦谛。
Bādhakattaniyāmena, dukkhasaccamitīritaṃ.
685
685.
206若离于此,苦不从他生;此亦不从他处生苦;
Taṃ vinā nāññato dukkhaṃ, na hoti na ca taṃ tato;
207依苦因决定之理,说为执著谛。
Dukkhahetuniyāmena, saccamāha visattikaṃ.
686
686.
209除涅槃外,无有寂静;寂静亦非他处所生。
Nāññā nibbānato santi, na ca santaṃ na taṃ yato;
210依寂静性的决定,涅槃是至上之谛。
Santabhāvaniyāmena, nibbānaṃ saccamuttamaṃ.
687第六百八十七条
687.
212除道之外,别无出离;此道亦非不出离。
Nāññaṃ maggāca niyyānaṃ, aniyyāno na cāpi so;
213因此,道以其出离性而被认可为谛。
Tasmā niyyānabhāvena, maggo saccanti sammato.
688688.
688.
215如此,这四种即是颠倒的真实状态;
Iti tacchāvipallāsa-bhūtabhāvo catūsupi;
216“真谛”之义,特于苦等诸法中予以阐明。
Saccaṭṭhoti viniddiṭṭho, dukkhādīsvavisesato.
689六百八十九。
689.
218逼迫义、有为义、热恼义,此已宣说。
Pīḷanaṭṭho saṅkhataṭṭho, santāpaṭṭho ca bhāsito;
219及变易义,如是苦有四种义。
Viparīṇāmaṭṭho cāti, dukkhassevaṃ catubbidhā.
690六百九十。
690.
221积累、因缘、结合、障碍;
Āyūhanā nidānā ca, saṃyogā palibodhato;
222苦之集亦以四种义理被阐明。
Dukkhassamudayassāpi, catudhatthā pakāsitā.
691
691.
224出离、远离、无为、不死,同样如此;
Nissāraṇā vivekā cā-saṅkhatāmatato tathā;
225苦灭之义,亦以四种方式被宣说。
Atthā dukkhanirodhassa, catudhāva samīritā.
692
692.
227由出离、由因,
Niyyānato hetuto ca,
228由见、由增上;
Dassanādhipateyyato;
229道亦有四种,
Maggassāpi catuddheva-
230如此安立为十六种。
Miti soḷasadhā ṭhitā.
693
693.
232真实义、胜义,依如实通达而安立;
Saccikaṭṭhaparamatthaṃ, tacchābhisamayaṭṭhato;
233如义亦是谛义,诸贤者于此确立。
Tathatthamapi saccaṭṭhaṃ, paṭṭhapentettha paṇḍitā.
694
694.
235此四种,唯圣者通达;
Tadetaṃ paṭivijjhanti, ariyāva catubbidhaṃ;
236因此,世尊称之为圣谛,此言何意?
Vuttamariyasaccanti, tasmā nāthena taṃ kathaṃ;
695
695.
238生、老、死,愁与悲,
Jāti jarā ca maraṇaṃ, soko ca paridevanā;
239苦、忧,以及恼,
Dukkhañca domanassañca, upāyāso tathāparo.
696
696.
241与不可爱者会合,与可爱者别离;
Appiyehi ca saṃyogo, vippayogo piyehi ca;
242凡有所欲求而不得,此亦名为苦。
Yampi na labhaticchanto, tampi dukkhamidaṃ mataṃ.
697第六九七偈
697.
244堕入恶趣者,从天界死后;
Apāyesupapajjantā, cavantā devalokato;
245在人间衰老,为种种灾祸所逼迫。
Manussesu ca jīrantā, nānābyasanapīḷitā.
698第六九八偈。
698.
247他们忧愁涕泣,感受着苦受;
Socantā paridevantā, vedentā dukkhavedanaṃ;
248为忧恼所烧灼,为愁悲所摧残。
Domanassehi santattā, upāyāsavighātino.
699第六九九偈。
699.
250与不可意、不可爱、不悦者相结合;
Aniṭṭhehi akantehi, appiyehi samāyutā;
251又与带来种种不利的诸行及众生共处。
Saṅkhārehi ca sattehi, nānānatthavidhāyibhi.
700第七〇〇偈。
700.
253与可意、可爱、可悦者相分离;
Iṭṭhehi piyakantehi, manāpehi viyojitā;
254又与带来种种成就的诸行及众生共处。
Saṅkhārehi ca sattehi, nānāsampattidāyibhi.
701
701.
256他们希求灭苦,渴求获得安乐;
Dukkhāpagamamicchantā , patthayantā sukhāgamaṃ;
257于不可得之法,心为渴爱所烧灼;
Alabbhaneyyadhammesu, pipāsāturamānasā.
702
702.
259陷于苦难,凄凉无助,挣扎哭泣,泪流满面;
Kicchādhipannā kapaṇā, vipphandantā rudammukhā;
260沦为渴爱的奴隶而被征服,陷于生死轮回的险难中。
Taṇhādāsā parābhūtā, bhavasaṃsārasaṃkaṭe.
703七百零三。
703.
262那从三界流出的、辛辣而剧烈的痛苦;
Yaṃ tebhūmakanissandaṃ, kaṭukaṃ gāḷhavedanaṃ;
263他们感受着轮回的果报,若无这些生,又从何而来?
Vedenti saṃsāraphalaṃ, taṃjātādiṃ vinā kuto.
704七百零四。
704.
265因此,为生等种种所逼迫,怖畏丛生;
Tasmā jātādibhedehi, bādhamānā bhayāvahā;
266苦与苦的所依,也以种种方式被戏论所扩展。
Dukkhā ca dukkhavatthu ca, bahudhāpi papañcitā.
705
705.
268所有这些,简而言之,即是五取蕴;
Te sabbe pañcupādāna-kkhandhā eva samāsato;
269以其作为苦的所依,故被定为苦性。
Dukkhādhiṭṭhānabhāvena, dukkhatāya niyāmitā.
706
706.
271是故三界诸法,悉当远离渴爱;
Tasmā tebhūmakā dhammā, sabbe taṇhāvivajjitā;
272此即苦圣谛,善巧说者牟尼所宣。
Dukkhasaccanti desesi, desanākusalo muni.
707第七〇七偈。
707.
274以离贪的火焰,焚尽渴爱的润泽;
Virāgatejālābhena , taṇhāsnehasinehitaṃ;
275犹如毒树由生等缘,展现种种利益与果报。
Visarukkhova jātādinānānatthaphalodayaṃ.
708第七〇八偈。
708.
277由喜贪的随逐,心被向下拖曳;
Nandirāgānubandhena, santānamavakaḍḍhitaṃ;
278以再次受生的体性,而流转轮回。
Punabbhavābhinibbattibhāvena parivattati.
709
709.
