← 文献总目录

22. 第二十二章

abh06t.nrf22 · 静态文献页 · 186 段 · 打开交互阅读器

1第二十二品
22. Bāvīsatimo paricchedo
2智见清净之解释
Ñāṇadassanavisuddhiniddeso
1319
1319.
2然而,此后于比丘,种姓心便生起;
Ito paraṃ tu bhikkhussa, hoti gotrabhumānasaṃ;
3然而,那种姓心是所转向之缘,故非道心。
Āvajjaniyaṭhānattā, maggacittassa taṃ pana.
1320
1320.
5它并非行道智见,同样地,……
Na cappaṭipadāñāṇa-dassanaṃ vā tatheva ca;
6绝不执取智见清净。
Ñāṇadassanasuddhiṃ vā, bhajate na kudācanaṃ.
1321一三二一。
1321.
8此(种姓心)处于两者之间,不计为道或果。
Ubhinnamantarā etaṃ, abbohārikameva taṃ;
9因落入观智之流,故得名为观。
Vipassanāya sotasmiṃ, patitattā vipassanā.
1322一三二二。
1322.
11摧伏凡夫种姓之后,它便生起;
Pothujjanikagottaṃ vā, abhibhuyya pavattito;
12种姓称为涅槃,由此而成为种姓者。
Gottaṃ vuccati nibbānaṃ, tato bhavati gotrabhu.
1323
1323.
14四道之智,即是智见清净;
Ñāṇaṃ catūsu maggesu, ñāṇadassanasuddhikaṃ;
15为成就彼第一道,于此有五种欲求。
Tattha taṃ paṭhamaṃ maggaṃ, sampādetuṃ panicchatā.
1324
1324.
17比丘除此,更无余所应作;
Aññaṃ kiñcipi kātabbaṃ, bhikkhunā tena natthi taṃ;
18因凡所应作,彼悉已成办。
Yañhi tena ca kātabbaṃ, siyā taṃ katameva tu.
1325一三二五
1325.
20随顺智的终点,正是锐利、猛利的观智;
Anulomāvasānañhi, sūraṃ tikkhaṃ vipassanaṃ;
21当瑜伽行者生起这一切时,确实已完成了。
Uppādentena taṃ sabbaṃ, katameva ca yoginā.
1326一三二六。
1326.
23随顺智的尽头,便为无相。
Tassānulomañāṇassa, ante tu animittakaṃ;
24离行、灭尽,即是涅槃、不死之境。
Visaṅkhāraṃ nirodhañca, nibbānaṃ amataṃ padaṃ.
1327一三二七。
1327.
26当它以涅槃为所缘而行境时;
Gocaraṃ kurumānaṃ taṃ, nibbānārammaṇe pana;
27既是初次转向,也是初次受用。
Paṭhamāvajjanañceva, paṭhamābhogatāpi ca.
1328一三二八。
1328.
29然而,以道的无间等六种缘,
Maggassānantarādīhi, paccayehi panacchahi;
30由此,成立它的缘性。
Tassa paccayabhāvañca, sādhayantaṃ tato pana.
1329一三二九。
1329.
32因为那观已达顶点,以此为其顶;
Vipassanāya muddhañhi, sikhāpattāya tāya taṃ;
33其种姓心以无转为所缘而生起。
Uppajjati anāvattaṃ-rammaṇaṃ tassa gotrabhu.
1330一三三〇。
1330.
35仅以一次转向,即在同一路心;
Ekenāvajjaneneva, ekissāyeva vīthiyā;
36而随顺心与种姓心的所缘各不相同。
Nānārammaṇatā cānu-lomagotrabhucetasaṃ.
1331一三三一。
1331.
38安住于转向处时,彼亦非转向;
Ṭhatvā āvajjanaṭṭhāne, tamanāvajjanampi ca;
39于道,则犹如授予彼想后而灭尽。
Maggassa pana taṃ saññaṃ, datvā viya nirujjhati.
1332一三三二。
1332.
