← 文献总目录

5. 第五章

abh06t.nrf31 · 静态文献页 · 474 段 · 打开交互阅读器

5. 第五品
5. Pañcamo paricchedo
1业的分类
Kammavibhāgo
328三百二十八。
328.
3但今当分述业的分类,
Vibhāgaṃ pana kammānaṃ,
4从此以后展开讲说;
Pavakkhāmi ito paraṃ;
5以业的果报与所为之分别,
Kammapākakriyābhede,
6归结于无明的根本原因。
Amohāya samāsato.
329三百二十九。
329.
8业的因缘是行为,且以意念为统摄;
Kammapaccayakammanti, cetanāva samīritā;
9然而此意念常常不一,或善或不善。
Tatthāpi nānakkhaṇikā, puññāpuññāva cetanā.
330三百三十。
330.
11意念依正见而结业,紧密结合,形成成熟果报;
Deti pākamadhiṭṭhāya, sampayutte yathārahaṃ;
12因为业是以意念为乘载,故意念实为行的推动者。
Kammassāyūhanaṭṭhena, pavattattā hi cetanā.
331三百三十一。
331.
14烦恼习气与业报法确为相生;
Klesānusayasantāne , pākadhammā hi jāyare;
15而已断习气者则只起业行为。
Pahīnānusayānaṃ tu, kriyāmattaṃ pavattati.
332三百三十二。
332.
17诸法之根本状态,乃为有漏无漏二法;
Mūlabhāvā ca sabbesaṃ, tathevāvajjanadvayaṃ;
18于业所生之果报,亦随之而现。
Janitāni ca kammehi, vipākāni pavattare.
333三百三十三。
333.
20如同心的生起消散,业有三种成立。
Cittuppādavaseneva, kammaṃ tettiṃsadhā ṭhitaṃ;
21善巧者应当分别分析业的四种种类。
Kammacatukkabhedehi, vibhāveyya vicakkhaṇo.
334
334.
23以现起、终结、因缘等为起因,
Paccuppannādikaṇhādi-janakādigarādito;
24又依所见法等之差别,适当分别。
Diṭṭhadhammādikāmādi-bhedā chadhā yathākkamaṃ.
335
335.
26恶业虽由喜悦而任意造作,
Yaṃ pāpaṃ sukhavokiṇṇaṃ, akicchena karīyati;
27其果报现时虽为乐,未来则生苦果。
Paccuppannasukhaṃ kammaṃ, āyatiṃ dukkhapākajaṃ.
336
336.
29苦业虽由强迫而造作,若行恶业,
Kicchena dukkhavokiṇṇaṃ, yadi pāpaṃ karīyati;
30随现苦果亦如是,未来亦生苦果报。
Paccuppanne ca taṃ dukkhaṃ, āyatiṃ dukkhapākajaṃ.
337
337.
32如果因困难而造作苦的业,但若造善业;
Kicchena dukkhavokiṇṇaṃ, yadi puññaṃ karīyati;
33眼下虽受苦,却是未来由善乐果所生之苦。
Paccuppannamhi taṃ dukkhaṃ, āyatiṃ sukhapākajaṃ.
338
338.
35若造善业而不困难;
Yaṃ puññaṃ sukhavokiṇṇaṃ, akicchena karīyati;
36今生即得乐果,来生亦得乐果。
Paccuppannasukhañceva, āyatiṃ sukhapākajaṃ.
339
339.
38在此教法中,「糖蜜」者,混合众多甘美之物而成,其味甘甜纯净,含有各种甘美成分;
Visasaṃsaṭṭhamadhuraṃ, savisaṃ tittakaṃ tathā;
39如同用牛奶炼制的糖蜜,其纯净凝聚,质量恰当,味如理所应有的甘甜。
Gomuttamadhubhesajja-miccopammaṃ yathākkamaṃ.
340
340.
41正定与果报上,快乐与痛苦有所分别;
Samādāne vipāke ca, sukhadukkhappabheditaṃ;
42行为及其四种结果,如是显现,如来即是如此示现。
Kammamevaṃ catuddhāti, pakāsenti tathāgatā.
341
341.
44由于犯有内外违反戒律等恶行,此业必然带来极苦难的果报;
Ānantariyakammādi, ekantakaṭukāvahaṃ;
45其果报如同至极之苦痛,是导向恶道的业。
Kaṇhaṃ kaṇhavipākanti, kammaṃ duggatigāmikaṃ.
342
342.
47由始有正念修习等善业,必然带来纯净之安乐;
Paṭhamajjhānakammādi, ekantena sukhāvahaṃ;
48其果报如乐净净,是导向天界之业。
Sukkaṃ sukkavipākanti, kammaṃ saggūpapattikaṃ.
343
343.
50「伏起业」者,是能够引起各种乐苦果报的业。
Vokiṇṇakamma vokiṇṇa-sukhadukkhūpapattikaṃ;
51所谓「黑乐」者,即是黑业带来的乐感与果报的成熟。
Kaṇhasukkaṃ kaṇhasukka-vipākanti samīritaṃ.
344三百四十四。
344.
53所谓「无黑乐」者,是指没有黑业果报的成熟。
Akaṇhasukkamīrenti, akaṇhasukkapākadaṃ;
54此业超越世间,属于出世间之业,能引导往生彼方,消灭业道。
Kammaṃ lokuttaraṃ loke, gatikammakkhayāvahaṃ.
345三百四十五。
345.
