← 文献总目录

3. 第三章

abh06t.nrf29 · 静态文献页 · 278 段 · 打开交互阅读器

13. 第三品
3. Tatiyo paricchedo
2分别与摄集之分别
Bhedasaṅgahavibhāgo
123
123.
2如是,于他们已分别的自性法上,再作摄集;
Evaṃ bhedasabhāvesu, tesveva puna saṅgahaṃ;
3自此之后,我将依自性与事相之差别而作阐述。
Sabhāvatthavisesehi, pavakkhāmi ito paraṃ.
124
124.
5以不共智,导师能善分别诸事理;
Asādhāraṇañāṇehi, satthā vatthuvivecako;
6具眼者将诸法按同类摄集后,开示了法。
Saṅgahetvā sabhāgehi, dhamme dassesi cakkhumā.
125
125.
8就执取邪见的意义而言,从如实自性来说;
Diṭṭhibhinivesaṭṭhena, yathābhūtasabhāvato;
9此即是执取,因为它是唯一的执取,故称‘执取’。
Paramāmasaticcekā, parāmāsoti bhāsitā.
126
126.
11由于烦恼具有不净之性,犹如疮中的脓汁;
Kilesāsucibhāvena, vaṇassāvaraso viya;
12它们不断地染污心相续,故说为‘漏’。
Ālimpantāva santānaṃ, savantīti pakāsitā.
127一百二十七。
127.
14欲贪、有贪、见与无明,这些是漏。
Kāmataṇhā bhavataṇhā, diṭṭhāvijjāti āsavā;
15四种是依‘漏’义而说,三种是就其自性而言。
Cattāro āsavaṭṭhena, tayo dhammā sabhāvato.
128一百二十八。
128.
17这些正是所谓的杀害者,依于门与所缘而流转;
Etevo ghāti vuttāva, dvārālambābhivāhino;
18覆盖并征服之后,将众生带往轮回之中。
Ottharitvā parābhūte, harantā pāṇino bhave.
129
129.
20它们也被称为“轭”,正是这些,令众生系缚于生存。
Yogāti cāhu te eva, pāṇino bhavayantake;
21犹如机械的绑缚,它们与门及所缘紧密相连而被系缚。
Dvārālambābhisambandhā, yantabandhāva yojitā.
130
130.
23犹如蔓藤缠绕大树,它们将相续牢牢执取。
Santānamadhigaṇhantā, māluvāva mahātaruṃ;
24如蛇捕蛙,捕而紧持。
Gaṇhantā daḷhamālambaṃ, maṇḍūkamiva pannago.
131
131.
26欲贪、见取等等,取共有四种。
Kāmataṇhā ca diṭṭhi ca, upādānā catubbidhā;
27见取又可细分为:见取、戒禁取、我语取。
Diṭṭhi diṭṭhisīlabbata-mattavādoti bheditā.
132
132.
29以身结缚身,难脱缠缚者;
Kāyena kāyaṃ ganthentā, duppamuñcānuveṭhino;
30这些名为身结,即渴爱、嗔恚与见。
Kathitā kāyaganthāti, taṇhābyāpādadiṭṭhiyo.
133
133.
32戒禁取,即是见的细分。
Sīlabbataparāmāso, iti diṭṭhi vibheditā;
33执取“此是真实”,如是共有四种。
Idaṃsaccābhiniveso, iti cevaṃ catubbidhā.
134
134.
35障碍出离,为修习之障难;
Nekkhammaṃ palibodhentā, bhāvanāparipanthakā;
36如卵壳般裹覆、障蔽相续。
Santānamaṇḍakosāva, pariyonandhakāti ca.
135
135.
38欲贪、嗔恚、昏沉睡眠与疑,
Kāmacchando ca byāpādo, thinamiddhañca saṃsayo;
39无明与掉举恶作,这些被称为盖。
Avijjuddhaccakukkuccamiti nīvaraṇā matā.
136
136.
41强力执取后,沉入其中而随转;
Āgāḷhaṃ pariyādāya, ogayhanuppavattino;
42据说它们如疾病般紧随相续心流。
Yopparogāva santāna-manusentīti bhāsitā.
137一百三十七。
137.
