← 文献总目录

16. 第十六章

abh06t.nrf16 · 静态文献页 · 206 段 · 打开交互阅读器

第十六章
16. Soḷasamo paricchedo
1神通解说
Abhiññāniddeso
1043
1043.
3我今当作下文,是令智慧清净之义;
Ito paraṃ karissāmi, paññāsuddhikaraṃ paraṃ;
4又有五种超知,唯显其面。
Pañcannampi abhiññānaṃ, mukhamattanidassanaṃ.
1044
1044.
6色界与非色界之现象,
Rūpārūpasamāpattī,
7虽已灭却尚未消失。
Nibbattetvā panaṭṭhapi;
8世俗界的超知能力,
Lokikāpi abhiññāyo,
9应当通过修习来分别了知。
Bhāvetabbā vibhāvinā.
1045
1045.
11第四禅的程度上,具足专注安住;
Catutthajjhānamattepi, suciṇṇavasinā satā;
12行禅者便能成为与三明超知相应的。
Anuyogamabhiññāsu, kātuṃ vattati yogino.
1046
1046.
14「神通」者,为比丘之中,拥有无上通达者也。
Abhiññā nāma bhikkhūnaṃ, sābhiññānaṃ anuttaro;
15装饰物确实能遮掩,也能制止,并且能表达说明。
Alaṅkāro hi tāṇanti, satthanti ca pavuccati.
1047
1047.
17于所生诸神通中,被修习瑜伽法的比丘所具,
Nibbattitāsvabhiññāsu, yogāvacarabhikkhunā;
18其禅定的培养,便因此得以圆满成熟。
Samādhibhāvanā hissa, tadā niṭṭhaṅgatā siyā.
1048
1048.
20《神通》者,能具足天眼、天耳等神妙之觉慧;乃是心念作用而知悉一切的能力。
Dibbāni cakkhusotāni, iddhicittavijānanaṃ;
21《前生所知》者,乃指能回忆过去诸世之知识,此即五种超知(五神通)之一。
Pubbenivāsañāṇanti, pañcābhiññā imā siyuṃ.
1049
1049.
23依循各类遍(光点)与色相等之修持次第,
Kasiṇānulomatādīhi, catuddasanayehi ca;
24此等超知应当约束,勿随欲乐而放逸其心志。
Dametabbamabhiññāyo, pattukāmena mānasaṃ.
1050
1050.
26心清净一尘不染,圆满无垢无所污秽;
Dante samāhite suddhe, pariyodāte anaṅgaṇe;
27不堕沉溺不生软弱,行于业道坚定不移。
Nupaklese mudubhūte, kammanīye ṭhitācale.
1051一〇五一。
1051.
29由此八支具足,心具神通之能;
Iti aṭṭhaṅgasampanne, citte iddhividhāya ca;
30念头强健摄受心,灭除神通障碍。
Abhinīharati ce cittaṃ, sijjhatiddhivikubbanaṃ.
1052一〇五二。
1052.
32由于果报而生的禅定,随即便进入其中;
Abhiññāpādakajjhānaṃ, samāpajja tato pana;
33确实在百生中,乃至若有所愿亦可至千生。
Vuṭṭhāya hi sataṃ vāpi, sahassaṃ vā yadicchati.
1053
1053.
35心中念『愿生百次,愿生百次』;
‘‘Sataṃ homi sataṃ homī’’-ccevaṃ katvāna mānasaṃ;
36于是便进入了由果报所成的禅定状态。
Abhiññāpādakajjhānaṃ, samāpajja tato pana.
1054
1054.
38起身而后立定,
Vuṭṭhāya punadhiṭṭhāti,
39与所立定同心;
Sahādhiṭṭhānacetasā;
40此瑜伽士必真实,
Sataṃ hoti hi so yogī,
41胜过千人如彼。
Sahassādīsvayaṃ nayo.
1055
1055.
43足中之心应专注于相与境。
Pādakajjhānacittaṃ tu, nimittārammaṇaṃ siyā;
44应以行为作为持心,恒持正念诸法。
Parikammamanānettha, satārammaṇikāni tu.
1056一〇五六。
1056.
46由此所立定心,正是恒持正念;
Tadādhiṭṭhānacittampi , satārammaṇameva taṃ;
47如同此前所说的顷刻心,似乎为族群之继续。
Pubbe vuttappanācittaṃ, viya gotrabhunantaraṃ.
1057一〇五七。
1057.
49于此生起独一心,乃至第四禅念头。
Tamekaṃ jāyate tattha, catutthajjhānikaṃ mano;
50此处谓之行为所专注,余如前所述。
Parikammavisesova, sesaṃ pubbasamaṃ idha.
51神变种类智。
Iddhividhañāṇaṃ.
1058一零五八。
1058.