280其中安住者,即是对自我之爱的润泽随逐;
Patiṭṭhitañca tatthetamattasnehānusevanaṃ;
281为行境之贪染所系缚,被贪欲与迷醉所蔽覆。
Gocarānunayābaddhaṃ, rāgamucchāsamohitaṃ.
710
710.
283为烦恼聚所染污,遭灾祸与厄难所击打,
Klesarāsiparikliṭṭhaṃ, byasanopaddavāhataṃ;
284被苦刺所贯穿,无间地衰损。
Dukkhasallasamāviddhaṃ, vihaññati nirantaraṃ.
711第七一一偈
711.
286若以离贪之火,于一切处断尽,
Have virāgatejena, vicchinne sati sabbathā;
287以何结缚,心相续得趣于后有?
Kena bandhena santāna-mānessati bhavantaraṃ.
712七百一十二。
712.
289到达另一生时,心相续已转变;
Bhavantaramasampatte, santānamhi vivaṭṭite;
290依止于何,生等苦法而转起?
Kimadhiṭṭhāya jātādidukkhadhammā pavattare.
713七百一十三。
713.
292因此,与解脱相违,能生渴爱与苦;
Tasmā mokkhavipakkhena, taṇhādukkhavidhāyinī;
293导师说此谛名为苦之集。
Dukkhasamudayo nāma, saccamiccāha nāyako.
714七百十四。
714.
295解脱一切苦,出离一切烦恼;
Sabbadukkhavinimuttaṃ, sabbaklesavinissaṭaṃ;
296此谛名为苦之灭,称为不动。
Dukkhanirodhanāmena, saccaṃ vuccati accutaṃ.
715第七百一十五颂。
715.
298遍知苦,断除苦之集;
Dukkhañca parijānanto, pajahaṃ dukkhasambhavaṃ;
299以涅槃为所缘,趣入修习之道。
Nibbānaṃ padamārabbha, bhāvanāvīthimosaṭo.
716第七百一十六颂。
716.
301八支圣道是出离之道,为解脱一切苦而设;
Niyyānaṭṭhaṅgiko maggo, sabbadukkhavimuttiyā;
302因其能导至苦灭,故说此为苦灭圣谛。
Dukkhanirodhagāmīti, saccaṃ tasmā tamīritaṃ.
717
717.
304除四圣谛之外,其余皆被视为出世间法;
Catusaccavinimuttā, sesā lokuttarā matā;
305以及与道支相应的一切果法。
Maggaṅgasampayuttā ca, phaladhammā ca sabbathā.
718
718.
307如此,有因之苦,及具足方便之寂灭;
Itthaṃ sahetukaṃ dukkhaṃ, sopāyāmatanibbutiṃ;
308导师为饶益修行者而作阐明。
Paṭipattihitatthāya, vibhāveti vināyako.
719第七一九颂。
719.
310无上者开示了具足神变之法,
Sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ, desetvāna anuttaro;
311他分别了四圣谛,应如是了知。
Catudhāriyasaccāni, vibhajīti vibhāvaye.
720第七百二十品。
720.
313以有与无的分别,标明缘相;
Tabbhāvabhāvibhāvena , paccayākāralakkhitaṃ;
314摄三世、十二支及二十行相。
Tiyaddhaṃ dvādasaṅgañca, vīsatākārasaṅgahaṃ.
721七百二十一。
721.
316三连结、四概要、三转与三相;
Tisandhi catusaṅkhepaṃ, tivaṭṭañca tilakkhaṇaṃ;
317三地与二根,以四理庄严。
Tebhūmakaṃ dvimūlañca, catukkanayamaṇḍitaṃ.
722七百二十二。
722.
319各各依四种甚深,依次第安立。
Paccekaṃ catugambhīra-manupubbavavatthitaṃ;
320名为无明之顶,是结缚相续不断的轮。
Avijjākūṭasaṅkhātaṃ, bandhāvicchedamaṇḍalaṃ.
723
723.
322以忧等为果报之流,纯是苦聚;
Sokādīnatthanissandaṃ, kevalaṃ dukkhapiṇḍitaṃ;
323这缘起,即被称为有轮。
Paṭiccasamuppādoti, bhavacakkaṃ pavuccati.
724
724.
325以证得之明,无明彻底灭尽;
Paṭividdhāya vijjāya, bhaṅgāvijjāya sabbathā;
326依次第而转起,诸因灭尽,如所说。
Vivaṭṭatānupubbena, hetubhaṅgā yathākathaṃ.
725第七百二十五偈。
725.
328此有故彼有,此生故彼生。
Asmiṃ sati idaṃ hoti, assuppādā idaṃ bhave;
329此无故彼无,此灭故彼灭。
Asatāsmiṃ na taṃ hoti, tassa bhaṅgāva bhijjati.
726第七百二十六偈。
726.
331以此为要义,开示了缘的安立;
Etamatthaṃ purakkhatvā, paccayaṭṭhiti dassitā;
332即于此缘起法门中的此缘性理则。
Paṭiccasamuppādassa, idappaccayatā naye.
727
727.
334正如大牟尼确说:生乃是缘。
Tathā hi jātiyāpāha, paccayattaṃ mahāmuni;
335对老死等法而言,即使仅从类别来看,实质上也是如此。
Jarāmaraṇadhammānaṃ, mattābhedepi vatthuto.
728
728.
337就亲缘的意义而言,缘的安立并非如此;
Āhaccapaccayaṭṭhamhi, nedisī paccayaṭṭhiti;
338于其中,唯阐明异法之间的缘义。
Tattha dhammantarasseva, paccayaṭṭho vibhāvito.
729
729.
340此为阿阇梨于《发趣论》理趣摄要中所说;
Vuttamācariyenetaṃ, paṭṭhānanayasaṅgahe;
341为显示可得之理趣,于此暂作详述。
Labbhamānanayaṃ tāva, dassanatthaṃ papañcito.
730
730.
343于此,觉者无偏袒地观察之后,确立了决定性的法则;
Ettha tasmānupekkhitvā, āhacca niyamaṃ budho;
344唯以他们法之存有状态,即可阐明缘的意义。
Tabbhāvabhāvimattena, paccayatthaṃ vibhāvaye.
731
731.
346其中,无明与行,被说为过去世;
Tatthāvijjā ca saṅkhārā, addhātītoti bhāsitā;
347识、名色,以及名为六处者。
Viññāṇaṃ nāmarūpañca, saḷāyatanasaññitaṃ.
732
732.
349触、受、渴爱、取与有;
Phasso ca vedanā taṇhā, upādānaṃ bhavoti ca;
350现在世为有,未来世为有。
Paccuppanno bhave addhā, bhave addhā anāgato.
733
733.