44欲爱、有爱、嗔恚、慢与见,
Kāmarāgo bhavarāgo, paṭigho mānadiṭṭhiyo;
45疑与无明,如是七法,说为随眠。
Kaṅkhāvijjāti satteva, cha dhammānusayā matā.
138一百三十八。
138.
47以门槛与绳索之缚,喻如诸有轮中的手。
Dvārālambaṇabandhena, pāṇīnaṃ bhavamaṇḍale;
48诸结被称作束缚,犹如捕鸟的罗网。
Saṃyojanāni vuttāni, pāsabandhāva pakkhinaṃ.
139
139.
50欲贪、色贪、无色贪、嗔恚、愚痴与怀疑;
Kāmarūpārūparāgā, paṭigho mohasaṃsayo;
51邪见、戒禁取、慢,连同掉举,于诸有中合为十种。
Diṭṭhi sīlabbataṃ māno, uddhaccena dasā bhave.
140
140.
53又在阿毗达摩中,色贪、无色贪与掉举,
Rūpārūparāguddhaccaṃ, abhidhamme vinā puna;
54摄有贪与悭吝,即成十种。
Bhavarāgissa maccheraṃ, gahetvā dasadhā siyuṃ.
141
141.
56它们染污相续,恼害有情;
Saṃklepayanti santānaṃ, upaghātenti pāṇino;
57与己俱生、与己同垢,故说为烦恼。
Sahajāteklesentīti, kilesāti pakāsitā.
142
142.
59贪、嗔与痴,
Lobho doso ca moho ca,
60见、慢与疑;
Diṭṭhi māno ca saṃsayo;
61昏沉、无惭、无愧
Thināhirikanottappa-
62连同掉举,即成十种。
Muddhaccena siyuṃ dasa.
143
143.
64此处摄为九种,宣说了见与贪。
Navasaṅgahitā ettha, diṭṭhilobhā pakāsitā;
65无明摄为七种,嗔恚摄为五种。
Sattasaṅgahitāvijjā, paṭigho pañcasaṅgaho.
144
144.
67疑摄为四种,慢与掉举各摄为三种;
Catusaṅgahitā kaṅkhā, mānuddhaccā tisaṅgahā;
68惛沉摄为二种,恶作摄为一种。
Dukasaṅgahitaṃ thīnaṃ, kukkuccamekasaṅgahaṃ.
145一百四十五
145.
70无惭与无愧二分,悭吝亦复如是;
Dvidhāhirikanottappa-missāmacchariyaṃ tathā;
71如是,于诸恶法中说为十种。
Iccevaṃ dasadhā vuttā, pāpakesveva saṅgahā.
146一百四十六
146.
73从漏、暴流、轭、取、结缚的角度,
Parāmāsāsavoghā ca, yogupādānaganthato;
74从盖、随眠、结、烦恼的角度。
Nīvāraṇānusayato, saṃyojanakilesato.
147
147.
76唯十四种略说,依其差别则有五十七种;
Cuddaseva tu saṅkhepā, sattapaññāsa bhedato;
77应随顺于法,运用于诸心生起之中。
Yathādhammānusārena, cittuppādesu yojaye.
148
148.
79其次,还有不执取等分别所摄之集;
Tatopare noparāmā-sādibheditasaṅgahā;
80心、心所、色及涅槃,如是阐明。
Cittaṃ cetasikaṃ rūpaṃ, nibbānamiti dīpaye.
149
149.
82如是了知不善法的殊胜摄集后,
Iccākusaladhammānaṃ, ñatvā saṅgahamuttaraṃ;
83当知名为“杂”者,如何随应而说?
Missakā nāma viññeyyā, yathāsambhavato kathaṃ;
150
150.
85贪、嗔与痴,
Lobho doso ca moho ca,
86三种纯粹的不善法;
Ekantākusalā tayo;
87无贪、无嗔、无痴,
Alobhādosāmoho ca,
88同样地,为善与无记。
Kusalābyākatā tathā.
151
151.
90如树之根,为稳固之缘;
Pādapasseva mūlāni, thirabhāvāya paccayā;
91以根本性故,诸法之六因得以阐明。
Mūlabhāvena dhammānaṃ, hetū dhammā cha dīpitā.
