← 文献总目录

15. 第十五章

abh06t.nrf15 · 静态文献页 · 208 段 · 打开交互阅读器

十五、第十五章
15. Pannarasamo paricchedo
1无色界定修习解说
Arūpāvacarasamādhibhāvanāniddeso
980
980.
3以已超越色与非色者称,识别色与非色之始者也;
Rūpārūpamatītena , rūpārūpādivedinā;
4那些即是色之善法,也有被视为非色者。
Yāni cārūpapuññāni, sarūpenīritāni tu.
981
981.
6现将阐述彼诸法,乃修习最高之道;
Tesaṃ dāni pavakkhāmi, bhāvanānayamuttamaṃ;
7此乃比丘行禅定修习之法,具整体利益与目的。
Yogāvacarabhikkhūnaṃ, hitatthāya samāsato.
982九百八十二。
982.
9『色受存在时,罚杖等因缘生起;
‘‘Rūpe kho vijjamānasmiṃ, daṇḍādānādayo siyuṃ;
10且多种苦患,诸如眼疾等病。』
Anekāpi panābādhā, cakkhurogādayo’’iti.
983九百八十三。
983.
12见色之害,心生厌离;
Rūpe ādīnavaṃ disvā, rūpe nibbindamānaso;
13为超越此故,修行无色法。
Tassātikkamanatthāya, arūpaṃ paṭipajjati.
984九百八十四。
984.
15那时,在境界的色相修习上,他已全然厌倦、精通圆熟,
Tamhā kasiṇarūpāpi, so nibbijja visārado;
16又渴望远离,如同猪厌恶污秽一般。
Apakkamitukāmo ca, sūkarābhihatova sā.
985九百八十五。
985.
18而在第四禅中,心已安住如同破败的宅舍般;
Catutthe pana jhānasmiṃ, hutvā ciṇṇavasī vasī;
19他以聪慧,从第四禅中起身,依次规则礼敬起行。
Catutthajjhānato dhīmā, vuṭṭhāya vidhinā puna.
986
986.
21由此,心起作用,缘于色境的所缘对象;
Karoti panidaṃ cittaṃ, rūpamārammaṇaṃ yato;
22心生近乐安乐,因远离粗重的烦恼而解脱。
Āsannasomanassañca, thūlasantavimokkhato.
987
987.
24观察此初起的不足,在第四境界中,所有一切皆如是;
Iti ādīnavaṃ disvā, catutthe tattha sabbaso;
25审察出离,并于初禅中持久而稳固。
Nikantiṃ pariyādāya, paṭhamāruppañca santato.
988九百八十八。
988.
27「环界」或其他所称之物;
Cakkavāḷapariyantaṃ, yattakaṃ vā panicchati;
28见取该处后,由此留下的空隙。
Tattakaṃ pattharitvāna, phuṭṭhokāsañca tena taṃ.
989九百八十九。
989.
30称为虚空,亦即言说,
Ākāso iti vānanto,
31再称为虚空。
Ākāso iti vā puna;
32因为是意念在行动,
Manasā hi karontova,
33故称之为“揭示”。
Ugghāṭeti pavuccati.
990
990.
35揭示业处者,并非破坏它,
Ugghāṭento hi kasiṇaṃ, na saṃvelleti taṃ pana;
36也非如过去头盖骨碎裂般毁坏,这瑜伽士不作此事。
Na cuddharati so yogī, pūvaṃ viya kapālato.
991
991.
38然而,纯粹单独之物并不显现,也不被观照;
Kevalaṃ pana taṃ neva, āvajjati na pekkhati;
39既不显现又不观照者,名色确实就不能被揭示。
Nāvajjanto napekkhanto, ugghāṭeti hi nāmaso.
992第九百九十二。
992.
41以天地遍相为比喻,器具揭示之相犹如虚空;
Kasiṇugghāṭimākāsaṃ , nimittaṃ pana taṃva so;
42虚空借心识显现,故反复显现显露。
Ākāso iti cittena, āvajjati punappunaṃ.
993第九百九十三。
993.
44确实,对于那人来说,
Āvajjato hi tassevaṃ,
45他也会进行正当的戒律守护;
Karoto takkāhatampi ca;
46五盖对于他来说,
Pañca nīvaraṇā tassa,
47会完全动摇其内心。
Vikkhambhanti hi sabbaso.
994
994.
49他不断地培养修习此缘起法相。
Āsevati ca bhāveti, taṃ nimittaṃ punappunaṃ;
50然则,善于安立心意的瑜伽行者,就行此事。
Karoto pana tasseva, santacittassa yogino.
995九百九十五。
995.
52在那里,首先于虚空中现显心境的最初相状;
Tatrākāse panāppeti, paṭhamāruppamānasaṃ;
53此处于以前章节中,亦说有三或四种。
Idhāpi purime bhāge, tīṇi cattāri vā pana.