352生、老、死,在一切情况下皆成二种。
Jāti jarā maraṇanti, dvedhā hoti ca sabbathā;
353应阐明三时之确定,即所谓三际。
Kālattayavavatthānaṃ, tiyaddhamiti dīpaye.
734
734.
355于此,“无明”即是对四圣谛的无知。
Tatthāvijjāti aññāṇaṃ, catusaccesu bhāsitaṃ;
356于过去际、未来际,以及缘的安立中,也是如此。
Pubbante cāparante ca, paccayaṭṭhitiyaṃ tathā.
735
735.
358所谓‘非福行’,即所说的十二种思。
Apuññātisaṅkhāroti, vuttā dvādasa cetanā;
359同样,‘福行’是就欲界与色界所说的。
Tathā puññābhisaṅkhāro, kāmarūpesu bhāsito.
736
736.
361所谓‘不动行’,即如前所说的四种无色界行。
Āneñjātisaṅkhāroti, vuttāruppā catubbidhā;
362到达身、语、意三门后,即是他们之思。
Kāyabbacīmanodvāraṃ, patvā tāyeva cetanā.
737第七三七节。
737.
364身行、语行、心行,乃大牟尼所宣说。
Vuttā kāyavacīcittasaṅkhārāti mahesinā;
365所谓“行”,如此分别,共有二十九种思。
Saṅkhārāti vibhattevamekūnatiṃsa cetanā.
738第七三八节。
738.
367于结生刹那,有十九种;同样地,
Ekūnavīsatividhaṃ, paṭisandhikkhaṇe tathā;
368转起之时,异熟心识有三十二种。
Pavatte dvattiṃsavidhaṃ, viññāṇaṃ pākamānasaṃ.
739七百三十九。
739.
370受、想、行,分别解说为三种;
Tividhaṃ vedanā saññā, saṅkhārāti vibheditaṃ;
371名色有二种,依四大种与所造色而分别。
Nāmarūpaṃ tu duvidhaṃ, bhūtopādāyabhedato.
740七百四十。
740.
373名为六入者,即指眼等内处。
Saḷāyatanasaṅkhātaṃ, cakkhādajjhattikaṃ mataṃ;
374触,依眼触等差别,说为六种。
Cakkhusamphassādibhedā, phasso chadhā pakāsito.
741
741.
376受有三种:乐、苦、舍。
Sukhā dukkhā upekkhāti, vedanā tividhā bhave;
377渴爱有三种:欲爱、有爱、无有爱。
Kāme bhave ca vibhave, taṇhāti tividhā matā.
742
742.
379依欲取等所示,取分四种;
Kāmupādānādibhedā, upādānā catubbidhā;
380名为‘有’者,依业与生起而分二种;
Kammopapattibhedena, bhavo nāma dvidhā mato.
743
743.
382诸自体之生起,名为生;而老则是……
Attabhāvābhinibbatti, jāti nāma jarā pana;
383旧有之态即是死,其尽则称为寂灭。
Purāṇabhāvo maraṇaṃ, pariyosānamīritaṃ.
744
744.
385大仙依十二支的类别,已作如是解说;
Dvādasaṅgappabhedena, vibhattevaṃ mahesinā;
386缘起,即唯是诸缘。
Paṭiccasamuppādoti, paccayā eva kevalā.
745
745.
388依于果性故,于自体中有待于缘;
Paṭicca phalabhāvena, sāpekkhaṃ ṭhitamattani;
389不排斥而和合,令彼生起,故名为缘。
Apaccakkhāya saṅgantvā, uppādentīti paccayā.
746
746.
391然而,无明与诸行,于执取时便已被执取。
Avijjāsaṅkhārānaṃ tu, gahaṇe gahitāva te;
392渴爱、取、有也是如此,如是,此处便有五因。
Taṇhupādānabhavāpi, iti pañcettha hetuyo.
747
747.
394渴爱、取、有,在执取时又成为被执取者;
Taṇhupādānabhavānaṃ, gahaṇe gahitā puna;
395无明与诸行,如是,此处也有五因。
Avijjā saṅkhārā cāti, pañcevetthāpi hetuyo.
748
748.
397以识等形态,显示了五种果。
Viññāṇādisarūpena, dassitaṃ phalapañcakaṃ;
398又以生、老、死,再次执取这同样的五种果。
Jātijjarāmaraṇena, tadeva gahitaṃ puna.
749七百四十九。
749.
400过去五因,现在五果;
Atīte hetavo pañca, idāni phalapañcakaṃ;
401现在五因,未来五果。
Idāni hetavo pañca, āyatiṃ phalapañcakaṃ.
750七百五十。
750.
403如是,智者依其差别而摄集,十二支;
Itthaṃ bhedena saṅgayha, dvādasaṅgaṃ vicakkhaṇā;
404又依义理成就的差别,宣说二十种行相。
Atthāpattivisesena, vīsatākāramīrayuṃ.
751
751.
406因之果、果之因,复又成为因与果;
Hetuphalaṃ phalahetu, puna hetuphalanti ca;
407三连结与四概要,正是明智者所说。
Tisandhi catusaṅkhepaṃ, tamevāhu vibhāvino.
752
752.
409无明、渴爱、取,被称为烦恼轮;
Avijjātaṇhupādānā, klesavaṭṭanti bhāsitā;
410有的一部分与诸行,是业轮;彼后乃为其余。
Bhavekadeso saṅkhārā, kammavaṭṭaṃ tatoparaṃ.
753七百五十三。
753.
412如是,果报轮以无转而转;
Vipākavaṭṭamiccevaṃ, vivaṭṭenāvivaṭṭitaṃ;
413成为三转的转动后,此轮便持续转动。
Tivaṭṭavaṭṭitaṃ hutvā, vaṭṭametaṃ pavattati.
754七百五十四
754.
415无常以灭尽为义,苦以怖畏为义;
Aniccañca khayaṭṭhena, dukkhametaṃ bhayaṭṭhato;
416无我以无坚实为义,如是即轮回三相。
Anattāsārakaṭṭhena, vaṭṭamevaṃ tilakkhaṇaṃ.
755七百五十五。
755.
418此即诸缘的相续,正是为轮回而说;
Saṃsārasseva vuttāyaṃ, paccayānaṃ paramparā;
419名为缘起,因此视为三界之法。
Paṭiccasamuppādoti, tato tebhūmako mato.
756七百五十六
756.
421为无明卵壳所缚,远离明等诸类;
Bandhāvijjāṇḍakosena, vijjādibhedavajjitā;
422虽证解脱之味,却仍渴求有爱。
Vimuttirasamappattā, bhavataṇhāpipāsitā.
757
757.
424以造作的状态,障碍相续;
Abhisaṅkhārabhāvena, paṭibandhati santati;
425如是造作,为成熟果报而转起。
Tathābhisaṅkhatā pāka-bhāvāya parivattati.
