← 文献总目录

6. 第六章

abh06t.nrf32 · 静态文献页 · 422 段 · 打开交互阅读器

16. 第六品
6. Chaṭṭho paricchedo
2色之分别
Rūpavibhāgo
481第四百八十一
481.
2如是,已依自性分别第五品所摄之义。
Iti pañcapariccheda-paricchinnatthasaṅgahaṃ;
3并以种种方式辨明了名法的自性。
Nāmadhammamasesena, vibhāvetvā sabhāvato.
482第四百八十二。
482.
5自此以后,我将宣说色法及其分类;
Sappabhedaṃ pavakkhāmi, rūpadhammamito paraṃ;
6它被阐明为二种:大种与所造色。
Bhūtopādāyabhedena, duvidhampi pakāsitaṃ.
483483.
483.
8由总说、特相等,如是能生起分别。
Uddesalakkhaṇādīhi, vibhāgajanakā tathā;
9又由聚之生起,如何依顺次第而说?
Kalāpuppattito cāpi, yathānukkamato kathaṃ?
484四百八十四。
484.
11所谓‘被破坏’,是指以存在中的色相变化为缘。
Ruppatīti bhave rūpavikārappaccayesati;
12色色,同样地,因摄属于色而更上。
Rūparūpaṃ tathā rūpapariyāpannatoparaṃ.
485
485.
14大种色则是地、水、火,同样还有风。
Bhūtarūpaṃ tu pathavī, āpo tejo tathāparo;
15以及由它们所造之色,于此称为‘所造色’。
Vāyo ca bhavatūpādārūpametthāti bhāsitaṃ.
486
486.
17依大种色而生起,绝非以他方式;
Bhūtarūpamupādāya , pavattati na caññathā;
18是故,称为‘所造色’,其余诸色如此宣说。
Iccupādāyarūpanti, rūpaṃ sesamudīritaṃ.
487
487.
20眼、耳、鼻、舌、身,共五种。
Cakkhu sotañca ghānañca, jivhā kāyoti pañcadhā;
21这些称为净色,其余则非净色。
Pasādarūpamakkhātaṃ, nopasādaṃ panetaraṃ.
488
488.
23色、声、香、味、触,亦为五种。
Rūpasaddagandharasā, phoṭṭhabbamiti pañcadhā;
24色是净色的所缘,净色则以彼为行境。
Rūpaṃ pasādavisayaṃ, pasādo gocaraṃparaṃ.
489
489.
26女根与男根,被说为性色;
Itthattaṃ purisattañca, bhāvarūpamudīritaṃ;
27命根色,是执受的转起。
Jīvitindriyarūpanti, upādinnapavattikaṃ.
490
490.
29然而,这物质所依即是心基,它依于两种界而住;
Vatthurūpaṃ tu hadayaṃ, yaṃ dhātudvayanissayaṃ;
30智者称此为段食所成色。
Kabaḷīkāramāhārarūpamiccāhu paṇḍitā.
491491.
491.
32由于具有色法的自性,故被宣说为“色”。
Rūpadhammasabhāvattā, rūpanti paridīpitaṃ;
33如此,以十八种方式,色被宣说为“色”。
Iccevamaṭṭhārasadhā, rūparūpamudīritaṃ.
492第四百九十二条。
492.
35因其自性非完成,而以物质形态为特征;
Anipphannasabhāvattā, rūpākāropalakkhitaṃ;
36此即名为非完成色,被阐述为十种。
Anipphannaṃ nāma rūpaṃ, dasadhā paridīpitaṃ.
493四百九十三。
493.
38虚空被说明为色的界限,此即所谓色。
Rūpapparicchedaṃ rūpamiccākāso pakāsito;
39身表与语表,此二种是表色。
Kāyabbacīviññattikaṃ, dvayaṃ viññattirūpakaṃ.
494四百九十四。
494.
41轻快性、柔软性、适业性,及表色;
Lahutā mudutā kamma-ññatā viññattiyā saha;
42智者说这些为变化色,共有五种。
Vikārarūpamiccāhu, pañcadhā ca vibhāvino.
495
495.
44积集、相续、老性与无常性;
Upacayo santati ca, jaratāniccatāti ca;
45于色蕴中,已分别阐明四种相色。
Catudhā lakkhaṇarūpaṃ, rūpakaṇḍe vibhāvitaṃ.
496
496.
47如是,智者当以相等,依次分别此二十八种色。
Iccevamaṭṭhavīsatividhānipi vicakkhaṇo;
48当以相等,依次分别诸色。
Rūpāni lakkhaṇādīhi, vibhāveyya yathākkamaṃ.
497第四百九十七条。
497.
50地界具有粗硬性,以坚硬为相;
Kharatā pathavīdhātu, sāyaṃ kakkhaḷalakkhaṇā;
51其作用是为色聚作立足处,现起为承受。
Kalāpādhiṭṭhānarasā, paṭiggāhoti gayhati.