56如前所述,烦恼的根源被分别解说;
Iti vaṭṭappavattamhi, klesavodānabheditaṃ;
57由于业的消灭而断除,业的性质有四种分别。
Kammakkhayena saṅgayha, catudhā kammamīritaṃ.
346
346.
59生父母对子女的培育、保护、呵护、养育等行为;
Janakañcevupatthambha-mupapīḷopaghātakaṃ;
60依四种职责的分法,业因此而被如此说明。
Catudhā kiccabhedena, kammamevaṃ pavuccati.
347
347.
62生者制造其父,如同裁断者制作器物;
Janeti janakaṃ pākaṃ, taṃ chindatupapīḷakaṃ;
63止息它者则是阻断者,杀害它者乃加害者。
Taṃ pavattetupatthambhaṃ, taṃ ghātetopaghātakaṃ.
348
348.
65所谓为自身造作业者,即弟子所说;
Karoti attano pāka-ssāvakāsanti bhāsitaṃ;
66而结果造作功德者,是诸种造作如父之者。
Pākadāyakakammaṃ tu, yaṃ kiñci janakaṃ bhave.
349
349.
68障碍所成的业,谓之成熟时受苦者;
Bādhamānakakammaṃ tu, taṃ pākamupapīḷakaṃ;
69又称为催生者,彼者断绝前因之果。
Upaghātakamīrenti, tadupacchedakaṃpare.
350
350.
71重疾逼近,刀斧业业所作;
Garukāsannamāciṇṇaṃ, kaṭattākammunā saha;
72业分四种,依果成熟之差别分解。
Kammaṃ catubbidhaṃ pāka-pariyāyappabhedato.
351三百五十一
351.
74「大苦」谓之迅速之苦,亦称重苦;
Mahaggatānantariyaṃ, garukammanti vuccati;
75是指所作所念皆因临近的死亡而生惧怖。
Kataṃ cintitamāsanna-māsannamaraṇena tu.
352三百五十二。
352.
77「多」谓言多也,谓言从多而众多;
Bāhullena samāciṇṇamāciṇṇanti pavuccati;
78余下之善恶业业已成就,皆不可更改。
Sesaṃ puññamapuññañca, kaṭattākammamīritaṃ.
353三百五十三。
353.
80所见之法中生起感受皆如是;
Diṭṭhadhamme vedanīyamupapajjāpare tathā;
81谓之周转感受,此由行为所致。
Pariyāyavedanīyamiti cāhosikammunā.
354三百五十四。
354.
83作为成熟时机,亦作为超越时机;
Pākakālavasenātha, kālātītavasena ca;
84四种亦已陈说,乃由业力三结所生。
Catudhevampi akkhātaṃ, kammamādiccabandhunā.
355三百五十五。
355.
86依所见法,感受是初步的波动生起,
Diṭṭhadhamme vedanīyaṃ, paṭhamaṃ javanaṃ bhave;
87因未得安住而不能持久,彼此间无法稳固。
Aladdhāsevanattāva, asamatthaṃ bhavantare.
356三百五十六。
356.
89受感受浸润其间,如同染污菲薄,
Vedanīyaṃ tupapajjapariyosānamīritaṃ;
90终结业果后随即消散。
Pariniṭṭhitakammattā, vipaccati anantare.
357三百五十七。
357.
92其余的感觉现象,则为不同变化;
Sesāni vedanīyāni, pariyāyāpare pana;
93因所获得、所承受故,依于念起而生;
Laddhāsevanato pākaṃ, janenti sati paccaye.
358三百五十八。
358.
95所谓断除的行为,乃常在时过之后;
Vuccantāhosikammāni, kālātītāni sabbathā;
96渴爱的根本被断除,亦因缘而得。
Ucchinnataṇhāmūlāni, paccayālābhato tathā.
359三百五十九。
359.
98其次,以欲等四种境界分别加以说明;
Catudhā puna kāmādibhūmibhedena bhāsitaṃ;
99由善恶两者所成,与欲对应之境界存在。
Puññāpuññavasā dvedhā, kāmāvacarikaṃ bhave.
360三百六十。
360.
101无善,即是那能生诸恶及恶果报者;
Apuññaṃ tattha sāvajja-maniṭṭhaphaladāyakaṃ;
34此由业感之门而现,发生二种分别。
Taṃ kammaphassadvārehi, duvidhaṃ sampavattati.+
361三百六十一。
361.
104『身体门』、『言语门』与『心门』等称为此类门;
Kāyadvāraṃ vacīdvāraṃ, manodvāranti tādinā;
105言业之门共三,及触业之门共四已被宣说。
Kammadvārattayaṃ vuttaṃ, phassadvārā cha dīpitā.
362
362.
107于行门及心门,五门皆被迷惑;
Kammadvāre manodvāre, pañcadvārā samohitā;
108触门与心门互相依赖,行门共三已成。
Phassadvāramanodvāraṃ, kammadvārattayaṃ kataṃ.
363
363.
110如实而言,身随识生起,是由生起念所生;
Tathā hi kāyaviññattiṃ, janetvā jātacetanā;
111身的业与语的业,均由语分裂而生。
Kāyakammaṃ vacīkammaṃ, vacībhedapavattikā.
364三百六十四。
364.
113有识二种成就,谓之心业;
Viññattidvayasampattā, manokammanti vuccati;
114此分别与转变的关系,故称为业,已阐明。
Bhedoyaṃ pariyāyena, kammānamiti dīpito.
365三百六十五。
365.
