← 文献总目录

2. 第二章

abh06t.nrf28 · 静态文献页 · 180 段 · 打开交互阅读器

1二、第二品
2. Dutiyo paricchedo
2相、味、现起、足处的分别
Lakkhaṇarasupaṭṭhānavibhāgo
67
67.
2‘本性’名为‘相’,‘作用之成就’名为‘味’;
Sabhāvo lakkhaṇaṃ nāma, kiccasampajjanā raso;
3‘所执之相’为‘现起’,‘足处’则是‘近因’。
Gayhākāro upaṭṭhānaṃ, padaṭṭhānaṃ tu paccayo.
68
68.
5所谓“依自性所得”,即是就义理而言的成就;
Attupaladdhisaṅkhātā, sampattā ca panatthato;
6相、味、现起,依世间言说与转向而有分别。
Lakkhaṇarasupaṭṭhānā, vohārābhogabheditā.
69
69.
8是故,于五十三种自性中,我将随宜而作分别;
Tepaññāsasabhāvesu, tasmā bhedaṃ yathārahaṃ;
9以下,我将从相等诸方面,予以解说。
Lakkhaṇādippakārehi, pavakkhāmi ito paraṃ.
70
70.
11所谓“心”,即是思惟,或仅仅是思惟本身;
Cintetīti bhave cittaṃ, cintanamattameva vā;
12又或者,与彼相应者,藉由此(心)而思惟其境,故(心)是所缘。
Sampayuttātha vā tena, cintentīti ca gocaraṃ.
71
71.
14“触”,以“触击”为义,或纯粹即触击本身。
Phusatīti bhave phasso, phusanaṃ vātha kevalaṃ;
15或者,与彼触相应的诸法,因彼触而触击,故说触为所缘境。
Sampayuttātha vā tena, phusantīti ca gocaraṃ.
72
72.
17如是,于作者、于动作、于工具等义,各随其宜。
Evaṃ kattari bhāve ca, karaṇe ca yathārahaṃ;
18在五十三种自性法中,依理而作词释。
Tepaññāsasabhāvesu, saddanibbacanaṃ naye.
73
73.
20心以所缘为意,以了知彼为相;
Ālambaṇamanaṃ cittaṃ, taṃvijānanalakkhaṇaṃ;
21以俱生为增上作用,被称为思惟、分别。
Sahajādhiṭṭhānarasaṃ, cintākappoti gayhati.
74
74.
23所缘和合,
Ālambaṇasamodhāno ,
24触以触为相;
Phasso phusanalakkhaṇo;
25其作用为撞击,
Saṅghaṭṭanaraso tattha,
26称为聚集。
Sannipātoti gayhati.
75
75.
28受以感受为相,以领纳所缘为味;
Vedanālambaṇarasā, sā vedayitalakkhaṇā;
29以领纳境为味,故称为领受。
Gocarānubhavarasā, anubhuttīti gayhati.
76
76.
31想以取相为特征,以认知为性;
Ākāragahaṇaṃ saññā, sā sañjānanalakkhaṇā;
32以生起相为味,谓于标举而被把握。
Nimittuppādanarasā, upalakkhāti gayhati.
77
77.
34思以心之扩展为相,其相为造作(业)之相;
Cetanā cittavipphārā, sāyaṃ byāpāralakkhaṇā;
35其作用为积聚业,即所谓“安排、组织”。
Kammantāyūhanarasā, saṃvidhānanti gayhati.
78
78.
37一境性即不散乱,以执持所缘为相;
Ekaggatā avikkhepo, sāvisāhāralakkhaṇā;
38其作用为摄聚诸心心所,是名“等持”。
Sampiṇḍanarasā cittaṃ, samodhānanti gayhati.
79
79.
40以守护俱生诸法为相;
Yāpanaṃ sahajātāna-manupālanalakkhaṇaṃ;
41命根以维持生命为作用,被视为“寿的系缚”。
Jīvitaṃ jīvanarasaṃ, āyubandhoti gayhati.
80
80.