498四百九十八。
498.
53水界具有结合的特性,以流动为相;
Ābandhanamāpodhātu, sā paggharaṇalakkhaṇā;
54其作用为令色聚结合,(以)摄受(的方式)而(被)认知。
Kalāpābandhanarasā, saṅgahattena gayhati.
499第四九九。
499.
56「火界」者,即火性,以自性热为特相;
Tejanattaṃ tejodhātu, sāyamuṇhattalakkhaṇā;
57以成熟之味、令柔软及生成而被执取。
Pācanarasā maddavā-nuppādananti gayhati.
500
500.
59“风元素”即是风性,以支持为特相;
Vāyodhātu vāyanattaṃ, sā vitthambhanalakkhaṇā;
60以推动为作用,以引发为现起,而被执取。
Samīraṇarasābhini-hārabhāvena gayhati.
501第五百零一条。
501.
62虽于一切处各别存在,却以不混杂为特相
Sabbatthāvinibhuttāpi, asammissitalakkhaṇā;
63于彼彼自性增盛之聚集物中,被认知
Taṃtaṃbhāvasamussannasambhāresupalakkhitā.
502第五百零二条。
502.
65相互依存,为其余诸色之所依;
Aññamaññenupatthaddhā, sesarūpassa nissayā;
66如是,诸大种于聚集中以四种方式转起。
Catuddhevaṃ kalāpesu, mahābhūtā pavattare.
503五百零三。
503.
68眼,在组合眼之中,于七层眼膜之内,
Cakkhu sambhāracakkhumhi, sattakkhipaṭalocite;
69在黑色圆环的中央,称为净色。
Kaṇhamaṇḍalamajjhamhi, pasādoti pavuccati.
504504.
504.
71以此眼净色,观察诸色法。
Yena cakkhupasādena, rūpāni anupassati;
72此眼净色极为微细,犹如虱头之形。
Parittaṃ sukhumaṃ cetaṃ, ūkāsirasamūpamaṃ.
505505.
505.
74耳,在耳孔处,
Sotaṃ sotabilassanto,
75如同覆盖着红铜色的毛;
Tambalomācite tathā;
76呈指环的形状,
Aṅgulivedhanākāre,
77是故名为净色。
Pasādoti pavuccati.
506506.
506.
79鼻在鼻孔内,安住在形如山羊足迹之处;
Anto ajapadaṭṭhāne, ghānaṃ ghānabile ṭhitaṃ;
80舌根居于舌中,其形如含苞未放的莲花。
Jivhā jivhāya majjhamhi, uppalākārasannibhe.
507第五百零七节。
507.
82如是四种净色,各依其处而住。
Iccevaṃ pana cattāro, taṃtaṃdesavavatthitā;
83身净色居于身中,是执取所成,共五种。
Kāyappasādo kāyamhi, upādinneti pañcadhā.
508第508节。
508.
85犹如棉絮中油膏一般,依附于所依处而住。
Kappāsapaṭalasneha-sannibhā bhūtanissitā;
86净色由命根守护,为色等所环绕。
Pasādā jīvitārakkhā, rūpādiparivāritā.
509第五百零九节。
509.
88犹如王女,居于内院之中;
Dhītā rājakumārāva, kalāpantaravuttino;
89于五识路中,各各如门。
Dvārabhūtāva paccekaṃ, pañcaviññāṇavīthiyā.
510第五百一十节。
510.
91或于堪忍色等撞击之处,依次而生。
Rūpādābhighātārahabhūtānaṃ vā yathākkamaṃ;
92或者,即是那以见欲之因等为缘而成为业的所生色。
Daṭṭhukāmanidānādikammabhūtānameva vā.
511
511.
94净色以清净为相,以摄取境为味,如是;
Pasādalakkhaṇā rūpā-dāviñjanarasā tathā;
95五识之双,依其门性而被执取。
Pañcaviññāṇayugaḷaṃ, dvārabhāvena gayhare.
512
512.
97色是诸大的显耀,声同样也是诸大的宣示;
Rūpaṃ nibhāso bhūtānaṃ, saddo nigghosanaṃ tathā;
98香是诸大的散发气味,味则是诸大的可尝性。
Gandhova gandhanaṃ tattha, raso ca rasanīyatā.
513五百一十三。
513.
100如是,此四种所缘,依止于诸大种;
Iccevaṃ pana cattāro, gocarā bhūtanissitā;
101及除去水界的三类大种,即是触。
Bhūtattayañca phoṭṭhabbamāpodhātuvivajjitaṃ.
514五百一十四。
514.
103声于此中为不定,其余色、香、味则与所依处俱生。
Saddo aniyato tattha, tadañño sahavuttino;
104各各自性差别不同,各各以门为其特征。
Taṃtaṃsabhāvabhedena, taṃtaṃdvāropalakkhito.