116杀生等行为,谓身业广为流行之事;
Pāṇaghātādikaṃ kammaṃ, kāye bāhullavuttito;
117身业、口业,亦如妄语等行为;
Kāyakammaṃ vacīkammaṃ, musāvādādikaṃ tathā.
366三百六十六。
366.
119心之行为由贪等生起,于三门中产生;
Abhijjhādi manokammaṃ, tīsu dvāresu jāyati;
120于二门中余余存有,此区别乃根本真意;
Dvīsu dvāresu sesāni, bhedoyaṃ paramatthato.
367三百六十七。
367.
122触处的门扉与开启者,识二者相互依止;
Phassadvāramanodvāre, viññattidvayamīritaṃ;
123五门中并无二者,此处乃明确之判别。
Pañcadvāre dvayaṃ natthi, ayamettha vinicchayo.
368三百六十八。
368.
125眼智为处篱,难破之实断;
Akkhantiñāṇa kosajjaṃ, dussilyaṃ muṭṭhasaccatā;
126因欲禁断不从故,八门中此有显现。
Iccāsaṃvarabhedena, aṭṭhadvāresu jāyati.
369三百六十九。
369.
128业门总有七门,此外尚有五门;
Kammadvārattayañceva , pañcadvārā tathāpare;
129五种不守戒律,八门犯戒情况显现。
Asaṃvarānaṃ pañcannaṃ, aṭṭha dvārā pakāsitā.
370三百七十。
370.
131其中,业道所至,如来所许;
Tattha kammapathappattaṃ, paṭisandhiphalāvahaṃ;
132因杀生等罪,十种果报随缘发生。
Pāṇaghātādibhedena, dasadhā sampavattati.
371三百七十一。
371.
134杀生为粗恶之业,嗔恚亦同属此类;
Pāṇātipāto pharusaṃ, byāpādo ca tathāparo;
135如是,这三种业因恚恨根而生。
Iccevaṃ tividhaṃ kammaṃ, dosamūlehi jāyati.
372
372.
137邪行与贪婪,邪见亦属此类;
Micchācāro abhijjhā ca, micchādiṭṭhi tathāparā;
138如是,这三种业因贪根而生。
Iccevaṃ tividhaṃ kammaṃ, lobhamūlehi jāyati.
373
373.
140所谓这等谤语、两舌、杂秽语,
Theyyādānaṃ musāvādo, pisuṇaṃ samphalāpanaṃ;
141此四种恶业,起于两种根本。
Kammaṃ catubbidhammetaṃ, dvimūlehi pavattati.
374
374.
143贪、嗔、怖、痴,败坏众生恶行;
Chandādosā bhayā mohā, pāpaṃ kubbanti pāṇino;
144故依贪等四种分别,生出四十种恶行。
Tasmā chandādibhedena, cattālīsavidhaṃ bhave.
375
375.
146此处说的是显现贪欲之善业,此善业乃成就四恶趣之因。
Iccāpuññaṃ pakāsenti, caturāpāyasādhakaṃ;
147此外,在他处流转的这种善业,也是导致苦果的根本因缘。
Aññatthāpi pavattamhi, vipattiphalasādhanaṃ.
376三百七十六。
376.
149然而善业有三种,不受违犯之果的成熟者;
Tividhaṃ pana puññaṃ tu, anavajjiṭṭhapākadaṃ;
150布施、戒律、修习三者,就在这三个门中产生。
Dānaṃ sīlaṃ bhāvanā ca, tīsu dvāresu jāyati.
377三百七十七。
377.
152尊重庄严、亲爱关怀、慈悲与信心兼具乐于帮助,
Mahattagāravā snehā, dayā saddhupakārato;
153施予财富生活及安全利益,给予无染的布施。
Bhogajīvābhayadhammaṃ, dadato dānamīritaṃ.
378
378.
155从善行习惯中断除恶行,遇难处世时能自摄,
Puññamācāravāritta-vattamārabbha kubbato;
156恶行断除之时,则展现有德之戒法。
Pāpā ca viramantassa, hoti sīlamayaṃ tadā.
379
379.
158所谓布施戒律所解脱者,即谓修习禅定。
Dānasīlavinimuttaṃ, bhāvanāti pavuccati;
159圣者因修习布施而增长福德,此由此故利益众生。
Puññaṃ bhāventi santāne, yasmā tena hitāvahaṃ.
380三百八十。
380.
161当身心现象造作时,于何时积集福德?
Janetvā kāyaviññattiṃ, yadā puññaṃ karīyati;
162即是身体行为,此时行布施、持戒、禅定修习。
Kāyakammaṃ tadā hoti, dānaṃ sīlañca bhāvanā.
381三百八十一。
381.
164言语相续之际,作善业之时;
Vacīviññattiyā saddhiṃ, yadā puññaṃ karīyati;
165口业与心业,若无相续,亦即不成。
Vacīkammaṃ manokammaṃ, vinā viññattiyā kataṃ.
382三百八十二。
382.
167谓之绳门,绳门恶者;
Taṃtaṃdvārikamevāhu, taṃtaṃdvārikapāpato;
168断绝相续者,无论有无复续。
Viramantassa viññattiṃ, vinā vā saha vā puna.
383三百八十三。
383.
170布施、戒律、修习三学,及广博教法的增长;
Dānaṃ sīlaṃ bhāvanā ca, veyyāvaccāpacāyanā;
171欢喜契入、称赞受持、布施感得,以及宣说正法;
Pattānumodanā patti-dānaṃ dhammassa desanā;
172听闻及以见解为业,若无止息地持续进行此如法行持。
Savanaṃ diṭṭhijukamma-miccevaṃ dasadhā ṭhitaṃ.