53天耳为他方应当修习者,当如何修持?
Dibbasotamidaṃ tattha, bhāvetabbaṃ kathaṃ siyā;
54进入具有神通根本之禅定,之后复进彼禅。
Abhiññāpādakajjhānaṃ, samāpajja tato puna.
1059一零五九。
1059.
56由行为而起,随欲行心起动。
Vuṭṭhāya parikammena, kāmāvacaracetasā;
57声音应当既庄严宏大,又精微细腻。
Saddo āvajjitabbova, mahanto sukhumopi ca.
1060
1060.
59对于如此的声音,内心意念以其为缘起;
Tassevaṃ pana saddassa, nimittaṃ manasi kubbato;
60将对当前的天耳开觉产生。
Dibbasotamidānissa, uppajjissati taṃ iti.
1061一〇六一。
1061.
62于各种声音当中,选取一声音作为起始;
Saddesvaññataraṃ saddaṃ, katvā ārammaṇaṃ tato;
63在生起而被断绝之后,心门再次开启。
Uppajjitvā niruddhe tu, manodvārāvajjane puna.
1062
1062.
65确实,激烈的冲动会生起,其数为四或五。
Javanāni hi jāyante, tassa cattāri pañca vā;
66在以前的心识中,则为三或四。
Purimānettha cittesu, tīṇi cattāri vā pana.
1063
1063.
68名为行为的遵循、侍奉、体毛根本三者。
Parikammopacārānu-lomagotrabhunāmakā;
69第四或第五,乃是心意安住的境地。
Catutthaṃ pañcamaṃ vāpi, appanācittamīritaṃ.
1064一〇六四。
1064.
71所谓天生的智慧,确因无分别心之名;
Sahajātaṃ tu yaṃ ñāṇaṃ, appanāmānasena hi;
72此智慧称为天耳智,是闻法深通者所说。
Taṃ ñāṇaṃ dibbasotanti, vadanti sutakovidā.
1065一〇六五。
1065.
74由禅那所生之智慧,正是由那位禅修者所证得;
Thāmajātaṃ karontena, taṃ ñāṇaṃ tena yoginā;
75「我以心意聆听此处所入之声。」
‘‘Etthantaragataṃ saddaṃ, suṇāmī’’ti ca cetasā.
1066一千零六十六。
1066.
77一指宽,二指宽,更加宽阔,
Aṅgulaṃ dvaṅgulaṃ bhiyyo,
78亦知宝物如是;
Vidatthi ratanaṃ tathā;
79村庄、领地乃至其境,
Gāmo deso tato yāva,
80又至诸城邑之遥远。
Cakkavāḷā tato paraṃ.
1067一〇六七。
1067.
82由此深思,理当如法增长;
Iccevaṃ tu paricchijja, vaḍḍhetabbaṃ yathākkamaṃ;
83此功德由足业所成,得此神通。
Eso adhigatābhiñño, pādakārammaṇena tu.
1068一〇六八。
1068.
85触觉或耳闻声响时,彼完全能悉皆聆听;
Phuṭṭhokāsagate sadde, sabbe pana suṇāti so;
86即便只听片言,他亦能辨别音标。
Suṇanto pāṭiyekkampi, sallakkhetuṃ pahoti so.
87天耳智。
Dibbasotañāṇaṃ.
1069一零六九。
1069.
89然而,对彼心念应当如何生起呢?
Kathaṃ panuppādetabbaṃ, cetopariyamānasaṃ;
90如同天眼之光明,智慧亦自在此熄灭。
Dibbacakkhuvaseneva, idaṃ ñāṇaṃ panijjhati.
1070一零七零。
1070.
92但应增益光明,因此以天眼观察,
Ālokaṃ pana vaḍḍhetvā, tasmā dibbena cakkhunā;
93以心为依托,即血流转之处。
Hadayaṃ pana nissāya, vattamānaṃ tu lohitaṃ.
1071
1071.
95见彼时应分别,
Disvā parassa viññeyyaṃ,
96比丘尼心乃觉察;
Hoti cittaṃ tu bhikkhunā;
97心与欢喜相随时,
Somanassayute citte,
98红或如血般显现。
Lohitaṃ lohitaṃ siyā.
1072
1072.
100心中染恚,彼时牵引黑暗;
Domanassayute citte, vattamāne tu kāḷakaṃ;
101心有舍离热,犹如乳脂消散。
Upekkhāsahite citte, tilatelūpamaṃ siyā.
1073一零七三。
1073.
103由此,当见他人心中红热难耐;
Tasmā parassa sattassa, disvā hadayalohitaṃ;
104应了知心难以安定,终当制止护持。
Cetopariyañāṇaṃ taṃ, kātabbaṃ thāmataṃ gataṃ.
1074一零七四。
1074.