996九百九十六。
996.
55因无分别念而和合的心念,实具连带关系。
Javanāni upekkhāya, sampayuttāni honti hi;
56第四与第五禅,亦称无色禅。
Catutthaṃ pañcamaṃ vāpi, hoti āruppamānasaṃ.
997第九九七品。
997.
58再欲修习时,为第二无色禅;
Puna bhāvetukāmena, dutiyāruppamānasaṃ;
59曾于清净止息中,住于初无色禅。
Suciṇṇavasinā hutvā, paṭhamāruppamānase.
998第九九八品。
998.
61近于形相行的禅定及其对治。
Āsannarūpāvacara-jjhānapaccatthikanti ca;
62第二者如同形成的心,不是此有情所能持有。
Dutiyāruppacittaṃva, na ca santamidanti ca.
999第九百九十九。
999.
64如是观见此烦恼,最初现起于心;
Evamādīnavaṃ disvā, paṭhamāruppamānase;
65考虑其出离,第二则常起于心。
Nikantiṃ pariyādāya, dutiyaṃ santato pana.
1000
1000.
67扩展彼空处,令心转动不息;
Tamākāsaṃ pharitvāna, pavattamānasaṃ pana;
68于此,识应当如是以心多加作意,精勤用心。
Tañca viññāṇamiccevaṃ, kattabbaṃ manasā bahuṃ.
1001
1001.
70应作意于恶行,以及适当的止息;
Āvajjanañca kattabbaṃ, tathā takkāhatampi ca;
71心中应当重重地思惟『无限』即是『无限』。
‘‘Ananta’’nti ‘‘ananta’’nti, kātabbaṃ manasā nidha.
1002
1002.
73但于该相境中,思惟心者,
Tasmiṃ pana nimittasmiṃ, vicārentassa mānasaṃ;
74修习业处,心念专注,瑜伽行者由此得以定持。
Upacārena taṃ cittaṃ, samādhiyati yogino.
1003此处为编号1003。
1003.
76修习者反复观想此相,勤加培养;
Āsevati ca bhāveti, taṃ nimittaṃ punappunaṃ;
77由此所成就者,具足正念与正觉的心念。
Tassa cevaṃ karontassa, satisampannacetaso.
1004此处为编号1004。
1004.
79空触识中,第二个无色禅所的境界,
Ākāsaṃ phusaviññāṇe, dutiyāruppamānasaṃ;
80『Appeti appanā』者,谓某种聚集或安住之处所达成,此处乃指所依止之定境。此义正如前文所说。
Appeti appanā yasmiṃ, nayo vuttanayova so.
1005此处编序为一〇〇五。
1005.
82『Ākāsoyamanantoti』者,意谓无边界之空间,因其广大无际故称为空。此义如同『ākāsa』即天空般无限广大。
Ākāsoyamanantoti, evamākāsameva taṃ;
83其义谓,当心识遍布展开,则称之为『识』。由此说明遍布之识如空间般无边。
Pharitvā pavattaviññāṇaṃ, ‘‘viññāṇañca’’nti vuccati.
1006此处编序为一〇〇六。
1006.
85以意乐恭敬之义,亦阐明为无量;
Manakkāravasenāpi, anantaṃ paridīpitaṃ;
86『无量识』者,纯属虚妄,不应当作实用说。
‘‘Viññāṇānanta’’micceva, vattabbaṃ panidaṃ siyā.
1007
1007.
88尔时,因欲修习,处于第三禅定相;
Atha bhāvetukāmena, tatiyāruppamānasaṃ;
89已成清净住者,处于第二禅定相。
Suciṇṇavasinā hutvā, dutiyāruppamānase.
1008
1008.
91所谓近于第一无色定心之所缘也;
Āsannapaṭhamāruppa-cittapaccatthikanti ca;
92如同第三境界的心,亦非寂止沙门心也。
Tatiyāruppacittaṃva, na ca santamidanti ca.
1009一千零九。
1009.
94见此初结已然,第二境界在心;
Evamādīnavaṃ disvā, dutiyāruppamānase;
95观察其因缘,依然存于第三。
Nikantiṃ pariyādāya, tatiyaṃ santato pana.
1010一千零十。
1010.
97于心造作如是,复应以心观之;
Evaṃ manasi katvāna, kātabbo manasā puna;
98第一成色识的性质,正是空无所有。
Paṭhamāruppaviññāṇā-bhāvo tasseva suññato.
1011
1011.
100但是那个空识,若不以心作意念,反复思惟,
Taṃ panākāsaviññāṇaṃ, akatvā manasā puna;
101或以『无有无有』的言辞,或以『空旷空旷』的说法,发出语言。
‘‘Natthi natthī’’ti vātena, ‘‘suññaṃ suñña’’nti vā tato.
