5. 第五章
15. 第五品
5. Pañcamo paricchedo
2业的分类
Kammavibhāgo
328三百二十八。
328.
2然而,业之分类,
Vibhāgaṃ pana kammānaṃ,
3从此以后,我将宣说;
Pavakkhāmi ito paraṃ;
4依业的果报与造作之差别,分别解说。
Kammapākakriyābhede,
5归根结底,在于无明。
Amohāya samāsato.
329三百二十九。
329.
7业缘即是业,唯思所统摄;
Kammapaccayakammanti, cetanāva samīritā;
8彼处亦然,种种刹那,思心所或善或不善。
Tatthāpi nānakkhaṇikā, puññāpuññāva cetanā.
330三百三十。
330.
10依止于决定,如其相应而给予关联之法成熟果报;
Deti pākamadhiṭṭhāya, sampayutte yathārahaṃ;
11因为思是业的积聚者,也是业的推动者。
Kammassāyūhanaṭṭhena, pavattattā hi cetanā.
331三百三十一。
331.
13因为在烦恼与随眠的相续中,异熟法确实会生起。
Klesānusayasantāne , pākadhammā hi jāyare;
14而对于已断除随眠者,则唯有唯作生起。
Pahīnānusayānaṃ tu, kriyāmattaṃ pavattati.
332三百三十二。
332.
16因为是一切法的根本,同样地,两种转向也是如此;
Mūlabhāvā ca sabbesaṃ, tathevāvajjanadvayaṃ;
17由业所生的诸异熟,亦如此转起。
Janitāni ca kammehi, vipākāni pavattare.
333三百三十三
333.
19业唯依心念生起而安立为三十三种。
Cittuppādavaseneva, kammaṃ tettiṃsadhā ṭhitaṃ;
20智者应依四种业的分判而了知。
Kammacatukkabhedehi, vibhāveyya vicakkhaṇo.
334
334.
22始于现法受等、黑等、令生等、重等,
Paccuppannādikaṇhādi-janakādigarādito;
23及现法受等、欲界等之差别,如次有六种。
Diṭṭhadhammādikāmādi-bhedā chadhā yathākkamaṃ.
335
335.
25若恶业夹杂乐受,且轻易造作;
Yaṃ pāpaṃ sukhavokiṇṇaṃ, akicchena karīyati;
26此业现前为乐,未来则生苦果。
Paccuppannasukhaṃ kammaṃ, āyatiṃ dukkhapākajaṃ.
336
336.
28若恶业夹杂苦受,且艰难造作;
Kicchena dukkhavokiṇṇaṃ, yadi pāpaṃ karīyati;
29此业现前是苦,未来亦生苦果。
Paccuppanne ca taṃ dukkhaṃ, āyatiṃ dukkhapākajaṃ.
337
337.
31若所造善业,艰难而杂有苦;
Kicchena dukkhavokiṇṇaṃ, yadi puññaṃ karīyati;
32此业现前是苦,未来则生乐果。
Paccuppannamhi taṃ dukkhaṃ, āyatiṃ sukhapākajaṃ.
338
338.
34若有善业与乐交融,不费辛劳即可造作;
Yaṃ puññaṃ sukhavokiṇṇaṃ, akicchena karīyati;
35此业现前即得安乐,未来亦生乐果。
Paccuppannasukhañceva, āyatiṃ sukhapākajaṃ.
339
339.
37如掺毒之蜜,亦如含毒之苦味;
Visasaṃsaṭṭhamadhuraṃ, savisaṃ tittakaṃ tathā;
38犹如牛尿、蜂蜜、药等譬喻,依次分别。
Gomuttamadhubhesajja-miccopammaṃ yathākkamaṃ.
340
340.
40依乐与苦的差别,分别受持及其果报;
Samādāne vipāke ca, sukhadukkhappabheditaṃ;
41诸如来开示:业如是分为四种。
Kammamevaṃ catuddhāti, pakāsenti tathāgatā.
341
341.
43无间业等,必然带来极苦。
Ānantariyakammādi, ekantakaṭukāvahaṃ;
44黑业有黑果报,是导向恶趣的业。
Kaṇhaṃ kaṇhavipākanti, kammaṃ duggatigāmikaṃ.
342
342.
46初禅业等,必然带来安乐。
Paṭhamajjhānakammādi, ekantena sukhāvahaṃ;
47白业即是白之果报,是导向生于天界的业。
Sukkaṃ sukkavipākanti, kammaṃ saggūpapattikaṃ.
343
343.
49杂业是导向乐苦交杂之往生的业;
Vokiṇṇakamma vokiṇṇa-sukhadukkhūpapattikaṃ;
50黑白业即是黑白之果报,如是所宣说。
Kaṇhasukkaṃ kaṇhasukka-vipākanti samīritaṃ.
344三百四十四。
344.
52“非黑非白”,即带来非黑非白果报的业;
Akaṇhasukkamīrenti, akaṇhasukkapākadaṃ;
53出世间之业在世间,带来趣与业之灭尽。
Kammaṃ lokuttaraṃ loke, gatikammakkhayāvahaṃ.
345三百四十五。
345.
55如是,在轮回流转之中,依烦恼与清净而有分别;
Iti vaṭṭappavattamhi, klesavodānabheditaṃ;
56以业之灭尽而统摄,故业被宣说为四种。
Kammakkhayena saṅgayha, catudhā kammamīritaṃ.