43作意即引向所缘,以引导俱生诸法为相;
Sāraṇā manasīkāro, samannāhāralakkhaṇo;
44它的作用是连结(心与所缘),被称作“心的趋向”。
Saṃyojanaraso citta-paṭipattīti gayhati.
81
81.
46寻的特相是思量,能安立俱生诸法。
Saṅkappanalakkhaṇo takko, sahajābhiniropano;
47它的作用是撞击所缘,被称作“安止”。
Ālambāhananaraso, sannirujjhoti gayhati.
82
82.
49伺,以持续审察、伺察为相;
Vicāro anusandhāno, anumajjanalakkhaṇo;
50其作用为令心随转,被称作‘随观’。
Cittānuyojanaraso, anupekkhāti gayhati.
83
83.
52胜解即不游移,以善加决断为相;
Adhimokkho asaṃsappo, susanniṭṭhānalakkhaṇo;
53其作用为令坚住不动,即所谓坚固住立。
Niccalāpādanaraso, daḷhavuttīti gayhati.
84
84.
55精进即是努力,以极大勇猛为特相;
Vīriyaṃ pana vāyāmo, mahussāhanalakkhaṇo;
56其作用为令应作之事不沉没,故称支撑。
Kiccāsaṃsīdanaraso, upatthambhoti gayhati.
85
85.
58欲以希求所缘为特相,其相状是想要去做;
Ālambatthikatā chando, kattukāmatalakkhaṇo;
59其作用是寻求所缘,犹如伸手取物。
Ālambaṇesanaraso, hatthādānanti gayhati.
86
86.
61喜以遍满俱生法为特相,其相状是令喜爱;
Sahajātānupharaṇā, sampiyāyanalakkhaṇā;
62喜悦以令心满足为作用,故称为喜。
Sampīnanarasā pīti, pāmojjamiti gayhati.
87
87.
64信是心的净信,特相为显明事物之真实;
Cetosaddahanaṃ saddhā, bhūtokappanalakkhaṇā;
65以趣入利益为作用,故称为胜解。
Hitapakkhandanarasā, adhimuttīti gayhati.
88
88.
67念,于诸法不忘失,特相为持守;
Asammosā sabhāvesu, sati dhāraṇalakkhaṇā;
68其作用令法现前,是名为不放逸。
Dhammāpilāpanarasā, appamādoti gayhati.
89
89.
70惭,厌弃诸恶,特相为羞惭;
Hirī jegucchā pāpesu, sā harāyanalakkhaṇā;
71以轻蔑与退缩为味,此即对恶行的惭。
Hīḷasaṃkocanarasā, pāpalajjāti gayhati.
90
90.
73对恶行的愧,以惊惧怖畏为特相;
Pāpasārajjamottappaṃ, ubbeguttāsalakkhaṇaṃ;
74以怖畏与退缩为味,称为不信任。
Bhayasaṅkocanarasaṃ, avissāsoti gayhati.
91
91.
76无贪即不执著,以不执取为相;
Alobho anabhisaṅgo, apariggahalakkhaṇo;
77以解脱与流畅为味,故称为不沾染。
Muttappavattanaraso, asaṃsaggoti gayhati.
92
92.
79无瞋为心之柔和,以无恼害为相;
Adoso cittasākhalyaṃ, abyāpajjanalakkhaṇo;
80它以温和地转起为味,被称为柔和的状态。
Saṇhappavattanaraso, sommabhāvoti gayhati.
93
93.
82无痴是不迷乱的状态,以通达为特相;
Amoho khalitābhāvo, paṭivijjhanalakkhaṇo;
83它以照亮对象为味,被称为觉了。
Visayobhāsanaraso, paṭibodhoti gayhati.
94
94.
85中舍以平等为相;
Tatramajjhattatopekkhā, samīkaraṇalakkhaṇā;
86其作用为不偏不倚,故称平等。
Apakkhapātanarasā, samavāhoti gayhati.
95
95.
88身轻安与心轻安,以躁动止息为相;
Passaddhi kāyacittānaṃ, darathābhāvalakkhaṇā;
89以不扰动为味,被体认为清凉之态;
Aparipphandanarasā, sītibhāvoti gayhati.
96
96.