758
758.
427果报复生诸业,从业还生诸果;
Vipākā puna kammāni, pākāni puna kammato;
428如此,轮回便以此方式流转。
Iccevaṃ pariyāyena, saṃsāroyaṃ pavattati.
759
759.
430如此,无明与有爱被视为轮回的支柱;
Iccāvijjābhavataṇhā, vaṭṭopatthambhakā matā;
431由于相应与随眠,故而此轮回具有二根。
Sampayuttānusayitā, tasmā vaṭṭaṃ dvimūlakaṃ.
760
760.
433然而,由于缘与缘所生之相续的差别;
Paccayapaccayuppanna-santānabhedato pana;
434犹如种子与树木等,种种不同之法决定不是同一。
Nānābhūtānamekantaṃ, bījarukkhādayo viya.
761七百六十一。
761.
436然而,这些法由事相与特相的差别,
Tathāpi tesaṃ dhammānaṃ, vatthulakkhaṇabhedato;
437犹如灯芯与火焰,绝无绝对的同一性。
Dīpavaṭṭisikhānaṃva, natthi ekantamekatā.
762七百六十二
762.
439因与果由因缘而生,远离勤作与造作;
Hetuhetusamuppannā, īhābhogavivajjitā;
440缘与缘所生法,亦被认为无有功用,由此而了知。
Paccayāya ca paccetu-mabyāpārā tato matā.
763
763.
442无明等存在时,它们便生起;
Avijjādīnamevātha, sambhave sambhavanti ca;
443诸行等之自性,即如此安住于法性中。
Saṅkhārādisabhāvāti, ṭhitevaṃdhammatāya te.
764
764.
445如是,同一性与差异性,无功用,以及另一种;
Itthamekattanānattā, abyāpāro tathāparo;
446于此,法性如是,此即所说的四种理趣。
Etthevaṃdhammatā ceti, nayā vuttā catubbidhā.
765第七百六十五。
765.
448诸果依缘而生起,以及因中之缘的意义;
Phalānaṃ paccayuppatti, paccayattho ca hetusu;
449通达自性,以及说法的巧妙。
Sabhāvapaṭivedho ca, desanā cittatāti ca.
766第七百六十六。
766.
451对义与法的通达及说法,依次第而说;
Atthadhammapaṭivedha-desanānaṃ yathākkamaṃ;
452因其极其深邃,故说为四种甚深。
Atigambhīrabhāvena, catugambhīramīritaṃ.
767
767.
454因为无明等相续正是根本因,
Padhānakāraṇattā hi, avijjādiparamparā;
455诸行等依其次第,被确定为缘。
Kamena saṅkhārādīnaṃ, paccayāti vavatthitā.
768
768.
457确实,老死正是因生而产生。
Tathā hi jātiyā eva, jarāmaraṇasambhavo;
458未生者,老与死又从何而有?
Ajātānaṃ jarā vātha, maraṇaṃ vā kuto bhave.
769
769.
460那名为转生的生,由业有而生起;
Sāvopapattisaṅkhātā, jāti kammabhavoditā;
461犹如从种子生出芽,在在处处可得见。
Aṅkuro viya bījamhā, tattha tatthopalabbhati.
770
770.
463依相应与随眠,而住于取;
Sampayogānusayato, upādānappatiṭṭhitā;
464诸业积聚,而牵引受生。
Āyūhanti ca kammāni, ākaḍḍhantopapattikaṃ.
771七七一。
771.
466于可执取之法中,为渴爱与爱着所渴求者;
Upādāniyadhammesu , taṇhāsnehapipāsitā;
467他们令执取坚固,于可爱相生欢喜。
Daḷhī kubbantupādānaṃ, piyarūpābhinandino.
772七百七十二。
772.
469于可受之法中,随观其味著者;
Vedanīyesu dhammesu, assādamanupassato;
470以受为缘,渴爱生起并增长。
Vedanāpaccayā taṇhā, samuṭṭhāya pavaḍḍhati.
773七百七十三。
773.
472当触及时,他们以可爱、不可爱及中舍为所缘;
Iṭṭhāniṭṭhañca majjhattaṃ, phusantā pana gocaraṃ;
473他们感受名为‘受’者;若不触及,则任何时候都不存在。
Vedenti vedanaṃ nāma, nāphusantā kudācanaṃ.
774七百七十四。
774.
475此触以所缘为缘,从六处生起;
Phusatālambaṇañceso, saḷāyatanasambhave;
476若无诸门,彼触从何而生起?
Dvārābhāve kuto tassa, samuppatti bhavissati.
775
775.
478此六处,依名色而有;
Saḷāyatanametañca, nāmarūpūpanissitaṃ;
479由六触门之性,如理转起。
Chaphassadvārabhāvena, pavattati yathārahaṃ.
776
776.
481以识为先导与依止,而得建立。
Pubbaṅgamādhiṭṭhānena, viññāṇena patiṭṭhahe;
482名色即住立于结生与转起。
Nāmarūpaṃ upatthaddhaṃ, paṭisandhipavattiyaṃ.
777七百七十七
777.
484成为行所生已,即安立于他世;
Saṅkhārajanitaṃ hutvā, patiṭṭhāti bhavantare;
485若生者之行不存在,识之生起如何成立?
Viññāṇaṃ janakābhāve, tassuppatti kathaṃ bhave.
778七百七十八
778.
487无明随眠随逐,正智通达受阻;
Avijjāyānusayite, paṭivedhavirodhite;
488于随顺轮转之相续,引生结生之果。
Vaṭṭānugatasantāne, paṭisandhiphalāvahe.
779
779.
490思乃是成熟之法,依其自性而转起。
Pākadhammā sabhāvena, pavattanti hi cetanā;
491因此,“无明为缘而有行”,这是被认许的。
Avijjāpaccayā honti, saṅkhārāti tato matā.
780
780.
493通达诸谛时,便知缘起的次第。
Paṭividdhesu saccesu, paccayānaṃ paramparā;
494一切皆被破坏,轮回便随之停转。
Vighātīyati sabbāpi, tato vaṭṭaṃ vivaṭṭati.
781
781.
496如此,以与无明相违故,轮回的流转便……
Iccāvijjāvirodhena, tassā vaṭṭappavattiyā;
497因具聚合的特性,无明被视作顶端。
Saṅghātanikabhāvena, avijjā kūṭasammatā.
782
782.
499为老死的桎梏所迫之心,
Jarāmaraṇasaṅghāṭa-paṭipīḷitacetasaṃ;
500为烦恼所迷醉之人,其无明便滋长。
Klesamucchāparetānaṃ, sā cāvijjā pavaḍḍhati.
783七百八十三。
783.
