← 文献总目录

1. 第一章

abh06t.nrf27 · 静态文献页 · 204 段 · 打开交互阅读器

11. 第一章
1. Paṭhamo paricchedo
2三名分别
Nāmattayavibhāgo
3
3.
2其中,心、心所与涅槃,被归为三种;
Tattha cittaṃ cetasikaṃ, nibbānanti mataṃ tidhā;
3名与色则各为二种,依大种与所造色而分。
Nāmaṃ rūpaṃ tu duvidhaṃ, bhūtopādāyabhedato.
4
4.
5依欲界等地之差别,此中心有四种;
Kāmabhūmādibhedena, tattha cittaṃ catubbidhaṃ;
6与心相应的五十二法,称为心所。
Cetoyuttā dvipaññāsa, dhammā cetasikā matā.
5
5.
8眼识界、耳识界、鼻识界、舌识界、身识界;
Cakkhusotaghānajivhā-kāyaviññāṇadhātuyo;
9领受心,以及两种推度心。
Sampaṭicchanacittañca, tathā santīraṇadvayaṃ.
6
6.
11即喜俱者,及舍俱者。
Somanassasahagataṃ, upekkhāsahitanti ca;
12如是无因心,是八善异熟心。
Iccāhetukacittāni, puññapākāni aṭṭhadhā.
7
7.
14其中,除去喜俱者,推度心亦然。
Somanassayutaṃ tattha, hitvā santīraṇaṃ tathā;
15即七不善异熟心,如是详示之。
Sattākusalapākāni, tānevāti viniddise.
8
8.
17五门转向、意门转向与生笑心;
Pañcadvāramanodvārāvajjanaṃ hasananti ca;
18这些唯作心,三种皆为无因。
Kriyacittamudīritaṃ, tividhampi ahetukaṃ.
9
9.
20如是,有因之心有十八种;
Evaṃ aṭṭhārasavidhaṃ, mānasaṃ hotihetukaṃ;
21依根本分别,不善心计有三种。
Mūlabhedenākusalaṃ, cittaṃ tu tividhaṃ mataṃ.
10
10.
23有喜俱行者,亦有舍俱行者。
Somanassasahagataṃ, upekkhāsahitaṃ tathā;
24依与邪见相应及不相应而作分别。
Diṭṭhigatasampayuttaṃ, vippayuttanti bheditaṃ.
11
11.
26又依无行与有行,如此分为八种;
Asaṅkhāraṃ sasaṅkhāramiti bhinnaṃ panaṭṭhadhā;
27他们阐明,此中以贪为根的不善心。
Lobhamūlaṃ pakāsenti, tatthākusalamānasaṃ.
12
12.
29与忧俱行,与瞋恚相应;
Domanassasahagataṃ, paṭighena samāyutaṃ;
30以瞋为根,分为无行和有行二种。
Dosamūlamasaṅkhāraṃ, sasaṅkhārantipi dvidhā.
13
13.
32与疑俱行,以及与掉举俱行;
Vicikicchāsahagataṃ , uddhaccasahitanti ca;
33痴根也有二种,与舍相应。
Mohamūlañca duvidhaṃ, upekkhāya samāyutaṃ.
14
14.
35如是,应阐明十二种不善心。
Dvādasākusalānevaṃ, cittānīti vibhāvaye;
36舍弃了有因之恶后,从此便是美善之心。
Hitvāhetukapāpāni, sobhanāni tato paraṃ.
15
15.
38与喜俱行,亦与舍俱行;
Somanassasahagataṃ, upekkhāsahitaṃ tathā;
39依二门,分为与智相应、与智不相应;
Dvidhā ñāṇena saṃyuttaṃ, vippayuttanti bheditaṃ.
16
16.
41又分无行、有行,如是各别成八种。
Asaṅkhāraṃ sasaṅkhāramiti bhinnaṃ panaṭṭhadhā;
42有因的欲界善心、果报心与唯作心存在。
Sahetukāmāvacara-puññapākakriyā bhave.
17
17.
44于欲界,果报心有二十三种,善与不善心有二十种;
Kāme tevīsa pākāni, puññāpuññāni vīsati;
45唯作心有十一种,如是总计五十四心。
Ekādasa kriyā ceti, catupaññāsa sabbathā.
18
18.
47与寻、伺、喜、乐、一境性相应;
Takkacārapītisukhekaggatāsahitaṃ pana;
48此是初禅善心,果报心与唯作心亦复如是。
Paṭhamajjhānakusalaṃ, vipākañca kriyā tathā.
19
19.
