← 文献总目录

15. 第十五章

abh06t.nrf15 · 静态文献页 · 208 段 · 打开交互阅读器

1十五、第十五章
15. Pannarasamo paricchedo
2无色界定修习解说
Arūpāvacarasamādhibhāvanāniddeso
980
980.
2已超越色与无色者,善知色、无色等诸法;
Rūpārūpamatītena , rūpārūpādivedinā;
3那些无色的善法,亦依其自性而说。
Yāni cārūpapuññāni, sarūpenīritāni tu.
981
981.
5我今为他们宣说,此最上修习之法;
Tesaṃ dāni pavakkhāmi, bhāvanānayamuttamaṃ;
6为瑜伽行者比丘的利益,略说。
Yogāvacarabhikkhūnaṃ, hitatthāya samāsato.
982九百八十二
982.
8若色确实存在,执杖等事便会发生;
‘‘Rūpe kho vijjamānasmiṃ, daṇḍādānādayo siyuṃ;
9及眼疾等种种疾病。
Anekāpi panābādhā, cakkhurogādayo’’iti.
983九百八十三。
983.
11见色之过患,于色心厌离;
Rūpe ādīnavaṃ disvā, rūpe nibbindamānaso;
12为超越彼故,修习于无色。
Tassātikkamanatthāya, arūpaṃ paṭipajjati.
984九百八十四。
984.
14从那个遍相之色中厌离,他成为了善巧者;
Tamhā kasiṇarūpāpi, so nibbijja visārado;
15而想要逃离,犹如遭到猪的攻击一般。
Apakkamitukāmo ca, sūkarābhihatova sā.
985九百八十五。
985.
17在第四禅中,他已修得诸自在,成为自在者;
Catutthe pana jhānasmiṃ, hutvā ciṇṇavasī vasī;
18智者从第四禅出定后,再依轨则而修。
Catutthajjhānato dhīmā, vuṭṭhāya vidhinā puna.
986
986.
20继而,他令此心以色为所缘;
Karoti panidaṃ cittaṃ, rūpamārammaṇaṃ yato;
21由粗重寂静的解脱,而生起近喜。
Āsannasomanassañca, thūlasantavimokkhato.
987
987.
23如是,于第四禅中,遍见一切过患后;
Iti ādīnavaṃ disvā, catutthe tattha sabbaso;
24遍知了爱乐,便从寂静中证得初无色定。
Nikantiṃ pariyādāya, paṭhamāruppañca santato.
988九百八十八。
988.
26以轮围为边际,或随其所欲,于任何程度;
Cakkavāḷapariyantaṃ, yattakaṃ vā panicchati;
27铺展如彼广大之后,他即触及彼处之空间。
Tattakaṃ pattharitvāna, phuṭṭhokāsañca tena taṃ.
989九百八十九。
989.
29"虚空"即是此名称的边际,
Ākāso iti vānanto,
30或又称之为"虚空";
Ākāso iti vā puna;
31实由心意而造作故,
Manasā hi karontova,
32因此称为“揭示”。
Ugghāṭeti pavuccati.
990
990.
34揭示遍处者,并不破坏彼遍处;
Ugghāṭento hi kasiṇaṃ, na saṃvelleti taṃ pana;
35瑜伽行者不会像从盘中取出饼那样将其移除。
Na cuddharati so yogī, pūvaṃ viya kapālato.
991
991.
37他只是既不转向它,也不审视它;
Kevalaṃ pana taṃ neva, āvajjati na pekkhati;
38不转向、不审视者,即不能揭示名色。
Nāvajjanto napekkhanto, ugghāṭeti hi nāmaso.
992第九百九十二
992.
40虚空遍处的揭示之相,亦同彼遍处之相。
Kasiṇugghāṭimākāsaṃ , nimittaṃ pana taṃva so;
41他以心一再转向“虚空”。
Ākāso iti cittena, āvajjati punappunaṃ.
993第九百九十三。
993.
43当他如此转向时,
Āvajjato hi tassevaṃ,
44当他作意时,寻便被镇伏。
Karoto takkāhatampi ca;
45他的五种盖障——
Pañca nīvaraṇā tassa,
46确实被彻底镇伏。
Vikkhambhanti hi sabbaso.
994
994.
48他反复修习、反复培育那个相;
Āsevati ca bhāveti, taṃ nimittaṃ punappunaṃ;
49然而,对于那心已寂静的瑜伽行者,当他如此修习时,
Karoto pana tasseva, santacittassa yogino.
995九百九十五。
995.
