19. 第十九章
1第十九章
19. Ekūnavīsatimo paricchedo
2度疑清净之解说
Kaṅkhāvitaraṇavisuddhiniddeso
1227一二二七。
1227.
2了知此名色的因缘条件后,
Etassa nāmarūpassa, jānitvā hetupaccaye;
3断除三世的疑惑后,安住于清净。
Kaṅkhā tīsu panaddhāsu, vitaritvā ṭhitaṃ pana.
1228一二二八。
1228.
5此名为度疑之智,已广为宣说;
Kaṅkhāvitaraṇaṃ nāma, ñāṇaṃ taṃ samudīritaṃ;
6欲成就此智、希求利益之比丘。
Taṃ sampādetukāmena, atthakāmena bhikkhunā.
1229一二二九。
1229.
8名色以何为因?以何为缘而生?
Nāmarūpassa ko hetu, konu vā paccayo bhave;
9如此作意后,即先就此色身。
Āvajjitvā tamiccevaṃ, rūpakāyassa tāvade.
1230一二三〇
1230.
11头发、体毛、指甲、牙齿、皮肤、肌肉与筋腱,
Kesā lomā nakhā dantā, taco maṃsaṃ nahāru ca;
12骨、骨髓与肾脏,心脏以及肝脏。
Aṭṭhimiñjañca vakkañca, hadayaṃ yakanampi ca.
12311231.
1231.
14如是,这些三十二身分之因缘,
Iccevamādibāttiṃsa-koṭṭhāsapaccayassa hi;
15他以心如是把握身之因与缘。
Pariggaṇhati kāyassa, manasā hetupaccaye.
1232一二三二。
1232.
17无明、爱、取、业,这四种因;
Avijjā taṇhupādānaṃ, kammaṃ hetu catubbidho;
18此色身以食为缘,为智者所认可。
Etassa rūpakāyassa, āhāro paccayo mato.
1233一二三三。
1233.
20能生者名为因,
Janako hetu akkhāto,
21护持者即是缘;
Paccayo anupālako;
22种子对于因所生之芽而言,
Hetvaṅkurassa bījaṃ tu,
23缘即如地、水等。
Paccayā pathavādayo.
1234一、二、三、四。
1234.
25如是此五法,已达因缘性;
Itime pañca dhammā hi, hetupaccayataṃ gatā;
26其中,无明等三者如同母亲,为亲依止缘。
Avijjādayo tayo tattha, mātāva upanissayā.
1235一二三五。
1235.
28能生之业则如子之父。
Janakaṃ pana kammaṃ tu, puttassa hi pitā viya;
29犹如乳母是幼童的扶持者,食物亦是身体的维系者。
Dhātī viya kumārassa, āhāro dhārako bhave.
1236一二三六。
1236.
31如此,把握色身之缘后,
Iccevaṃ rūpakāyassa, so paccayapariggahaṃ;
32又再以“眼与色及光明,”
Katvā punapi ‘‘cakkhuñca, rūpamālokameva ca.
1237
1237.
34“缘彼而生眼识”等之理,
Paṭicca cakkhuviññāṇaṃ, hoti’’iccevamādinā;
35把握名身之缘。
Nayena nāmakāyassa, paccayaṃ parigaṇhati.
1238
1238.
37他如此观察名色的生起,便了知其因缘。
So evaṃ nāmarūpassa, vuttiṃ disvāna paccayā;
38正如现在这样,过去也是如此。
Yathā etarahidaṃ tu, atītepi tathevidaṃ.
1239一二三九。
1239.
40因缘于过去如是流转,未来亦复如是;
Paccayā ca pavattittha, tathevānāgatepi ca;
41他观察此流转于三世皆是如此。
Pavattissati addhāsu, tīsvevaṃ anupassati.
1240一二四〇
1240.
43如是观察者,于过去际亦生五种疑惑。
Tassevaṃ passato yā sā, pubbante pañcadhā tathā;
44于未来际亦生五种疑惑,如所广说。
Aparante siyā kaṅkhā, pañcadhā samudīritā.
1241一二四一。
1241.
46于现在际,亦说为六类。
Paccuppannepi addhāne, chabbidhā parikittitā;
47瑜伽行者的一切疑惑,悉皆无余断除。
Sabbā cānavasesāva, yogino sā pahiyyati.
1242一二四二
1242.
49“一”者,亦指依业报之力而成为智者;
Eko kammavipākānaṃ, vasenāpi ca paṇḍito;
50他把握了这名色的缘。
Etassa nāmarūpassa, paccayaṃ parigaṇhati.
1243此为编号一二四三。
1243.
52业有四种:即现法受业;
Kammaṃ catubbidhaṃ diṭṭha-dhammavedaniyaṃ tathā;
53以及顺次生受业、后后受业、无效业。
Upapajjāparāpariyā-hosikammavasā pana.