50第二禅离于寻,第三禅则离于伺;
Dutiyaṃ takkato hīnaṃ, tatiyaṃ tu vicārato;
51第四禅离喜,与舍、一境性相应。
Catutthaṃ pītito hīnaṃ, upekkhekaggatāyutaṃ.
20
20.
53第五禅说为十五种,属色界;
Pañcamaṃ pañcadasadhā, rūpāvacaramīritaṃ;
54然而,第五禅仅为一种色界禅。
Pañcamajjhānamevekamarūpāvacaraṃ pana.
21
21.
56空无边处,同样有福果与唯作。
Ākāsānañcāyatanaṃ, puññapākakriyā tathā;
57识无边处,以及无所有处。
Viññāṇañcāyatanañca, ākiñcaññāyatanakaṃ;
58非想非非想处,有十二种。
Nevasaññānāsaññāyatanaṃ dvādasadhā bhave.
22
22.
60入流道心,以及其果心;
Sotāpattimaggacittaṃ, phalacittaṃ tathāparaṃ;
61斯陀含、阿那含与阿拉汉,共为八种。
Sakadāgāmānāgāmi, arahattanti aṭṭhadhā.
23
23.
63依禅支之组合差别,每一种再各别为五种;
Jhānaṅgayogabhedena, katvekekaṃ tu pañcadhā;
64详细阐述无上心,共有四十种。
Vitthārānuttaraṃ cittaṃ, cattālīsavidhaṃ bhave.
24
24.
66色界心与无上心,为所摄持。
Rūpāvacaracittāni , gayhantānuttarāni ca;
67于初禅等之差别中,无色界心则摄于第五禅。
Paṭhamādijjhānabhede, āruppañcāpi pañcame.
25
25.
69如此,不善心十二种,善心二十一种;
Dvādasākusalānevaṃ, kusalānekavīsati;
70果报心三十六种,唯作心二十种;
Chattiṃseva vipākāni, kriyacittāni vīsati.
26
26.
72或有一百二十一心,乃至八十九心。
Ekavīsasataṃ vātha, ekūnanavutīvidhaṃ;
73心依他们相应而作区分,心所亦复如是。
Cittaṃ taṃsampayogena, bhinnā cetasikā tathā.
27
27.
75触、受、想、思与一境性,
Phasso ca vedanā saññā, cetanekaggatā tathā;
76命根与作意,此七者被认作遍一切心心所。
Jīvitaṃ manasīkāro, sabbasādhāraṇā matā.
28
28.
78寻、伺、胜解、精进、欲、喜;
Takkacārādhimokkhā ca, vīriyaṃ chandapītiyo;
79此六者是杂心所,另有十三同分心所。
Pakiṇṇakā cha akkhātā, terasaññasamānatā.
29
29.
81杂心所并非遍一切识,第二禅等以上则无寻心所。
Pakiṇṇakā na viññāṇe, vitakko dutiyādisu;
82伺于第三禅及以上诸禅中不存,胜解于犹豫中亦无。
Vicāro tatiyādimhi, adhimokkho tu kaṅkhite.
30
30.
84于审察心及意界三心中,精进亦无。
Santīraṇamanodhātuttikesu vīriyaṃ tathā;
85第四禅乐俱心中无喜,于有因、无因及痴心中则无欲。
Catutthasukhite pīti, chandohetumhi momuhe.
31
31.
87六十五、五十五、十一、十六;
Chasaṭṭhi pañcapaññāsa, ekādasa ca soḷasa;
88七十与二十,当知这些心。
Sattati vīsati ceva, tāni cittāni dīpaye.
32
32.
90痴、无惭、无愧、掉举,能生一切恶。
Mohāhirikānottappa-muddhaccaṃ sabbapāpajaṃ;
91嫉、悭与恶作属于嗔类,嗔恚则属于嗔。
Issāmaccherakukkuccadosā tu paṭighe tathā.
33
33.
93贪与见属于贪,无论是否与见相应。
Lobho lobhe tu diṭṭhi ca, diṭṭhiyutte viyuttake;
94慢、惛沉及睡眠,则通于五种有行心。
Māno ca thinamiddhaṃ tu, sasaṅkhāresu pañcasu.
34
34.
96于可疑处生疑,这些即是十四不善心所。
Kaṅkhite vicikicchāti, cuddasākusalānime;
97唯于十二不善心中,决定安立。
Dvādasākusalesveva, niyamena vavatthitā.
35
35.
99信、念、惭、愧、无贪、无嗔、中舍性;
Saddhā sati hirottappaṃ, alobhādosamajjhatā;
100身与心的轻安、轻快性、柔软性,也是如此。
Kāyacittānaṃ passaddhi, lahutā mudutā tathā.