384三百八十四。
384.
174显现欲界功德,为欲界善趣之因;
Kāmapuññaṃ pakāsenti, kāme sugatisādhakaṃ;
175又在他处演说,成就资粮及果报。
Aññatthāpi pavattamhi, sampattiphalasādhakaṃ.
385三百八十五。
385.
177按照心的生起分别,业有二十种存在方式;
Cittuppādappabhedena, kammaṃ vīsatidhā ṭhitaṃ;
178正如不同境界的欲乐,分别者依此加以区分。
Kāmāvacaramiccevaṃ, vibhāventi vibhāvino.
386三百八十六。
386.
180以色法行为状态为业,不具妄想、非生起者;
Rūpāvacarikaṃ kamma-mappanābhāvanāmayaṃ;
181从遍相等开始,于心门中生起。
Kasiṇādikamārabbha, manodvāre pavattati.
387三百八十七。
387.
183地、水、火,
Pathavāpo ca tejo ca,
184风,以及青与黄,
Vāyo nīlañca pītakaṃ;
185红、白、蓝天,
Lohitodātamākāsaṃ,
186即光明智慧。
Ālokoti visāradā.
388三百八十八。
388.
188遍十种遍为「遍」:是修习业者所先行的方法,
Kasiṇāni dasīrenti, ādikammikayogino;
189其中包括上升之「升遍」与蓝色之「蓝遍」及分散之「散遍」。
Uddhumātaṃ vinīlañca, vipubbakaṃ vikhāditaṃ.
389三百八十九。
389.
191还有断裂之「断遍」与分散之「离遍」及有血之「血遍」;
Vicchiddakañca vikkhittaṃ, hatavikkhittalohitaṃ;
192以及芦苇之「草遍」与八种金属之「铁遍」,共十种不净之遍,
Puḷavaṃ aṭṭhikañceti, asubhaṃ dasadhā ṭhitaṃ.
390以丑陋为次第,排列成十种所在。三百九十。
390.
194应当依止世尊、法及僧众,亦须以自净持戒为本。
Buddhe dhamme ca saṅghe ca, sīle cāge ca attano;
195并应修习和诸天的约法、所说的回忆及修习六念。
Devatopasamāyañca, vuttānussatibhāvanā.
391三百九十一。
391.
197在念死时,应明了其名相,如同身念一般;
Maraṇe sati nāmekā, tathā kāyagatāsati;
198无有离息念,皆称为十种回忆念;
Ānāpānasaticcevaṃ, dasadhānussatīritā.
392三百九十二。
392.
200慈、悲、喜、舍四无量心的修习。
Mettā karuṇā muditā, upekkhā bhāvanāti ca;
201这四种梵行又称为无上梵行。
Catubrahmavihārā ca, appamaññāti bhāsitā.
393三百九十三。
393.
203所谓食物,是指与己相违逆的感受观念。
Āhāre tu paṭikkūla-saññekāti pakāsitā;
204是指对四大元素的观想,即四大之合持。
Catudhātuvavatthānaṃ, catudhātupariggaho.
394三百九十四。
394.
206所谓四种分法者,共计四十四种总数;
Cattāroruppakā ceti, cattālīsa samāsato;
207这是为修习止定所宣说的业处法门。
Kammaṭṭhānāni vuttāni, samathe bhāvanānaye.
395
395.
209入出息及遍成器为五种中品;
Ānāpānañca kasiṇaṃ, pañcakajjhānikaṃ tahiṃ;
210已说中品第一,为感官四大之修习。
Paṭhamajjhānikā vuttā, koṭṭhāsāsubhabhāvanā.
396
396.
212慈等四禅外,舍为第五者。
Mettādayo catujjhānā, upekkhā pañcamī matā;
213无有无无间余,具足近行定相。
Āruppāruppakā sesā, upacārasamādhikā.
397
397.
215遍色清净结聚,
Kasiṇāsubhakoṭṭhāse,
216生于入出息中;
Ānāpāne ca jāyati;
217由彼禅定念起。
Paṭibhāgo tamārabbha,
218那里说的是『安止』。
Tattha vattati appanā.
398
398.
220于各业处中,没有余部分的流转;
Kammaṭṭhānesu sesesu, paṭibhāgo na vijjati;
221就像众生流转中,断灭不连继的境况。
Tathā hi sattavohāre, appamaññā pavattare.
399
399.
223对遍具破坏性的空相,是最初的入相。
Kasiṇugghāṭimākāsaṃ, paṭhamāruppamānasaṃ;
224第一,无所依止者及其他等皆为修习之所缘。
Paṭhamāruppakābhāva-mākiñcaññañca gocaraṃ.
400
400.
226依止行修习相续,正确依着而住;
Āruppā sampavattanti, ālambitvā yathākkamaṃ;
227若在他处则总不相续,非正相续也。
Aññattha pana sabbattha, nappavattati appanā.
401第四百零一。
401.
229勤勤恳恳之勤勉与彼勤随之安住定,继之之后。
Parikammaṃ parikamma-samādhi ca tato paraṃ;
230「近行」者,谓修习法门中四种法。
Upacārappanā ceti, bhāvanāyaṃ catubbidhaṃ.
402第四〇二。
402.
232彼所谓的勤行相缘,以及之后的发起(兴起),
Parikammanimittañca, uggaho ca tato paraṃ;
233乃所谓三种对应相,即清楚显示的相。
Paṭibhāgoti tīṇeva, nimittāni pakāsayuṃ.