346
346.
58令生业、支持业、阻碍业与毁坏业
Janakañcevupatthambha-mupapīḷopaghātakaṃ;
59依作用差别分四种,业即如此被宣说。
Catudhā kiccabhedena, kammamevaṃ pavuccati.
347
347.
61令生业产生果报,阻碍业削弱其果;
Janeti janakaṃ pākaṃ, taṃ chindatupapīḷakaṃ;
62护持业令其相续,坏灭业则摧毁它。
Taṃ pavattetupatthambhaṃ, taṃ ghātetopaghātakaṃ.
348
348.
64这说的是:“它为自身果报创造机缘。”
Karoti attano pāka-ssāvakāsanti bhāsitaṃ;
65然而,凡是令生业,无论何种,皆是施予果报的业。
Pākadāyakakammaṃ tu, yaṃ kiñci janakaṃ bhave.
349
349.
67阻碍业,即是压制其果报者。
Bādhamānakakammaṃ tu, taṃ pākamupapīḷakaṃ;
68毁坏业,他们说,即是截断它者。
Upaghātakamīrenti, tadupacchedakaṃpare.
350
350.
70重业、临死业、惯行业,与已作业一起。
Garukāsannamāciṇṇaṃ, kaṭattākammunā saha;
71业有四种,依果报成熟方式之差别而区分。
Kammaṃ catubbidhaṃ pāka-pariyāyappabhedato.
351三百五十一
351.
73广大业与无间业,称为重业。
Mahaggatānantariyaṃ, garukammanti vuccati;
74然而,因死亡临近,所作与所思便会被忆起。
Kataṃ cintitamāsanna-māsannamaraṇena tu.
352三百五十二
352.
76以众多方式所行,即说为“已行”。
Bāhullena samāciṇṇamāciṇṇanti pavuccati;
77其余的福与非福,称为“已作之业”。
Sesaṃ puññamapuññañca, kaṭattākammamīritaṃ.
353三百五十三。
353.
79有现法受业,同样有次生受业。
Diṭṭhadhamme vedanīyamupapajjāpare tathā;
80名为‘异时受’者,与‘无效业’。
Pariyāyavedanīyamiti cāhosikammunā.
354三百五十四。
354.
82复次,依成熟之时,及依过时(而分);
Pākakālavasenātha, kālātītavasena ca;
83日种(佛陀)宣说了四种业。
Catudhevampi akkhātaṃ, kammamādiccabandhunā.
355三百五十五。
355.
85于有(生命)之中,第一个速行心是现法受业;
Diṭṭhadhamme vedanīyaṃ, paṭhamaṃ javanaṃ bhave;
86因未得受用,故于他世无力。
Aladdhāsevanattāva, asamatthaṃ bhavantare.
356三百五十六。
356.
88应受之业,则说为至结生终了。
Vedanīyaṃ tupapajjapariyosānamīritaṃ;
89因业已完全成熟,即于无间来世感得异熟。
Pariniṭṭhitakammattā, vipaccati anantare.
357三百五十七。
357.
91其余应受之业,则于异时而作。
Sesāni vedanīyāni, pariyāyāpare pana;
92由得受用故,缘具足时便生果报。
Laddhāsevanato pākaṃ, janenti sati paccaye.
358三百五十八。
358.
94所谓已失效业,即全然逾时。
Vuccantāhosikammāni, kālātītāni sabbathā;
95渴爱之根已断,亦因不复得缘。
Ucchinnataṇhāmūlāni, paccayālābhato tathā.
359三百五十九。
359.
97又依欲界等地的差别,而说为四种;
Catudhā puna kāmādibhūmibhedena bhāsitaṃ;
98依福与非福之力,欲界之生分为二种。
Puññāpuññavasā dvedhā, kāmāvacarikaṃ bhave.
360三百六十。
360.
100其中,非福有过失,能生不可爱果报;
Apuññaṃ tattha sāvajja-maniṭṭhaphaladāyakaṃ;
101它由业门与触门,以两种方式现起。
Taṃ kammaphassadvārehi, duvidhaṃ sampavattati.+
361三百六十一。
361.
103身门、语门、意门,如是诸门。
Kāyadvāraṃ vacīdvāraṃ, manodvāranti tādinā;
104业门说为三,触门阐明为六。
Kammadvārattayaṃ vuttaṃ, phassadvārā cha dīpitā.
362
362.
106于业门中,心门含摄五门;
Kammadvāre manodvāre, pañcadvārā samohitā;
107触门即是心门,业门说为三种。
Phassadvāramanodvāraṃ, kammadvārattayaṃ kataṃ.
363
363.
109正是如此,生起身表之后,思便生起;
Tathā hi kāyaviññattiṃ, janetvā jātacetanā;
110身业与语业,依语表而转起。
Kāyakammaṃ vacīkammaṃ, vacībhedapavattikā.
364三百六十四。
364.
112具足两种表色,即称为意业;
Viññattidvayasampattā, manokammanti vuccati;
113此是以差别门对诸业所作的区分,已阐明。
Bhedoyaṃ pariyāyena, kammānamiti dīpito.
365三百六十五。
365.