515第五一五
515.
106五种识路的所缘,即为五种识之境。
Pañceva pañcaviññāṇavīthiyā visayā matā;
107依次以撞击眼等为其特相。
Cakkhādipaṭihananalakkhaṇāva yathākkamaṃ.
516第五一六
516.
109如是,以成对五识之缘为味;
Pañcaviññāṇayugaḷālambabhāvarasā tathā;
110成对五识,以行境故,而被执取。
Pañcaviññāṇayugaḷaṃ, gocarattena gayhare.
517
517.
112则女根,即女性性、阴性状态是。
Itthindriyaṃ panitthattamitthibhāvoti bhāsito;
113同样,男性状态、男性性,名为男根。
Purisattaṃ tathā bhāvo, purisindriyanāmako.
518
518.
115然而,此二者在执受身中遍处可得;
Taṃ dvayaṃ panupādinnakāye sabbattha labbhati;
116且在不同聚间相异,又于不同相续中转起。
Kalāpantarabhinnañca, bhinnasantānavutti ca.
519五百一十九。
519.
118能掌控诸根,以女性与男性之状态为特相;
Vase vatteti liṅgāna-mitthipumbhāvalakkhaṇaṃ;
119同样,以显示‘这是女性’‘这是男性’为其味(作用)。
Itthīti ca purisoti, pakāsanarasaṃ tathā.
520五百二十
520.
121于女人、于男人,以及性别,依次第;
Itthīnaṃ purisānañca, liṅgassa ca yathākkamaṃ;
122由相、行仪、威仪之差别而被执取。
Nimittakuttākappānaṃ, kāraṇattena gayhati.
521
521.
124众生因鼻息而死,所谓“命”者,即依此而立说;
Sattā maranti nāsena, yassa pāṇanti vuttiyā;
125有生命之身与死尸的差异,即由此得以区分。
Sajīvamatakāyānaṃ, bhedo yenopalakkhito.
522
522.
127此即业所生者的护持相;
Tadetaṃ kammajātāna-manupālanalakkhaṇaṃ;
128命根以维持生命为味,被称作寿的系缚。
Jīvitaṃ jīvanarasaṃ, āyubaddhoti gayhati.
523
523.
130同样地,对于意界与意识界,
Manodhātuyā ca tathā, manoviññāṇadhātuyā;
131被称为心脏的色法,以依止为特相。
Nissayalakkhaṇaṃ vatthu-rūpaṃ hadayasammataṃ.
524
524.
133以等持为味,由它们支撑而得执持。
Samādhānarasaṃ tāsa-mubbāhattena gayhati;
134若它受到扰动,众生便陷于散乱。
Yasmiṃ kuppitakālamhi, vikkhittā honti pāṇino.
525第五百二十五。
525.
136身随其而行,因心散乱而衰损;
Kāyo yassānusārena, cittakkhepena khijjati;
137当它灭尽时,识流亦随之止息。
Yasmiṃ niruddhe viññāṇa-sotopi ca nirujjhati.
526第五百二十六。
526.
139依彼而安立,于他世转起结生;
Yaṃ nissāya patiṭṭhāti, paṭisandhi bhavantare;
140此乃业生,于五蕴有地中。
Tadetaṃ kammasambhūtaṃ, pañcavokārabhūmiyaṃ.
527五二七
527.
142在心室中央的半掬量血中,
Majjhe hadayakosamhi, aḍḍhapasatalohite;
143依止于大种色,如同眼等根那样转起。
Bhūtarūpamupādāya, cakkhādi viya vattati.
528五百二十八。
528.
145段食,以摄取色法为特相;
Kabaḷīkāro āhāro, rūpāharaṇalakkhaṇo;
146以维持身体为作用,或被视为以支撑为现起;
Kāyānuyāpanaraso, upatthambhoti gayhati.
529
529.
148众生依彼食素、依食之滋润力而存活。
Ojāya yāya yāpenti, āhārasnehasattiyā;
149在欲界中,有情的傍晚即如此而被称说。
Pāṇino kāmalokamhi, sāyamevaṃ pavuccati.
530
530.
151空界以诸色的边际为特相;
Ākāsadhātu rūpānaṃ, pariyosānalakkhaṇā;
152以限定为作用,被执取为‘色之界限’。
Paricchedarasā rūpamariyādoti gayhati.
531
531.
154在识别以自相得限定之色法时;
Salakkhaṇaparicchinnarūpadhammapariggahe ;
155为了助益瑜伽行者,此悲悯者所开示的。
Yogīnamupakārāya, yaṃ desesi dayāparo.
532
532.
157对于如实已辨其自性的诸聚,如其所应;
Paricchinnasabhāvānaṃ, kalāpānaṃ yathārahaṃ;
158有边际者的那种形态,即被称为“彼相”。
Pariyantānamevesa, tadākāro pavuccati.