403第四〇三。
403.
235取相者,谓由前及后的作业相所结合。
Nimittaṃ gaṇhato pubba-mādikammikayogino;
236所谓「周遍相」者,是以遍净具相等诸相为缘起,例如遍(光)相等属资任等起因。
Parikammanimittanti, kasiṇādikamīritaṃ.
404第四〇四条。
404.
238在此相之中,当修行者开始修习时,
Tasmiṃ pana nimittamhi, ārabhantassa bhāvanaṃ;
239称为初遍相,亦谓之修行。
Paṭhamaṃ parikammanti, bhāvanāpi pavuccati.
405第四〇五条。
405.
241于心中依附而成,在心门中分别显现;
Cittenuggahite tasmiṃ, manodvāre vibhāvite;
242「由彼遮止为因」,谓由此而现起。
Taduggahanimittaṃ tu, samuppannanti vuccati.
406第四百零六。
406.
244「脱五门者」,从此入手而专注;
Pañcadvāravinimuttā , tamārabbha samāhitā;
245此谓周行专注,此即数行修习之义,故此称为修习。
Parikammasamādhīti, bhāvanā sā pakāsitā.
407第四百零七。
407.
247「生起于遮止形态者」,谓脱离物质法之束缚。
Uggahākārasambhūtaṃ, vatthudhammavimuccitaṃ;
248「对治缘起」者,是由修习而生起的精神甘露。
Paṭibhāganimittanti, bhāvanāmayamīritaṃ.
408第四百零八。
408.
250摒弃以色等为缘的境界后,由此始发向彼彼岸;
Rūpādivisayaṃ hitvā, tamārabbha tato paraṃ;
251越过生死流转的界限,心门由此开启。
Bhavaṅgantaritaṃ hutvā, manodvāraṃ pavattati.
409第四百零九。
409.
253是已离开念锋定一相应之所染习,免于染污的禅定。
Sikhāpattasamādhāna-mupaklesavimuccitaṃ;
254「近行定」者,为远离欲乐之净定。
Upacārasamādhīti, kāmāvacaramīritaṃ.
410第四百一十。
410.
256于对境缘起之缘由处,即是近行定;
Paṭibhāganimittamhi, upacārasamādhito;
257因修习之力显现,产生安住与专注。
Bhāvanābalanipphannā, samuppajjati appanā.
411第四百一十一。
411.
259先后渐次修行,然后得制御,继而超越彼境;
Purimaṃ purimaṃ katvā, vasībhūtaṃ tato paraṃ;
260为了断除烦恼迷惑,以极细微而轻妙的起动作用。
Oḷārikaṅgamohāya, sukhumaṅgappavattiyā.
412第四百一十二。
412.
262如同定力集中的安住,适合当时状况地发生。
Appanā padahantassa, pavattati yathākkamaṃ;
263释除思维等诸念,附于理智推究的境界。
Vitakkādivinimuttā, vicārādisamāyutā.
413第四百一十三。
413.
265污秽之法被制止,离垢亦同样被制止;
Āvajjanā ca vasitā, taṃsamāpajjanā tathā;
266从起心到所依的观照,有五种方面。
Vuṭṭhānādhiṭṭhānā pacca-vekkhaṇāti ca pañcadhā.
414
414.
268初念与续念,虽是同修,
Vitakkañca vicārañca, sahātikkamato pana;
269但止禅断绝于四禅中心,分别禅则涵盖五禅各各周全。
Catukkajjhānamappeti, pañcakañca visuṃ visuṃ.
415
415.
271即便是独觉禅那的安住,也各各圆满周备。
Appanāya ca paccekajhānassāpi visuṃ visuṃ;
272应当在一切处修习,诸如「勤行」等修习法。
Icchitabbā hi sabbattha, parikammādibhāvanā.
416第四百一十六。
416.
274此「防护」乃中分割开,亦谓清净分别;
Taṃ parittaṃ majjhimañca, paṇītanti vibhajjati;
275又谓解脱及已得支配,称之为境界的显现。
Vimokkho ca vasībhūtamabhibhāyatananti ca.
417第四百一十七。
417.
277所谓「防护」等,涵摄四种防护之境界。
Parittādi parittādigocaranti catubbidhaṃ;
278苦行的修行方法,被誓愿所断除,并非正确的证悟之道。
Dukkhāpaṭipadaṃ dandhābhiññamiccādito tathā.
418
418.
280这与心的意愿和精进的考察有关;
Taṃ chandacittavīriyavīmaṃsādhippateyyato;
281也与特定的专注、清净及断除相关。
Visesaṭṭhitinibbedhahānabhāgiyatopi ca.
419
419.
283依五种禅那的分别,及四种依注的区分;
Pañcadhā jhānabhedena, catudhālambabhedato;
284禅定修习的功德不退失。
Samādhibhāvanāpuññamappanāpattamīritaṃ.
420四百二十。
420.
286如是,扩展杂染之苦,及色界出离业;
Iti vikkhambhitaklesaṃ, rūpalokūpapattikaṃ;
287色界出离业者,谓修习者各自分别明了。
Rūpāvacarakammanti, vibhāventi visāradā.
421四百二十一。
421.
289非色界出离业,有四种非色界修习法;
Arūpāvacarakammaṃ, catudhāruppasādhanaṃ;
290以色法的分别为基础,谓之修习。
Rūpadhammavibhāgena, bhāvitanti pavuccati.
422四百二十二。
422.