54在一个速行心路过程的七个心识中,无论善或不善,第一个速行思心所,名为现法受业。它就在此同一自体中产生果报;若不能如此产生果报,则依“业报未曾生起、将不生起、实无所有”这三者,成为无效业。第七个速行思心所,能令义成就,名为顺次生受业。它在紧接着的下一自体中产生果报;若不能如此产生,也依上述方式成为无效业。位于两者之间的五个速行思心所,名为后后受业。它在未来获得机缘时产生果报;只要轮回流转还在持续,就不会成为无效业。
Tattha ekajavanavīthiyaṃ sattasu cittesu kusalā vā akusalā vā paṭhamajavanacetanā diṭṭhadhammavedanīyakammaṃ nāma. Taṃ imasmiṃyeva attabhāve vipākaṃ deti, tathā asakkontaṃ pana ‘‘ahosikammaṃ nāhosi kammavipāko, na bhavissati kammavipāko, natthi kammavipāko’’ti imassa tikassa vasena ahosikammaṃ nāma hoti. Atthasādhikā pana sattamajavanacetanā upapajjavedanīyakammaṃ nāma. Tamanantare attabhāve vipākaṃ deti, tathā asakkontaṃ vuttanayena ahosikammaṃ nāma hoti. Ubhinnamantare pañcajavanacetanā aparāpariyavedanīyakammaṃ nāma. Tamanāgate yadā okāsaṃ labhati, tadā vipākaṃ deti, sati saṃsārappavattiyā ahosikammaṃ nāma na hoti.
1244一二四四
1244.
56复有四种业:重业、惯行业、
Aparaṃ catubbidhaṃ kammaṃ, garukaṃ bahulampi ca;
57近死业与已作业,如是说名为业。
Āsannañca kaṭattā ca, kammanti samudīritaṃ.
1245一二四五
1245.
59另有四种业:令生业、支持业、
Aññaṃ catubbidhaṃ kammaṃ, janakaṃ upathambhakaṃ;
60以及妨害业和毁坏业。
Tathūpapīḷakaṃ kamma-mupaghātakameva ca.
61其中,令生业是指善或不善的业,在结生时与生命期间,产生色与非色的异熟蕴。支持业则不能产生异熟,它只是对其他业所引生的结生异熟中生起的乐与苦加以支撑,令其长久延续。毁坏业则压迫、损害其他业所引生的结生异熟中生起的乐与苦,不令其长久延续。破坏业自身虽是善或不善,却能摧破其他羸弱之业,阻断其异熟,并为自己的异熟创造机会。当业如此创造了机会,该异熟即称为已生起。如此,将这十二种业摄归业轮之后,他便以单一业异熟的方式,把握了名色的缘摄受。
Tattha janakaṃ nāma kusalaṃ vā akusalaṃ vā kammaṃ paṭisandhiyampi pavattepi rūpārūpavipākakkhandhe janeti. Upatthambhakaṃ pana vipākaṃ janetuṃ na sakkoti, aññena kammena dinnāya paṭisandhiyā janite vipāke uppajjanakasukhadukkhaṃ upatthambheti, addhānaṃ pavatteti. Upapīḷakaṃ pana aññena kammena dinnāya paṭisandhiyā janite vipāke uppajjanakasukhadukkhaṃ pīḷeti bādhati, addhānaṃ pavattituṃ na deti. Upaghātakaṃ pana sayaṃ kusalampi akusalampi samānaṃ aññaṃ dubbalakammaṃ ghātetvā tassa vipākaṃ paṭibāhitvā attano vipākassa okāsaṃ karoti. Evaṃ pana kammena okāse kate taṃvipākamuppannaṃ nāma hoti. Iti imaṃ dvādasavidhaṃ kammaṃ kammavaṭṭe pakkhipitvā evameko kammavipākavasena nāmarūpassa paccayapariggahaṃ karoti.
62如此,依业异熟轮见到名色的转起后,他如是遍观:“如同现在这样,于过去久远时,也是依业异熟为缘而转起,于未来也将转起。”如是,唯是业与异熟,世间依业异熟而转起。当他如此遍观时,一切十六种疑惑悉皆断除。
Iti evaṃ kammavipākavaṭṭavasena nāmarūpassa pavattiṃ disvā ‘‘yathā idaṃ etarahi, evamatītepi addhāne kammavipākavasena paccayato pavattittha, anāgatepi pavattissatī’’ti iti kammañceva vipāko cāti kammavipākavasena loko pavattatīti taṃ samanupassati. Tassevaṃ samanupassato sabbā soḷasavidhā kaṅkhā pahiyyati.
1246
1246.
64唯依因果之关联而转起。
Hetuphalassa sambandhavaseneva pavattati;
65他正确地遍观:‘唯是名色。’
Kevalaṃ nāmarūpanti, sammā samanupassati.
1247
1247.