152一百五十二。
152.
93寻、伺、喜,以及一境性;
Vitakko ca vicāro ca, pīti cekaggatā tathā;
94悦受、忧受与舍受,这三种称为受。
Somanassaṃ domanassaṃ, upekkhāti ca vedanā.
153一百五十三。
153.
96以近观之义,作为缘而近观;
Āhaccupanijjhāyantā, nijjhānaṭṭhena paccayā;
97导师说:禅那法依五种事而自性存在。
Jhānadhammāti satthāha, pañca vatthusabhāvato.
154一百五十四。
154.
99正见、正思惟、正精进及三种远离;
Sammādiṭṭhi ca saṅkappo, vāyāmo viratittayaṃ;
100正念与正定,及邪见之生起。
Sammāsati samādhī ca, micchādiṭṭhi ca sambhavā.
155一百五十五。
155.
102正与邪皆为出离者,以出离之义为缘;
Sammāmicchā ca nīyantā, niyyānaṭṭhena paccayā;
103道支共说十二种,自性法有九种。
Maggaṅgā dvādasakkhātā, nava dhammā sabhāvato.
156一百五十六。
156.
105令自体相续转起,以食素为第八的受;
Attabhāvaṃ pavattentā, ojaṭṭhamakavedanaṃ;
106依次执取结生名色。
Paṭisandhināmarūpa-māharantā yathākkamaṃ.
157一百五十七。
157.
108抟食、
Kabaḷīkāro āhāro,
109触与思亦如是;
Phasso sañcetanā tathā;
110识,此四种,
Viññāṇamiti cattāro,
111被称为食。
Āhārāti pakāsitā.
158
158.
113于俱生诸法,以根义为缘。
Dhammānaṃ sahajātānaṃ, indriyaṭṭhena paccayā;
114以自在主之义,亦如是令随转。
Attānamissaraṭṭhena, anuvattāpakā tathā.
159
159.
116信、念、慧、精进与一境性;
Saddhā ca sati paññā ca, vīriyekaggatāpi ca;
117受、命根、心,以及八种色根。
Vedanā jīvitaṃ cittaṃ, aṭṭha rūpindriyāni ca.
160
160.
119如何命根唯一,而受则有苦、乐?
Kathaṃ jīvitamekaṃ tu, sukhaṃ dukkhanti vedanā;
120喜、忧、舍,如是区分。
Somanassaṃ domanassaṃ, upekkhāti ca bheditā.
161
161.
122于慧等道之初,有未知当知根;
Paññādimaggenaññāta-ññassāmītindriyaṃ bhave;
123中间是‘已知根’,最后同样是‘具已知根’。
Majjhe aññindriyamante, aññātāvindriyaṃ tathā.
162
162.
125依自性来说,正是这十六种,由根的分类加以区分;
Soḷaseva sabhāvena, indriyaṭṭhavibhāgato;
126所谓的‘根’,应阐明为二十二种。
Indriyānīti vuttāni, bāvīsati vibhāvaye.
163
163.
128相续坚固安住,不为违逆之法所动摇;
Daḷhādhiṭṭhitasantānā , vipakkhehi akampiyā;
129因有强力之本性,故被称作‘力法’。
Balavantasabhāvena, baladhammā pakāsitā.
164
164.
131所说的信、念、惭、愧,以及精进与一境性;
Saddhā sati hirottappaṃ, vīriyekaggatā tathā;
132慧、无惭、无愧,如是合为九种。
Paññāhirikānottappa-miccevaṃ navadhā matā.
165
165.
134以最胜、前导之义,于福与非福的转起中;
Jeṭṭhā pubbaṅgamaṭṭhena, puññāpuññapavattiyaṃ;
135以缘的增上之义,对俱生法如应而作。
Paccayādhippateyyena, sahajānaṃ yathārahaṃ.
166
166.
137四种增上被说,此是从增上的自性而说;
Cattārodhipatī vuttā, ādhippaccasabhāvato;
138即欲、心、精进与观,如此之类。
Chando cittañca vīriyaṃ, vīmaṃsāti ca tādinā.
167
167.