36
36.
102适业性、练达性、正直性,这六对。
Kammaññatā ca pāguññaujutāti yugā cha ca;
103此十九法,彼此不相离。
Ekūnavīsati dhammā, aññamaññāviyogino;
104于五十九种美心中转起。
Ekūnasaṭṭhicittesu, sobhanesu pavattitā.
37
37.
106正语、正业与正命,这些名为离戒。
Sammāvācā ca kammantājīvāti viratī imā;
107在出世间心中,一切离戒恒常与离欲、离净二心所各别俱起。
Lokuttare sadā sabbā, saha kāmasubhe visuṃ.
38
38.
109悲与喜心所各别,于色界心中除第五禅之外;
Karuṇāmuditā nānā, rūpe pañcamavajjite;
110有时于欲界善心及有因的唯作心中生起。
Kadāci kāme kusale, kriyacitte sahetuke.
39
39.
112于三因心中,慧心所一切处皆可得。
Tihetukesu cittesu, paññā sabbattha labbhati;
113此信等诸法,即二十五种美心所。
Ete saddhādayo dhammā, pañcavīsati sobhanā.
40
40.
115嫉、悭、恶作、离,与悲等诸心所;
Issāmaccherakukkuccaviratīkaruṇādayo;
116个别、有时,慢亦复然,昏沉与睡眠俱起。
Nānā kadāci māno ca, thinamiddhaṃ tathā saha.
41
41.
118七种遍一切心心所于一切处生起,六种法则各随其宜。
Satta sabbattha jāyanti, cha tu dhammā yathārahaṃ;
119十四不善心所唯在不善心中,二十五美心所唯在美心中。
Cuddasākusalesveva, sobhanesveva sobhanā.
42
42.
121如是将五十二法摄入心所中。
Dvepaññāsa paniccevaṃ, dhamme saṅgayha mānase;
122对于可得之法,贤智者应当一一辨别,乃至逐一辨识。
Labbhamāne vibhāveyya, paccekampi vicakkhaṇo.
43
43.
124诸净善心法彼此同等,于初禅中则无离戒;
Sobhanaññasamānā ca, paṭhame viratī vinā;
125于第二禅等有寻,于第三禅等有伺。
Dutiyādīsu takkañca, vicāraṃ tatiyādisu.
44
44.
127于第四禅等有喜,于第五禅有悲等;
Catutthādīsu pītiñca, karuṇādiñca pañcame;
128舍弃之后,不令分离,总括为五类。
Hitvā neva viyojeyya, saṅkhipitvāna pañcadhā.
45
45.
130依次为三十五、三十四与三十三。
Pañcatiṃsa catuttiṃsa, tettiṃsa ca yathākkamaṃ;
131同样,三十二与三十(心所)在广大(心)中生起。
Dvattiṃsa tiṃsa evātha, jāyantīti mahaggate.
46
46.
133摄受一切远离,弃舍悲等;
Gahetvā viratī sabbā, hitvāna karuṇādayo;
134于初(禅)及第二等中,亦无寻等。
Paṭhame dutiyādimhi, vitakkādiṃ vinā tathā.
47
47.
136如是可归纳为五类,依次有三十六种;
Pañcadhāva gaṇeyyevaṃ, chattiṃsā ca yathākkamaṃ;
137三十五、三十四、三十三,以及二种超越;
Pañcatiṃsa catuttiṃsa, tettiṃsadvayamuttare.
48
48.
139诸净法与同类法,于欲界善心及唯作心中;
Sobhanaññasamānā ca, kāmesu kusale kriye;
140于果中舍离诸远离,即远离、悲悯等。
Hitvā viratiyo pāke, viratīkaruṇādayo.
49
49.
142喜若与智相应,若与智不相应则无智;
Ñāṇayutte somanasse, viyutte ñāṇavajjitā;
143舍心所中则无喜,若不与智相应,则二者俱无。
Upekkhake pītihīnā, vippayutte dvayaṃ vinā.
50
50.
145如是,于四种、三种之中,应作两两分别。
Catudhā tividhesvevaṃ, vigaṇeyya dvayaṃ dvayaṃ;
146有说:悲等并非与舍俱行。
Na santupekkhāsahite, karuṇādīti kecana.
51
51.
148三十八、三十七之二类、三十六,于净美中。
Aṭṭhatiṃsa sattatiṃsadvayaṃ chattiṃsakaṃ subhe;
149三十五心、三十四之二心、三十三心,于业中。
Pañcatiṃsa catuttiṃsadvayaṃ tettiṃsakaṃ kriye.