106如此终止于此,然而依照前文所述顺序;
Evaṃ thāmagate tasmiṃ, yathānukkamato pana;
107唯有心识了知,若无血色眼视则不知。
Cittameva vijānāti, vinā lohitadassanaṃ.
1075一零七五。
1075.
109欲望断绝之心及对色不色对象之心念;
Kāmāvacaracittañca, rūpārūpesu mānasaṃ;
110悉皆明了识知,断除贪欲诸类。
Sabbameva vijānāti, sarāgādippabhedakaṃ.
111他心智。
Cetopariyañāṇaṃ.
1076一零七六。
1076.
113以先世所居之识,须当忆持其所行所为;
Pubbenivāsañāṇena, kattabbā tadanussati;
114欲达到此果之比丘,初行之善业当勤修习;
Taṃ sampādetukāmena, ādikammikabhikkhunā;
115彼有四禅,依次渐入,彼如是渐次获入定。
Jhānāni pana cattāri, samāpajjānupubbato.
1077
1077.
117具足神通之根基禅定,已证得后,当复起动;
Abhiññāpādakajjhānā, vuṭṭhāya hi tato puna;
118比丘当舍此禅,转于后一境,不可久坐前境。
Bhikkhunā vajjitabbāva, nisajjā sabbapacchimā.
1078
1078.
120随后,所有事物皆须反向而行,且须违背自然的顺序;
Tato pabhuti sabbampi, paṭilomakkamā pana;
121凡所有日夜间所为之事,皆当如此违背顺序完成。
Sabbamāvajjitabbaṃ taṃ, divase rattiyaṃ kataṃ.
1079
1079.
123在第二、第三日亦当如此反顺而行,
Paṭilomakkameneva, dutiye tatiyepi ca;
124于白昼、夜晚,及于月中诸时,亦须依此而行。
Divase pakkhamāsesu, tathā saṃvaccharesupi.
1080一零八零。
1080.
126在此世间存在的期间,也应由那比丘尼以相同方式对待;
Yāva asmiṃ bhave sandhi, tāva tena ca bhikkhunā;
127应如何对治此事,在以往的世间亦同样如此。
Katamāvajjitabbaṃ taṃ, purimasmiṃ bhavepi ca.
1081一零八一。
1081.
129即使是当前已经止息的名色,也应当视为善良;
Cutikkhaṇepi nibbattaṃ, nāmarūpañca sādhukaṃ;
130如此对待,在此名色当中,然而当它尚存时亦是如此。
Evamāvajjite tasmiṃ, nāmarūpe yadā pana.
1082
1082.
132作如是开端时,于名色刚逝之际;
Tadevārammaṇaṃ katvā, nāmarūpaṃ cutikkhaṇe;
133心门处心念起,此时真正生起。
Manodvāre manakkāro, uppajjati tadā pana.
1083
1083.
135在阻断烦恼时,如是开端却仍存在;
Āvajjane niruddhasmiṃ, tadevārammaṇaṃ pana;
136心意行动已成,此时有四或五种。
Katvā javanacittāni, honti cattāri pañca vā;
137如前所述,余下之义当当分解说明。
Pubbe vuttanayeneva, sesaṃ ñeyyaṃ vibhāvinā.
1084一〇八四。
1084.
139名为作业者之事,实属前行事;
Parikammādināmāni, purimāni bhavanti tu;
140其后一心专注,成色随影法。
Pacchimaṃ appanācittaṃ, rūpāvacarikaṃ bhave.
1085一〇八五。
1085.
142凭此心所具之智,或与之相应之智,……
Tena cittena yaṃ ñāṇaṃ, saṃyuttaṃ tena yā pana;
143聚集念,是指对过去住处的回忆。
Saṃyuttā sati sā pubbe-nivāsānussatīritā.
144宿住随念智。
Pubbenivāsānussatiñāṇaṃ.
1086一千零八十六。
1086.
146比丘尼以神通眼欲观色身,
Rūpaṃ passitukāmena, bhikkhunā dibbacakkhunā;
147用遍色相器具的禅定,作为超智慧的基础。
Kasiṇārammaṇaṃ jhānaṃ, abhiññāpādakaṃ pana.
1087一千零八十七。
1087.
149摄护完成后,乃用色相器具或光明器具修习。
Abhinīhārakkhamaṃ katvā, tejokasiṇameva vā;
150或者是水遍所,对光遍亦然。
Odātakasiṇaṃ vāpi, ālokakasiṇampi vā.
1088一零八八。
1088.
152关于这些善行,关于三种遍亦然;
Imesu katapuññehi, kasiṇesu ca tīsupi;
153这里光遍,是最优越且明亮的遍。
Ālokakasiṇaṃ ettha, seṭṭhanti paridīpitaṃ.
1089一零八九。
1089.