67如此,从因以上,他不见有作者;
Evaṃ kāraṇato uddhaṃ, kāraṇaṃ na ca passati;
68从异熟转起以上,他不见有受异熟者。
Pākapavattito uddhaṃ, na pākapaṭivedakaṃ.
69因此,古人说:
Tenāhu porāṇā –
1248
1248.
71“业无作者,异熟无受者;
‘‘Kammassa kārako natthi, vipākassa ca vedako;
72唯有清净之法流转,这即是正见。”
Suddhadhammā pavattanti, evetaṃ sammadassanaṃ.
1249第1249颂。
1249.
74如是,业与异熟具因转起之际;
Evaṃ kamme vipāke ca, vattamāne sahetuke;
75恰如种子、树木等,其前际不可知。
Bījarukkhādikānaṃva, pubbā koṭi na nāyati.
1250一二五〇。
1250.
77未来轮回中,亦不见其止息。
Anāgatepi saṃsāre, appavatti na dissati;
78不了知此义故,外道不得自在。
Etamatthamanaññāya, titthiyā asayaṃvasī.
1251一二五一。
1251.
80执取有情想之后,他们便执持常见或断见;
Sattasaññaṃ gahetvāna, sassatucchedadassino;
81他们执取六十二种邪见,而这些邪见彼此相违。
Dvāsaṭṭhidiṭṭhiṃ gaṇhanti, aññamaññavirodhino.
1252一二五二
1252.
83他们被见缚所系,被渴爱之流冲走;
Diṭṭhibandhanabaddhā te, taṇhāsotena vuyhare;
84被渴爱之流冲走的人,不能从苦中解脱。
Taṇhāsotena vuyhantā, na te dukkhā pamuccare.
1253一二五三。
1253.
86比丘,佛陀的声闻弟子,如是证知此理后,
Evametaṃ abhiññāya, bhikkhu buddhassa sāvako;
87通达甚深、微妙、空性的缘起。
Gambhīraṃ nipuṇaṃ suññaṃ, paccayaṃ paṭivijjhati.
1254一二五四
1254.
89业不在果报中,果报中亦无业;
Kammaṃ natthi vipākamhi, pāko kamme na vijjati;
90二者彼此皆空,然而离业亦无果。
Aññamaññaṃ ubho suññā, na ca kammaṃ vinā phalaṃ.
1255一二五五。
1255.
92正如太阳中无火,宝石中亦无,牛粪中亦无;
Yathā na sūriye aggi, na maṇimhi na gomaye;
93它也不在它们之外,而是由诸缘和合而生。
Na tesaṃ bahi so atthi, sambhārehi ca jāyati.
1256一二五六。
1256.
95如是,业的果报于业之内,不可得;
Tathā na anto kammassa, vipāko upalabbhati;
96于业之外,亦不可得,彼处亦无业可得。
Bahiddhāpi na kammassa, na kammaṃ tattha vijjati.
1257一二五七。
1257.
98此业空无果,果不在业中;
Phalena suññaṃ taṃ kammaṃ, phalaṃ kamme na vijjati;
99然而依于业,果报由此生。
Kammañca kho upādāya, tato nibbattate phalaṃ.
1258一二五八
1258.
101此处既无天神,亦无梵天
Na hettha devo brahmā vā,
102是轮回的造作者
Saṃsārassatthi kārako;
103唯法流转。
Suddhadhammā pavattanti,
104依因与资粮之缘。
Hetusambhārapaccayā’’ti.
1259一二五九。
1259.
106以如是种种方式,把握名色之缘;
Evaṃ nānappakārehi, nāmarūpassa paccayaṃ;
107把握已,于诸时中,度越所生之疑。
Pariggahetvā addhāsu, taritvā kaṅkhamuṭṭhitaṃ.
1260一二六〇。
1260.
109此名为度疑之智,已为宣说;
Kaṅkhāvitaraṇaṃ nāma, ñāṇaṃ taṃ samudīritaṃ;
110于法如实安住,亦名为正见。
Dhammaṭṭhiti yathābhūtaṃ, taṃ sammādassanantipi.
1261一二六一。
1261.
112然而,凭借此智,
Iminā pana ñāṇena,
113安住于佛陀教法中;
Saṃyutto buddhasāsane;
114即是已得安立者,
Hoti laddhapatiṭṭhova,
115即是初果者(须陀洹)。
Sotāpanno hi cūḷako.
1262一千二百六十二。
1262.
117是故,若有智者,为求利益故,
Tasmā sapañño pana atthakāmo,
118了知名色之因缘
Yo nāmarūpassa hetupaccayāni;
119智者善能把握
Pariggahaṃ sādhu karoti dhīro,
120他速至涅槃城
Khippaṃ sa nibbānapuraṃ upeti.
123如是,于《阿毗达摩入门》中,名为度疑清净之解说
Iti abhidhammāvatāre kaṅkhāvitaraṇavisuddhiniddeso nāma
124第十九品。
Ekūnavīsatimo paricchedo.