292具足四净行、具足净行涵护;
Catupārisuddhisīlaṃ, dhutaṅgaparivāritaṃ;
293名为戒净,充满之后乃至他法。
Sīlavisuddhisaṅkhātaṃ, pūrayitvā tato paraṃ.
423四百二十三。
423.
295完成心净,并与一心专注相应;
Patvā cittavisuddhiñca, sopacārasamādhikaṃ;
296如是观见清净,即是对名色的把持。
Tathā diṭṭhivisuddhiñca, nāmarūpapariggahaṃ.
424第四百二十四。
424.
298所谓断疑者,是缘起真实的显现;
Kaṅkhāvitaraṇaṃ nāma, paccayaṭṭhitidassanaṃ;
299并且净除烦恼,显示出正道与非正道的智见。
Visodhetvā maggāmagga-ñāṇadassanameva ca.
425第四百二十五。
425.
301继后,观照者证达清净,定心安住于诸净处;
Tato paraṃ vipassanto, visuddhīsu samāhito;
302成就了最高的修行智慧见解。
Sampādetvā paṭipadā-ñāṇadassanamuttamaṃ.
426四百二十六。
426.
304然后聪慧者得至清净的智慧见解;
Tato pappoti medhāvī, visuddhiṃ ñāṇadassanaṃ;
305知晓四圣道,证得出家人共法之果。
Catumaggasamaññātaṃ, sāmaññaphaladāyakaṃ.
427四百二十七。
427.
307如六种清净法,应当依正法修习。
Chabbisuddhikamenevaṃ, bhāvetabbaṃ yathākkamaṃ;
308业,有超世间的名义,能断尽一切苦受。
Kammaṃ lokuttaraṃ nāma, sabbadukkhakkhayāvahaṃ.
428四百二十八。
428.
310如此,将四种隐蔽的业加以阐明;
Iti channaṃ catukkānaṃ, vasā kammaṃ vibhāvaye;
311即以各别业力,令众生相续因缘成就。
Yena kammavisesena, santānamabhisaṅkhataṃ.
429四百二十九。
429.
313于地、水、火、风之生灭根源中发生;
Bhūmībhavayonigatiṭhitivāsesu sambhavā;
314依缘起等义,因成熟而转变。
Paṭisandhādibhāvena, pākāya parivattati.
430
430.
316晚间行为已属清净,行为之所生真实如是;
Sāyaṃ kammasamaññātā, kammajāni yathārahaṃ;
317生成色与非色,心及心所如何生成。
Janeti rūpārūpāni, manosañcetanā kathaṃ.
431
431.
319地(境)分为超世与世俗,存在二种相。
Bhūmi lokuttarā ceva, lokiyāti dvidhā ṭhitā;
320护持戒律者众,广大无量而不异。
Parittā ca mahaggatā, appamāṇāti bheditā.
432
432.
322十一种欲界有,十六色界有,
Ekādasa kāmabhavā, bhavā soḷasa rūpino;
323加上四无色界,三种界共集。
Cattāroruppakā ceti, tividho bhava saṅgaho.
433
433.
325无想界非或有——
Asaññeko bhavo neva-
326依止于想的灭尽者谓为生;
Saññināsaññiko bhavo;
327一切生为依止于想者,其余存留;
Sabbo saññibhavo seso,
328生故分三种;
Evampi tividho bhavo.
434
434.
330无色者分四种,依止单一无色相者;
Āruppā catuvokārā, ekavokārasaññino;
331称五种无色相境者,谓为生之余。
Pañcavokārako nāma, bhavo seso pavuccati.
435
435.
333众生或生于地狱,或生于天界,也有那些由阴间生起者;
Niraye hoti deve ca, yonekā opapātikā;
334或由卵生、水生、湿生而生,称为此类处生者。
Aṇḍajā jalābujā ca, saṃsedajopapātikā.
436
436.
336在饿鬼道中,于畜生界、于人间,
Petaloke tiracchāne, bhummadeve ca mānuse;
337恶鬼亦如是,生命之出有四种类别。
Asure ca bhavantevaṃ, catudhā yoni saṅgahā.
437
437.
339生趣有地狱、饿鬼、畜生三恶道,
Gatiyo nirayaṃ petā, tiracchānā ca mānavā;
340天众皆谓为五类天,五者具除垢目。
Sabbe devāti pañcāha, pañcanimmalalocano.
438
438.
342在忉利天诸天中,有惧怖恶鬼往生;
Tāvatiṃsesu devesu, vepacittāsurā gatā;
343名为黑暗恶鬼者,常往生于饿鬼道。
Kālakañcāsurā nāma, gatā petesu sabbathā.
439
439.
345由于对接触的觉知不同,身体也因此呈现不同;
Sandhisaññāya nānattā, kāyassāpi ca nānato;
346这被称为身体的差异觉知,认为这是欲界的轮回道。
Nānattakāyasaññīti, kāmasuggatiyo matā.
440
440.
348初禅所住之地,以及四恶趣之境;
Paṭhamajjhānabhūmī ca, caturāpāyabhūmiyo;
349被称为异体统一觉知,已被广泛阐明。
Nānattakāyaekatta-saññīti samudīritā.
441四百四十一。
441.
351第一禅地中,了知身心不合一的念起。
Ekattakāyanānatta-saññī dutiyabhūmikā;
352第二禅地,身心得到合一的念相,而此念相更高妙。
Ekattakāyaekatta-saññī uparirūpino.
442四百四十二。
442.
