← 文献总目录

6. 第六章

abh06t.nrf32 · 静态文献页 · 422 段 · 打开交互阅读器

6. 第六品
6. Chaṭṭho paricchedo
1色之分别
Rūpavibhāgo
481第四百八十一。
481.
3是为第五分题解分段聚义,
Iti pañcapariccheda-paricchinnatthasaṅgahaṃ;
4以名称与法汇总归纳,细分别其本性。
Nāmadhammamasesena, vibhāvetvā sabhāvato.
482第四百八十二。
482.
6现宣说色法的诸种差别,称之为色法。
Sappabhedaṃ pavakkhāmi, rūpadhammamito paraṃ;
7以所缘根与所缘物之不同,双重义理亦有所显。
Bhūtopādāyabhedena, duvidhampi pakāsitaṃ.
483四百八十三。
483.
9由定义与特征等,便生分别;
Uddesalakkhaṇādīhi, vibhāgajanakā tathā;
10又如花朵的生成,依顺次序,其状如何?
Kalāpuppattito cāpi, yathānukkamato kathaṃ?
484四百八十四。
484.
12所谓形相,是指色的变化和增减;
Ruppatīti bhave rūpavikārappaccayesati;
13色即是形,形之上又有形的附属。
Rūparūpaṃ tathā rūpapariyāpannatoparaṃ.
485
485.
15土性形态是地,水、火、风也是如此;
Bhūtarūpaṃ tu pathavī, āpo tejo tathāparo;
16故此这里所说,是风及其所生的形态。
Vāyo ca bhavatūpādārūpametthāti bhāsitaṃ.
486
486.
18以土性形态为缘而生起,别无他法而生;
Bhūtarūpamupādāya , pavattati na caññathā;
19此所谓依缘生起的形态,即是形色及其余部分的发生。
Iccupādāyarūpanti, rūpaṃ sesamudīritaṃ.
487
487.
21眼、耳、鼻、舌、身共五者。
Cakkhu sotañca ghānañca, jivhā kāyoti pañcadhā;
22所缘之色,谓明所识;非所缘者,则非彼所识。
Pasādarūpamakkhātaṃ, nopasādaṃ panetaraṃ.
488
488.
24色、声、香、味、触五者。
Rūpasaddagandharasā, phoṭṭhabbamiti pañcadhā;
25色为所缘对象,缘故为所行境界。
Rūpaṃ pasādavisayaṃ, pasādo gocaraṃparaṃ.
489
489.
27谓人性与其本质,其形态已被显明;
Itthattaṃ purisattañca, bhāvarūpamudīritaṃ;
28生命根属的形态,自取生灭而起。
Jīvitindriyarūpanti, upādinnapavattikaṃ.
490
490.
30物质形体即心脏,是依二界为本;
Vatthurūpaṃ tu hadayaṃ, yaṃ dhātudvayanissayaṃ;
31愚者谓之为骨髓之源,实属无益之说。
Kabaḷīkāramāhārarūpamiccāhu paṇḍitā.
491第四百九十一条。
491.
33由于色法的本性,色得以显现清楚;
Rūpadhammasabhāvattā, rūpanti paridīpitaṃ;
34以此种种缘起,色与色相互彰显。
Iccevamaṭṭhārasadhā, rūparūpamudīritaṃ.
492第四百九十二条。
492.
36由于色法未完全显现,与色相关的特征被标示;
Anipphannasabhāvattā, rūpākāropalakkhitaṃ;
37未显现者名为色,十种方式令其明了。
Anipphannaṃ nāma rūpaṃ, dasadhā paridīpitaṃ.
493四百九十三。
493.
39色分别,即色界之无碍空间已被显现;
Rūpapparicchedaṃ rūpamiccākāso pakāsito;
40属于身体与感官的清净,是二法,即色相识。
Kāyabbacīviññattikaṃ, dvayaṃ viññattirūpakaṃ.
494四百九十四。
494.
42轻薄、柔软、对业相了知,这等识相伴随;
Lahutā mudutā kamma-ññatā viññattiyā saha;
43称为变化色,且有五种变化方式。
Vikārarūpamiccāhu, pañcadhā ca vibhāvino.
495
495.
45积集与连续,以及衰老与无常,
Upacayo santati ca, jaratāniccatāti ca;
46具有四种标志的形态,在色蕴中加以分别。
Catudhā lakkhaṇarūpaṃ, rūpakaṇḍe vibhāvitaṃ.
496
496.
48如是,具足二十五种法门的智慧者,
Iccevamaṭṭhavīsatividhānipi vicakkhaṇo;
49当依标志等分别,依正当法观察诸色。
Rūpāni lakkhaṇādīhi, vibhāveyya yathākkamaṃ.
497第四百九十七条。
497.
51犁地者为土地界,傍晚时分色泽坚硬为特征;
Kharatā pathavīdhātu, sāyaṃ kakkhaḷalakkhaṇā;
52如聚集而成之势,踏实抓紧似之。
Kalāpādhiṭṭhānarasā, paṭiggāhoti gayhati.