115杀生等业,以身行频繁故,称为身业;
Pāṇaghātādikaṃ kammaṃ, kāye bāhullavuttito;
116妄语等业,亦复如是,称为语业。
Kāyakammaṃ vacīkammaṃ, musāvādādikaṃ tathā.
366三百六十六。
366.
118贪等意业,于三门中生起;
Abhijjhādi manokammaṃ, tīsu dvāresu jāyati;
119其余诸业于二门中,这是依胜义谛所作的区分。
Dvīsu dvāresu sesāni, bhedoyaṃ paramatthato.
367三百六十七。
367.
121触门与意门中,宣说两种表色;
Phassadvāramanodvāre, viññattidvayamīritaṃ;
122五门中无此二者,此即此处之决断。
Pañcadvāre dvayaṃ natthi, ayamettha vinicchayo.
368三百六十八。
368.
124眼、智、懈怠、恶戒、失念,
Akkhantiñāṇa kosajjaṃ, dussilyaṃ muṭṭhasaccatā;
125由于不防护的差别,于八门中生起。
Iccāsaṃvarabhedena, aṭṭhadvāresu jāyati.
369三百六十九。
369.
127即三业门,及另外的五门;
Kammadvārattayañceva , pañcadvārā tathāpare;
128五种不防护,说为八门。
Asaṃvarānaṃ pañcannaṃ, aṭṭha dvārā pakāsitā.
370三百七十。
370.
130其中,凡成就业道者,能引生结生与果报;
Tattha kammapathappattaṃ, paṭisandhiphalāvahaṃ;
131它依杀生等种种差别,以十种方式流转。
Pāṇaghātādibhedena, dasadhā sampavattati.
371三百七十一。
371.
133杀生、粗语,以及嗔恚,同样如此;
Pāṇātipāto pharusaṃ, byāpādo ca tathāparo;
134如是,这三种业从嗔根生起。
Iccevaṃ tividhaṃ kammaṃ, dosamūlehi jāyati.
372
372.
136邪行、贪婪,以及邪见,亦属此类;
Micchācāro abhijjhā ca, micchādiṭṭhi tathāparā;
137如是,此三种业,从贪根而生。
Iccevaṃ tividhaṃ kammaṃ, lobhamūlehi jāyati.
373
373.
139偷盗、妄语、两舌、杂秽语;
Theyyādānaṃ musāvādo, pisuṇaṃ samphalāpanaṃ;
140此四种业,依二根而转起。
Kammaṃ catubbidhammetaṃ, dvimūlehi pavattati.
374
374.
142由贪、嗔、怖、痴,众生造作恶业。
Chandādosā bhayā mohā, pāpaṃ kubbanti pāṇino;
143因此,依贪等差别,计有四十种。
Tasmā chandādibhedena, cattālīsavidhaṃ bhave.
375
375.
145如此,便阐明了导致四恶趣的非福业。
Iccāpuññaṃ pakāsenti, caturāpāyasādhakaṃ;
146若于他处转起,亦能招感衰败之果。
Aññatthāpi pavattamhi, vipattiphalasādhanaṃ.
376三百七十六
376.
148然而,善业有三种,无有过失,能令乐果成熟。
Tividhaṃ pana puññaṃ tu, anavajjiṭṭhapākadaṃ;
149布施、持戒与修习,于三门中生起。
Dānaṃ sīlaṃ bhāvanā ca, tīsu dvāresu jāyati.
377三百七十七。
377.
151敬重大者、慈爱关怀、悲悯与信乐善行;
Mahattagāravā snehā, dayā saddhupakārato;
152施予财物、活命与无畏法,即名为布施。
Bhogajīvābhayadhammaṃ, dadato dānamīritaṃ.
378
378.
154若人依善行、戒律与仪轨而修福德,
Puññamācāravāritta-vattamārabbha kubbato;
155又能远离诸恶,则有戒所成之福。
Pāpā ca viramantassa, hoti sīlamayaṃ tadā.
379
379.
157离于布施与戒,即名为修习。
Dānasīlavinimuttaṃ, bhāvanāti pavuccati;
158圣者于相续中修习福德,由此而带来利益。
Puññaṃ bhāventi santāne, yasmā tena hitāvahaṃ.
380三百八十。
380.
160生起身表之后,造作福德之时;
Janetvā kāyaviññattiṃ, yadā puññaṃ karīyati;
161彼时即为身业:布施、持戒、修习。
Kāyakammaṃ tadā hoti, dānaṃ sīlañca bhāvanā.
381三百八十一。
381.
163当与语表一同行福德时;
Vacīviññattiyā saddhiṃ, yadā puññaṃ karīyati;
164语业与意业,为离表所作。
Vacīkammaṃ manokammaṃ, vinā viññattiyā kataṃ.
382三百八十二。
382.
166他们称此即为各各门,即各各门之恶。
Taṃtaṃdvārikamevāhu, taṃtaṃdvārikapāpato;
167对于远离者的请求,无论是无关或有关。
Viramantassa viññattiṃ, vinā vā saha vā puna.
383三百八十三。
383.
169布施、持戒、修习,以及服务与恭敬;
Dānaṃ sīlaṃ bhāvanā ca, veyyāvaccāpacāyanā;
170随喜功德、回向功德,以及说法;
Pattānumodanā patti-dānaṃ dhammassa desanā;
171闻法与见正直业,如此安立于十种。
Savanaṃ diṭṭhijukamma-miccevaṃ dasadhā ṭhitaṃ.