140慧由五种法所摄,而精进与一境性则不在此列;
Pañcasaṅgahitā paññā, vāyāmekaggatā pana;
141心由四法所摄,念则由三法所摄。
Catusaṅgahitā cittaṃ, sati ceva tisaṅgahā.
168
168.
143思惟、受、信,被认为由二法所摄;
Saṅkappo vedanā saddhā, dukasaṅgahitā matā;
144其余诸法各由一法所摄,如是宣说为二十八种。
Ekekasaṅgahā sesā, aṭṭhavīsati bhāsitā;
145如是,杂摄即说为七种分类。
Iccevaṃ sattadhā bhedo, vutto missakasaṅgaho.
169
169.
147因、禅支、道支,及食、根,亦复如是;
Hetujhānaṅgamaggaṅgā, āhārindriyato tathā;
148力、增上亦然,以及福、非福等杂类。
Balādhippatito ceva, puññāpuññādimissatā;
149依自性则有三十六种,依分类则有六十四种。
Chattiṃseva sabhāvena, catusaṭṭhi pabhedato.
170
170.
151如此摄集之后,应进一步分别解说:
Iccevaṃ saṅgahetvāna, vibhāveyya tato paraṃ;
152于心生起的种种分类中,如何随其所应而说?
Cittuppādapabhedesu, yathāsambhavato kathaṃ.
171
171.
154舍随转向之识、领受、推度;
Sitāvajjanaviññāṇaṃ, sampaṭicchanatīraṇā;
155十八种唯是无因,两种痴根唯一因。
Aṭṭhārasāhetukāva, momūhā ekahetukā.
172
172.
157其余的善与智不相应者,则是二因。
Sesā tu kusalā ñāṇaviyuttā ca dvihetukā;
158其余四十七种心生起,为三因。
Cittuppādāpare satta-cattālīsa tihetukā.
173
173.
160五识是中间禅,说为二禅支;
Pañcaviññāṇamajjhānaṃ , dvijhānaṅgikamīritaṃ;
161第四禅与第五禅,计为第三禅。
Catutthapañcamajjhānaṃ, tijhānaṃ tatiyaṃ matā.
174
174.
163四禅中的第二禅,于欲乐中被视为离乐;
Catujhānaṃ tu dutiyaṃ, kāme ca sukhavajjitā;
164五禅中的第一禅,于欲乐中被视为有乐。
Pañcajhānaṃ tu paṭhamaṃ, kāme ca sukhitā matā.
175
175.
166出世间初禅,被认为具足八圣道支;
Paṭhamānuttaraṃ jhānaṃ, aṭṭhamaggaṅgikaṃ mataṃ;
167名为具七道支,即其余之无上禅。
Sattamaggaṅgikaṃ nāma, sesajhānamanuttaraṃ.
176
176.
169世间初禅,及欲界三因心。
Lokiyaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ, tathā kāme tihetukā;
170名为具五道支的心生起,已作明示。
Pañcamaggaṅgikā nāma, cittuppādā pakāsitā.
177
177.
172其余为广大的禅那,与邪见相应;
Sesaṃ mahaggataṃ jhānaṃ, sampayuttā ca diṭṭhiyā;
173与智不相应,被许为具四道支。
Ñāṇena vippayuttā ca, catumaggaṅgikā matā.
178
178.
175与嗔恚、掉举相应,与邪见不相应;
Paṭighuddhaccayuttā ca, vippayuttā ca diṭṭhiyā;
176三支、二支,以及疑惑,已经宣说。
Timaggaṅgaṃ dumaggaṅgaṃ, kaṅkhitaṃ samudīritaṃ.
179
179.
178不存在无因之道,于疑惑中亦无心的安住;
Na hontāhetuke maggā, cittaṭṭhiti ca kaṅkhite;
179决定性已了知,且在世间者中不骄举。
Viditā niyatatā ca, lokiyesu na uddhaṭā.
180
180.
181欲界之中有段食,无想有情则无食。
Kāmesu kabaḷīkāro, anāhāro asaññino;
182于一切心生起处,三种食皆已宣说。
Cittuppādesu sabbattha, āhārattayamīritaṃ.
181
181.