502如此,这被系缚而无间断的缘起轮圈,
Iccābaddhamavicchedaṃ, idappaccayamaṇḍalaṃ;
503犹如轮辋回转,次第转动。
Cakkanemisamāvaṭṭaṃ, kamena parivattati.
784七百八十四。
784.
505对于那十二支的、三界的轮回,
Vaṭṭassa dvādasaṅgassa, tassa tebhūmakassa tu;
506他以流转的方式,示现了苦蕴的譬喻。
Dukkhakkhandhassa dassesi, nissandena nidassanaṃ.
785第七百八十五节。
785.
508忧愁、悲伤,以及身体之苦;
Sokañca paridevañca, tathā dukkhañca kāyikaṃ;
509心的忧恼与绝望,源于种种灾祸。
Domanassamupāyāsaṃ, nānābyasanasambhavaṃ.
786第七百八十六节。
786.
511如此,这病态的、无常的、充满大灾患的——
Iccāturamaniccantaṃ, mahopaddavasaṅkulaṃ;
512为重重烦恼所覆蔽,简言之,这便是“苦”。
Bahupaklesupassaṭṭhaṃ, dukkhametanti piṇḍitaṃ.
787七百八十七。
787.
514如是,此以五取蕴为分别的集合,
Iccevaṃ pañcupādāna-kkhandhabheditasaṅgaho;
515此有身之车,犹如脱手而去的机关。
Attabhāvabhavaratho, hatthamuttaṃva yantakaṃ.
788七百八十八。
788.
517在趣、住、居处之中,流转而无间断;
Gatiṭṭhitinivāsesu, saṃsaranto nirantaraṃ;
518依此轮而行转,是即名为“有轮”。
Cakkenetena yātīti, bhavacakkamidaṃ mataṃ.
789七百八十九。
789.
520破无明之卵后,证悟现起;
Avijjāṇḍaṃ padāletvā, paṭivedhappavattiyā;
521缘与缘所生法,依自性而善住。
Paccayappaccayuppannā, supaṭṭhanti sabhāvato.
790七百九十。
790.
523无常、苦、无我,是坏灭者、可怖畏者;
Aniccā dukkhanattā ca, bhaṅgavanto bhayāvahā;
524了知“有过患”已,即安住于还灭。
Sādīnavāti saṅkhāya, vivaṭṭamabhitiṭṭhati.
791
791.
526由此,随眠渴爱于后有中灭尽。
Tato sānusayā taṇhā, nirujjhati punabbhave;
527因无有相续之乐,故不跃入结生
Santānaratiyābhāvā, na pakkhandati sandhiyaṃ.
792
792.
529以无有增长之状态,于彼处与转起相违
Aviruḷhikabhāvena, tattha vaṭṭavirodhite;
530以无有行之故,诸思不转起
Abhisaṅkhārabhāvena, na pavattanti cetanā.
793第七九三偈。
793.
532结生与转起,亦不生于他世;
Paṭisandhipavattīpi, na janenti bhavantare;
533如是,因无明灭,业思即灭。
Iccāvijjānirodhena, niruddhā kammacetanā.
794第七百九十四偈。
794.
535因缘灭故,诸行灭故;
Paccayatthanirodhena, saṅkhārānaṃ nirodhato;
536识因无有能生,故说为灭。
Viññāṇaṃ janakābhāvā, niruddhamiti vuccati.
795七百九十五。
795.
538且由识等灭尽故,名色等亦复如是;
Viññāṇādinirodhā ca, nāmarūpādikaṃ tathā;
539如是,此即称为苦蕴之灭尽。
Dukkhakkhandhassimassevaṃ, nirodhoti pavuccati.
796七百九十六
796.
541如是,依转起与还灭之力,以二门阐明。
Iti vaṭṭavivaṭṭānaṃ, vasā dvedhā vibhāvito;
542此缘起,乃大仙所宣说。
Paṭiccasamuppādoti, desitoyaṃ mahesinā.
797第七百九十七。
797.
544一切有为法,一切法亦为缘;
Sabbasaṅkhatadhammānaṃ , sabbe dhammāpi paccayā;
545能生者与扶持者,如宜分别。
Janakā cevupatthambhā, saṃvibhattā yathārahaṃ.
798第七百九十八。
798.
547依亲依止缘之义,安立为二十四种;
Āhacca paccayaṭṭhena, catuvīsatidhā ṭhitā;
548因缘、所缘缘、增上缘、无间缘、等无间缘。
Hetālambaṇādhipatānantarasamanantarā.
799
799.
550俱生缘、相互缘、依止缘,以及亲依止缘;
Sahajātaaññamañña-nissayā copanissayo;
551前生缘、后生缘、习行缘,以及业缘。
Purejātā pacchājātā-sevanā kammameva ca.
800
800.
553异熟缘、食缘、根缘、禅那缘、道缘,以及相应缘;
Pākāhārindriyajjhāna-maggaṅgasampayuttakā;
554不相应缘、有缘、无有缘,及离去缘、不离去缘。
Vippayuttatthi natthi ca, vigatāvigatanti ca.
801八百零一。
801.
556业缘之中,过去五种业及现在业,已作阐述。
Pañcātītāva kammaṃ tu, vattamānañca īritaṃ;
557总而言之,所说有三:现在与未来。
Sabbathāpi tayo vuttā, vattamānā tatopare.
802八百零二。
802.
559于名有六种,于名色则有五种;
Chadhā nāmaṃ tu nāmassa, pañcadhā nāmarūpinaṃ;
560其次,色有一种,名亦有一种。
Ekadhā puna rūpassa, rūpaṃ nāmassa cekadhā.
803第八〇三偈。
803.
562施设、名、色,名有二种之分;
Paññattināmarūpāni, nāmassa duvidhā dvayaṃ;
563二分有九种,如是六种缘当如何?
Dvayassa navadhā ceti, chabbidhā paccayā kathaṃ.
804第八〇四偈。
804.
565于诸法灭尽之刹那,即生起者即无间缘;
Niruddhānantarā eva, jāyantānamanantaraṃ;
566唯名法对诸名,有生起与资助的作用。
Nāmadhammāva nāmānaṃ, janakattopakārakā.
805
805.
568因无间地转起,而有相应的无间缘;
Nirantarappavattiyā, anurūpamanantarā;
569以无间缘故,说名为缘。
Anantarapaccayena, paccayoti pakāsitā.
806
806.
571以等无间性故,它们即是那些缘;
Samanantarabhāvena, tesaṃ te eva paccayā;
572以等无间之名,说为缘。
Samanantaranāmena, paccayoti pakāsitā.
807
807.
574诸法之存在,为‘无’而作资助;
Atthibhāvāya dhammānaṃ, natthitāyopakārakā;
575他们即以此‘无有缘’之名,被称为‘无有缘’。
Natthipaccayanāmena, vuttā te eva tādinā.