384三百八十四。
384.
173宣说欲界之福德,能成就欲界善趣;
Kāmapuññaṃ pakāsenti, kāme sugatisādhakaṃ;
174于他处转起之时,亦能成就圆满之果。
Aññatthāpi pavattamhi, sampattiphalasādhakaṃ.
385三百八十五。
385.
176依心生起的差别,业安立为二十种;
Cittuppādappabhedena, kammaṃ vīsatidhā ṭhitaṃ;
177如此,智者们阐明此为欲界。
Kāmāvacaramiccevaṃ, vibhāventi vibhāvino.
386三百八十六
386.
179色界之业,由安止修习所成;
Rūpāvacarikaṃ kamma-mappanābhāvanāmayaṃ;
180以遍相等为所缘,于意门中转起。
Kasiṇādikamārabbha, manodvāre pavattati.
387三百八十七
387.
182地、水、火,
Pathavāpo ca tejo ca,
183风,以及青与黄;
Vāyo nīlañca pītakaṃ;
184红、白、虚空,
Lohitodātamākāsaṃ,
185光明,为智者所了知。
Ālokoti visāradā.
388三百八十八。
388.
187十遍处,是为初业瑜伽行者所宣说;
Kasiṇāni dasīrenti, ādikammikayogino;
188膨胀、青瘀、脓烂、断坏,
Uddhumātaṃ vinīlañca, vipubbakaṃ vikhāditaṃ.
389三百八十九。
389.
190断坏相、散乱相,以及斩斫离散血涂相;
Vicchiddakañca vikkhittaṃ, hatavikkhittalohitaṃ;
191蛆虫相与骨相——如是,十种不净相已安立。
Puḷavaṃ aṭṭhikañceti, asubhaṃ dasadhā ṭhitaṃ.
390三百九十。
390.
193于佛、法、僧,及自之戒与施;
Buddhe dhamme ca saṅghe ca, sīle cāge ca attano;
194并于天随念,这些名为随念修习。
Devatopasamāyañca, vuttānussatibhāvanā.
391三百九十一。
391.
196死随念为一种,身至念亦然;
Maraṇe sati nāmekā, tathā kāyagatāsati;
197及安般念,如是宣说十随念。
Ānāpānasaticcevaṃ, dasadhānussatīritā.
392三百九十二。
392.
199慈、悲、喜、舍,名为修习;
Mettā karuṇā muditā, upekkhā bhāvanāti ca;
200此四梵住,说为无量。
Catubrahmavihārā ca, appamaññāti bhāsitā.
393三百九十三。
393.
202然而,在食物上,阐明了‘厌逆想’这一种。
Āhāre tu paṭikkūla-saññekāti pakāsitā;
203四界分别,即四界的把握。
Catudhātuvavatthānaṃ, catudhātupariggaho.
394三百九十四。
394.
205四种色法,合为四十种;
Cattāroruppakā ceti, cattālīsa samāsato;
206于止的修习方法中,已宣说这些业处。
Kammaṭṭhānāni vuttāni, samathe bhāvanānaye.
395
395.
208其中,入出息念及遍,成就五种禅那;
Ānāpānañca kasiṇaṃ, pañcakajjhānikaṃ tahiṃ;
209身分不净修习,已说其依初禅。
Paṭhamajjhānikā vuttā, koṭṭhāsāsubhabhāvanā.
396
396.
211慈等三种住于四禅,舍被视为第五禅。
Mettādayo catujjhānā, upekkhā pañcamī matā;
212其余的无色与非无色业处,属于近行定。
Āruppāruppakā sesā, upacārasamādhikā.
397
397.
214于遍、不净及身分,
Kasiṇāsubhakoṭṭhāse,
215于入出息中生起;
Ānāpāne ca jāyati;
216依此而现似相。
Paṭibhāgo tamārabbha,
217这其中所说的是安止。
Tattha vattati appanā.
398
398.
219在其余诸业处中,并无似相;
Kammaṭṭhānesu sesesu, paṭibhāgo na vijjati;
220正如在七种施设中,无量心得以转起。
Tathā hi sattavohāre, appamaññā pavattare.
399
399.
222破除遍相所得之虚空,乃初无色定之心所缘;
Kasiṇugghāṭimākāsaṃ, paṭhamāruppamānasaṃ;
223初无色定之非有,又以无所有处为缘境。
Paṭhamāruppakābhāva-mākiñcaññañca gocaraṃ.
400
400.
225无色界禅那依次转起,各各随其缘境而住;
Āruppā sampavattanti, ālambitvā yathākkamaṃ;
226然而在其他一切处,安止并不现起。
Aññattha pana sabbattha, nappavattati appanā.
401401。
401.
228遍作与遍作定,此后;
Parikammaṃ parikamma-samādhi ca tato paraṃ;
229近行与安止,修习有四种。
Upacārappanā ceti, bhāvanāyaṃ catubbidhaṃ.
402第四〇二。
402.
231遍作相,以及其后的取相;
Parikammanimittañca, uggaho ca tato paraṃ;
232所谓“对应”,即这三种相清楚地显现。
Paṭibhāgoti tīṇeva, nimittāni pakāsayuṃ.
403第四〇三。
403.