184智者于无上中,应以九种方式分别诸根。
Indriyāni vibhāveyya, navadhānuttare budho;
185对于世间三因心,应以八种方式阐明。
Aṭṭhadhā samudīreyya, lokiyesu tihetuke.
182
182.
187然而,与邪见不相应者,当以智慧阐明为七种。
Sattadhā pana ñāṇena, vippayutte pakāsaye;
188然而,在善(白净)与无记中,疑惑有五种。
Sitavoṭṭhabbanāpuññe, pañcadhā kaṅkhite pana.
183
183.
190其余心识生起时,应以四种、三种的方式演说。
Catudhā tividhā sese, cittuppāde samīraye;
191三因心有七种力,二因心则有六种力。
Tihetukā sattabalā, chabalā tu duhetukā.
184
184.
193不善心有四力,疑心则有三力。
Catubalā akusalā, kaṅkhitaṃ tibalaṃ mataṃ;
194二力之中,修力与盂力当修,其余诸力皆为已灭。
Dvibalaṃ sitavoṭṭhabba-mabalaṃ sesamīritaṃ.
185
185.
196然而,于速行与增上中,凡有任何一种,唯在三因心中;
Javanedhipatīnaṃ tu, yo koceko tihetuke;
197或于二因善心中,慧根不可得。
Dvihetuke vā kusale, vīmaṃsā nopalabbhati.
186
186.
199于世间果报中,
Lokiyesu vipākesu,
200在痴根无因心里;
Mohamūle ahetuke;
201随其生起而转,
Yathāsambhavavuttittā,
202无有增上。
Natthādhipati kocipi.
187
187.
204于身识中,福报成熟时,乐根生起;
Sambhoti kāyaviññāṇe, puññapāke sukhindriyaṃ;
205苦根亦于此处,于恶报成熟时说。
Dukkhindriyampi tattheva, pāpapākamhi bhāsitaṃ.
188
188.
207推度与笑,有十六种与悦相应。
Santīraṇañca hasanaṃ, somanassāni soḷasa;
208从初禅开始的四禅,与悦相应。
Paṭhamādicatujjhānaṃ, somanassayutaṃ bhave.
189
189.
210所说与忧相应之心生起,唯有二种。
Domanassayuttā dveva, cittuppādā pakāsitā;
211然而,其余一切心,于五禅支中皆为舍俱。
Tadaññe pana sabbepi, pañcapaññāsupekkhakā.
190
190.
213以及与受的相应,经如此分别解析后,
Vedanāsampayogañca, vinibbhujjevamaṭṭhadhā;
214依因缘结合等分类,阐明诸心生起。
Hetuyogādibhedehi, cittuppādā pakāsitā.
191
191.
216种种分离与差别,各别以及混合者。
Taṃtaṃviyogabhedañca, paccekamatha missitaṃ;
217依前所说,随应可能之理。
Yathāvuttānusārena, yathāsambhavato naye.
192
192.
219如是结合之后,于心生起中为混合。
Iccevaṃ pana yojetvā, cittuppādesu missakaṃ;
220由此,当知清净与菩提分所摄。
Tato ñeyyā visuddhā ca, bodhipakkhiyasaṅgahā.
193
193.
222于身、受、心、法中,各如其宜,
Kāye ca vedanācitte, dhammesu ca yathārahaṃ;
223不净、苦、无常、无我,善安立。
Asubhaṃ dukkhamanicca-manattāti supaṭṭhitā.
194
194.
225正念各别,依作用与行境而有差别。
Sammāsati paniccekā, kiccagocarabhedato;
226以念处之名,宣说为四。
Satipaṭṭhānanāmena, cattāroti pakāsitā.
195
195.
228为断已生之恶,及令未生之恶不得生起。
Uppannānuppannapāpa-pahānānuppādanāya ca;
229或令未生与已生(之善法)生起、增长。
Anuppannuppannehi vā, nibbattiabhivuddhiyā.
196
196.
231精勤者的精进,依作用与致力而区分;
Padahantassa vāyāmo, kiccābhogavibhāgato;
232以此正勤之名,阐明为四种。
Sammappadhānanāmena, cattāroti pakāsitā.
197
197.