41道亦不舍离其所授予,而紧握之;
Maggopi tena taṃ dinnaṃ, amuñcitvāva sañhitaṃ;
42紧随此智,即于其后生起。
Taṃ ñāṇamanubandhanto, jāyate tadanantaraṃ.
1333
1333.
44而此道确是从未被洞彻过的;
Kadācipi anibbiddhapubbaṃ maggo panesa hi;
45生起时,犹如摧毁贪、嗔、痴。
Lobhaṃ dosañca mohañca, viddhaṃsantova jāyati.
1334
1334.
47此道不只是摧毁嗔恚,
Na kevalamayaṃ maggo, dosanāsanameva ca;
48而且,也关闭了恶趣之门。
Karoti atha khopāyadvārānipi pidheti ca.
1335
1335.
50无始轮回流转的苦海;
Anāmataggasaṃsāravaṭṭadukkhamahodadhiṃ;
51令此无边极怖的(苦海)亦彻底干涸。
Apāramatighorañca, soseti ca asesato.
1336
1336.
53当他生起时,便弃舍八支邪道;
Micchāmaggaṃ panaṭṭhaṅgaṃ, jāyamāno ca ujjhati;
54一切怨仇与怖畏,于此常得寂灭。
Sabbaverabhayānettha, niccaṃ vūpasameti ca.
1337
1337.
56而其所引导的,正是成就佛亲生子之性,亦即导入圣流;
Buddhassorasaputtattaṃ, upaneti nayaṃ pana;
57瑜伽行者则能引发众多利益。
Ānisaṃse anekepi, pavattayati yogino.
1338
1338.
59施者所获的种种利益,以及由此心……
Dāyakenānisaṃsānaṃ, anekesamanena ca;
60与初道相应,称为智,即是智见。
Ādimaggena saṃyuttaṃ, ñāṇanti ñāṇadassanaṃ.
63初道智。
Paṭhamamaggañāṇaṃ.
1339
1339.
62就在那道心之后,其异熟果——两个或三个果心——便生起;
Tassevānantaraṃ tassa, vipākā dvepi tīṇi vā;
63果心即此生起,此后便不再生起。
Phalacittāni jāyante, na jāyante tato paraṃ.
1340
1340.
65然而,有些人说果心为一个、两个、三个或四个;
Keci ekañca dve tīṇi, cattārīti vadanti tu;
66但这不应被采纳,他们是不知而说。
Na panetaṃ gahetabbaṃ, ajānitvā vadanti te.
1341
1341.
68单一心的习行并不存在,因此有两种随顺心;
Ekassāsevanaṃ natthi, tasmā dve anulomakā;
69以它们获得习行之后,第三种心是种姓心;
Tehi āsevanaṃ laddhā, tatiyaṃ hoti gotrabhu.
1342
1342.
71第四种心则是道心。
Catutthaṃ maggacittaṃ tu,
72因此有三种果报。
Tasmā tīṇi phalāni hi;
73随顺有三。
Anulomā tayo honti,
74第四是种姓。
Catutthaṃ hoti gotrabhu.
1343
1343.
76第五为道心,此后有二果心;
Pañcamaṃ maggacittañca, phalāni dve tato pana;
77最多七个心识刹那,唯是一转向路。
Sattacittaparamāva, ekāvajjanavīthi hi.
1344
1344.
79仅至此量,即被称为须陀洹;
Ettāvatā paneso hi, sotāpannoti vuccati;
80果心灭尽之际,当有超出有分。
Phalassa pariyosāne, bhavaṅgottaraṇaṃ siyā.
1345一三四五。
1345.
82由此截断有分,为作道之省察;
Tato bhavaṅgaṃ chinditvā, maggapekkhanahetukaṃ;
83意门转向心生起。
Uppajjati manodvāre, āvajjanamano pana.
1346一三四六。
1346.
85当它灭尽时,即称为对道的省察。
Tasmiṃ niruddhe maggassa, paccavekkhaṇasaññitā;
86因为速行心确实依次生起,共七次。
Javanāni hi jāyante, satteva paṭipāṭiyā.
1347一三四七。
1347.