533
533.
160当行走等言语声响生起时,依次第而说;
Gamanādivacīghosapavattamhi yathākkamaṃ;
161风界与地界的那一变化,即是它们的能力。
Vāyopathavidhātūnaṃ, yo vikāro samatthatā.
534
534.
163俱生法与所执受法,为了身行与语行得以转起;
Sahajopādinnakānaṃ, kriyāvācāpavattiyā;
164以动摇与撞击为因,此法随逐于心而转。
Vipphandaghaṭṭanāhetu, cittānuparivattako.
535
535.
166此种特定的变异,即被说明为‘表色’。
Sa vikāravisesoyaṃ, viññattīti pakāsito;
167“Viññāpeti”指以身与语传达所思。
Viññāpetīti kāyena, vācāya ca vicintitaṃ.
536
536.
169“风、地等增胜的诸元素”,有些人这样说;
Vāyopathavādhikānaṃ, bhūtānamiti kecana;
170由如来所说,为执受身体之安乐。
Pavuttā tādinā kāya-pariggahasukhāya yā.
537
537.
172此身,因其威力,
Kāyo yassānubhāvena,
173显得如同具有受用;
Sahābhogova khāyati;
174由于它的灭尽,被征服者
Yaṃ nirodhā parābhūto,
175如同常无心之人,只是躺着。
Seti niccetano yathā.
538
538.
177世间种种戏论流转,正是由她所化现的种种;
Loke papañcā vattanti, bahudhā yāya nimmitā;
178愚人正是被她所欺骗,而建构起自我之身。
Kappenti kāyamattānaṃ, bālā yāya ca vañcitā.
539
539.
180她以身业门和语业门为特征;
Sāyaṃ kāyavacīkamma-dvārabhāvena lakkhitā;
181以运作、撞击为因,以变异之相为特征。
Byāpāraghaṭṭanāhetu-vikārākāralakkhaṇā.
540
540.
183同样,以显示身与语的意图为味。
Kāyavācāadhippāya-pakāsanarasā tathā;
184以身之悸动与撞击为因缘而被了知。
Kāyavipphandaghaṭṭana-hetubhāvena gayhati.
541
541.
186然色法之轻快,以不迟钝为相;
Lahutā pana rūpānaṃ, adandhākāralakkhaṇā;
187以不散乱为味,以如轻箭之行而被了知。
Avitthānarasā salla-hukavuttīti gayhati.
542第五百四十二
542.
189色法之柔软性,亦以无粗硬为相;
Mudutāpi ca rūpānaṃ, kakkhaḷābhāvalakkhaṇā;
190以不违逆于作用为味,故可说为随顺。
Kiccāvirujjhanarasā, anukulyanti gayhati.
543五百四十三。
543.
192色法的适业性,以堪任作业为相;
Kammaññatā ca rūpānaṃ, alaṃkiccassa lakkhaṇā;
193以现起成就为味,以堪能之义而被了知。
Pavattisampattirasā, yoggabhāvoti gayhati.
544
544.
195获得合宜的时节与食物,心便愉悦安适——
Sappāyamutumāhāraṃ, laddhā cittamanāmayaṃ;
196此时,色法以轻快、柔软、适业的特性而转起。
Lahū mudu ca kammaññaṃ, yadā rūpaṃ pavattati.
545
545.
198如是转起之色法,依其转起行相的差异而区分:
Tathā pavattarūpassa, pavattākārabheditaṃ;
199此轻快性等三法,亦于彼时一同生起。
Lahutādittayampetaṃ, sahavutti tadā bhave.
546五百四十六。
546.
201为通达适宜之法,资助行道;
Sappāyapaṭivedhāya, paṭipattupakārikā;
202大仙以如是相施设了色法的成就。
Sākārā rūpasampatti, paññattevaṃ mahesinā.
547五百四十七。
547.
204所谓色积集,乃以色之累积为特相;
Rūpassopacayo nāma, rūpassācayalakkhaṇo;
205以令色显现为味,即是“令圆满”之意。
Rūpummujjāpanaraso, pāripūrīti gayhati.
548五百四十八
548.
207所谓色相续,其特相是转起,如此已阐明。
Pavattilakkhaṇā rūpa-santatīti pakāsitā;
208以随顺结合为味,故被理解为“无间断”。
Anuppabandhanarasā, avicchedoti gayhati.
549第五百四十九
549.
210色法依积集之色,于上上处而生起。
Rūpamācayarūpena , jāyaticcuparūpari;
211修行者以观察与恭敬的行相,把握了‘生’。
Pekkhatopacāyākārā, jāti gayhati yoginā.
550
550.
213以相续不断的行相,观察‘它正在生起’;
Anuppabandhākārena, jāyatīti samekkhato;
214那时,这种相续的行相便现起于心中。
Tadāyaṃ santatākārā, samupaṭṭhāsi cetasi.