498第四百九十八条。
498.
54缚系者为束缚界,具有包裹之形特征;
Ābandhanamāpodhātu, sā paggharaṇalakkhaṇā;
55如聚合之缚束性质,以结合连缀紧紧相合。
Kalāpābandhanarasā, saṅgahattena gayhati.
499第四九九。
499.
57『天地火』者,乃火元素,示现于日与暗,日夜两相而显著;
Tejanattaṃ tejodhātu, sāyamuṇhattalakkhaṇā;
58其质急剧,具有燃烧、熄灭与生成之性,如炽热之味缓和其生成。
Pācanarasā maddavā-nuppādananti gayhati.
500
500.
60『风元素』者,乃风之本性,显现于吹拂振动,标志其扩展与广布;
Vāyodhātu vāyanattaṃ, sā vitthambhanalakkhaṇā;
61其性如风之吹动,包罗流动之感,产生风动之相。
Samīraṇarasābhini-hārabhāvena gayhati.
501第五百零一条。
501.
63此处虽被受遍集,但无有渗杂之相;
Sabbatthāvinibhuttāpi, asammissitalakkhaṇā;
64谓此缠缚之存在连缀聚合者,显现清楚。
Taṃtaṃbhāvasamussannasambhāresupalakkhitā.
502第五百零二条。
502.
66彼此相应,依赖余色,
Aññamaññenupatthaddhā, sesarūpassa nissayā;
67如是于四种集组中,诸大元素行转。
Catuddhevaṃ kalāpesu, mahābhūtā pavattare.
503五百零三。
503.
69以觉知眼为慧眼,见有情如瞻仰七层宝台;
Cakkhu sambhāracakkhumhi, sattakkhipaṭalocite;
70于黑暗宝坛中央,说名清净安详。
Kaṇhamaṇḍalamajjhamhi, pasādoti pavuccati.
504五百零四。
504.
72随此眼安详,而不观视诸色;
Yena cakkhupasādena, rūpāni anupassati;
73护持细腻灵巧心,如竹叶顶端微风轻拂。
Parittaṃ sukhumaṃ cetaṃ, ūkāsirasamūpamaṃ.
505五百零五。
505.
75『流利』者,谓耳根通达不迟滞,清晰明了。
Sotaṃ sotabilassanto,
76譬如打鼓不响;喻未能令耳根舒畅,未达其义。
Tambalomācite tathā;
77形态若手指划动之状,表示动作细微而精巧。
Aṅgulivedhanākāre,
78称为“喜悦”,谓由此得安乐欢喜之感。
Pasādoti pavuccati.
506五百零六。
506.
80外部的牙关之处,多个牙齿相对排列整齐;
Anto ajapadaṭṭhāne, ghānaṃ ghānabile ṭhitaṃ;
81舌头位于中间,形状近似开莲苞。
Jivhā jivhāya majjhamhi, uppalākārasannibhe.
507第五零七节。
507.
83如此这般,这四种分别,依身体各部分而立;
Iccevaṃ pana cattāro, taṃtaṃdesavavatthitā;
84身体的附着有五种,称为缠取五法。
Kāyappasādo kāyamhi, upādinneti pañcadhā.
508第五零八节。
508.
86如同甘蔗叶片上的油脂,依附于其本体而存在;
Kappāsapaṭalasneha-sannibhā bhūtanissitā;
87安稳则能保护生命,周围环绕着形色等诸法。
Pasādā jīvitārakkhā, rūpādiparivāritā.
509五百零九。
509.
89如王子之女,绕于花丛之间;
Dhītā rājakumārāva, kalāpantaravuttino;
90恰似一扇门,独自依赖于五识之道。
Dvārabhūtāva paccekaṃ, pañcaviññāṇavīthiyā.
510五百一十。
510.
92以适当方式针对已成色法的触动,
Rūpādābhighātārahabhūtānaṃ vā yathākkamaṃ;
93或者针对由见欲和缘起作用产生的行为之色法。
Daṭṭhukāmanidānādikammabhūtānameva vā.
511
511.
95具备四种标志,即色、触、识及受的性质,
Pasādalakkhaṇā rūpā-dāviñjanarasā tathā;
96由五种识所成对,作为门户之因,存在于家中之处。
Pañcaviññāṇayugaḷaṃ, dvārabhāvena gayhare.
512
512.
98色为诸有之光,声亦为息灭之声;
Rūpaṃ nibhāso bhūtānaṃ, saddo nigghosanaṃ tathā;
99香为香味,味为味觉。
Gandhova gandhanaṃ tattha, raso ca rasanīyatā.
513五百一十三。
513.
101如此,四种感官所缘之物当观察;
Iccevaṃ pana cattāro, gocarā bhūtanissitā;
102此三法体,应分明辨察,分别断除。
Bhūtattayañca phoṭṭhabbamāpodhātuvivajjitaṃ.
514五百一十四。
514.
