4. 界双论
4. 界双论
4. Dhātuyamakaṃ
11. 施设分
1. Paṇṇattivāro
2(甲)略说
(Ka) uddeso
1十八界——眼界、耳界、鼻界、舌界、身界、色界、声界、香界、味界、触界、眼识界、耳识界、鼻识界、舌识界、身识界、意界、意识界、法界。
Aṭṭhārasa dhātuyo – cakkhudhātu, sotadhātu, ghānadhātu, jivhādhātu, kāyadhātu, rūpadhātu, saddadhātu, gandhadhātu, rasadhātu, phoṭṭhabbadhātu, cakkhuviññāṇadhātu, sotaviññāṇadhātu, ghānaviññāṇadhātu, jivhāviññāṇadhātu, kāyaviññāṇadhātu, manodhātu, manoviññāṇadhātu, dhammadhātu.
31. 词句净化分
1. Padasodhanavāro
5(甲)顺
(Ka) anulomaṃ
2(甲)眼是眼界吗？
(Ka) cakkhu cakkhudhātu?
5(乙)眼界是眼吗？
(Kha) cakkhudhātu cakkhu?
6(甲)耳是耳界吗？
(Ka) sotaṃ sotadhātu?
7(乙)耳界是耳吗？……(中略)……
(Kha) sotadhātu sotaṃ?…Pe…
8(甲)眼识是眼识界吗？
(Ka) cakkhuviññāṇaṃ cakkhuviññāṇadhātu?
9(乙)眼识界是眼识吗？……
(Kha) cakkhuviññāṇadhātu cakkhuviññāṇaṃ?…Pe…
10(甲)意是意界吗？
(Ka) mano manodhātu?
11(乙)意界是意吗？
(Kha) manodhātu mano?
12(甲)意识是意识界吗？
(Ka) manoviññāṇaṃ manoviññāṇadhātu?
13(乙)意识界是意识吗？
(Kha) manoviññāṇadhātu manoviññāṇaṃ?
14(甲)法是法界吗？
(Ka) dhammo dhammadhātu?
15(乙)法界是法吗？
(Kha) dhammadhātu dhammo?
18(乙)逆
(Kha) paccanīkaṃ
3(甲)非眼是非眼界吗？
(Ka) na cakkhu na cakkhudhātu?
17(乙)非眼界非眼？
(Kha) na cakkhudhātu na cakkhu?
18(甲)非耳非耳界？
(Ka) na sotaṃ na sotadhātu?
19(乙)非耳界非耳？……(中略)……
(Kha) na sotadhātu na sotaṃ?…Pe…
20(甲)非眼识非眼识界？
(Ka) na cakkhuviññāṇaṃ na cakkhuviññāṇadhātu?
21(乙)非眼识界非眼识？……(中略)……
(Kha) na cakkhuviññāṇadhātu na cakkhuviññāṇaṃ?…Pe…
22(甲)非意非意界？
(Ka) na mano na manodhātu?
23(乙)非意界非意？
(Kha) na manodhātu na mano?
24(甲)非意识非意识界？
(Ka) na manoviññāṇaṃ na manoviññāṇadhātu?
25(乙)非意识界即非意识吗？
(Kha) na manoviññāṇadhātu na manoviññāṇaṃ?
26(甲)非法即非法界吗？
(Ka) na dhammo na dhammadhātu?
27(乙)非法界即非法吗？
(Kha) na dhammadhātu na dhammo?
282. 句净根轮
2. Padasodhanamūlacakkavāro
32(甲)顺
(Ka) anulomaṃ
4(甲)眼即眼界吗？
(Ka) cakkhu cakkhudhātu?
30(乙)界即耳界吗？……(中略)……
(Kha) dhātū sotadhātu?…Pe…
31(甲)眼即眼界吗？
(Ka) cakkhu cakkhudhātu?
32(乙)界即法界吗？
(Kha) dhātū dhammadhātu?
33(如同在处品中所结合的轮，在此也应结合轮。)
(Yathā āyatanayamake cakkaṃ bandhitaṃ evamidha cakkaṃ bandhitabbaṃ.)
38(乙)逆
(Kha) paccanīkaṃ
5(甲)非眼非眼界？
(Ka) na cakkhu na cakkhudhātu?
35(乙)非界非耳界？
(Kha) na dhātū na sotadhātu?
36(甲)非眼非眼界？
(Ka) na cakkhu na cakkhudhātu?