51在那里,他将心导向虚空,这是初无色定心;
Tatrākāse panāppeti, paṭhamāruppamānasaṃ;
52在此处的前分中,也有三或四种。
Idhāpi purime bhāge, tīṇi cattāri vā pana.
996九百九十六。
996.
54因为速行心与舍俱行。
Javanāni upekkhāya, sampayuttāni honti hi;
55第四或第五,即为无色界心。
Catutthaṃ pañcamaṃ vāpi, hoti āruppamānasaṃ.
997第九百九十七品。
997.
57再者,若欲修习第二无色界心,
Puna bhāvetukāmena, dutiyāruppamānasaṃ;
58善修习而自在之后,安住于初无色界心。
Suciṇṇavasinā hutvā, paṭhamāruppamānase.
998第九九八品
998.
60以及所谓“近于色界禅那的敌对者”;
Āsannarūpāvacara-jjhānapaccatthikanti ca;
61第二无色界心并非那寂静者。
Dutiyāruppacittaṃva, na ca santamidanti ca.
999第九百九十九。
999.
63如是,见到过患之后,在初无色界心中;
Evamādīnavaṃ disvā, paṭhamāruppamānase;
64耗尽欲求之后,以第二禅那为寂静。
Nikantiṃ pariyādāya, dutiyaṃ santato pana.
1000
1000.
66遍满彼虚空后,心便转起。
Tamākāsaṃ pharitvāna, pavattamānasaṃ pana;
67应当时常以心作意:‘此即是识。’
Tañca viññāṇamiccevaṃ, kattabbaṃ manasā bahuṃ.
1001
1001.
69他应当作意,也应当如理思维;
Āvajjanañca kattabbaṃ, tathā takkāhatampi ca;
70于此,应安住于此处,持续地以心作意:‘无限’‘无限’;
‘‘Ananta’’nti ‘‘ananta’’nti, kātabbaṃ manasā nidha.
1002
1002.
72而当禅修者的心在该相上审察时,
Tasmiṃ pana nimittasmiṃ, vicārentassa mānasaṃ;
73瑜伽行者的心,依近行而定住。
Upacārena taṃ cittaṃ, samādhiyati yogino.
1003编号1003。
1003.
75他数数修习、培育那个相;
Āsevati ca bhāveti, taṃ nimittaṃ punappunaṃ;
76当他如此修习时,心具足正念。
Tassa cevaṃ karontassa, satisampannacetaso.
1004此处是编号1004。
1004.
78在‘空无边处’之后,是‘识无边处’——第二无色界心。
Ākāsaṃ phusaviññāṇe, dutiyāruppamānasaṃ;
79安止定在其中生起;其方法即如前所述。
Appeti appanā yasmiṃ, nayo vuttanayova so.
1005此处编序为一〇〇五。
1005.
81所谓“虚空无边”,即是这样指称虚空本身。
Ākāsoyamanantoti, evamākāsameva taṃ;
82遍满而转起之识,即称为“识无边”。
Pharitvā pavattaviññāṇaṃ, ‘‘viññāṇañca’’nti vuccati.
1006此处编序为第一〇〇六项。
1006.
84亦依作意之方式,阐明为“无边”;
Manakkāravasenāpi, anantaṃ paridīpitaṃ;
85然而,仅应说为“识无边”。
‘‘Viññāṇānanta’’micceva, vattabbaṃ panidaṃ siyā.
1007
1007.
87复次,若欲修习第三无色心,
Atha bhāvetukāmena, tatiyāruppamānasaṃ;
88应善修习而安住于第二无色心。
Suciṇṇavasinā hutvā, dutiyāruppamānase.
1008
1008.
90此即名为“近于第一无色定心之敌”;
Āsannapaṭhamāruppa-cittapaccatthikanti ca;
91此第三无色定心,亦非寂静。
Tatiyāruppacittaṃva, na ca santamidanti ca.
1009一千零九。
1009.
93如是见到过患后,于第二无色定心;
Evamādīnavaṃ disvā, dutiyāruppamānase;
94制伏欲求后,将第三无色定视作寂静。
Nikantiṃ pariyādāya, tatiyaṃ santato pana.
1010一〇一〇。
1010.
96如此作意后,复当以心修习;
Evaṃ manasi katvāna, kātabbo manasā puna;
97初无色识之有,即是其空。
Paṭhamāruppaviññāṇā-bhāvo tasseva suññato.
1011
1011.
99然而,此空识,若不以心再作修习,
Taṃ panākāsaviññāṇaṃ, akatvā manasā puna;
100便以“无、无”之风,或以“空、空”之风,由此而出。
‘‘Natthi natthī’’ti vātena, ‘‘suññaṃ suñña’’nti vā tato.