808
808.
577由施与处之故,为已离去者作资助;
Okāsadānabhāvena, vigatāvopakārakā;
578那些法则称为‘离去缘’。
Dhammā te eva vuccanti, vigatappaccayoti ca.
809八百零九。
809.
580为诸速行之练达故,作诸速行之资益;
Javā paguṇabhāvāya, javānamupakārakā;
581名‘重复缘’,被认定于灭已无间。
Āsevanapaccayoti, niruddhānantarā matā.
810八百一十。
810.
583对混合者与俱生者,以相应为缘;
Saṃsaṭṭhasahajātānaṃ, sampayogena paccayā;
584名法对名法,即说为‘相应缘’。
Sampayuttapaccayoti, nāmā nāmānamīritā.
811
811.
586如是,此一转起,与五种过去法皆如理;
Icceko vattamāno ca, pañcātītā yathārahaṃ;
587于无色法,以无色法为缘,计有六种。
Arūpānamarūpā ca, paccayā chabbidhā matā.
812
812.
589于转起之心与业生色的结合处;
Pavatte cittajātānaṃ, kammajānañca sandhiyaṃ;
590对于俱生的色与非色等,也是如此。
Rūpānaṃ sahajātāna-marūpānañca tādinā.
813八百一十三。
813.
592六法为因,以根本之义作为资助者;
Hetubhūtā cha dhammāpi, mūlaṭṭhenopakārakā;
593以其为因缘的状态,故说为“缘”。
Hetupaccayabhāvena, paccayoti pakāsitā.
814八百一十四
814.
595同样地,以审察之义,它们正是这些法的资助者;
Tathā nijjhāyanaṭṭhena, tesamevopakārakā;
596以禅那缘之名,阐明诸禅那法。
Jhānapaccayanāmena, jhānadhammā vibhāvitā.
815
815.
598同样,以出离之义,阐明为缘;
Tatheva niyyānaṭṭhena, paccayāti pakāsitā;
599以道缘之名,大仙阐明诸道支。
Maggapaccayanāmena, maggaṅgā ca mahesinā.
816
816.
601正是这些法的俱生思;
Tesameva ca dhammānaṃ, sahajātāti cetanā;
602虽无业用,而转起并为缘。
Kammabyāpārābhāvena, vattamānā ca paccayā.
817八一七。
817.
604已作业与色法的果报,乃是种种不同刹那之思;
Kaṭattārūpapākānaṃ, nānakkhaṇikacetanā;
605此种造作的状态,被认为是能生缘。
Abhisaṅkhārabhāvena, janakappaccayā matā.
818第八一八。
818.
607如是,思依遍满之义而分为二类;
Iccevaṃ duvidhā bhedā, vipphāraṭṭhena cetanā;
608由业缘之名,说为缘。
Kammapaccayanāmena, paccayoti pakāsitā.
819第八百一十九偈。
819.
610对于俱生的色法,它们彼此之间的非色法,
Rūpānaṃ sahajātānaṃ, aññamaññamarūpinaṃ;
611以‘有’的状态为缘,称为异熟。
Paccayā santabhāvena, vipākā samudīritā.
820第八二〇偈。
820.
613从一种乃至四种缘,加上现在者,合为五种。
Ekotītopi cattāro, vattamānāti pañcadhā;
614这些缘唯是名法,被称为名色之缘。
Paccayā nāmadhammāva, nāmarūpānamīritā.
821
821.
616对此色身,它作为后生缘而作助益。
Imassa rūpakāyassa, pacchājātopakārako;
617名为“后生缘”,即名法对色法的一种资助方式。
Pacchājātapaccayoti, nāmaṃ rūpānamekadhā.
822
822.
619七识界转起时,有六种所依;
Sattaviññāṇadhātūnaṃ , cha vatthūni pavattiyaṃ;
620于五识路心,依次有五种所缘。
Pañcaviññāṇavīthiyā, pañcālambā yathākkamaṃ.
823第八二三条。
823.
622以前生缘特有的方式,资助诸名法;
Purejātavisesena, nāmānamupakārakā;
623即名为‘前生缘’——色法对名法的一种资助方式。
Purejātapaccayoti, rūpaṃ nāmassa cekadhā.
824第八二四条。
824.
625心与心所诸法,随其所缘而生起;
Cittacetasikā dhammā, yaṃ yamārabbha jāyare;
626这一切,即称为‘所缘缘’。
Ālambaṇapaccayoti, sabbametaṃ pavuccati.
825第八百二十五偈
825.
628以某所缘为重要依止,诸名法乃得转起;
Yamālambaṃ garuṃ katvā, nāmadhammā pavattare;
629此即被说明为“所缘依止”。
Svāyamevālambaṇūpa-nissayoti pakāsito.
826第八百二十六偈。
826.
631由无间缘,那些被认为是缘的法。
Anantarapaccayena, ye dhammā paccayā matā;
632这些法即被说明为‘无间依止’。
Te eva vānantarūpa-nissayoti pakāsito.
827第八百二十七。
827.
634贪、信等法,于内随眠;
Rāgasaddhādayo dhammā, ajjhattamanuvāsitā;
635众生、诸行法,于外亲近依止。
Sattasaṅkhāradhammā ca, bahiddhopanisevitā.
828第八百二十八
828.
637对于贪、信等诸法,业与果报是其缘;
Rāgasaddhādidhammānaṃ, kammaṃ pākānamiccayaṃ;
638如来便将它确立为“本性依止缘”。
Pakatūpanissayoti, paṭṭhapesi tathāgato.
829
829.
640如是,以强力之义,依止而作助益。
Iccevaṃ balavaṭṭhena, nissayenopakārakā;
641此缘名为‘依止’,有三种。
Upanissayanāmena, paccayoyaṃ tidhā mato.
830
830.
643色与非色即如此,有三时者与无时者;
Rūpārūpaṃ paniccevaṃ, tekālikamakālikā;
644施设与名法,许有二种缘。
Paññatti ceva nāmānaṃ, paccayo duvidho mato.
831
831.
646所缘增上所生者,是名法之粗重行境;
Ālambādhippatibhūtaṃ, nāmānaṃ garugocaraṃ;
647俱生增上法,于俱生者如理相应。
Sahajādhippatīdhammā, sahajānaṃ yathārahaṃ.
832
832.
649名色正是如此,以增上缘为缘;
Nāmarūpānamicceva-mādhippaccena paccayo;
650增上缘,阐明为两种。
Adhippatipaccayoti, duvidhā paridīpito.
833833
833.
652名色之俱生者,及大种之于色法。
Sahajā nāmarūpānaṃ, mahābhūtā ca rūpinaṃ;
653在结生刹那,依处之于名法,于一切皆如此。
Paṭisandhikkhaṇe vatthu, nāmānamiti sabbathā.