234取相者,即是初修业处的瑜伽行者。
Nimittaṃ gaṇhato pubba-mādikammikayogino;
235所谓“遍作相”,即是以遍等为所缘。
Parikammanimittanti, kasiṇādikamīritaṃ.
404第四百零四条。
404.
237然而,依此相开始修习时,
Tasmiṃ pana nimittamhi, ārabhantassa bhāvanaṃ;
238最初,它被称为遍作,亦称为修习。
Paṭhamaṃ parikammanti, bhāvanāpi pavuccati.
405第四〇五条。
405.
240当此相为心所执取,且于心门极为明净时;
Cittenuggahite tasmiṃ, manodvāre vibhāvite;
241即称为“取相”已生起。
Taduggahanimittaṃ tu, samuppannanti vuccati.
406406
406.
243脱离了五门,依彼而安住于定;
Pañcadvāravinimuttā , tamārabbha samāhitā;
244“遍作定”者,即此修习之阐明。
Parikammasamādhīti, bhāvanā sā pakāsitā.
407第四百零七。
407.
246由取相而生,从事法解脱;
Uggahākārasambhūtaṃ, vatthudhammavimuccitaṃ;
247所谓“似相”,即由修习所成者。
Paṭibhāganimittanti, bhāvanāmayamīritaṃ.
408第四百零八。
408.
249舍离色等所缘,此后便缘取彼似相;
Rūpādivisayaṃ hitvā, tamārabbha tato paraṃ;
250有分间断之后,意门便转起。
Bhavaṅgantaritaṃ hutvā, manodvāraṃ pavattati.
409第四百零九。
409.
252达到顶点的定,脱离随烦恼。
Sikhāpattasamādhāna-mupaklesavimuccitaṃ;
253“近行定”者,即指欲界定。
Upacārasamādhīti, kāmāvacaramīritaṃ.
410第四百一十
410.
255于似相上,从近行定;
Paṭibhāganimittamhi, upacārasamādhito;
256修习力所成,安止定生起。
Bhāvanābalanipphannā, samuppajjati appanā.
411第四百一十一。
411.
258以前者为前行而修习,从此便得自在;
Purimaṃ purimaṃ katvā, vasībhūtaṃ tato paraṃ;
259为舍弃粗重之支,为生起微细之支。
Oḷārikaṅgamohāya, sukhumaṅgappavattiyā.
412第四百一十二。
412.
261对于精勤安止者,安止依次第而转;
Appanā padahantassa, pavattati yathākkamaṃ;
262已离寻等,与伺等相应。
Vitakkādivinimuttā, vicārādisamāyutā.
413第四百一十三
413.
264转向自在,入彼定亦自在。
Āvajjanā ca vasitā, taṃsamāpajjanā tathā;
265出定自在、住定自在及观察自在,如此共有五种。
Vuṭṭhānādhiṭṭhānā pacca-vekkhaṇāti ca pañcadhā.
414
414.
267然而,通过超越寻与伺,
Vitakkañca vicārañca, sahātikkamato pana;
268有的入四禅,有的则分别入五禅。
Catukkajjhānamappeti, pañcakañca visuṃ visuṃ.
415
415.
270对于安止与独觉禅那,也应各各分别。
Appanāya ca paccekajhānassāpi visuṃ visuṃ;
271因为在一切处,遍作等修习都是应当希求的。
Icchitabbā hi sabbattha, parikammādibhāvanā.
416第四百一十六。
416.
273它被区分为小、中、殊胜。
Taṃ parittaṃ majjhimañca, paṇītanti vibhajjati;
274以及解脱与得自在者,名为胜处。
Vimokkho ca vasībhūtamabhibhāyatananti ca.
417第四百一十七。
417.
276小、小所缘等,共为四种。
Parittādi parittādigocaranti catubbidhaṃ;
277苦行道、迟通达等,如是等。
Dukkhāpaṭipadaṃ dandhābhiññamiccādito tathā.
418
418.
279彼以欲、心、精进、慧观为其增上。
Taṃ chandacittavīriyavīmaṃsādhippateyyato;
280也由于殊胜、安住、通达、舍离的部分。
Visesaṭṭhitinibbedhahānabhāgiyatopi ca.
419
419.
282依禅那的差别而有五种,依所缘的差别而有四种;
Pañcadhā jhānabhedena, catudhālambabhedato;
283所说的定修习功德,达至安止。
Samādhibhāvanāpuññamappanāpattamīritaṃ.
420四百二十。
420.
285如是,已镇伏烦恼者,是为生于色界。
Iti vikkhambhitaklesaṃ, rūpalokūpapattikaṃ;
286诸智者阐明:“此为色界业。”
Rūpāvacarakammanti, vibhāventi visāradā.
421四百二十一。
421.
288无色界业有四种,能成就四无色;
Arūpāvacarakammaṃ, catudhāruppasādhanaṃ;
289依色法的分别而修习,即称为已修。
Rūpadhammavibhāgena, bhāvitanti pavuccati.
422四百二十二。
422.
291四遍清净戒,以头陀支为庄严;
Catupārisuddhisīlaṃ, dhutaṅgaparivāritaṃ;
292圆满了名为戒清净之后,由此更进。
Sīlavisuddhisaṅkhātaṃ, pūrayitvā tato paraṃ.
423四百二十三。
423.