104声音在此是不定的,那时有其他随伴之义;
Saddo aniyato tattha, tadañño sahavuttino;
105依其音节性质差异,依两类别加以区分;
Taṃtaṃsabhāvabhedena, taṃtaṃdvāropalakkhito.
515第五一五;
515.
107谓五种五识之境界作为法门;
Pañceva pañcaviññāṇavīthiyā visayā matā;
108如对眼根等之对象之拒绝标志,依其适应之义;
Cakkhādipaṭihananalakkhaṇāva yathākkamaṃ.
516第五一六;
516.
110由五种识相互依存而生起的本有之相,亦如是;
Pañcaviññāṇayugaḷālambabhāvarasā tathā;
111五种识相以眼识为首,在此教法中称为识的结合。
Pañcaviññāṇayugaḷaṃ, gocarattena gayhare.
517
517.
113此处所说的“性别根”,指男女差别的本质;
Itthindriyaṃ panitthattamitthibhāvoti bhāsito;
114人类身心的实相,被称为“人根”;
Purisattaṃ tathā bhāvo, purisindriyanāmako.
518
518.
116这两种皆缘于身,有处处分别之分别;
Taṃ dvayaṃ panupādinnakāye sabbattha labbhati;
117它们是各种束相的断裂相与分别相。
Kalāpantarabhinnañca, bhinnasantānavutti ca.
519五百一十九。
519.
119说此为有形,称属于男女两种,且为恶劣的男子特征;
Vase vatteti liṅgāna-mitthipumbhāvalakkhaṇaṃ;
120因此称女性与男性,分别表明此种义理。
Itthīti ca purisoti, pakāsanarasaṃ tathā.
520五百二十。
520.
122女人与男人,以及性别,依其应有而定;
Itthīnaṃ purisānañca, liṅgassa ca yathākkamaṃ;
123是由种种因缘、缘起彼此联系,形成前因标志。
Nimittakuttākappānaṃ, kāraṇattena gayhati.
521
521.
125众生因口而死,倘若口能够守护;
Sattā maranti nāsena, yassa pāṇanti vuttiyā;
126活着之身不被破坏,便以此为特征区别。
Sajīvamatakāyānaṃ, bhedo yenopalakkhito.
522
522.
128此者为业所生者的守护特征;
Tadetaṃ kammajātāna-manupālanalakkhaṇaṃ;
129称为生命乃生命的本质,称为寿命的羁绊。
Jīvitaṃ jīvanarasaṃ, āyubaddhoti gayhati.
523
523.
131以心界及心识界为依,
Manodhātuyā ca tathā, manoviññāṇadhātuyā;
132其特征为依止,材质形态被称为心脏所承认。
Nissayalakkhaṇaṃ vatthu-rūpaṃ hadayasammataṃ.
524
524.
134悉心调伏之趣,以久恒明之力捕摄之;
Samādhānarasaṃ tāsa-mubbāhattena gayhati;
135时值忿恚之际,众生则散乱不专。
Yasmiṃ kuppitakālamhi, vikkhittā honti pāṇino.
525第五百二十五。
525.
137身依其顺,心因其念而衰微;
Kāyo yassānusārena, cittakkhepena khijjati;
138乃至于识流受阻亦随之止息。
Yasmiṃ niruddhe viññāṇa-sotopi ca nirujjhati.
526第五百二十六。
526.
140彼所依止而成立,于后生世中生起;
Yaṃ nissāya patiṭṭhāti, paṭisandhi bhavantare;
141此即由业力而生,属于五种根底之一。
Tadetaṃ kammasambhūtaṃ, pañcavokārabhūmiyaṃ.
527五百二十七。
527.
143在中间心脏腔中,紧邻心瓣膜处偏红;
Majjhe hadayakosamhi, aḍḍhapasatalohite;
144因缘所生如有形之体,运转如眼等根一样。
Bhūtarūpamupādāya, cakkhādi viya vattati.
528五百二十八。
528.
146「夸诞制造者」者,指以饮食为手段,制造虚妄之法。此乃以夺取形色为特征。
Kabaḷīkāro āhāro, rūpāharaṇalakkhaṇo;
147「随身恭敬之意」者,依赖于身体追随,支撑维持,此即饶益所及。
Kāyānuyāpanaraso, upatthambhoti gayhati.
529
529.
149依赖精力力气生活者,因饮食之爱而存活;
Ojāya yāya yāpenti, āhārasnehasattiyā;
150在欲界中,众生如此于日暮时分展现;
Pāṇino kāmalokamhi, sāyamevaṃ pavuccati.
530
530.
152空界中色法有其边界的特征;
Ākāsadhātu rūpānaṃ, pariyosānalakkhaṇā;
153称为分界色,谓之界限。
Paricchedarasā rūpamariyādoti gayhati.
531
531.
155根据特征而具边界的色法的聚合;
Salakkhaṇaparicchinnarūpadhammapariggahe ;
156为修行者利益,彼说者继承此义。
Yogīnamupakārāya, yaṃ desesi dayāparo.