354识依存的状态有七种,自下而上对应三种禅境。
Viññāṇaṭṭhitiyo satta, tīhāruppehi heṭṭhato;
355若无此念,则无法认知,因识常常处于无的状态。
Asaññettha na gaṇhanti, viññāṇābhāvato sadā.
443四百四十三。
443.
357第四依止地为具足,断除颜识。
Catutthāruppabhūmiñca, paṭuviññāṇahānito;
358此二俱取,七宿舍不共相应。
Taṃ dvayampi gahetvāna, sattāvāsā naveritā.
444四百四十四。
444.
360诸天与人,三种欲界众生;
Devā manussāpāyāti, tividhā kāmadhātuyo;
361初禅以下之地,差别成四种地。
Paṭhamajjhānabhūmādi-bhedā bhūmi catubbidhā.
445四百四十五。
445.
363初层生成的分别,分为四种生成法的根本类属;
Paṭhamāruppādibhedā, catudhāruppadhātuyo;
364由入流果的分别,认为有四种最上之类。
Sotāpannādibhedena, catudhānuttarā matā.
446四百四十六。
446.
366由地狱等现象的分别,偏于分散,独觉者又有别;
Nirayādippabhedena, bhinnā paccekato puna;
367共有三十一种,成为众生的出生基础。
Ekatiṃsavidhā honti, sattānaṃ jātibhūmiyo.
447
447.
369依此,所有有情因根本的地等分别而生,皆染污有漏之身;
Evaṃ bhūmādibhedesu, sattā jāyanti sāsavā;
370业业亦随之生灭,依其所因胜正之理演转无疑。
Kammāni ca vipaccanti, yathāsambhavato kathaṃ;
448
448.
372众生死后,分别生于欲界之中;
Apāyamhā cutā sattā, kāmadhātumhi jāyare;
373于诸处所生,皆为剩余欲受所生之类。
Sabbaṭṭhānesu jāyanti, sesakāmabhavā cutā.
449
449.
375清净住者终离清净计有生处;
Suddhāvāsā cutā suddhā-vāsesupari jāyare;
376无明尽息终入欲乐安住处。
Asaññimhā cutā kāma-sugatimhopapajjare.
450
450.
378无漏相者众生,出生后远离恶趣;
Sesarūpā cutā sattā, jāyantāpāyavajjite;
379离形相以上,亦入欲乐安住处。
Āruppatopari kāma-sugatimhi tahimpi ca.
451
451.
381凡夫生于无明渊薮之中;
Puthujjanāva jāyanti, asaññāpāyabhūmisu;
382净余者生于不还圣人中。
Suddhāvāsesu jāyanti, anāgāmikapuggalā.
452
452.
384彼于苦果不坏坏处、自在中安立;
Vehapphale akaniṭṭhe, bhavagge ca patiṭṭhitā;
385不复更生,众圣人皆然。
Na punaññattha jāyanti, sabbe ariyapuggalā.
453第四百五十三。
453.
387在梵天界以下,圣者不再生起;
Brahmalokagatā heṭṭhā, ariyā nopapajjare;
388(由)断除苦根,而令烦恼熄灭涅槃。
Dukkhamūlasamucchedā, parinibbantināsavā.
454第四百五十四。
454.
390对于生者与已生者,依照这规定而说;
Jāyantānañca jātāna-miti vuttaniyāmato;
391这是超越轮回的业,能令再来转生停止。
Pavattātītakaṃ kammaṃ, paṭisandhipavattiyaṃ.
455四百五十五。
455.
393无色界有四空处,色界仅以色为所不受缘境;
Arūpaṃ catuvokāre, rūpameva asaññisu;
394能生色与无色,生于五空处之地。
Janeti rūpārūpāni, pañcavokārabhūmiyaṃ.
456四百五十六。
456.
396无色界上行之业,必现成熟果报;
Āruppānuttaraṃ kammaṃ, pākameva vipaccati;
397断除色业成熟,即限于欲色界。
Kaṭattārūpapākāni, kāmarūpaniyāmitaṃ.
457
457.
399依时间、缘起诸种因素,及其走势,皆适当顺遂,
Kālopadhippayogānaṃ, gatiyā ca yathārahaṃ;
400财富增减与逆境顺境,业力感报随之而至。
Sampattiñca vipattiñca, kammamāgamma paccati.
458
458.
402在恶趣中以烦恼较弱、贪欲减退之心付出出家,
Apāye sandhimuddhacca-hīnā datvā pavattiyaṃ;
403诸行皆在五根五力之内,怀持十二种殊胜善心。
Sabbāpi pañcavokāre, dvādasāpuññacetanā.
459
459.
405善业成熟的事,适当地转变;
Sattākusalapākāni, vipaccanti yathārahaṃ;
406有情所行之善业,然而属于欲界流转。
Kāmāvacarapuññāni, kāmesugatiyaṃ pana.
460
460.
408因缘成熟的报果,便现相续;
Sahetukāni pākāni, paṭisandhipavattiyaṃ;
409五门生起作用,不因缘时则如实不显。
Janenti pañcavokāre, ahetupi yathārahaṃ.
461
461.
411三因福果的起点,是三因相续;
Tihetupuññamukkaṭṭhaṃ, paṭisandhiṃ tihetukaṃ;
412付出十六种福德,然而却转为逆流。
Datvā soḷasa pākāni, pavatte tu vipaccati.
462
462.
414三因为一因而成起点,两因则为两因相续;
Tihetukomakukkaṭṭhaṃ, dvihetu ca dvihetukaṃ;
415当有相续即生起,三因则彼此分离。
Sandhiṃ deti pavatte tu, tihetukavivajjitaṃ.