37(乙)非界非鼻界？……等……
(Kha) na dhātū na ghānadhātu?…Pe…
38(甲)非眼非眼界？
(Ka) na cakkhu na cakkhudhātu?
39(乙)非界非法界？……等……
(Kha) na dhātū na dhammadhātu?…Pe…
40(甲)非法非法界？
(Ka) na dhammo na dhammadhātu?
41(乙)非界非眼界？……(中略)……
(Kha) na dhātū na cakkhudhātu?…Pe…
42(甲)非法非法界？
(Ka) na dhammo na dhammadhātu?
43(乙)非界非意识界？(应作轮)
(Kha) na dhātū na manoviññāṇadhātu? (Cakkaṃ bandhitabbaṃ).
443. 纯界之门
3. Suddhadhātuvāro
50(甲)顺
(Ka) anulomaṃ
6(甲)眼是界？
(Ka) cakkhu dhātu?
46(乙)界是眼？
(Kha) dhātū cakkhu?
47(甲)耳是界？
(Ka) sotaṃ dhātu?
48(乙)界是耳？
(Kha) dhātū sotaṃ?
49鼻界？……舌界？……身界？……色界？……声界？……香界？……味界？……触界？……
Ghānaṃ dhātu?…Pe… jivhā dhātu?… Kāyo dhātu?… Rūpaṃ dhātu?… Saddo dhātu?… Gandho dhātu?… Raso dhātu?… Phoṭṭhabbo dhātu?…
50(甲)眼识界？
(Ka) cakkhuviññāṇaṃ dhātu?
51(乙)诸界眼识？
(Kha) dhātū cakkhuviññāṇaṃ?
52(甲)耳识界？
(Ka) sotaviññāṇaṃ dhātu?
53(乙)诸界耳识？
(Kha) dhātū sotaviññāṇaṃ?
54……鼻识？……舌识？……身识？
… Ghānaviññāṇaṃ?…Pe… jivhāviññāṇaṃ?… Kāyaviññāṇaṃ?
55(甲)意界？
(Ka) mano dhātu?
56(乙)诸界意？
(Kha) dhātū mano?
57意识是界吗？
(Ka) manoviññāṇaṃ dhātu?
58界是意识吗？
(Kha) dhātū manoviññāṇaṃ?
59法是界吗？
(Ka) dhammo dhātu?
60界是法吗？
(Kha) dhātū dhammo?
67(乙)逆
(Kha) paccanīkaṃ
7非眼非界吗？
(Ka) na cakkhu na dhātu?
62非界非眼吗？
(Kha) na dhātū na cakkhu?
63非耳非界吗？
(Ka) na sotaṃ na dhātu?
64非界非耳吗？
(Kha) na dhātū na sotaṃ?
65……不是鼻？……不是舌？……不是身？……不是色？……不是声？……不是香？……不是味？……不是触？
… Na ghānaṃ?… Na jivhā?… Na kāyo?… Na rūpaṃ? … Na saddo?… Na gandho?… Na raso?… Na phoṭṭhabbo?
66(甲)不是眼识不是界？
(Ka) na cakkhuviññāṇaṃ na dhātu?
67(乙)不是诸界不是眼识？
(Kha) na dhātū na cakkhuviññāṇaṃ?
68……不是耳识？……乃至……不是鼻识？……不是舌识？
… Na sotaviññāṇaṃ?…Pe… na ghānaviññāṇaṃ?… Na jivhāviññāṇaṃ?
69(甲)不是身识不是界？
(Ka) na kāyaviññāṇaṃ na dhātu?
70(乙)不是诸界不是身识？
(Kha) na dhātū na kāyaviññāṇaṃ?
71(甲)不是意不是界？
(Ka) na mano na dhātu?
72(乙)不是诸界不是意？
(Kha) na dhātū na mano?
73(甲) 意识不是界吗？
(Ka) na manoviññāṇaṃ na dhātu?
74(乙) 诸界不是意识吗？
(Kha) na dhātū na manoviññāṇaṃ?
75(甲) 法不是界吗？
(Ka) na dhammo na dhātu?
76(乙) 诸界不是法吗？
(Kha) na dhātū na dhammo?
774. 纯界根转
4. Suddhadhātumūlacakkavāro
85(甲)顺
(Ka) anulomaṃ
8(甲) 眼是界吗？
(Ka) cakkhu dhātu?