294证得心清净,与近行定;
Patvā cittavisuddhiñca, sopacārasamādhikaṃ;
295复次证得见清净,即名色之把握。
Tathā diṭṭhivisuddhiñca, nāmarūpapariggahaṃ.
424第四百二十四
424.
297名为“断疑”,即观见缘起而安住;
Kaṅkhāvitaraṇaṃ nāma, paccayaṭṭhitidassanaṃ;
298净化之后,即是道非道智见清净。
Visodhetvā maggāmagga-ñāṇadassanameva ca.
425第四百二十五。
425.
300此后,观照者于诸清净中得定;
Tato paraṃ vipassanto, visuddhīsu samāhito;
301成就了最上的行道智见。
Sampādetvā paṭipadā-ñāṇadassanamuttamaṃ.
426四百二十六
426.
303随后,聪慧者证得智见清净;
Tato pappoti medhāvī, visuddhiṃ ñāṇadassanaṃ;
304此即名为四道、能施与沙门果的智见清净。
Catumaggasamaññātaṃ, sāmaññaphaladāyakaṃ.
427四百二十七。
427.
306应如此依六清净的次第而修习;
Chabbisuddhikamenevaṃ, bhāvetabbaṃ yathākkamaṃ;
307名为出世间业,能带来一切苦的灭尽。
Kammaṃ lokuttaraṃ nāma, sabbadukkhakkhayāvahaṃ.
428四百二十八。
428.
309如是,依六种四法组,应阐明业;
Iti channaṃ catukkānaṃ, vasā kammaṃ vibhāvaye;
310以此业之差别,令相续得以造作。
Yena kammavisesena, santānamabhisaṅkhataṃ.
429四百二十九。
429.
312于地、有、生、趣、住、居处中,诸法生起;
Bhūmībhavayonigatiṭhitivāsesu sambhavā;
313以结生等状态,为成熟而转起。
Paṭisandhādibhāvena, pākāya parivattati.
430
430.
315这称为业,业所生者各如其分。
Sāyaṃ kammasamaññātā, kammajāni yathārahaṃ;
316如何生起色与非色?意的思如何生起?
Janeti rūpārūpāni, manosañcetanā kathaṃ.
431
431.
318地分为出世间与世间,如此安立为二种。
Bhūmi lokuttarā ceva, lokiyāti dvidhā ṭhitā;
319又区分为小、大、无量三类。
Parittā ca mahaggatā, appamāṇāti bheditā.
432
432.
321十一种欲有,十六种色有,
Ekādasa kāmabhavā, bhavā soḷasa rūpino;
322以及四种无色有,这便是三有的总摄。
Cattāroruppakā ceti, tividho bhava saṅgaho.
433
433.
324无想有与非想非非想有;
Asaññeko bhavo neva-
325有想无想有;
Saññināsaññiko bhavo;
326所有其他的有想有。
Sabbo saññibhavo seso,
327如此,有分为三种。
Evampi tividho bhavo.
434
434.
329无色有是四蕴有,无想有情为一蕴有;
Āruppā catuvokārā, ekavokārasaññino;
330其余的有,则称为五蕴有。
Pañcavokārako nāma, bhavo seso pavuccati.
435
435.
332地狱与诸天,种种化生之处;
Niraye hoti deve ca, yonekā opapātikā;
333卵生、胎生,湿生与化生。
Aṇḍajā jalābujā ca, saṃsedajopapātikā.
436
436.
335饿鬼道、畜生道,地居天与人间;
Petaloke tiracchāne, bhummadeve ca mānuse;
336阿修罗亦复如是,四种生遂总摄如是。
Asure ca bhavantevaṃ, catudhā yoni saṅgahā.
437
437.
338诸趣即地狱、饿鬼、畜生与人;
Gatiyo nirayaṃ petā, tiracchānā ca mānavā;
339一切天合为第五,具五清净眼者说。
Sabbe devāti pañcāha, pañcanimmalalocano.
438
438.
341在忉利天诸天之中,有名为吠波质底的阿修罗往生。
Tāvatiṃsesu devesu, vepacittāsurā gatā;
342名为黑耳的阿修罗,都往生于饿鬼之中。
Kālakañcāsurā nāma, gatā petesu sabbathā.
439
439.
344由于结生之想有种种不同,身体也随之有种种不同。
Sandhisaññāya nānattā, kāyassāpi ca nānato;
345“种种身、种种想者”,即指欲界善趣。
Nānattakāyasaññīti, kāmasuggatiyo matā.
440
440.
347初禅地,及四恶趣地;
Paṭhamajjhānabhūmī ca, caturāpāyabhūmiyo;
348“种种身、一想者”,已广为阐明。
Nānattakāyaekatta-saññīti samudīritā.
441四百四十一。
441.
350“一身、种种想者”属于第二地;
Ekattakāyanānatta-saññī dutiyabhūmikā;
351“一身、一想者”是更高的色界有情。
Ekattakāyaekatta-saññī uparirūpino.
442四百四十二。
442.
353识住有七种,下至三无色;
Viññāṇaṭṭhitiyo satta, tīhāruppehi heṭṭhato;
354此处无想者,因识恒无有,故不计在内。
Asaññettha na gaṇhanti, viññāṇābhāvato sadā.
443四百四十三。
443.