463
463.
417双因所生之福德,是再生之因;
Dvihetukomakaṃ puññaṃ, paṭisandhimahetukaṃ;
418施与因果成熟之时,会生起或反逆发生。
Datvāhetukapākāni, pavatte tu vipaccati.
464
464.
420无造作便没有造作果报;
Asaṅkhāraṃ sasaṅkhāra-vipākāni na paccati;
421有造作则必有造作果报,二者有时相互。
Sasaṅkhāramasaṅkhāra-vipākānīti kecana.
465
465.
423初禅为第一禅,第二禅则为正行禅;
Parittaṃ paṭhamajjhānaṃ, majjhimañca paṇītakaṃ;
424修习之后,生时得于梵离、三摩地等三种功德。
Bhāvetvā jāyare brahma-pārisajjādi tīsupi.
466
466.
426同样地,第二禅和第三禅依其本相修习;
Tatheva dutiyajjhānaṃ, tatiyañca yathākkamaṃ;
427修习之后,生时得于止禅及其三种功德。
Bhāvetvā jāyare jhānaṃ, parittābhādi tīsupi.
467
467.
429如是,第四种三种调治法,修习而心集;
Tathā catutthaṃ tividhaṃ, bhāvetvāna samāhitā;
430于三种狭小善法之中,出离行者生起。
Parittasubhādikesu, tīsu jāyanti yogino.
468
468.
432第五种则修习后,成就解脱果乘;
Pañcamaṃ pana bhāvetvā, honti vehapphalūpagā;
433修习对境无分别与离欲,入无分别定住。
Saññāvirāgaṃ bhāvetvā, asaññīsūpapajjare.
469
469.
435在清净宿命中产生无来者的人;
Suddhāvāsesu jāyanti, anāgāmikapuggalā;
436修习无形境界,并在无形境界中如法修持。
Āruppāni tu bhāvetvā, āruppesu yathākkamaṃ.
470
470.
438如是,宏大的善业,犹如地基一般坚固;
Evaṃ mahaggataṃ puññaṃ, yathābhūmivavatthitaṃ;
439生起完全成熟的果报,并后续相续增长。
Janeti sadisaṃ pākaṃ, paṭisandhipavattiyaṃ.
471四百七十一。
471.
441世间超越的善根业果迅速现起,
Lokuttarāni puññāni, uppannānantaraṃ pana;
442在证悟现前之时,即现如实果报。
Samāpattikkhaṇe ceva, janenti sadisaṃ phalaṃ.
472四百七十二。
472.
444此果成熟有大增益,性质圆满成熟;
Mahaggatānantariyaṃ, paripakkasabhāvato;
445因其现前已超越诸世,即脱离时际,不再回转。
Anantarabhavātītaṃ, kālātītaṃ na paccati.
473
473.
447其性细微柔软,细致致密,且甚广大;
Sukhumālasabhāvā ca, sukhumattā mahaggatā;
448在相续中不相违背,倒行破坏的事亦无发生。
Santāne na vipaccanti, paṭipakkhehi dūsite.
474
474.
450于平等相待中获得,智慧生起且大威力;
Samānāsevane laddhe, vijjamāne mahabbale;
451未获得此因缘时,超越知识尚不会违背。
Aladdhā tādisaṃ hetuṃ, abhiññā na vipaccati.
475
475.
453凡是具有地性者,不堕落至他方相反极端;
Sakaṃ bhūmimatītānaṃ, na vipaccatānuttaraṃ;
454皆依业报所现,生灭流转由此显现。
Kammantarassadhiṭṭhānā, santānasseti dīpitaṃ.
476
476.
456以上三十五种业,及三十六种成熟说已陈;
Iti tettiṃsa kammāni, pākā chattiṃsa bhāsitā;
457心所生起及所作皆有终结,行为之量亦如是运转。
Cittuppādā kriyā sesā, kriyāmattappavattito.
477四百七十七。
477.
459『心起者』共九十九种,如此种类;
Cittuppādavasenevamekūnanavutīvidhā ;
460包含三十五种心理元素,约属于心与心行。
Tepaññāsa sabhāvena, cittacetasikā matā.
478四百七十八。
478.
462如是心与心理,谓之涅槃者乃世间智者;
Iti cittaṃ cetasikaṃ, nibbānanti naruttaro;
463贤者以三种名称,明示其义,称为至上眼见。
Nāmaṃ tidhā pakāsesi, cakkhumā vadataṃ varo.
479四百七十九。
479.
465此谓业果通达之学者,谓于适当业果之教法;
Iti kammavipākapaṇḍitā, mitakammavipākasāsane;
466及彼彼业果之利益圆满者,称四业果业。
Hitakammavipākapāragū, catukammavipākamabravuṃ.
480四百八十。
480.
468于此真实正义义理之制,若兼丰富相等,
Yatthāyaṃ paramatthavatthuniyame tulyena bāhulyato,
469则达人于理趣非理趣之辨,陷入迷惑、为惑所乱。
Atthānatthavicāraṇaṃ pati jano sammohamāpādito;
470佛陀在觉悟地说:善逝者往至天宫,
Buddho bodhitale yamāha sugato gantvāna devālayaṃ,
471自己因业果报的终结,简略明了而光明普照。
Svāyaṃ kammavipākanicchayanayo saṅkhepato dīpito.
472如是名色品中名为业的分类
Iti nāmarūpaparicchede kammavibhāgo nāma
473第五品。
Pañcamo paricchedo.