532
532.
158对已截断本性的聚合,按其本类适切划分,
Paricchinnasabhāvānaṃ, kalāpānaṃ yathārahaṃ;
159乃谓其终极性质,此即为形相之说。
Pariyantānamevesa, tadākāro pavuccati.
533
533.
161如行等根源声响在适当时生起,
Gamanādivacīghosapavattamhi yathākkamaṃ;
162乃谓风土诸因缘所成变化的正相。
Vāyopathavidhātūnaṃ, yo vikāro samatthatā.
534
534.
164自然而生起者,因行为言语之转变而现;
Sahajopādinnakānaṃ, kriyāvācāpavattiyā;
165由破坏不净之因,心意随转现行。
Vipphandaghaṭṭanāhetu, cittānuparivattako.
535
535.
167此特指变化之分别,称为识别;
Sa vikāravisesoyaṃ, viññattīti pakāsito;
168表示身语所显现,经过思维审察。
Viññāpetīti kāyena, vācāya ca vicintitaṃ.
536
536.
170『风与地相胜者』,谓某些存在物;
Vāyopathavādhikānaṃ, bhūtānamiti kecana;
171具行于此类,亦即使身体执有产生安乐者。
Pavuttā tādinā kāya-pariggahasukhāya yā.
537
537.
173身体以其作用,
Kāyo yassānubhāvena,
174如同同乐,因同住而消耗;
Sahābhogova khāyati;
175被断灭者,谓彼则被克服。
Yaṃ nirodhā parābhūto,
176如无心者般而卧。
Seti niccetano yathā.
538
538.
178世间诸物纷纷起现,生起种种变相。
Loke papañcā vattanti, bahudhā yāya nimmitā;
179愚人凭借身心营造虚妄,因错误所惑而受欺骗。
Kappenti kāyamattānaṃ, bālā yāya ca vañcitā.
539
539.
181以傍晚身口行止诸门为标记。
Sāyaṃ kāyavacīkamma-dvārabhāvena lakkhitā;
182以撞击运作为因,变异之状为其相。
Byāpāraghaṭṭanāhetu-vikārākāralakkhaṇā.
540
540.
184如是,显示身语意趣为其味;
Kāyavācāadhippāya-pakāsanarasā tathā;
185以身体悸动撞击之因缘义而被摄取。
Kāyavipphandaghaṭṭana-hetubhāvena gayhati.
541
541.
187然色法之轻快,以不迟钝之状为相;
Lahutā pana rūpānaṃ, adandhākāralakkhaṇā;
188此句谓之缺乏明晰知觉的感受,如同箭矢声和迟缓的言语般成为世间状态。
Avitthānarasā salla-hukavuttīti gayhati.
542第五百四十二。
542.
190色法虽然柔软,但因其坚硬不平之相所标识;
Mudutāpi ca rūpānaṃ, kakkhaḷābhāvalakkhaṇā;
191因无人对其施加功用而生厌恶之感,如此种种则被谓为顺合。
Kiccāvirujjhanarasā, anukulyanti gayhati.
543第五百四十三。
543.
193色法之可役使性,乃其不具装饰品般的特性。
Kammaññatā ca rūpānaṃ, alaṃkiccassa lakkhaṇā;
194以运转成就为其味,以堪能之义而被摄取。
Pavattisampattirasā, yoggabhāvoti gayhati.
544
544.
196得到适宜的季节、食物,身体便轻快、柔软、堪任作业——
Sappāyamutumāhāraṃ, laddhā cittamanāmayaṃ;
197当色法如此运转之时,
Lahū mudu ca kammaññaṃ, yadā rūpaṃ pavattati.
545
545.
199同样地,对于如此运转之色法,依其运转的行相加以区分:
Tathā pavattarūpassa, pavattākārabheditaṃ;
200由轻利与燃烧所生者,当时同在。
Lahutādittayampetaṃ, sahavutti tadā bhave.
546五百四十六。
546.
202为充分证悟所行之法;
Sappāyapaṭivedhāya, paṭipattupakārikā;
203如尊者所断言,具形之色定得具足。
Sākārā rūpasampatti, paññattevaṃ mahesinā.
547五百四十七。
547.
205所谓色积,乃色之贮藏相也;
Rūpassopacayo nāma, rūpassācayalakkhaṇo;
206色界因无爱而沉浸,完全断绝欲爱。
Rūpummujjāpanaraso, pāripūrīti gayhati.
548第五百四十八。
548.
208色界的标志,谓色法连续不断显现;
Pavattilakkhaṇā rūpa-santatīti pakāsitā;
209无缚无断的趣性,称为无断。
Anuppabandhanarasā, avicchedoti gayhati.
549第五百四十九。
549.
211色以聚合为色,以生依于色。
Rūpamācayarūpena , jāyaticcuparūpari;
212修行者以观察、趋近之行相,把握『生』。
Pekkhatopacāyākārā, jāti gayhati yoginā.
550
550.