91身轻安与心轻安,以无迟钝之相为特相;
Lahutā kāyacittānaṃ, adandhākāralakkhaṇā;
92以不散漫为味,被体认为轻快的运作;
Avitthārarasā sallahukavuttīti gayhati.
97
97.
94身与心的柔软性,以无僵硬为特相;
Mudutā kāyacittānaṃ, kakkhaḷābhāvalakkhaṇā;
95以不违逆作用为味,被视为随顺;
Kiccāvirodhanarasā, anukulyanti gayhati.
98
98.
97两者的适业性,以堪任作用为特相;
Kammaññatā ubhinnampi, alaṃkiccassa lakkhaṇā;
98以趣行圆满为味,将此把握为相应之态;
Pavattisampattirasā, yogabhāvoti gayhati.
99
99.
100同样地,两者之熟练性,以清净相为特征;
Tathā pāguññatā dvinnaṃ, visadākāralakkhaṇā;
101以乐趣行为味,将此把握为自在之态;
Sukhappavattanarasā, seribhāvoti gayhati.
100
100.
103身与心的端正,以无有曲挠为相;
Ujutā kāyacittānaṃ, kuṭilābhāvalakkhaṇā;
104以摧伏曲挠为味,受持为端直之行;
Jimhanimmadanarasā, ujuvuttīti gayhati.
101
101.
106正语是语业的清净,以言语的调伏为相;
Sammāvācā vacīsuddhi, vācāsaṃyamalakkhaṇā;
107邪语是粗劣之味,称为言语的放逸。
Micchāvācoramarasā, vacīvelāti gayhati.
102第百零二条。
102.
109正业是行为的清净,以正当造作为特相;
Sammākammaṃ kriyāsuddhaṃ, sammākaraṇalakkhaṇaṃ;
110邪业味粗劣,被称为行为的放逸。
Micchākammoramarasaṃ, kriyāvelāti gayhati.
103第一百零三条。
103.
112正命是清净的寻求,以不执着的活命为特相;
Sammājīvo visuddheṭṭhi, alliṭṭhājīvalakkhaṇo;
113邪命是下劣之味,即正命之反面。
Micchājīvoramaraso, sammāvuttīti gayhati.
104
104.
115悲以苦难众生为所缘,以拔除痛苦为特相;
Karuṇā dīnasattesu, dukkhāpanayalakkhaṇā;
116其味为希求安乐,是名哀愍。
Sotthitāpatthanarasā, anukampāti gayhati.
105
105.
118喜是对安住于乐者的随喜,以随喜赞叹为相;
Sukhaṭṭhitesu muditā, anumodanalakkhaṇā;
119其味是心的舒展,被称为无违。
Cetovikāsanarasā, avirodhoti gayhati.
106
106.
121心的执取是贪,以不施舍为相;
Cetosārajjanā lobho, apariccāgalakkhaṇo;
122以执取所缘为味,故名“黏着”。
Ālambagijjhanaraso, abhilaggoti gayhati.
107
107.
124瞋是心的损害,以完全毁坏为特征;
Cetobyāpajjanaṃ doso, sampadussanalakkhaṇo;
125以破坏所缘为味,故名“粗暴”。
Ālambaṇaghātaraso, caṇḍikkamiti gayhati.
108
108.
127心的迷暗,即是痴;
Cetosammuyhanaṃ moho,
128它以迷暗为特相;
So sammuyhanalakkhaṇo;
129以覆蔽自性为作用。
Sabhāvacchādanaraso,
130此即是‘盲目状态’。
Andhabhāvoti gayhati.
109一〇九。
109.
132厌离恶行之惭,以厌弃恶行之相为特相;
Pāpājigucchāhirikaṃ, nillajjākāralakkhaṇaṃ;
133以回避恶行为味,称为“远离污秽”。
Pāpopalāpanarasaṃ, malaggāhoti gayhati.
110一百一十
110.
135以无惭、无愧、无惧为相;
Asārajjanamanottappamanuttāsanalakkhaṇaṃ ;
136以趣入恶事为味,即称为厚颜无耻。
Pāpapakkhandanarasaṃ, pāgabbhamiti gayhati.