1012
1012.
103应当闭止的确实如此,应当由心加以了断;
Āvajjitabbamevañhi, kattabbaṃ manasāpi ca;
104理智受制者必须加以实行,如同聪慧者反复思维般。
Takkāhatañca kātabbaṃ, punappunaṃva dhīmatā.
1013一千零一十三。
1013.
106于彼缘故,令意志反复思考该缘故;
Tasmiṃ nimitte tassevaṃ, vicārentassa mānasaṃ;
107念更坚定且肃摄其意念。
Sati tiṭṭhati bhiyyopi, samādhiyati mānasaṃ.
1014一千零一十四。
1014.
109随顺并修习该缘故,反复持守之;
Āsevati ca bhāveti, taṃ nimittaṃ punappunaṃ;
110对彼者作如是事者,心念具足清明。
Tassa cevaṃ karontassa, satisampannacetaso.
1015一零一五。
1015.
112以光明遍布,周遍空虚覆盖;
Kasiṇugghāṭimākāsaṃ, pharitvāna samantato;
113识流转时,非有而无之境无存。
Viññāṇassa pavattassa, natthibhāve abhāvake.
1016一零一六。
1016.
115第三种层次的识,
Tatiyāruppaviññāṇaṃ,
116于是,修行者便放下(执著);
Taṃ panāppeti yogino;
117借助安住的修习而保持,
Appanāya nayopettha,
118这正如所宣说的那样。
Hoti vuttanayova so.
1017
1017.
120关于空气界的识,乃是第二种无形眼;
Ākāsagataviññāṇaṃ, dutiyāruppacakkhunā;
121观察并住持之后,以『无、无』等语言表达。
Passanto viharitvāna, ‘‘natthi natthī’’tiādinā.
1018
1018.
123审察实际的行为,在其中存在内在隐藏之处;
Parikammamanakkāre , tasmiṃ antarahite pana;
124观察其不被察觉的方面,如同住处中观察着,仍然安住无动。
Tassāpagamamattaṃva, passanto vasatī ca so.
1019
1019.
126如同见到某处,群聚众生之所在;
Sannipātaṃ yathā koci, disvā saṅghassa katthaci;
127然离开众生后,彼处则显为空无。
Gate saṅghe tu taṃ ṭhānaṃ, suññamevānupassati.
1020一零二零。
1020.
129由于渴望修习的愿意,乃属第四禅相的心态;
Puna bhāvetukāmena, catutthāruppamānasaṃ;
130已成为净住者,达到第三禅相的心态。
Suciṇṇavasinā hutvā, tatiyāruppamānase.
1021一零二一。
1021.
132被视为紧邻第二禅相心所的意识,
Āsannadutiyāruppa-cittapaccatthikanti ca;
133又如同是第四禅相的心态,然而此非此即彼。
Catutthāruppacittaṃva, na ca santamidanti ca.
1022一〇二二。
1022.
135如是观察到此缺陷,心已升至第三禅境;
Evamādīnavaṃ disvā, tatiyāruppamānase;
136舍弃前次所行之境,继续行于第四禅境。
Nikantiṃ pariyādāya, catutthaṃ santato pana.
1023一〇二三。
1023.
138在心中作如是观念,复于智慧者心中;
Evaṃ manasi katvāna, puna tattheva dhīmatā;
139舍弃无所有入境,此心得以生起现行。
Abhāvārammaṇaṃ katvā, sampavattamidaṃ mano.
1024一零二四。
1024.
141“心安定即为安定”,此说反复错误;
‘‘Santaṃ santamidaṃ citta’’-miccevaṃ taṃ punappunaṃ;
142应当弃绝,应当实行,且以心念为之。
Hoti āvajjitabbañca, kātabbaṃ manasāpi ca.
1025一零二五。
1025.
144对该因缘于此,内心思维之;
Tasmiṃ nimitte tassevaṃ, vicārentassa mānasaṃ;
145正念愈益巩固,内心愈加定持。
Sati tiṭṭhati bhiyyopi, samādhiyati mānasaṃ.
1026一〇二六。
1026.
147修习并培养正行,此为反复缘起之相;
Āsevati ca bhāveti, taṃ nimittaṃ punappunaṃ;
148如是勤为者,必是具足正念清净之心。
Tassa cevaṃ karontassa, satisampannacetaso.
1027一〇二七。
1027.
150在第三个无色界蕴及第四种亦然;
Tatiyāruppasaṅkhāta-khandhesu ca catūsupi;
151第四无色界识,此乃修行人所摄受。
Catutthāruppaviññāṇaṃ, taṃ panāppeti yogino.
1028一〇二八。
1028.