214以相续不断之行相观察『彼正在生起』;
Anuppabandhākārena, jāyatīti samekkhato;
215于是,此『相续』之行相,便现起于心中。
Tadāyaṃ santatākārā, samupaṭṭhāsi cetasi.
551
551.
217如是依执取之别,生起之色分为二种;
Evamābhogabhedena, jātirūpaṃ dvidhā kataṃ;
218依据义趣之获得,或有生起,或仅独存。
Atthūpaladdhibhāvena, jāyantaṃ vātha kevalaṃ.
552五百五十二。
552.
220因色分别使隙,或由前进而长。
Rūpavivittamokāsaṃ, purakkhattena cīyati;
221无有则转为有,依续转变绵延。
Abhāvā pana bhāvāya, pavattamiti santati.
553五百五十三。
553.
223即使形状不同,仍皆为形状之类。
Evamākārabhedāpi, sabbākāravarākaro;
224生类形态分为二,生类形态的显现也分二。
Jātirūpaṃ dvidhākāsi, jātirūpavirocano.
554第五百五十四。
554.
226老化是时间的消逝,是诸色法成熟之标志;
Jaratā kālaharaṇaṃ, rūpānaṃ pākalakkhaṇā;
227新鲜者迟早必灭,衰败则趋向衰减。
Navatāpāyanarasā, purāṇattanti gayhati.
555第五百五十五。
555.
229临终之时,身心的状况特殊,带有亲近散尽之显相。
Antimakkhaṇasampatti, paribhijjanalakkhaṇā;
230无常性具有摄取与消失的特质,因灭尽本质而逐渐消减。
Aniccatā haraṇarasā, khayabhāvena gayhati.
556五百五十六。
556.
232如是,这种特征形态有三种不同时间现象;
Iti lakkhaṇarūpaṃ tu, tividhaṃ bhinnakālikaṃ;
233在诸会合相属的法中,其分别被称为「断时相」。
Sabhāvarūpadhammesu, taṃtaṃkālopalakkhitaṃ.
557五百五十七。
557.
235因而所标示的色法,乃是每一刹那变化不同形态;
Yena lakkhīyati rūpaṃ, bhinnākāraṃ khaṇe khaṇe;
236正如所说,如来为深入观照的目的而宣说。
Vipassanānayatthāya, tamiccāha tathāgato.
558第五百五十八。
558.
238本经文如是,以完整且具变化的显著特征表述;
Iccevaṃ saparicchedā, savikārā salakkhaṇā;
239非强迫对断除之法的见解,而是由慈悲而柔和地示现。
Akicchā paṭivedhāya, dayāpannena tādinā.
559第五百五十九。
559.
241色法以其集会般的特性而被显现,如经中所述;
Rūpadhammā sabhāvena, vijjamānāti bhāsitā;
242内外分别,有多种病苦,如何说?
Ajjhattikādibhedena, bahudhā bhijjare kathaṃ;
560
560.
244像门扉那样开启流转,心念所及而称之为依止;
Dvārabhūtā pavattenti, cittamattāti kappitaṃ;
245色受于中心,由于清净而向外边显现。
Rūpamajjhattikaṃ tasmā, pasādā bāhiraṃparaṃ.
561
561.
247色相、香气、味道与触觉,称为物质形态的表现;
Vaṇṇo gandho rasojā ca, bhūtarūpañca bhāsitaṃ;
248无受用的形相,而是有受用的。
Avinibbhogarūpaṃ tu, vinibbhogaṃ panetaraṃ.
562五百六十二。
562.
250七种识根源,从其所依正如实知;
Sattaviññāṇadhātūnaṃ, nissayattā yathārahaṃ;
251安稳及心所,亦被分别为因缘所说。
Pasādā hadayañceva, vatthunā vatthu desitaṃ.
563五百六十三。
563.
253随五识所依及其标记等而起;
Pañcaviññāṇupādinna-liṅgādi ca pavattito;
254意乐乃生命之所成,有根之处分与非根之处分。
Pasādā jīvitaṃ bhāvā, cendriyaṃ nendriyaṃparaṃ.
564五百六十四。
564.
256五种识法的作用,因其生起之本性;
Pañcaviññāṇakammānaṃ, pavattimukhabhāvato;
257其门路即是意乐识解之最高入口。
Dvāraṃ pasādaviññatti-paramadvāramīritaṃ.
565五百六十五。
565.
259互相对治彼此,唯以意乐所缘为依。
Paṭihaññantaññamaññaṃ, pasādavisayā pana;
260故曰有对之色,其余则为无对之色。
Tasmā sappaṭighaṃ nāma, rūpamappaṭighaṃparaṃ.
566第五百六十六节。
566.
262作为门扇附着的结构,自然也明显地属于整个厅堂之中;
Dvārālambaṇabhāvena , sabhāveneva pākaṭā;
263因此它是这样由木板组成,其余部分则是细致光滑的涂层。
Te evoḷārikaṃ tasmā, sesaṃ sukhumamīritaṃ.