88在观察果报等诸法时,也应了知此理相同;
Eseva ca nayo ñeyyo, phalādīnampi pekkhane;
89有十九种省察智。
Paccavekkhaṇañāṇāni, bhavantekūnavīsati.
1348一三四八。
1348.
91道、果、已断的烦恼与剩余的烦恼,
Maggo phalaṃ pahīnā ca, kilesā avasiṭṭhakā;
92以及涅槃,此五种即是省察的所缘。
Nibbānañceti pañcete, paccavekkhaṇabhūmiyo.
1349一三四九。
1349.
94如是,那位智者省察之后,为证得第二地。
Evaṃ so paccavekkhitvā, sotāpannopapattiyā;
95智者为了第二地而着手修习。
Yogamārabhate dhīro, dutiyāya ca bhūmiyā.
1350一三五零
1350.
97再者,那称为五蕴的,即是行蕴。
Khandhapañcakasaṅkhātaṃ, taṃ saṅkhāragataṃ puna;
98以智慧遍净“无常、苦、无我”。
Aniccaṃ dukkhamanattāti, ñāṇena parimajjati.
1351
1351.
100由此,他便立即投入观智之流;
Tato vipassanāvīthi-mogāhati ca tāvade;
101对于如此行道者,依前文所说之理。
Tassevaṃ paṭipannassa, heṭṭhā vuttanayena tu.
1352
1352.
103因此,在行舍智的末尾也是如此。
Tato saṅkhārupekkhāya, avasāne tatheva ca;
104在一次转向的刹那,种姓心之后无间生起。
Ekāvajjanavārasmiṃ, gotrabhussa anantaraṃ.
1353
1353.
106令嗔恚与欲贪转薄弱。
Byāpādakāmarāgānaṃ, tanubhāvaṃ tu sādhayaṃ;
107此即斯陀含道,是第二道所生。
Sakadāgāmimaggoyaṃ, jāyate dutiyo pana.
111第二道智。
Dutiyamaggañāṇaṃ.
1354
1354.
109此智亦依前文所说之理;
Imassāpi ca ñāṇassa, heṭṭhā vuttanayenidha;
110其果心,智者应知,有二种或三种。
Phalacittāni ñeyyāni, viññunā dvepi tīṇi vā.
1355
1355.
112至此,此人即名为斯陀含;
Ettāvatā paneso hi, sakadāgāmi nāmayaṃ;
113唯一次来此世间,便作苦之终结。
Sakideva imaṃ lokaṃ, āgantvāntakaro bhave.
1356
1356.
115如前所述方式,作五种观察;
Heṭṭhā vuttanayeneva, pañcadhā paccavekkhaṇaṃ;
116他如此省察之后,便为证得斯陀含果。
Evaṃ so paccavekkhitvā, sakadāgāmipattiyā.
1357
1357.
118智者为了第三地,而修习瑜伽。
Yogamārabhate dhīro, tatiyāya ca bhūmiyā;
119智者为了断除嗔恚与欲贪。
Byāpādakāmarāgānaṃ, pahānāya ca paṇḍito.
1358
1358.
121那被称作五蕴的,正是行蕴。
Khandhapañcakasaṅkhātaṃ, taṃ saṅkhāragataṃ pana;
122以智研磨,观照其为无常、苦、无我。
Aniccaṃ dukkhamanattāti, ñāṇena parimajjati.
1359
1359.
124于是,他即刻进入观智之路。
Tato vipassanāvīthi-mogāhati ca tāvade;
125如是行道者,即如前文所述。
Tassevaṃ paṭipannassa, heṭṭhā vuttanayena tu.
1360
1360.
127由此,于行舍智之末,亦复如是;
Tato saṅkhārupekkhāya, avasāne tatheva ca;
128于一转向心路中,种姓心后无间而生。
Ekāvajjanavīthimhi, gotrabhussa anantaraṃ.
1361一三六一
1361.
130成就了嗔恚与欲贪的根本断除;
Byāpādakāmarāgānaṃ, mūlaghātaṃ tu sādhayaṃ;
131而这不还道,生起为第三种。
Tassānāgāmimaggoyaṃ, jāyate tatiyo pana.