79(乙) 诸界是耳吗？……(中略)……
(Kha) dhātū sotaṃ?…Pe…
80(甲) 眼是界吗？
(Ka) cakkhu dhātu?
81(乙)界是法吗？……等等……
(Kha) dhātū dhammo?…Pe…
82(甲)法是界吗？
(Ka) dhammo dhātu?
83(乙)界是眼吗？……等等……
(Kha) dhātū cakkhu?…Pe…
84(甲)法是界吗？
(Ka) dhammo dhātu?
85(乙)界是意识吗？(应结合轮)
(Kha) dhātū manoviññāṇaṃ? (Cakkaṃ bandhitabbaṃ).
94(乙)逆
(Kha) paccanīkaṃ
9(甲)非眼非界吗？
(Ka) na cakkhu na dhātu?
87(乙)非界非耳吗？
(Kha) na dhātū na sotaṃ?
88(甲)非眼非界吗？
(Ka) na cakkhu na dhātu?
89(乙)非界非鼻？……等等……
(Kha) na dhātū na ghānaṃ?…Pe….
90(甲)非眼非界？
(Ka) na cakkhu na dhātu?
91(乙)非界非法？……等等……
(Kha) na dhātū na dhammo?…Pe…
92(甲)非法非界？
(Ka) na dhammo na dhātu?
93(乙)非界非眼？……等等……
(Kha) na dhātū na cakkhu?…Pe…
94(甲)非法非界？
(Ka) na dhammo na dhātu?
95(乙)非界非意识？(应结合轮)
(Kha) na dhātū na manoviññāṇaṃ? (Cakkaṃ bandhitabbaṃ).
105施设略说品
Paṇṇattiuddesavāro.
106(乙)分别
(Kha) niddeso
961. 句净品
1. Padasodhanavāro
108(甲)顺
(Ka) anulomaṃ
10(甲)眼是眼界吗？
(Ka) cakkhu cakkhudhātūti?
98天眼、慧眼是眼，不是眼界。眼界既是眼也是眼界。
Dibbacakkhu paññācakkhu cakkhu, na cakkhudhātu. Cakkhudhātu cakkhu ceva cakkhudhātu ca.
99(乙)眼界是眼吗？是的。
(Kha) cakkhudhātu cakkhūti? Āmantā.
100(甲)耳是耳界吗？
(Ka) sotaṃ sotadhātūti?
101天耳、渴爱之流是耳，不是耳界。耳界既是耳也是耳界。
Dibbasotaṃ taṇhāsotaṃ sotaṃ, na sotadhātu. Sotadhātu sotañceva sotadhātu ca.
102(乙)耳界是耳吗？是的。
(Kha) sotadhātu sotanti? Āmantā.
103(甲)鼻是鼻界吗？是的。
(Ka) ghānaṃ ghānadhātūti? Āmantā.
104(乙)鼻界是鼻吗？是的。(舌也与鼻界相似)
(Kha) ghānadhātu ghānanti? Āmantā. (Jivhāpi ghānadhātusadisā).
105(甲)身是身界吗？
(Ka) kāyo kāyadhātūti?
106除了身界之外的其余身，不是身界。身界既是身也是身界。
Kāyadhātuṃ ṭhapetvā avaseso kāyo , na kāyadhātu. Kāyadhātu kāyo ceva kāyadhātu ca.
107(乙)身界是身吗？是的。
(Kha) kāyadhātu kāyoti? Āmantā.
108(甲)色是色界吗？
(Ka) rūpaṃ rūpadhātūti?
109除了色界之外的其余色，不是色界。色界既是色也是色界。
Rūpadhātuṃ ṭhapetvā avasesaṃ rūpaṃ, na rūpadhātu. Rūpadhātu rūpañceva rūpadhātu ca.
110(乙)色界是色吗？是的。(声与鼻相似)
(Kha) rūpadhātu rūpanti? Āmantā. (Saddo ghānasadiso).
111(甲)香是香界吗？
(Ka) gandho gandhadhātūti?
112戒香、定香、慧香是香，不是香界。香界既是香也是香界。
Sīlagandho samādhigandho paññāgandho gandho, na gandhadhātu. Gandhadhātu gandho ceva gandhadhātu ca.
113(乙)香界是香吗？是的。
(Kha) gandhadhātu gandhoti? Āmantā.
114(甲)味是味界吗？
(Ka) raso rasadhātūti?