356第四无色地,从断除识的喜贪;
Catutthāruppabhūmiñca, paṭuviññāṇahānito;
357摄此二已,九有情居不共相应。
Taṃ dvayampi gahetvāna, sattāvāsā naveritā.
444四百四十四
444.
359天、人、恶趣,是为欲界三种。
Devā manussāpāyāti, tividhā kāmadhātuyo;
360初禅地等之别,地有四种。
Paṭhamajjhānabhūmādi-bhedā bhūmi catubbidhā.
445四百四十五
445.
362初无色等之差别,四种无色界;
Paṭhamāruppādibhedā, catudhāruppadhātuyo;
363由须陀洹等之差别,说有四种无上。
Sotāpannādibhedena, catudhānuttarā matā.
446四百四十六。
446.
365以地狱等为差别,再各各分别;
Nirayādippabhedena, bhinnā paccekato puna;
366众生之生处,总为三十一种。
Ekatiṃsavidhā honti, sattānaṃ jātibhūmiyo.
447
447.
368如是,于地等种种界中,有情有漏而生;
Evaṃ bhūmādibhedesu, sattā jāyanti sāsavā;
369诸业又如何依其相应因缘而成熟?
Kammāni ca vipaccanti, yathāsambhavato kathaṃ;
448
448.
371从恶趣死没的有情,生于欲界;
Apāyamhā cutā sattā, kāmadhātumhi jāyare;
372从其余欲有死没者,生于一切处。
Sabbaṭṭhānesu jāyanti, sesakāmabhavā cutā.
449
449.
374从净居天死没者,生于更上的净居天;
Suddhāvāsā cutā suddhā-vāsesupari jāyare;
375从无想有情天死没者,投生于欲界善趣。
Asaññimhā cutā kāma-sugatimhopapajjare.
450
450.
377从其余色界死没的有情,生于恶趣之外的处所;
Sesarūpā cutā sattā, jāyantāpāyavajjite;
378从无色界死没者,亦生于欲界善趣及彼处。
Āruppatopari kāma-sugatimhi tahimpi ca.
451
451.
380唯凡夫生于无想有情天与恶趣地;
Puthujjanāva jāyanti, asaññāpāyabhūmisu;
381不还果的圣者生于净居天。
Suddhāvāsesu jāyanti, anāgāmikapuggalā.
452
452.
383他们安住于广果天、色究竟天与有顶天;
Vehapphale akaniṭṭhe, bhavagge ca patiṭṭhitā;
384一切圣者不再于别处受生。
Na punaññattha jāyanti, sabbe ariyapuggalā.
453第四百五十三。
453.
386已至梵天界之圣者,不再投生其下界;
Brahmalokagatā heṭṭhā, ariyā nopapajjare;
387由断除苦根,无漏者般涅槃。
Dukkhamūlasamucchedā, parinibbantināsavā.
454第四百五十四。
454.
389对于正生者与已生者,依所说之定则而言;
Jāyantānañca jātāna-miti vuttaniyāmato;
390已超越转起之业,在结生与转起中。
Pavattātītakaṃ kammaṃ, paṭisandhipavattiyaṃ.
455四百五十五。
455.
392在四蕴有中,无色界业唯生无色;在无想有情中,唯生色。
Arūpaṃ catuvokāre, rūpameva asaññisu;
393在五蕴有之地,能生色与无色。
Janeti rūpārūpāni, pañcavokārabhūmiyaṃ.
456四百五十六。
456.
395无色界之无上业,唯异熟成熟;
Āruppānuttaraṃ kammaṃ, pākameva vipaccati;
396已作之色异熟,依欲界、色界定则。
Kaṭattārūpapākāni, kāmarūpaniyāmitaṃ.
457
457.
398依于时节、依止、精勤,及于趣向,各随其宜;
Kālopadhippayogānaṃ, gatiyā ca yathārahaṃ;
399成就与失败,皆依业而成熟。
Sampattiñca vipattiñca, kammamāgamma paccati.
458
458.
401于恶趣中,结生与转起,皆由掉举及低劣之无因心所给与。
Apāye sandhimuddhacca-hīnā datvā pavattiyaṃ;
402所有十二种不善思,皆在五蕴有中。
Sabbāpi pañcavokāre, dvādasāpuññacetanā.
459
459.
404七种不善异熟,各随其宜而成熟;
Sattākusalapākāni, vipaccanti yathārahaṃ;
405欲界诸善业,则于欲界善趣中。
Kāmāvacarapuññāni, kāmesugatiyaṃ pana.
460
460.
407有因异熟,于结生与转起中
Sahetukāni pākāni, paṭisandhipavattiyaṃ;
408于五蕴有中,无因者亦各如其宜而生起
Janenti pañcavokāre, ahetupi yathārahaṃ.
461
461.
410殊胜的三因善业,招感三因结生
Tihetupuññamukkaṭṭhaṃ, paṭisandhiṃ tihetukaṃ;
411施与十六种异熟已,于转起中成熟。
Datvā soḷasa pākāni, pavatte tu vipaccati.
462
462.
413低劣的三因善业与二因善业,则给予二因结生;
Tihetukomakukkaṭṭhaṃ, dvihetu ca dvihetukaṃ;
414于转起中,除三因异熟之外。
Sandhiṃ deti pavatte tu, tihetukavivajjitaṃ.
463
463.