567第五百六十七节。
567.
265它像由木板组成的厅堂一样,便于把持且舒适;
Oḷārikasabhāvena, pariggahasukhā tahiṃ;
266彼等是近处形象,也是远处形象。
Te eva santikerūpaṃ, dūrerūpaṃ panetaraṃ.
568五百六十八。
568.
268由渴爱见所染,因业不净之有;
Taṇhādiṭṭhīhupetena, kammunādinnabhāvato;
269有业而生者乃所依,有非所依者则别。
Kammajātamupādinnaṃ, anupādinnakaṃparaṃ.
569五百六十九。
569.
271以眼所见称为显现。
Cakkhunā dissamānattā, sanidassananāmakaṃ;
272色即是余余相,谓之余余相。
Rūpameva tato sesa-manidassanamabravuṃ.
570五百七十。
570.
274显相之色,色亦为实相;
Sanidassanarūpañca, rūpaṃ sappaṭighaṃ tathā;
275非显相者,谓之粗重实相。
Anidassanamaññaṃ tu, thūlaṃ sappaṭighaṃ mataṃ.
571五百七十一。
571.
277非显相之色,其余亦为微细实相。
Anidassanarūpañca, sesaṃ appaṭighaṃ tathā;
278色分别为三种,如此巧慧者加以区分。
Rūpaṃ tividhamiccevaṃ, vibhajanti vicakkhaṇā.
572五百七十二。
572.
280未得入境的二种色根,即眼等二根;
Appattagocaraggāhirūpaṃ cakkhādikaṃ dvayaṃ;
281已得入境的三种色根,即鼻等三根所接触的色。
Sampattaggāhi ghānādi-ttayamaggāhikaṃ rūpaṃ.
573五百七十三。
573.
283见闻色声已闻,闻声已闻香及诸色等;
Diṭṭhaṃ rūpaṃ sutaṃ saddo, mutaṃ gandhādikattayaṃ;
284唯有依靠识知而获知,识知之外则生馀别相。
Viññāṇeneva ñeyyattā, viññātamaparaṃ bhave.
574
574.
286心脏为物质基础,此处为门,识与识二重门;
Hadayaṃ vatthumevettha, dvāraṃ viññattikadvayaṃ;
287意识为基础与门,如此二种互不相违。
Pasādā vatthu ca dvāraṃ, aññaṃ tubhayavajjitaṃ.
575
575.
289如是分析色法之后,智者又如是辨识;
Bheditvā rūpamiccevaṃ, tasseva puna paṇḍito;
290应当分别观察起因之故,依合理法理加以分辨。
Samuṭṭhānajanakehi, vibhāveyya yathārahaṃ.
576五百七十六。
576.
292善与不善之业,超越业力、欲乐之境界,
Kusalākusalaṃ kamma-matītaṃ kāmikaṃ tathā;
293犹如现前色相,依五种共相而立。
Rūpāvacaramiccevaṃ, pañcavīsatidhā ṭhitaṃ.
577五百七十七。
577.
295因缘和合之故,时刻不断地生起。
Paṭisandhimupādāya, sañjaneti khaṇe khaṇe;
296欲界色中所现之色,皆由业所生,实则如是。
Kāmarūpesu rūpāni, kammajāni yathārahaṃ.
578五百七十八。
578.
298五种意识之成熟现起者,生而不杂质。
Jāyantaṃ pañcaviññāṇa-pākāruppavivajjitaṃ;
299承续生有根本等而产生心。
Bhavaṅgādimupādāya, samuppādeti mānasaṃ.
579五百七十九。
579.
301寒暑及其等类,皆于此见。
Sītuṇhotusamaññātā,
302光明法界之中瞬间现起;
Tejodhātu ṭhitikkhaṇe;
303此即如实表示出彼法界慧;
Tathevajjhohaṭāhāro,
304欲乐依赖身根而立。
Kāme kāyappatiṭṭhito.
580五百八十。
580.
306内在则有四种,外在则少见;
Ajjhattaṃ pana cattāro, bāhiro tupalabbhati;
307一切欲界具有色,相续食法未得圆满。
Sabbe kāmabhave rūpe, āhāro na samīrito.
581第五百八十一条。
581.
309业有四种起因:
Pavatte honti cattāro, kammamevopapattiyaṃ;
310活着者一切的业果,是否必然属于自己呢?
Jīvamānassa sabbepi, matassotu siyā na vā.
582第五百八十二条。
582.
312业不依赖于心意承受而误,智者却明示;
Kammaṃ cittotumāhāra-miccevaṃ pana paṇḍitā;
313色法之生起,因缘所生,因而宣说。
Rūpānaṃ janakattena, paccayāti pakāsayuṃ.
583
583.
315心识之根如心脏等形,皆由业而生,俱属心所生者。
Hadayindriyarūpāni, kammajāneva cittajaṃ;
316有二种识分别明显者,声为心生,心为心生所依。
Viññattidvayamīrenti, saddo cittotujo mato.
584
584.