234因为它们是神足的基础,故称神足;
Iddhiyā pādabhūtattā, iddhipādāti bhāsitā;
235谓欲、心、精进、观,如此四种。
Chando cittañca vīriyaṃ, vīmaṃsāti catubbidhā.
198
198.
237信、念、慧、精进、定,此五种;
Pañca saddhā sati paññā, vīriyekaggatā tathā;
238依根义而称根,依力义而称力。
Indriyānindriyaṭṭhena, balaṭṭhena balāni ca.
199
199.
240念、择法、精进、喜,
Sati dhammavicayo ca, tathā vīriyapītiyo;
241轻安、定、舍,因为是觉悟者的支分。
Passaddhekaggatāpekkhā, bujjhantassaṅgabhāvato.
200
200.
243觉支者,即殊胜地阐明七法;
Bojjhaṅgāti visesena, satta dhammā pakāsitā;
244以导向出离之义,道支即正见等八种。
Niyyānaṭṭhena maggaṅgā, sammādiṭṭhādiaṭṭhadhā.
201
201.
246于此,精进、念与慧被宣说为六支所摄;
Chasaṅgahettha vāyāmo, satipaññā samīritā;
247定有名为五支所摄者,以及四支所摄者。
Pañcasaṅgahitā nāma, samādhi catusaṅgaho.
202二百零二。
202.
249信说为二支所摄,其余各各为单支所摄;
Saddhā dusaṅgahā vuttā, sesā ekekasaṅgahā;
250如此,觉支摄有七种。
Iccevaṃ sattadhā bhedo, bodhipakkhiyasaṅgaho.
203第二百零三。
203.
252从念处、正勤、神足,
Satipaṭṭhānasammappadhānato iddhipādato;
253根、力、觉支,及诸道差别,皆已说。
Indriyabalabojjhaṅgā, maggabhedā ca bhāsitā.
204二百零四。
204.
255欲、心与舍,信、轻安、喜;
Chando cittamupekkhā ca, saddhāpassaddhipītiyo;
256正见与正思惟,精进及三种离。
Sammādiṭṭhi ca saṅkappo, vāyāmo viratittayaṃ.
205二百零五。
205.
258正念与正定,已阐明为菩提分。
Sammāsati samādhīti, dīpitā bodhipakkhiyā;
259就法而言有十四种,就分类而言有三十七种。
Cuddasā dhammato honti, sattatiṃsa pabhedato.
206二百零六
206.
261依这些法而觉悟时,通达诸谛;
Yehi dhammehi bujjhanto, saccāni paṭivijjhati;
262无上圆满之法,并非寻与喜。
Samattānuttare honti, na vā saṅkappapītiyo.
207二百零七
207.
264于世间初分中,亦能如理获得;
Pubbabhāgepi labbhanti, lokiyamhi yathārahaṃ;
265在抉择修习之时,于六清净的流转之中。
Nibbedhabhāvanākāle, chabbisuddhipavattiyaṃ.
208二百零八。
208.
267如此,应如理辨别这三种分类。
Iccevaṃ tividhā bhedaṃ, vibhāveyya yathārahaṃ;
268以共相的义理,统摄自性有别、彼此异相之法。
Sabhāvabhedabhinnānaṃ, sabhāgatthehi saṅgahaṃ.
209二百零九。
209.
270此分别与摄集之解脱教法,为善知分别与摄集者所赞叹。
Bhedasaṅgahavidūhi vaṇṇitaṃ, bhedasaṅgahavimuttisāsane;
271为阐明摄集与分别之要义,已开示摄集与分别之最上门。
Bhedasaṅgahanayatthamuttamaṃ, bhedasaṅgahamukhaṃ pakāsitaṃ.
210二百一十。
210.
273于诸法自性分别之慧如是,于法之通达与成就之教法中;
Dhammasabhāvavibhāgabudhevaṃ, dhammadisampatisāsanadhamme;
274心为法之显耀所庄严,便成为法味的同受用者。
Dhammavibhūtivibhūsitacittā, dhammarasāmatabhāgi bhavanti.
277如是,于名色分别中,名为分别与摄集之分析
Iti nāmarūpaparicchede bhedasaṅgahavibhāgo nāma
278第三分别。
Tatiyo paricchedo.