416二因所生的福德,结生时却为无因;
Dvihetukomakaṃ puññaṃ, paṭisandhimahetukaṃ;
417但在生命流转的过程中,它成熟为无因的果报。
Datvāhetukapākāni, pavatte tu vipaccati.
464
464.
419无行作的果报,不会成熟为有行作的果报;
Asaṅkhāraṃ sasaṅkhāra-vipākāni na paccati;
420有些论师说,有行作的不会成熟为无行作的果报。
Sasaṅkhāramasaṅkhāra-vipākānīti kecana.
465
465.
422初禅有下劣、中等与殊胜三种;
Parittaṃ paṭhamajjhānaṃ, majjhimañca paṇītakaṃ;
423修习之后,得生梵众天等三种天界。
Bhāvetvā jāyare brahma-pārisajjādi tīsupi.
466
466.
425同样地,依次修习第二禅与第三禅;
Tatheva dutiyajjhānaṃ, tatiyañca yathākkamaṃ;
426修习之后,便生于少光天等三种禅天。
Bhāvetvā jāyare jhānaṃ, parittābhādi tīsupi.
467
467.
428同样地,修习三种第四禅后,心便得等持;
Tathā catutthaṃ tividhaṃ, bhāvetvāna samāhitā;
429瑜伽行者生于少净天等三种天中。
Parittasubhādikesu, tīsu jāyanti yogino.
468
468.
431修习第五禅后,便生于广果天;
Pañcamaṃ pana bhāvetvā, honti vehapphalūpagā;
432修习想离欲后,便生于无想有情天。
Saññāvirāgaṃ bhāvetvā, asaññīsūpapajjare.
469
469.
434生于净居天者,是为不来者;
Suddhāvāsesu jāyanti, anāgāmikapuggalā;
435修习无色定后,依次生于无色界。
Āruppāni tu bhāvetvā, āruppesu yathākkamaṃ.
470
470.
437如是广大善业,依其境地而得安立;
Evaṃ mahaggataṃ puññaṃ, yathābhūmivavatthitaṃ;
438于结生与转起中,产生相似的果报。
Janeti sadisaṃ pākaṃ, paṭisandhipavattiyaṃ.
471四百七十一
471.
440然而,出世间善业生起之后,随即……
Lokuttarāni puññāni, uppannānantaraṃ pana;
441在证入等至的那一刹那,便会产生相似的果报。
Samāpattikkhaṇe ceva, janenti sadisaṃ phalaṃ.
472四百七十二。
472.
443广大业与无间业,因其自性已全然成熟,
Mahaggatānantariyaṃ, paripakkasabhāvato;
444已超越无间有的、超越了时间的,便不再成熟。
Anantarabhavātītaṃ, kālātītaṃ na paccati.
473
473.
446又因自性微细,所依广大之业微妙故;
Sukhumālasabhāvā ca, sukhumattā mahaggatā;
447当相续为对立之法所染污时,便不成熟。
Santāne na vipaccanti, paṭipakkhehi dūsite.
474
474.
449已得同等修习、大威力具足时,
Samānāsevane laddhe, vijjamāne mahabbale;
450若未获得如是因,神通便不成熟。
Aladdhā tādisaṃ hetuṃ, abhiññā na vipaccati.
475
475.
452已超越自地界者,无上果不会成熟。
Sakaṃ bhūmimatītānaṃ, na vipaccatānuttaraṃ;
453这是依业的安立,从相续的角度加以阐明。
Kammantarassadhiṭṭhānā, santānasseti dīpitaṃ.
476
476.
455如是,三十三种业、三十六种果报已说;
Iti tettiṃsa kammāni, pākā chattiṃsa bhāsitā;
456其余的心生起是唯作,因为其仅依唯作之性而转起。
Cittuppādā kriyā sesā, kriyāmattappavattito.
477四百七十七。
477.
458单就心的生起而言,便有八十九种;
Cittuppādavasenevamekūnanavutīvidhā ;
459依自性而言,有五十三种心与心所被认为存在。
Tepaññāsa sabhāvena, cittacetasikā matā.
478四百七十八
478.
461如是,心、心所与涅槃,此无上之人;
Iti cittaṃ cetasikaṃ, nibbānanti naruttaro;
462具眼者、诸说者中最胜,以三种方式开示了‘名’。
Nāmaṃ tidhā pakāsesi, cakkhumā vadataṃ varo.
479四百七十九
479.
464如是,在开示有限业果的教法中,那些业果智者
Iti kammavipākapaṇḍitā, mitakammavipākasāsane;
465通达利益业果之彼岸者,宣说了四种业果
Hitakammavipākapāragū, catukammavipākamabravuṃ.
480四百八十。
480.
467在此,于胜义事之确定中,以同等与广说,
Yatthāyaṃ paramatthavatthuniyame tulyena bāhulyato,
468对于义与非义的思择,人们陷入迷惑。
Atthānatthavicāraṇaṃ pati jano sammohamāpādito;
469佛陀于菩提树下所说,善逝往天宫后,
Buddho bodhitale yamāha sugato gantvāna devālayaṃ,
470此业果决定之理,于略说中已阐明。
Svāyaṃ kammavipākanicchayanayo saṅkhepato dīpito.
473如是,在名色分别中,名为业的分别
Iti nāmarūpaparicchede kammavibhāgo nāma
474第五品。
Pañcamo paricchedo.