551
551.
216如此,由作意差别,生色分为二种;
Evamābhogabhedena, jātirūpaṃ dvidhā kataṃ;
217由义理之获得,或为正在生起,或仅为独存。
Atthūpaladdhibhāvena, jāyantaṃ vātha kevalaṃ.
552五百五十二。
552.
219离色之空隙,由尊重而积聚。
Rūpavivittamokāsaṃ, purakkhattena cīyati;
220由无转为有,如是转起,故称相续。
Abhāvā pana bhāvāya, pavattamiti santati.
553五百五十三。
553.
222虽诸行相有差别,一切行相最胜宝藏;
Evamākārabhedāpi, sabbākāravarākaro;
223生色分为两种,生色之照耀者。
Jātirūpaṃ dvidhākāsi, jātirūpavirocano.
554第五百五十四。
554.
225老,是时间的迁流,是诸色成熟之相;
Jaratā kālaharaṇaṃ, rūpānaṃ pākalakkhaṇā;
226其味为令新者衰败,故称之为‘旧’。
Navatāpāyanarasā, purāṇattanti gayhati.
555第五百五十五。
555.
228最后一刹那的圆满,以坏灭为相;
Antimakkhaṇasampatti, paribhijjanalakkhaṇā;
229无常性,以剥夺为味,依灭尽之状态而被执持。
Aniccatā haraṇarasā, khayabhāvena gayhati.
556五百五十六。
556.
231如此,特征色有三种,其时间各有差异;
Iti lakkhaṇarūpaṃ tu, tividhaṃ bhinnakālikaṃ;
232于自性色法中,各各随其所应之时而被了知。
Sabhāvarūpadhammesu, taṃtaṃkālopalakkhitaṃ.
557五百五十七。
557.
234由此,色法在每一刹那中,以变异之行相而被了知;
Yena lakkhīyati rūpaṃ, bhinnākāraṃ khaṇe khaṇe;
235如来为令趣入毗婆舍那之义,而说此言。
Vipassanānayatthāya, tamiccāha tathāgato.
558第五百五十八。
558.
237如是诸法各有界限,有变易,有自相;
Iccevaṃ saparicchedā, savikārā salakkhaṇā;
238由具足悲悯的如来,无难通达。
Akicchā paṭivedhāya, dayāpannena tādinā.
559第五百五十九。
559.
240色法依其自性而存在,如是宣说;
Rūpadhammā sabhāvena, vijjamānāti bhāsitā;
241依内等差别,如何以多种方式区分?
Ajjhattikādibhedena, bahudhā bhijjare kathaṃ;
560
560.
243作为门而令其转起,故被安立为唯是心;
Dvārabhūtā pavattenti, cittamattāti kappitaṃ;
244因此,内色是净色,外色则是余色。
Rūpamajjhattikaṃ tasmā, pasādā bāhiraṃparaṃ.
561
561.
246颜色、香、味、食素,以及所谓的大种色;
Vaṇṇo gandho rasojā ca, bhūtarūpañca bhāsitaṃ;
247此为不可分离色,余则为可分离色。
Avinibbhogarūpaṃ tu, vinibbhogaṃ panetaraṃ.
562五百六十二。
562.
249作为七识界的所依,如其所应;
Sattaviññāṇadhātūnaṃ, nissayattā yathārahaṃ;
250净色与心脏,依处而说为依处。
Pasādā hadayañceva, vatthunā vatthu desitaṃ.
563五百六十三
563.
252以及由心生起的五识、所执取之性相等;
Pañcaviññāṇupādinna-liṅgādi ca pavattito;
253净色、命根、性根,这些是根,其余非根。
Pasādā jīvitaṃ bhāvā, cendriyaṃ nendriyaṃparaṃ.
564五百六十四。
564.
255由于是五识之业生起的面门故;
Pañcaviññāṇakammānaṃ, pavattimukhabhāvato;
256所谓门者,即净色、表色及最高之门。
Dvāraṃ pasādaviññatti-paramadvāramīritaṃ.
565五百六十五。
565.
258然而,净色与所缘相互撞击;
Paṭihaññantaññamaññaṃ, pasādavisayā pana;
259因此,名为有对色,其余则为无对色。
Tasmā sappaṭighaṃ nāma, rūpamappaṭighaṃparaṃ.
566第五六六节
566.
261因门与所缘之状态,以其自性而明显;
Dvārālambaṇabhāvena , sabhāveneva pākaṭā;
262因此,那些是粗色,其余称为细色。
Te evoḷārikaṃ tasmā, sesaṃ sukhumamīritaṃ.
567第五百六十七节
567.
264由粗重性故,此处有执取之乐;
Oḷārikasabhāvena, pariggahasukhā tahiṃ;
265那些是近处之色,其余则是远处之色。
Te eva santikerūpaṃ, dūrerūpaṃ panetaraṃ.