153谓之安止所依,其喻如下面所说;
Appanāya nayopettha, heṭṭhā vuttanayūpamo;
154若欲了解此特殊义,应凭展开分别而知。
Apicettha visesoyaṃ, veditabbo vibhāvinā.
1029一〇二九。
1029.
156『啊,此处众生清净』,此境界现起;
‘‘Aho santā vatāya’’nti, samāpatti padissati;
157哪怕只是无有状态中,也能确立而守住其境。
Yā panābhāvamattampi, katvā ṭhassati gocaraṃ.
1030
1030.
159专注于安稳恒常,谓之『安』,此为正观所见;
Santārammaṇatāyeva, ‘‘santāya’’nti vipassati;
160如心念持久,如何能超越困境?
Santato ce manakkāro, kathañca samatikkamo.
1031
1031.
162期望不受侵扰,自然能超越艰难;
Anāpajjitukāmattā , hoteva samatikkamo;
163『我应得完全安稳』,此无误解也无虚妄之果。
‘‘Samāpajjāmahameta’’-miccābhogo na vijjati.
1032
1032.
165常以心志微妙而专注行持,
Santato taṃ karonto hi, manasā sukhumaṃ paraṃ;
166然而对无明却极为软弱,甚至达到深重的境地。
Asaññaṃ pana dubbalyaṃ, pāpuṇāti mahaggataṃ.
1033
1033.
168既非有觉知者,亦非无觉知者,
Nevasaññī ca nāsaññī,
169唯有因觉知而能成其所缘。
Yāya saññāya hoti so;
170不独仅为『想』,
Na kevalaṃ tu saññāva,
171然而正是此处。
Edisī atha kho pana.
1034
1034.
173如此者,此处如是:微细的受等,
Evameva bhavantettha, sukhumā vedanādayo;
174以极微的油与正道中的清水为喻。
Pattamakkhanatelena, maggasmiṃ udakena ca.
1035
1035.
176此义当明,谓第四种觉醒;
Sāvetabbo ayaṃ attho, catutthāruppabodhane;
177就通达见解的作用,非所禁止者也;
Paṭusaññāya kiccassa, nevakkaraṇato ayaṃ.
1036
1036.
179“非识”者,指第四觉醒之生成;
‘‘Nevasaññā’’ti niddiṭṭhā, catutthāruppasambhavā;
180就通达见解而言,此作用可为,亦非不可;
Paṭusaññāya kiccaṃ sā, kātuṃ sakkoti neva ca.
1037
1037.
182譬如燃烧之事,火元素居于清凉水中,
Yathā dahanakiccaṃ tu, tejodhātu sukhodake;
183此造作终结者,以极细微之相现存;
Sā saṅkhārāvasesattā, sukhumattena vijjati;
184因此此识,此想,称为『非识』。
Tasmā pana ca sā saññā, ‘‘nāsaññā’’ti pavuccati.
1038
1038.
186此种色为虚空,
Etā hi rūpamākāsaṃ,
187识为彼之无有。
Viññāṇaṃ tadabhāvakaṃ;
188超越了贪欲,
Atikkamitvā kamato,
189共有四者称为超越。
Catasso honti āha ca.
1039
1039.
191『由缘起超越者,亦为四者之所具;
‘‘Ārammaṇātikkamato, catassopi bhavantimā;
192此因缘超越者,于此人等不欲加破坏。』
Aṅgātikkamametāsaṃ, na icchanti vibhāvino.
1040
1040.
194有极善极美之物,
Supaṇītatarā honti,
195此地皆为西方,
Pacchimā pacchimā idha;
196当于其中了知比较,
Upamā tattha viññeyyā,
197谓之殿宇凉堂、檐廊。
Pāsādatalasāṭikā’’ti.
1041
1041.
199这是我简略说明的法门聚集的归纳。
Saṅkhepena mayāruppa-samāpattinayo ayaṃ;
200以清净的正见者、慈爱和悦的正见者之目观察,观察已观察。
Dassito dassito suddha-dassinā piyadassinā.
1042一〇四二。
1042.
202色界与无色界禅定之入定方法,
Rūpārūpajjhānasamāpattividhānaṃ ,
203若有比丘彻知此法义更胜者;
Jānātimaṃ sārataraṃ yo pana bhikkhu;
204对此色界与无色界禅定之入定具有敏慧能力,
Rūpārūpajjhānasamāpattīsu dakkho,
205他渡越生死轮回,超越有漏生死之世间。
Rūpārūpaṃ yāti bhavaṃ so abhibhuyya.
206如是,《入阿毗达摩论》中名为“无色界定修习解说”的部分
Iti abhidhammāvatāre arūpāvacarasamādhibhāvanāniddeso nāma
207第十五章。
Pannarasamo paricchedo.