834八百三十四。
834.
655以俱生之差别,助益诸法者;
Sahajātavisesena, dhammānamupakārakā;
656俱生缘,如是阐明为三种。
Sahajātapaccayoti, tividhevaṃ vibhāvitā.
835第八三五。
835.
658无色者有四蕴,大种有四种;
Arūpino catukkhandhā, mahābhūtā catubbidhā;
659结合与诸所依名,于一切时称俱生。
Sandhiyaṃ vatthunāmāni, sahajānīti sabbathā.
836第八百三十六经文。
836.
661他们如此彼此资助而转起,
Upakārapavattā ca, aññamaññassa tādinā;
662称为相互缘,被认为有三种分别。
Aññamaññapaccayoti, vibhattā tividhā matā.
837第八百三十七行。
837.
664于七识界,及四大种与所造色,
Sattaviññāṇadhātūnaṃ, bhūtopādāyarūpinaṃ;
665及俱生之名色诸法,依次第。
Sahajātanāmarūpa-dhammānañca yathākkamaṃ.
838第八百三十八行。
838.
667作为所依处的四大种与四蕴,以依止的方式作资助;
Vatthu bhūtā catukkhandhā, nissayenopakārakā;
668名为“依止缘”者,此缘被认为有三种。
Nissayappaccayo nāma, paccayoti mato tidhā.
839
839.
670段食,是色身的缘;
Kabaḷīkāro āhāro, rūpakāyassa paccayo;
671而非色之食,则如其对应地,作为俱生法之缘。
Arūpino panāhārā, sahajānaṃ yathārahaṃ.
840
840.
673名色等法,即如此以资助存续之义而为缘;
Nāmarūpānamiccevaṃ, yāpanaṭṭhena paccayā;
674如是,此食缘即被阐说为二种。
Āhārapaccayoteva, duvidhevaṃ pakāsito.
841
841.
676净色、命根色与诸根法,依次第而为缘;
Pasādajīvitārūpi-ndriyadhammā yathākkamaṃ;
677此为五识、所执取色与名色之缘。
Pañcaviññāṇupādinna-rūpānaṃ nāmarūpinaṃ.
842
842.
679名色等俱生之法,以不相混杂之义而为缘;
Sahajātānamicceva-missaraṭṭhena paccayā;
680根缘如是,由三种方式而解说。
Indriyappaccayoteva, tividhā samudāhaṭo.
843
843.
682七识界的六所依,如理为缘;
Sattaviññāṇadhātūnaṃ, cha vatthūni yathārahaṃ;
683后生的心与心所,於色身亦如是为缘。
Pacchājātā ca kāyassa, cittacetasikā tathā.
844
844.
685无色法对于俱生的色法,说为三种缘。
Arūpā sahajātānaṃ, rūpānanti matā tidhā;
686所谓不相应缘,即是以不相应而作助成之义。
Vippayuttapaccayoti, vippayogopakārakā.
845第八百四十五偈。
845.
688俱生、前生、后生,于一切时中,
Sahajātaṃ purejātaṃ, pacchājātañca sabbathā;
689段食,即此色身与命根。
Kabaḷīkāro āhāro, rūpajīvitamiccayaṃ.
846第八百四十六偈。
846.
691所谓“有缘”,被理解为有五种缘;
Atthipaccayasaṅkhāto, paccayo pañcadhā mato;
692以现前的自性,随其所宜而成为缘。
Vijjamānasabhāvena, paccayaṭṭhā yathārahaṃ.
847
847.
694它们即成为不离,作为正在运作的资助者;
Te evāvigatā hutvā, vattamānopakārakā;
695善逝将其确立为‘不离缘’。
Avigatapaccayoti, sugatena vavatthitā.
848
848.
697如是运作的名色等八种缘,
Aṭṭhevaṃ vattamānāni, nāmarūpāni paccayā;
698以及在一切处为增上者,如是名色共有九种。
Sabbatthādhippatī cāti, navadhā nāmarūpinaṃ.
849第八四九
849.
700如此,已概说与详说的发趣论之要义,
Itthamuddiṭṭhaniddiṭṭhā, paṭṭhānanayasaṅgahā;
701由大牟尼以善、不善等善巧分别。
Kusalākusalādīhi, suvibhattā mahesinā.
850第八五零
850.
703依施设与名色,存立为三种;
Paññattināmarūpānaṃ, vasena tividhā ṭhitā;
704诸贤者开示二十四缘。
Paccayāti pakāsenti, catuvīsati paṇḍitā.
851第八五一。
851.
706施设,因被施设故及能施设,有二种。
Paññatti paññapīyattā, paññāpetīti ca dvidhā;
707脱离名色的施设,如何像那样被施设?
Nāmarūpavinimuttā, paññattā tādinā kathaṃ.
852第八五二。
852.
709依诸实有转变之相,如彼如是;
Bhūtapariṇāmākāramupādāya tathā tathā;
710如地、山、岩石、草、树、藤蔓等。
Bhūmipabbatapāsāṇatiṇarukkhalatādayo.
853
853.
712依于组合之形态,由构造而殊胜;
Sambhārākāramārabbha, sannivesavisesitā;
713如车、村、林、园、席、衣等。
Yānagāmavanuyyānakaṭasārapaṭādayo.
854
854.
715作者与受者之相,由识与根所表征;
Kārakavedakākāraṃ, viññattindriyalakkhitaṃ;
716依五蕴,而有人、阿修罗、天等施设;
Khandhapañcakamāhacca, maccāsurasurādayo.
855
855.
718依月轮、运行等,而有方位、时间等施设;
Candādāvaṭṭanādīhi, disākālādisammuti;
719依传承等,而有种姓、家族等。
Pārampariyakādīhi, jātigottakulādayo.
856
856.
721依彼彼作用等差别,而立粗涩等施设;
Taṃtaṃkriyādibhedehi, paññattā kathinādayo;
722于彼彼色聚触所及,如井、虚空、洞穴等。
Taṃtaṃkalāpāsamphuṭṭhā, kūpākāsaguhādayo.
857八百五十七
857.
724种种所缘相,于正思惟者心中,它已现前;
Taṃ taṃ nimittamārabbha, cintayantassupaṭṭhitā;
725诸如‘遍’等名言,为修习所成之行境。
Kasiṇādikavohārā, bhāvanāmayagocarā.
858八百五十八。
858.
727因先前不可得,而有遍处之移除等;
Pubbopalabbhābhāvena, kasiṇugghāṭimādayo;
728以及灭尽定,以无殊胜为特征。
Nirodhā ca samāpatti, visesābhāvalakkhitā.
859八百五十九。
859.