568五百六十八。
568.
267由具足渴爱与邪见的业,成为所执取;
Taṇhādiṭṭhīhupetena, kammunādinnabhāvato;
268业所生为所执取,其余则为非所执取。
Kammajātamupādinnaṃ, anupādinnakaṃparaṃ.
569五百六十九。
569.
270因被眼所见,故称为有见;
Cakkhunā dissamānattā, sanidassananāmakaṃ;
271正是色,其余诸色,他们说为无见。
Rūpameva tato sesa-manidassanamabravuṃ.
570五百七十。
570.
273有见色,同样是有对色;
Sanidassanarūpañca, rūpaṃ sappaṭighaṃ tathā;
274而另一类无见者,粗色被认为是有对。
Anidassanamaññaṃ tu, thūlaṃ sappaṭighaṃ mataṃ.
571五百七十一
571.
276无见之色,其余亦为无对;
Anidassanarūpañca, sesaṃ appaṭighaṃ tathā;
277故色如是分三种,善分别者所解说。
Rūpaṃ tividhamiccevaṃ, vibhajanti vicakkhaṇā.
572五百七十二。
572.
279未至境而取色者,是眼等二根。
Appattagocaraggāhirūpaṃ cakkhādikaṃ dvayaṃ;
280至境而取者,为鼻等三根所取色。
Sampattaggāhi ghānādi-ttayamaggāhikaṃ rūpaṃ.
573五百七十三。
573.
282所见为色,所闻为声,所觉为香等三者;
Diṭṭhaṃ rūpaṃ sutaṃ saddo, mutaṃ gandhādikattayaṃ;
283唯由识乃为所知,故余者皆成所识。
Viññāṇeneva ñeyyattā, viññātamaparaṃ bhave.
574
574.
285在此,心所依处为依处,两种表色为门;
Hadayaṃ vatthumevettha, dvāraṃ viññattikadvayaṃ;
286净色既是依处亦是门,其余诸色则不具二者。
Pasādā vatthu ca dvāraṃ, aññaṃ tubhayavajjitaṃ.
575
575.
288如是分析此色法后,智者复又对其分析;
Bheditvā rūpamiccevaṃ, tasseva puna paṇḍito;
289应如其所应,分别阐明由生起因所生起的诸法。
Samuṭṭhānajanakehi, vibhāveyya yathārahaṃ.
576五百七十六。
576.
291善与不善之业,已过去者、属欲界者,亦复如是。
Kusalākusalaṃ kamma-matītaṃ kāmikaṃ tathā;
292色界的业即如此,安立为二十五种。
Rūpāvacaramiccevaṃ, pañcavīsatidhā ṭhitaṃ.
577五百七十七。
577.
294从结生开始,于每一刹那生起;
Paṭisandhimupādāya, sañjaneti khaṇe khaṇe;
295在欲界与色界中,业生色各随其所应而生起。
Kāmarūpesu rūpāni, kammajāni yathārahaṃ.
578五百七十八。
578.
297生起时,已除去五种识的异熟色。
Jāyantaṃ pañcaviññāṇa-pākāruppavivajjitaṃ;
298从有分等开始,令心意生起。
Bhavaṅgādimupādāya, samuppādeti mānasaṃ.
579五百七十九。
579.
300被认知为冷、热等。
Sītuṇhotusamaññātā,
301火界在住时;
Tejodhātu ṭhitikkhaṇe;
302同样地,已咽下的食物,
Tathevajjhohaṭāhāro,
303于欲界中依止于身。
Kāme kāyappatiṭṭhito.
580五百八十。
580.
305然而内在有四种,外在则可得见;
Ajjhattaṃ pana cattāro, bāhiro tupalabbhati;
306于一切欲有之色中,食未宣说。
Sabbe kāmabhave rūpe, āhāro na samīrito.
581第五百八十一条
581.
308转起之时则有四种,结生之时唯是业;
Pavatte honti cattāro, kammamevopapattiyaṃ;
309生者拥有一切,死者则或有或无。
Jīvamānassa sabbepi, matassotu siyā na vā.
582第五百八十二
582.
311然而,智者这样说:业、心、时节、食,
Kammaṃ cittotumāhāra-miccevaṃ pana paṇḍitā;
312他们阐明,这些即是色法的生起之缘。
Rūpānaṃ janakattena, paccayāti pakāsayuṃ.
583
583.
314心基色唯是业生,非心生。
Hadayindriyarūpāni, kammajāneva cittajaṃ;
315他们宣说两种表色;声音则被认为是心生与时节生。
Viññattidvayamīrenti, saddo cittotujo mato.
584
584.
317轻快性等由心、时节与食而生。
Cittotukabaḷīkāra-sambhūtā lahutādayo;
318其余的,当知是由业、心、时节、食所生。
Kammacittotukāhāra-jāni sesāni dīpaye.