1012
1012.
102确实应当转向,且以心修习;
Āvajjitabbamevañhi, kattabbaṃ manasāpi ca;
103且应作寻,如智者那般反复行之。
Takkāhatañca kātabbaṃ, punappunaṃva dhīmatā.
1013一千零一十三。
1013.
105当他于彼相中如此审察其心时,
Tasmiṃ nimitte tassevaṃ, vicārentassa mānasaṃ;
106念愈稳固,心愈得定。
Sati tiṭṭhati bhiyyopi, samādhiyati mānasaṃ.
1014一〇一四。
1014.
108他反复亲近且修习此相;
Āsevati ca bhāveti, taṃ nimittaṃ punappunaṃ;
109当他如此修习时,具足正念与清净之心。
Tassa cevaṃ karontassa, satisampannacetaso.
1015一零一五。
1015.
111遍满虚空后,周遍一切处;
Kasiṇugghāṭimākāsaṃ, pharitvāna samantato;
112当识流转时,于无有中,并无能无者。
Viññāṇassa pavattassa, natthibhāve abhāvake.
1016一〇一六。
1016.
114第三无色界识,
Tatiyāruppaviññāṇaṃ,
115瑜伽行者则令其入于安止;
Taṃ panāppeti yogino;
116依安止之理,
Appanāya nayopettha,
117他即是所说之理。
Hoti vuttanayova so.
1017
1017.
119虚空之识,以第二无色界眼观见;
Ākāsagataviññāṇaṃ, dutiyāruppacakkhunā;
120安住于观后,以‘无、无’等方式。
Passanto viharitvāna, ‘‘natthi natthī’’tiādinā.
1018
1018.
122当此遍作相消失时,
Parikammamanakkāre , tasmiṃ antarahite pana;
123仅见其消散,他便安住。
Tassāpagamamattaṃva, passanto vasatī ca so.
1019
1019.
125犹如有人见到僧团在某处集会,
Sannipātaṃ yathā koci, disvā saṅghassa katthaci;
126僧团离去后,他便将那处观为空无。
Gate saṅghe tu taṃ ṭhānaṃ, suññamevānupassati.
1020一〇二〇。
1020.
128复次,欲修习者,当以第四无色界心;
Puna bhāvetukāmena, catutthāruppamānasaṃ;
129善修习而得自在者,即于第三无色界心。
Suciṇṇavasinā hutvā, tatiyāruppamānase.
1021一〇二一。
1021.
131近敌即是第二无色界心
Āsannadutiyāruppa-cittapaccatthikanti ca;
132犹如第四无色界心,而非实有
Catutthāruppacittaṃva, na ca santamidanti ca.
1022一〇二二。
1022.
134如是见其过患后,于第三无色界心
Evamādīnavaṃ disvā, tatiyāruppamānase;
135断除渴爱已,进趣第四无色界心
Nikantiṃ pariyādāya, catutthaṃ santato pana.
1023一〇二三。
1023.
137智者如是作意之后,复又于此处;
Evaṃ manasi katvāna, puna tattheva dhīmatā;
138以无所有为所缘,此心相续生起。
Abhāvārammaṇaṃ katvā, sampavattamidaṃ mano.
1024一零二四。
1024.
140“此心寂静、寂静”——如此反复地;
‘‘Santaṃ santamidaṃ citta’’-miccevaṃ taṃ punappunaṃ;
141应转向,且应以心作意。
Hoti āvajjitabbañca, kātabbaṃ manasāpi ca.
1025一〇二五。
1025.
143于彼相,如是观心之际;
Tasmiṃ nimitte tassevaṃ, vicārentassa mānasaṃ;
144念即安住,心愈等持。
Sati tiṭṭhati bhiyyopi, samādhiyati mānasaṃ.
1026一〇二六。
1026.
146他反复修习、反复培育那个相;
Āsevati ca bhāveti, taṃ nimittaṃ punappunaṃ;
147当他如此行持,便成就了正念具足之心。
Tassa cevaṃ karontassa, satisampannacetaso.
1027一〇二七。
1027.
149在名为第三无色的诸蕴中,以及在四者之中。
Tatiyāruppasaṅkhāta-khandhesu ca catūsupi;
150而第四无色之识,瑜伽行者将其导入。
Catutthāruppaviññāṇaṃ, taṃ panāppeti yogino.
1028一〇二八
1028.