730如是,依他们而有种种共称。
Iti taṃ tamupādāya, samaññātā tathā tathā;
731被宣说为:数、共称、施设、名言。
Saṅkhā samaññā paññatti, vohāroti pakāsitā.
860八百六十。
860.
733虽于实体上并不存在,却以所缘事的方式显现;
Ālambaṇaṭṭhākārena, santābhāvepi vatthuto;
734由思惟与名言所成,如义之影而说。
Cintāvohāranipphannā, atthacchāyāva bhāsinī.
861八百六十一。
861.
736由于被施设,故称为名施设;
Paññāpīyattāpaññatti, nāmāyamiti bhāsitā;
737依止施设,以及近置施设。
Upādāya ca paññatti, sā evopanidhāya ca.
862八六二。
862.
739施设,乃诸智者依施设之义所阐明;
Paññatti paññāpanato, paṇḍitehi pakāsitā;
740施设有二种:非存在的施设与存在的施设。
Avijjamānā paññatti, vijjamānātipi dvidhā.
863
863.
742从世间言说的意义上,是所施设;从胜义上,则是非存在。
Lokavohārikaṭṭhena, paññattaṃ paramatthato;
743当依此不存在的施设而作施设时。
Avijjamānametāya, paññāpenti yadā tadā.
864
864.
745再者,当依不存在的施设去施设存在时;
Avijjamānapaññatti, vijjamānaṃ yadā puna;
746那时,这一施设便说为‘存在的施设’。
Paññāpenti tadā esā, vijjamānanti vuccati.
865八百六十五。
865.
748如是,由共许义之殊胜,阐明施设法;
Itthaṃ paññattidhammañca, sammatatthavisesato;
749从色等自相之殊胜,阐明有法。
Bhāvadhammañca rūpādi-salakkhaṇavisesato.
866第八六六。
866.
751“施设”即是指称“此是名”;
Paññāpetīti paññatti, nāmāyamiti bhāsitā;
752凡是那个名,由名、名业等名所宣说。
Yā nāmaṃ nāmakammādināmena samudīritā.
867
867.
754这即是依非存在与存在等而作的分类。
Sā evāvijjamānena-vijjamānādibheditā;
755名为“女人声”者具足六神通,而“王子”则是被宣说的。
Itthisaddo chaḷābhiñño, rājaputto tu bhāsitā.
868
868.
757依作用、相、义、结合、惯用、生起、譬喻。
Kriyānimittatthayoga-ruḷhijātopacārikā;
758关系、积聚、状态、形态,以及观待。
Sambandhopacayāvatthā, saṇṭhānāpekkhitā tathā.
869第八百六十九。
869.
760提婆达多、智者、受,以及月;
Devadattotha medhāvī, vedanā candimā tathā;
761刹帝利、人狮、胞弟、红袍青年。
Khattiyo narasīho ca, bhātā lohitakaṃ yuvā.
870第八百七十。
870.
763耳环、布料等,如是种种,分类所摄。
Kuṇḍalaṃ dussamiccevamādibheditasaṅgahā;
764依共许义与自性,以言说行相为相。
Sammatatthasabhāvesu, vohārākāralakkhitā.
871八百七十一。
871.
766此乃随各各所欲之义、约定、刹那而生起。
Sāyaṃ yādicchakānvatthasaṅketakkhaṇasambhavā;
767以言说义之殊胜,随顺所知行相。
Vohāratthavisesena, ñeyyākārānusārinī.
872八百七十二。
872.
769依语声之随顺,于耳识路中;
Vacīghosānusārena, sotaviññāṇavīthiyā;
770为转起后无间生起的意门所行境。
Pavattānantaruppanna-manodvārassa gocarā.
873八百七十三。
873.
772依其随顺,诸义得以了知,从此以后;
Atthā yassānusārena, viññāyanti tato paraṃ;
773共许的与自性的,皆是先前约定之分。
Sammatā ca sabhāvā ca, pubbasaṅketabhāgino.
874八百七十四。
874.
775凡此种种所缘行相差别中,所了别者;
Yāyaṃ vālambaṇākāravisese paṭidissati;
776受等语声,随自性而转之心。
Vedanādivacīghosaṃ, sabhāvānugacetaso.
875
875.
778此施设当知,由世间约定所造;
Sāyaṃ paññatti viññeyyā, lokasaṅketanimmitā;
779有些人说:声即与语表俱者。
Vacīviññattisahito, saddo evāti kecana.
876
876.
781如是,所谓“施设”法,即说二种施设。
Itthaṃ paññattidhammāti, vuttaṃ paññattikadvayaṃ;
782同样地,所谓“增语”法、“训释”法,即如是说。
Tathādhivacanā dhammā, niruttīti ca tādinā.
877第八百七十七。
877.
784依其不虚妄之义,成就世间言说;
Avisaṃvādakaṭṭhena, lokavohārasādhakaṃ;
785有智通达者,说此为通称之谛。
Samaññāsaccamiccevaṃ, ācikkhanti vicakkhaṇā.
878八七八。
878.
787导师——最胜功德者,将胜义分别为名与色二种;
Satthā yaṃ paramatthamuttamaguṇo nāmañca rūpanti ca,
788善巧于自性法,洞彻法之差别;
Dvedhākāsi sabhāvadhammakusalo nibbijjha dhammantaraṃ;
789又依施设,宣说另一应知的言说义之殊胜。
Vohāratthavisesañeyyamaparaṃ byākāsi paññattito,
790我已次第着手,善为完成了此无余的一切。
Āraddhaṃ kamato mayevamakhilaṃ taṃ suṭṭhu niṭṭhāpitaṃ.
879
879.
792诸佛法王以无上道,圆满觉悟了无过失法。
Yaṃ dhammaṃ dhammarājā niratikamabhisambodhi maggena buddhā,
793于芒果树下,刹那示现了最上无比的神变。
Katvā kaṇḍambamūle paramamanupamaṃ pāṭihīraṃ khaṇena;
794到达彼处后,他来到那属于众多最胜城邑、闪耀光辉的名为“乌腊巴”的枝条。
Pātvākā tattha patvā puravaragaṇamullāpalāvaṇṇaraṃsi,
795于彼处,取其要义而说,为能长久安立、随顺经典。
Tatthādāyatthasāraṃ kathitamaticiraṃ ṭhātu pāṭhānukūlaṃ.
798如是,在《名色分别》中,名为“一切总摄分别”的部分。
Iti nāmarūpaparicchede sabbasaṅgahavibhāgo nāma
799第七章。
Sattamo paricchedo.
800并且,《名色分别》中一切方面的
Niṭṭhito ca nāmarūpaparicchede sabbathāpi
801《阿毗达摩胜义分别》已结束。
Abhidhammaparamatthavibhāgo.