585
585.
320因为诸色之生起等,唯是自性而已;
Jāyamānādirūpānaṃ, sabhāvattā hi kevalaṃ;
321诸相并非由任何因缘而生,此已阐明。
Lakkhaṇāni na jāyanti, kehicīti pakāsitaṃ.
586
586.
323如果生等是它们必然的本质,
Yadijātādayo tesa-mavassaṃ taṃsabhāvatā;
324那么这些相状便会有无穷过患。
Tesañca lakkhaṇānanti, anavatthā bhavissati.
587587.
587.
326十八、十五、十三、十二等数
Aṭṭhārasa pannarasa, terasa dvādasāti ca;
327依次为业生、心生、时节生、食生,其数分别为十八、十五、十三、十二。
Kammacittotukāhāra-jāni honti yathākkamaṃ.
588五百八十八。
588.
329智者依适当方式,将这些聚合总摄之后,
Kalāpāni yathāyogaṃ, tāni saṅgayha paṇḍitā;
330九、六、四、二,合为二十一种。
Nava cha caturo dveti, ekavīsati bhāvayuṃ.
589
589.
332命根与不可分离色,因俱生故,
Jīvitañcāvinibbhoga-rūpañca , sahavuttito;
333总摄眼十法已,依眼而说。
Saṅgayha cakkhudasakaṃ, cakkhumādāya bhāsitaṃ.
590
590.
335耳、鼻、舌、身亦如是,依次第而说。
Tathā sotañca ghānañca, jivhaṃ kāyaṃ yathākkamaṃ;
336女相与男相,依处而显明。
Itthibhāvañca pumbhāvaṃ, vatthumādāya dīpaye.
591
591.
338与不可分离色俱,成为命九法聚;
Avinibbhogarūpena, jīvitanavakaṃ bhave;
339如是,这些名为业生聚,共有九类安立。
Iccevaṃ kammajā nāma, kalāpā navadhā ṭhitā.
592
592.
341不可分离色,则被说为纯八法聚;
Avinibbhogarūpañca, suddhaṭṭhakamudīritaṃ;
342与身表俱,称为九法聚。
Kāyaviññattiyā saddhiṃ, navakanti pavuccati.
593
593.
344同样,由语表和声,称为十法聚;
Vacīviññattisaddehi, dasakaṃ bhāsitaṃ tathā;
345轻快等十一法聚,乃由轻快等三法所成。
Lahutādekādasakaṃ, lahutādīhi tīhipi.
594
594.
347以身表、轻快性等十二法为心生聚,如是所许;
Kāyaviññattilahutā-dīhi dvādasakaṃ mataṃ;
348以语表、轻快性等十三法为心生聚,亦复如是。
Vacīviññattilahutā-dīhi terasakaṃ tathā.
595
595.
350且把握相状差别,依彼彼时节而得了知。
Gahetvākārabhedañca, taṃtaṃkālopalakkhitaṃ;
351如此,被称为‘心生’的聚有六种。
Iti cittasamuṭṭhānā, cha kalāpāti bhāsitā.
596
596.
353首先,是纯八法聚;加上声,则被视为九法聚;
Suddhaṭṭhakaṃ tu paṭhamaṃ, saddena navakaṃ mataṃ;
354加上轻快性等,则为与轻快性等俱的十一法聚。
Lahutādekādasakaṃ, lahutādisamāyutaṃ.
597
597.
356加上声与轻快性等,则成十二法聚;
Saddena lahutādīhi, tathā dvādasakaṃ bhave;
357如是,时节所生之聚阐明为四种。
Kalāpā utusambhūtā, catuddhevaṃ pakāsitā.
598
598.
359纯八法聚,以及轻快性等十一法聚,亦复如是;
Suddhaṭṭhakañca lahutā-dekādasakamiccapi;
360由食所生之聚,阐明为二种。
Kalāpāhārasambhūtā, duvidhāva vibhāvitā.
599
599.
362以了知诸聚之分齐与特相故,名为明智者;
Kalāpānaṃ pariccheda-lakkhaṇattā vicakkhaṇā;
363他们言:虚空与诸特相,非是聚之一分。
Na kalāpaṅgamiccāhu, ākāsaṃ lakkhaṇāni ca.
600
600.
365如是,由四种因所生的色聚合共有二十一种。
Iccevaṃ catusambhūtā, kalāpā ekavīsati;
366所有这些色聚合——无论是内在的还是由外在时节所生起的——皆可获得。
Sabbe labbhanti ajjhattaṃ, bāhirotusamuṭṭhitā.
601六百零一。
601.
368所谓“八法聚”与“声九法聚”,是依此两种而说。
Aṭṭhakaṃ saddanavaka-miti dvedhāva bhāsitā;
369贤者们说:即使在尸体之中,那些色聚也可能存在。
Matakāyepi te eva, siyumiccāhu paṇḍitā.