318由心之根本为强健者,生轻薄等差别性质,
Cittotukabaḷīkāra-sambhūtā lahutādayo;
319由业心之根本食故,余种依此光明燃发。
Kammacittotukāhāra-jāni sesāni dīpaye.
585
585.
321生起之类的色相,实质上是唯一真实的;
Jāyamānādirūpānaṃ, sabhāvattā hi kevalaṃ;
322但这些相状并非由生起而生,如此义理已明示。
Lakkhaṇāni na jāyanti, kehicīti pakāsitaṃ.
586
586.
324由生及诸起等,依其本质如是;
Yadijātādayo tesa-mavassaṃ taṃsabhāvatā;
325这些相状乃依其本质,决不会颠倒错乱。
Tesañca lakkhaṇānanti, anavatthā bhavissati.
587五百八十七。
587.
327十八、十五、十三、十二等数;
Aṭṭhārasa pannarasa, terasa dvādasāti ca;
328业念、心和饮食等各自依其本类而有分别。
Kammacittotukāhāra-jāni honti yathākkamaṃ.
588五百八十八。
588.
330正如贤者依次序将各个群集聚合,
Kalāpāni yathāyogaṃ, tāni saṅgayha paṇḍitā;
331九、四、二、二十及一共二十一种状态成就。
Nava cha caturo dveti, ekavīsati bhāvayuṃ.
589
589.
333生灭及无常之相,乃其共相;
Jīvitañcāvinibbhoga-rūpañca , sahavuttito;
334聚合于眼识境界,依于眼识而说。
Saṅgayha cakkhudasakaṃ, cakkhumādāya bhāsitaṃ.
590
590.
336亦如耳与声响,舌与身体等顺其职能;
Tathā sotañca ghānañca, jivhaṃ kāyaṃ yathākkamaṃ;
337此性与他性,取境光明以显照。
Itthibhāvañca pumbhāvaṃ, vatthumādāya dīpaye.
591
591.
339所谓无所有取相者,是指生死轮回中无有固定所有的生命体;
Avinibbhogarūpena, jīvitanavakaṃ bhave;
340所谓业,正是由此而生,由集聚而成,具九种分类。
Iccevaṃ kammajā nāma, kalāpā navadhā ṭhitā.
592
592.
342所谓无所有取相者,又称为清净不动摇者;
Avinibbhogarūpañca, suddhaṭṭhakamudīritaṃ;
343此与身心的感受、知觉等五蕴合和,称为九种新生。
Kāyaviññattiyā saddhiṃ, navakanti pavuccati.
593
593.
345由语音知觉的音节所构成的说法,有十音节如此说。
Vacīviññattisaddehi, dasakaṃ bhāsitaṃ tathā;
346轻重音节合为十一音节,轻音节等有三音节。
Lahutādekādasakaṃ, lahutādīhi tīhipi.
594
594.
348身体知觉的轻重音节等合为十二音节,如是认为;
Kāyaviññattilahutā-dīhi dvādasakaṃ mataṃ;
349语音知觉的轻重音节等合为十三音节,如此。
Vacīviññattilahutā-dīhi terasakaṃ tathā.
595
595.
351分别了(事物)造形与差异,此即所谓参差不齐随类标记;
Gahetvākārabhedañca, taṃtaṃkālopalakkhitaṃ;
352由此心意的发起,谓之六个集聚。
Iti cittasamuṭṭhānā, cha kalāpāti bhāsitā.
596
596.
354纯净的七件为第一,九件以声音为说法;
Suddhaṭṭhakaṃ tu paṭhamaṃ, saddena navakaṃ mataṃ;
355轻巧的一百一十一件,与轻巧等量。
Lahutādekādasakaṃ, lahutādisamāyutaṃ.
597
597.
357由声调、轻重等起因,同样有十二种形式出现;
Saddena lahutādīhi, tathā dvādasakaṃ bhave;
358这些形式如同由聚合体生成的,就像四句中所揭示的那样。
Kalāpā utusambhūtā, catuddhevaṃ pakāsitā.
598
598.
360清净笔画及轻重共有十一级,同样适用;
Suddhaṭṭhakañca lahutā-dekādasakamiccapi;
361这些聚合体是音调与音节结合而成,现分为两种分别解说。
Kalāpāhārasambhūtā, duvidhāva vibhāvitā.
599
599.
363聚集以分割特征为鉴别而敏慧;
Kalāpānaṃ pariccheda-lakkhaṇattā vicakkhaṇā;
364谓非由聚集而成,包括空性之相。
Na kalāpaṅgamiccāhu, ākāsaṃ lakkhaṇāni ca.
600
600.
366如此四因和合,聚集共二十一;
Iccevaṃ catusambhūtā, kalāpā ekavīsati;
367皆得内在与外在之境起。
Sabbe labbhanti ajjhattaṃ, bāhirotusamuṭṭhitā.
601六百零一。
601.