155因此,即使是他种遍,也应当适当而正当地生起。
Tasmā tamitaraṃ vāpi, uppādetvā yathākkamaṃ;
156于近行地上,立定此者,则为智者。
Upacārabhūmiyaṃyeva, ṭhatvā taṃ pana paṇḍito.
1090一零九零。
1090.
158应增长而安立之,不应生起扰乱;
Vaḍḍhetvāna ṭhapetabbaṃ, na uppādeyya appanaṃ;
159若生起扰乱,则乃立于足中间处。
Uppādeti sace hoti, pādakajjhānanissitaṃ.
1091一零九一。
1091.
161于禅已增长而安住者,形色唯由修习者持有。
Jhānassa vaḍḍhitassanto-gataṃ rūpaṃ tu yoginā;
162当生起的色相应当被观察,已观察者则是对该色相的正知。
Passitabbaṃ bhave rūpaṃ, passato pana tassa taṃ.
1092一零九二。
1092.
164行相的界限确实会被超越,不止于此;
Parikammassa vāro hi, atikkamati tāvade;
165眼根亦然,极快地消失无踪。
Ālokopi tato tassa, khippamantaradhāyati.
1093一零九三。
1093.
167在这远离眼根的空间内,依附于色法的物象亦不能被见。
Tasmiṃ antarahite rūpa-gatampi ca na dissati;
168于是他进入脚中正念阶段,然后又进入下一个阶段。
Tenātha pādakajjhānaṃ, pavisitvā tato puna.
1094一零九四。
1094.
170起身而立的光明,应当如比丘所展开般广布;
Vuṭṭhāya pana āloko, pharitabbova bhikkhunā;
171如是恰当依次相续,光明才能稳固存在。
Evaṃ anukkameneva, āloko thāmavā siyā.
1095一零九五。
1095.
173「这里应当有光明」说,
‘‘Āloko ettha hotū’’ti,
174于其所在之地,
Yattakaṃ ṭhānameva so;
175即在那里进行剖析,
Paricchindati tattheva,
176但光明却停留不去。
Āloko pana tiṭṭhati.
1096
1096.
178即便一整天坐着,仍能目睹清楚的观相;
Divasampi nisīditvā, passato hoti dassanaṃ;
179如同进入茅草覆盖的路径,显现于人前的是那条道路。
Tiṇukkāya gato maggaṃ, purisettha nidassanaṃ.
1097第十〇九七条。
1097.
181于起缘生之事上,于彼神眼之中,
Uppādanakkamopissa, tatrāyaṃ dibbacakkhuno;
182所说之造作性质,然而作了缘境。
Vuttappakārarūpaṃ taṃ, katvā ārammaṇaṃ pana.
1098第十〇九八条。
1098.
184在心门意作之中,所生诸法与其本质,
Manodvāre manakkāre, jāte yāni tadeva ca;
185作了缘境之色法,果如疾风而生。
Rūpaṃ ārammaṇaṃ katvā, jāyanti javanāni hi.
1099一〇九九。
1099.
187欲念所缘的心,有时为四,有时为五。
Kāmāvacaracittāni , tāni cattāri pañca vā;
188如前所说,余下者当以分别解明。
Heṭṭhā vuttanayeneva, sesaṃ ñeyyaṃ vibhāvinā.
1100
1100.
190具有善义之心,被认为是第四禅支;
Atthasādhakacittaṃ taṃ, catutthajjhānikaṃ mataṃ;
191与此心相应的智慧,被称为神通眼。
Taṃcittasaṃyutaṃ ñāṇaṃ, dibbacakkhunti vuccati.
1101一一〇一。
1101.
193未来的知识,以及业力所引生者;
Anāgataṃsañāṇassa , yathākammupagassa ca;
194没有能详尽观察的对象,天眼故能够洞察。
Parikammaṃ visuṃ natthi, ijjhanti dibbacakkhunā.
1102一一〇二。
1102.
196断灭知识,亦称为天眼知识;
Cutūpapātañāṇampi, dibbacakkhunti vā pana;
197其实不过是同一种,但在表达上有多样的区别。
Atthato ekamevedaṃ, byañjane pana nānatā.
198天眼智。
Dibbacakkhuñāṇaṃ.
1103
1103.
200战士倾听并默念于心,
Yodha suṇāti karoti ca citte,
201此最大之结,即比丘所修;
Ganthamimaṃ paramaṃ pana bhikkhu;
202此乃深入理解法义之境界,
So abhidhammamahaṇṇavapāraṃ,
203借此渡彼,得以超越。
Yāti anena tarena taritvā.
204以上为《阿毗达摩入门》中名为「神通智解说」的部分。
Iti abhidhammāvatāre abhiññāniddeso nāma
205第十六章。
Soḷasamo paricchedo.