602六〇二。
602.
371在欲界中,所有这些色聚都能依各自的本性如理而得。
Kāme sabbepi labbhanti, sabhāvānaṃ yathārahaṃ;
372然而,对于诸根圆满者,在生命流转中,有四种生起的色聚。
Sampuṇṇāyatanānaṃ tu, pavatte catusambhavā.
603
603.
374在结生时,唯有十法聚,且唯是业所生。
Dasakāneva sabbāni, kammajāneva jātiyaṃ;
375眼十法聚、耳十法聚、鼻十法聚、性根十法聚,容或未生。
Cakkhusotaghānabhāva-dasakāni na vā siyuṃ.
604
604.
377心所依处十法聚、性根十法聚;
Vatthukāyadasakāni, sabhāvadasakāni vā;
378于胎生有情,自此之后,其余诸色聚得生。
Gabbhaseyyakasattānaṃ, tato sesāni sambhavā.
605
605.
380业即生起色法,
Kammaṃ rūpaṃ janetevaṃ,
381心意随之结合;
Mānasaṃ sandhito paraṃ;
382火界达到住立,
Tejodhātu ṭhitippattā,
383段食亦复如是。
Āhārajjhohaṭo tathā.
606
606.
385欲求者之色相续,依如是四种生起;
Iccevaṃ catusambhūtā, rūpasantati kāminaṃ;
386犹如灯火之相续,尽形寿辗转流转。
Dīpajālāva sambandhā, yāvajīvaṃ pavattati.
607第六百零七经。
607.
388或因寿尽,或因业尽,或因二者俱尽;又或因他种断命业而亡。
Āyuno vātha kammassa, khayenobhinnameva vā;
389或因他断业而令死者亡故。
Aññena vā marantāna-mupacchedakakammunā.
608第六百零八经。
608.
391据说诸色的寿量为十七心刹那;
Sattarasacittakkhaṇamāyu rūpānamīritaṃ;
392从这第十七心之后,死心随即生起。
Sattarasamacittassa, cuticittoparī tato.
609第六百零九节。
609.
394依住时,业生色不转起于他世;
Ṭhitikālamupādāya, kammajaṃ na paraṃ bhave;
395由此,执取色坏灭,随后心生色与食生色。
Tato bhijjatupādinnaṃ, cittajāhārajaṃ tato.
610第六百一十节。
610.
397如是,已死的众生,复于另一生中,
Iccevaṃ matasattānaṃ, punadeva bhavantare;
398依结生而论,色法如此转起。
Paṭisandhimupādāya, tathā rūpaṃ pavattati.
611六百一十一。
611.
400鼻、舌、身处十法聚及食生色,
Ghānajivhākāyabhāvadasakāhārajaṃ pana;
401在色界中,于结生与转起时,并无此色。
Rūpaṃ rūpabhave natthi, paṭisandhipavattiyaṃ.
612六百一十二。
612.
403于此处,有人认为香、味等不可得;
Tattha gandharasojā ca, na labbhantīti kecana;
404除色之外,此处诸聚亦应计算。
Kalāpā ca gaṇetabbā, tatthetaṃ rūpavajjitā.
613六百一十三。
613.
406他们遮止了心住立的刹那;
Ṭhitikkhaṇañca cittassa, te eva paṭisedhayuṃ;
407也阻止了心坏灭刹那的色法生起。
Cittabhaṅgakkhaṇe rūpa-samuppattiñca vārayuṃ.
614六百一十四。
614.
409眼、耳、处、声、心等,在无想有情中亦不可得;
Cakkhusotavatthusaddacittajampi asaññisu;
410而在无色界中,诸色法无论如何都不可得。
Arūpe pana rūpāni, sabbathāpi na labbhare.
615
615.
412如是,于此,为以无垢的方式阐明,
Itthaṃ panettha vimalena vibhāvanatthaṃ,
413我依止正法与善法,及诸天住处;
Dhammaṃ sudhammamupagamma surādhivāsaṃ;
414那具足色与无色分别特征之色法,
Rūpaṃ arūpasavibhāgasalakkhaṇaṃ taṃ,
415我亦于阿毗达摩论中,如前所述而宣说。
Vuttaṃ pavuttamabhidhammanaye mayāpi.
616第六百一十六
616.
417此色分别已善加分析,然而执取色者,心却恒执为常。
Rūpavibhāgamimaṃ suvibhattaṃ, rūpayato pana cetasi niccaṃ;
418对于由色成就者所宣说的法,具色者的智慧得以增长。
Rūpasamiddhajineritadhamme, rūpavatī abhivaḍḍhati paññā.
421以上是名色分别中,名为色之分别的部分。
Iti nāmarūpaparicchede rūpavibhāgo nāma
422第六品。
Chaṭṭho paricchedo.