111
111.
138邪见是坚固的颠倒,以执取为相;
Diṭṭhi daḷhavipallāso, sā parāmāsalakkhaṇā;
139以执著空无为味,即称为邪执。
Tucchābhinivesanarasā, micchāgāhoti gayhati.
112
112.
141执持“我是”之慢者,以高举为相;
‘‘Ahasmī’’ti maññamāno, so samunnatilakkhaṇo;
142以高举旗帜为味,即名为我慢。
Ketusampaggaharaso, ahaṃkāroti gayhati.
113一百一十三。
113.
144对他人的成就生起嫉妒,以不堪忍受为特相;
Parasampattīsu issā, akkhamākāralakkhaṇā;
145其作用是使心萎缩,以“背向(所缘)”而被把握。
Cetovikucanarasā, vimukhattanti gayhati.
114一一四。
114.
147悭吝于所执之物,以隐藏为特相;
Pariggahesu maccheraṃ, sannigūhanalakkhaṇaṃ;
148其作用是不能忍受与他人共有,由此被领会为“悭吝不舍”。
Sāmaññāsahanarasaṃ, vevicchamiti gayhati.
115
115.
150昏沉打击心,它以心的消沉为特相;
Cetopahananaṃ thīnaṃ, taṃ saṃsīdanalakkhaṇaṃ;
151其作用为摧毁精进,应知为‘心的萎缩’。
Ussāhabhañjanarasaṃ, saṃkhittattanti gayhati.
116
116.
153睡眠以令心愚昧为特相,以损害俱生法为作用。
Vighāto sahajātānaṃ, middhaṃ mohanalakkhaṇaṃ;
154其作用为摧毁精勤,应知为‘倦怠’。
Sattisaṃbhañjanarasaṃ, āturattanti gayhati.
117
117.
156掉举是心的散乱,以不寂静为特相;
Uddhaccaṃ cittavikkhepo, avūpasamalakkhaṇaṃ;
157其作用为令心不得安住,以‘心的散乱’而被领会;
Cetonavaṭṭhānarasaṃ, bhantattamiti gayhati.
118
118.
159追悔即是恶作,以事后追悔为特相;
Vippaṭisāro kukkuccamanusocanalakkhaṇaṃ;
160其作用为自我追悔,以‘事后懊恼’被领会。
Attānusocanarasaṃ, pacchātāpoti gayhati.
119
119.
162犹豫不决是疑,以不能确定为特相;
Kaṅkhāyanā vicikicchā, asanniṭṭhānalakkhaṇā;
163其作用为执取种种见解,以‘无安住’被领会。
Anekagāhanarasā, appatiṭṭhāti gayhati.
120
120.
165如此,智者应以特相(相、味、现起)等加以辨别。
Iccevaṃ lakkhaṇādīhi, vibhāveyya vicakkhaṇo;
166于五十三种自性法中,以自性之相为特相。
Tepaññāsasabhāvesu, sabhāvākāralakkhaṇaṃ.
121
121.
168善巧特相之义者,于自相中,
Lakkhaṇatthakusalā salakkhaṇe,
169乃至仅就自相之究竟义亦复如是;
Lakkhaṇatthaparamepi kevalaṃ;
170为令特相易于把握而作宣说,
Lakkhaṇuggahasukhāya vaṇṇayuṃ,
171从特相等(味、现起等)入手,阐明自相。
Lakkhaṇādimukhato salakkhaṇaṃ.
122
122.
173我今依循此义,于此宣说——
Atthaṃ tamevamanugamma mayettha vutta-
174虽义理众多,且以种种方式阐发,
Matthānamatthanayanatthamanekadhāpi;
175愿诸于此论中,依语句之理趣而寻求智慧者,
Pattheyya mettha vacanatthanayehi ñāṇa-
176于诸义中,寻求佛陀教语之义理者。
Matthesu buddhavacanatthanayatthikehi.
179以上是《名色分别》中名为‘相、味、现起的分别’。
Iti nāmarūpaparicchede lakkhaṇarasupaṭṭhānavibhāgo nāma
180第二章。
Dutiyo paricchedo.