152此处安止的道理,与下文所说之理相仿;
Appanāya nayopettha, heṭṭhā vuttanayūpamo;
153然而于此,智者应知另有殊胜之处。
Apicettha visesoyaṃ, veditabbo vibhāvinā.
1029一〇二九。
1029.
155“啊,这确是寂静”,这便是等至的显现。
‘‘Aho santā vatāya’’nti, samāpatti padissati;
156即使仅作“无有”,亦能安住于所缘。
Yā panābhāvamattampi, katvā ṭhassati gocaraṃ.
1030
1030.
158正因以寂静为所缘,他便观之为“寂静”。
Santārammaṇatāyeva, ‘‘santāya’’nti vipassati;
159若心转向寂静而作意,又如何能够超越?
Santato ce manakkāro, kathañca samatikkamo.
1031
1031.
161因不欲证入,确实便有超越;
Anāpajjitukāmattā , hoteva samatikkamo;
162“我证入此”——如此邪思维实不存在。
‘‘Samāpajjāmahameta’’-miccābhogo na vijjati.
1032
1032.
164因为以心将彼作意为寂静,此是微细而殊胜;
Santato taṃ karonto hi, manasā sukhumaṃ paraṃ;
165然而无想羸弱,他达到广大。
Asaññaṃ pana dubbalyaṃ, pāpuṇāti mahaggataṃ.
1033
1033.
167既非有想,亦非无想。
Nevasaññī ca nāsaññī,
168他由那种想而存在;
Yāya saññāya hoti so;
169然而并非唯有想,
Na kevalaṃ tu saññāva,
170而是如是的。
Edisī atha kho pana.
1034
1034.
172同样地,微细的受等也存在于此处;
Evameva bhavantettha, sukhumā vedanādayo;
173犹如用油涂抹箭矢,以及道上的水。
Pattamakkhanatelena, maggasmiṃ udakena ca.
1035
1035.
175在解说第四无色时,应当宣明此义;
Sāvetabbo ayaṃ attho, catutthāruppabodhane;
176由于没有敏锐之想的作用,此想不能造作。
Paṭusaññāya kiccassa, nevakkaraṇato ayaṃ.
1036
1036.
178“非想”者,是指第四无色处所生起的想。
‘‘Nevasaññā’’ti niddiṭṭhā, catutthāruppasambhavā;
179它无法生起敏锐之想的作用。
Paṭusaññāya kiccaṃ sā, kātuṃ sakkoti neva ca.
1037
1037.
181譬如火界在温水中,其燃烧的作用;
Yathā dahanakiccaṃ tu, tejodhātu sukhodake;
182它作为诸行的残余,以微细的状态而存在;
Sā saṅkhārāvasesattā, sukhumattena vijjati;
183因此,那个想就被称为“非想非非想”。
Tasmā pana ca sā saññā, ‘‘nāsaññā’’ti pavuccati.
1038
1038.
185因为这些超越了色与虚空,
Etā hi rūpamākāsaṃ,
186识与无所有处,
Viññāṇaṃ tadabhāvakaṃ;
187依次第超越之后,
Atikkamitvā kamato,
188他说,有四种。
Catasso honti āha ca.
1039
1039.
190由所缘的超越故,这四种存在;
‘‘Ārammaṇātikkamato, catassopi bhavantimā;
191智者不认为这些是支的超越。
Aṅgātikkamametāsaṃ, na icchanti vibhāvino.
1040
1040.
193它们更为殊胜,
Supaṇītatarā honti,
194在这里,后后(的)更为殊胜;
Pacchimā pacchimā idha;
195那里应知譬喻,
Upamā tattha viññeyyā,
196如殿楼之布。
Pāsādatalasāṭikā’’ti.
1041
1041.
198此为略说:我所示的无色等至之理;
Saṅkhepena mayāruppa-samāpattinayo ayaṃ;
199已由清净见者、欢喜见者开示。
Dassito dassito suddha-dassinā piyadassinā.
1042一〇四二。
1042.
201色界与无色界禅那等至的方法。
Rūpārūpajjhānasamāpattividhānaṃ ,
202若有比丘了知此更为殊胜的要义,
Jānātimaṃ sārataraṃ yo pana bhikkhu;
203于色界与无色界禅那等至中善巧通达。
Rūpārūpajjhānasamāpattīsu dakkho,
204他超越色与无色,征服了有。
Rūpārūpaṃ yāti bhavaṃ so abhibhuyya.
207如是,《入阿毗达摩论》中名为“无色界定修习解说”的部分
Iti abhidhammāvatāre arūpāvacarasamādhibhāvanāniddeso nāma
208第十五品。
Pannarasamo paricchedo.