52
52.
151三十三心于果中,三十二之二心、三十一心于有中;
Tettiṃsa pāke dvattiṃsadvayekatiṃsakaṃ bhave;
152于有因的欲界福果与福业心中。
Sahetukāmāvacarapuññapākakriyāmane.
53
53.
154痴等相同者,于第一心中与贪、见俱起;
Mohādayo samānā ca, paṭhame lobhadiṭṭhiyā;
155于第三心中与贪、慢俱,生起十九种。
Tatiye lobhamānena, jāyantekūnavīsati.
54
54.
157无喜的十八种,于第五、第七心中亦如是;
Aṭṭhārasa pītihīnā, pañcame sattame tathā;
158第九类心与嗔、恶作、悭相应,有二十种。
Navame dosakukkuccamaccharissāhi vīsati.
55
55.
160于初等心中所说者,在第二等心中亦生起。
Paṭhamādīsu vuttāva, dutiyādīsu jāyare;
161与昏沉睡眠俱起者,依次为二十一、二十、二十二。
Thinamiddhenekavīsa, vīsa dvevīsatikkamā.
56
56.
163于掉举中,离欲与喜;于疑中,离胜解。
Chandapītiṃ vinuddhacce, kaṅkhite nicchayaṃ vinā;
164唯于第十五心中,于疑、于不净中,应分别了知。
Pañcadaseva kaṅkhāya, asubhesu vibhāvaye.
57
57.
166于舍中,无欲者同然;唯于第十二与第十一心。
Site samānā nicchandā, dvādasekādaseva tu;
167于确定中舍喜,于速行中舍精进,于推度中舍乐。
Pītiṃ hitvāna voṭṭhabbe, vīriyaṃ sukhatīraṇe.
58
58.
169意界舍离二种,于舍推度中则有十种;
Dvayaṃ hitvā manodhātu, upekkhātīraṇe dasa;
170七种唯是共通,生起于五识之中。
Satta sādhāraṇā eva, pañcaviññāṇasambhavā.
59
59.
172如是,心生起者
Iti cetasi sambhūtā,
173五十二种,各如其宜
Dvepaññāsa yathārahaṃ;
174应知的心所法
Ñeyyā cetasikā dhammā,
175依心之差别而现差异者。
Cetobhedappabhedino.
60
60.
177空、无相,以及无愿;
Suññatañcānimittañca, tathāpaṇihitanti ca;
178智者称此具三种行相之涅槃为不死。
Tividhākāramīrenti, nibbānamamataṃ budhā.
61
61.
180随彼所缘而转起,彼中即有无上心;
Yaṃ ārabbha pavattantaṃ, tatthānuttaramānasaṃ;
181依所缘而得空等解脱之名。
Suññatādivimokkhoti, nāmamālambato labhe.
62
62.
183有余涅槃界,以及另一种;
Sopādisesanibbānadhātu ceva tathāparā;
184无余涅槃界,依教说,有二种。
Anupādisesā cāti, duvidhā pariyāyato.
63
63.
186此即出离诸林,具足极寂静相;
Tadetaṃ vānanikkhantamaccantaṃ santilakkhaṇaṃ;
187以安稳之性,摄为安息之味。
Assāsakaraṇarasaṃ, khemabhāvena gayhati.
64
64.
189称为“彼”者,即是涅槃;礼敬之故,而有其后诸名。
Taṃ nāmetīti nibbānaṃ, namantīti tatopare;
190如是,名有五十三;一切总为五十四。
Tepaññāsāti nāmāni, catupaññāsa sabbathā.
65
65.
192此即心与心所相应之理。
Cittacetasikayojanānayaṃ,
193这最上心已然阐明;
Cittamuttamamidaṃ pakāsitaṃ;
194善哉,智者善安住于心,
Sādhu cetasi nidhāya paṇḍitā,
195善哉,他们成为持教者。
Sādhu sāsanadharā bhavanti te.
66
66.
197已通达佛陀所转起的觉智
Buddhappavattamavagāhitabodhiñāṇa-
198已通达一切法的阿毗达摩
Miccābhidhammamavagāhitasabbadhammaṃ ;
199深入之后,他完全了知名聚诸蕴
Ogayha nāmagatarāsimasesayitvā,
200恭敬摄集,于此融汇。
Saṅgayha sabbamidha yojitamādarena.
203如是,于名色分别中,名三种分别
Iti nāmarūpaparicchede nāmattayavibhāgo nāma
204第一章。
Paṭhamo paricchedo.