369「八」这个声音分别有两种说法;
Aṭṭhakaṃ saddanavaka-miti dvedhāva bhāsitā;
370即使是记忆体,这两种说法也同样存在,贤者称之为不同的发音。
Matakāyepi te eva, siyumiccāhu paṇḍitā.
602六百零二。
602.
372一切欲望都能获得,正如诸法的本性所然;
Kāme sabbepi labbhanti, sabhāvānaṃ yathārahaṃ;
373但诸方所圆满,唯有四种具足而生起。
Sampuṇṇāyatanānaṃ tu, pavatte catusambhavā.
603
603.
375仅十种皆为一切,由业而生的生起;
Dasakāneva sabbāni, kammajāneva jātiyaṃ;
376眼耳等众多之性,十法中并不具足。
Cakkhusotaghānabhāva-dasakāni na vā siyuṃ.
604
604.
378众法之十依体,或亦为十自性;
Vatthukāyadasakāni, sabhāvadasakāni vā;
379在胎及熟睡之众生,余余诸法由此生。
Gabbhaseyyakasattānaṃ, tato sesāni sambhavā.
605
605.
381业因生起色法,
Kammaṃ rūpaṃ janetevaṃ,
382心意相续于彼;
Mānasaṃ sandhito paraṃ;
383此光明元素成住,
Tejodhātu ṭhitippattā,
384食物也是这样。
Āhārajjhohaṭo tathā.
606
606.
386正如此,色诸流转,为欲者所缠绕;
Iccevaṃ catusambhūtā, rūpasantati kāminaṃ;
387如灯火及火炬之缘起,生生世世不断运行。
Dīpajālāva sambandhā, yāvajīvaṃ pavattati.
607第六百零七经。
607.
389寿命无论因业之消灭而终,
Āyuno vātha kammassa, khayenobhinnameva vā;
390或由他因死亡,断绝此生之业,
Aññena vā marantāna-mupacchedakakammunā.
608第六百零八经。
608.
392『七十七个心念刹那』是诸色无常之相;
Sattarasacittakkhaṇamāyu rūpānamīritaṃ;
393属于同一心念刹那者,乃紧随末那心念之后。
Sattarasamacittassa, cuticittoparī tato.
609第六百零九节。
609.
395立于时机而起,不生他世之业;
Ṭhitikālamupādāya, kammajaṃ na paraṃ bhave;
396由此滋生执着,随之产生心所苦恼。
Tato bhijjatupādinnaṃ, cittajāhārajaṃ tato.
610第六百一十节。
610.
398这正是对自身所执之见;同样地,也适用于他方众生,
Iccevaṃ matasattānaṃ, punadeva bhavantare;
399因缘相续而起,如此形色随之流转不息。
Paṭisandhimupādāya, tathā rūpaṃ pavattati.
611六百一十一。
611.
401若以如暗尘聚合之身、舌及感受等为因生成现象,
Ghānajivhākāyabhāvadasakāhārajaṃ pana;
402则在形色的生起中并无此类存在可续接,
Rūpaṃ rūpabhave natthi, paṭisandhipavattiyaṃ.
612六百一十二。
612.
404此处甘陀罗族之女,未得彼果,谓某些不成;
Tattha gandharasojā ca, na labbhantīti kecana;
405形相缺失者,亦当划分,专于此处之色界。
Kalāpā ca gaṇetabbā, tatthetaṃ rūpavajjitā.
613六百一十三。
613.
407心之止住时刻,于此当予以阻止;
Ṭhitikkhaṇañca cittassa, te eva paṭisedhayuṃ;
408心变时,亦当断止色相的生起。
Cittabhaṅgakkhaṇe rūpa-samuppattiñca vārayuṃ.
614六百一十四。
614.
410眼、耳、鼻、舌、身、意等根,非实有之物尚且难以分别认知,
Cakkhusotavatthusaddacittajampi asaññisu;
411何况无色界的诸色法,在任何处所皆不可得也。
Arūpe pana rūpāni, sabbathāpi na labbhare.
615
615.
413由是缘故,对清净之法的明了分析,
Itthaṃ panettha vimalena vibhāvanatthaṃ,
414依正法而到达,犹如非酒类者住于酿酒之所;
Dhammaṃ sudhammamupagamma surādhivāsaṃ;
415此处所说色法,具有色法与无色法分别的特征,
Rūpaṃ arūpasavibhāgasalakkhaṇaṃ taṃ,
416此处所说者,亦为我亲自所述已宣说者。
Vuttaṃ pavuttamabhidhammanaye mayāpi.
616第六百一十六。
616.
418对色的分别,如此详明划分。然色恒常在心中,
Rūpavibhāgamimaṃ suvibhattaṃ, rūpayato pana cetasi niccaṃ;
419色为引发智慧之事物,此具色者,智慧便随之增长。
Rūpasamiddhajineritadhamme, rūpavatī abhivaḍḍhati paññā.
420如是名色品中色之分别
Iti nāmarūpaparicchede rūpavibhāgo nāma
421第六品。
Chaṭṭho paricchedo.