136第三道智。
Tatiyamaggañāṇaṃ.
1362一三六二。
1362.
133对于此智,依前文所述之理,此处当知。
Imassāpi ca ñāṇassa, heṭṭhā vuttanayenidha;
134有分别智者,当知果心生起之情形。
Pavatti phalacittānaṃ, veditabbā vibhāvinā.
1363
1363.
136至此,此亦名为不还者。
Ettāvatā panesopi, hotināgāmi nāmayaṃ;
137即于彼处般涅槃,以有不退转之自性故。
Tattheva parinibbāyī, anāvattisabhāvato.
1364
1364.
139依前文所述之理,五种省察亦然。
Heṭṭhā vuttanayeneva, pañcadhā paccavekkhaṇaṃ;
140他如此省察之后,即为不还圣声闻。
Evaṃ so paccavekkhitvā, anāgāmiriyasāvako.
1365一三六五
1365.
142坚定者为证得第四地,精勤修习瑜伽;
Yogamārabhate dhīro, catutthāya ca bhūmiyā;
143智者为了断除无色贪等。
Pattiyārūparāgādi-pahānāya ca paṇḍito.
1366一三六六。
1366.
145同样地,诸行蕴以无常等相而转起;
Tatheva saṅkhāragataṃ, aniccādivasena so;
146智如是转起,同样以此智遍净诸行。
Parivattati ñāṇena, tatheva parimajjati.
1367
1367.
148那时,他便立即进入观道;
Tato vipassanāvīthi-mogāhati ca tāvade;
149如是行道者,则依前文所说之理。
Tassevaṃ paṭipannassa, heṭṭhā vuttanayena tu.
1368
1368.
151由此,行舍尽时,亦复如是;
Tato saṅkhārupekkhāya, avasāne tatheva ca;
152在一转向(ekāvajjana)之刹那,紧接种姓(gotrabhu)之后。
Ekāvajjanavārasmiṃ, gotrabhussa anantaraṃ.
1369一三六九。
1369.
154此即他的阿拉汉道,
Tassārahattamaggoyaṃ,
155从此之后,便生起(果);
Jāyate tu tato paraṃ;
156为摧毁色贪等烦恼,
Rūparāgādidosānaṃ,
157而此道智,旨在摧破烦恼。
Viddhaṃsāya karo pana.
163第四道智。
Catutthamaggañāṇaṃ.
1370
1370.
159于此,此智亦当如前文所述之理了知;
Imassāpi ca ñāṇassa, heṭṭhā vuttanayenidha;
160果心的转起,智者应当了知。
Pavatti phalacittānaṃ, veditabbā vibhāvinā.
1371
1371.
162然而,仅此,
Ettāvatā paneso hi,
163即是名为阿拉汉的第八位圣者。
Arahā nāma aṭṭhamo;
164他是圣者。
Ariyo puggalo hoti,
165此是大漏尽者。
Mahākhīṇāsavo ayaṃ.
1372
1372.
167已得己利者,
Anuppattasadattho ca,
168灭尽诸结的牟尼;
Khīṇasaṃyojano muni;
169于诸天世间,
Sadevakassa lokassa,
170是无上应供者。
Dakkhiṇeyyo anuttaro.
1373
1373.
172至此,四种智见清净,
Ettāvatā catassopi, ñāṇadassanasuddhiyo;
173为饶益比丘,故略说示之。
Hitatthāya ca bhikkhūnaṃ, saṅkhepeneva dassitā.
1374
1374.
175然应依正信而善修习,
Saddhena sammā pana bhāvanīyā,
176亦依圣慧而修习焉。
Ariyāya paññāya ca bhāvanāya;
177希求清净、具足苦行的人,
Visuddhikāmena tapodhanena,
178志在灭尽‘有’的智者。
Bhavakkhayaṃ patthayatā budhena.
185如是,于《阿毗达摩入门》中,名为「智见清净之解说」
Iti abhidhammāvatāre ñāṇadassanavisuddhiniddeso nāma
186第二十二品。
Bāvīsatimo paricchedo.