115义味、法味、解脱味是味，不是味界。味界既是味也是味界。
Attharaso dhammaraso vimuttiraso raso, na rasadhātu. Rasadhātu raso ceva rasadhātu ca.
116(乙)味界是味吗？是的。(触与香相似)。
(Kha) rasadhātu rasoti? Āmantā. (Phoṭṭhabbo ghānasadiso).
117(甲)眼识是眼识界吗？是的。
(Ka) cakkhuviññāṇaṃ cakkhuviññāṇadhātūti? Āmantā.
118(乙)眼识界是眼识吗？是的。
(Kha) cakkhuviññāṇadhātu cakkhuviññāṇanti? Āmantā.
119耳识……(中略)……鼻识……舌识……身识……
Sotaviññāṇaṃ…pe… ghānaviññāṇaṃ… jivhāviññāṇaṃ… kāyaviññāṇaṃ….
120(甲)意是意界吗？
(Ka) mano manodhātūti?
121除了意界之外，其余的是意，不是意界。意界既是意也是意界。
Manodhātuṃ ṭhapetvā avaseso mano, na manodhātu. Manodhātu mano ceva manodhātu ca.
122(问)意界是意吗？答：是的。
(Kha) manodhātu manoti? Āmantā.
123(问)意识是意识界吗？答：是的。
(Ka) manoviññāṇaṃ manoviññāṇadhātūti? Āmantā.
124(问)意识界是意识吗？答：是的。
(Kha) manoviññāṇadhātu manoviññāṇanti? Āmantā.
125(问)法是法界吗？
(Ka) dhammo dhammadhātūti?
126除了法界之外，其余的是法，不是法界。法界既是法也是法界。
Dhammadhātuṃ ṭhapetvā avaseso dhammo, na dhammadhātu. Dhammadhātu dhammo ceva dhammadhātu ca.
127(问)法界是法吗？答：是的。
(Kha) dhammadhātu dhammoti? Āmantā.
140(乙)逆
(Kha) paccanīkaṃ
11(问)非眼不是眼界吗？答：是的。
(Ka) na cakkhu na cakkhudhātūti? Āmantā.
129(乙)非眼界非眼吗？
(Kha) na cakkhudhātu na cakkhūti?
130天眼、慧眼非眼界，是眼。除了眼与眼界之外，其余既非眼也非眼界。
Dibbacakkhu paññācakkhu na cakkhudhātu, cakkhu. Cakkhuñca cakkhudhātuñca ṭhapetvā avasesaṃ na ceva cakkhu na ca cakkhudhātu.
131(甲)非耳非耳界吗？是的。
(Ka) na sotaṃ na sotadhātūti? Āmantā.
132(乙)非耳界非耳吗？
(Kha) na sotadhātu na sotanti?
133天耳、渴爱之流非耳界，是耳。除了耳与耳界之外，其余既非耳也非耳界。
Dibbasotaṃ taṇhāsotaṃ na sotadhātu, sotaṃ. Sotañca sotadhātuñca ṭhapetvā avasesaṃ na ceva sotaṃ na ca sotadhātu.
134(甲)非鼻非鼻界吗？是的。
(Ka) na ghānaṃ na ghānadhātūti? Āmantā.
135(乙)非鼻界非鼻吗？是的。
(Kha) na ghānadhātu na ghānanti? Āmantā.
136非舌……(略，两者皆是的)。
Na jivhā… (saṃkhittaṃ , ubhato āmantā).
137(甲)非身非身界吗？是的。
(Ka) na kāyo na kāyadhātūti? Āmantā.
138(乙)非身界非身吗？
(Kha) na kāyadhātu na kāyoti?
139除了身界，其余的非身界，是身。除了身与身界，其余的既非身也非身界。
Kāyadhātuṃ ṭhapetvā avaseso na kāyadhātu, kāyo. Kāyañca kāyadhātuñca ṭhapetvā avaseso na ceva kāyo na ca kāyadhātu.
140(甲)非色非色界吗？是的。
(Ka) na rūpaṃ na rūpadhātūti? Āmantā.
141(乙)非色界非色吗？
(Kha) na rūpadhātu na rūpanti?
142除了色界，其余的非色界，是色。除了色与色界，其余的既非色也非色界。
Rūpadhātuṃ ṭhapetvā avasesaṃ na rūpadhātu, rūpaṃ. Rūpañca rūpadhātuñca ṭhapetvā avasesaṃ na ceva rūpaṃ na ca rūpadhātu.
143非声……乃至……非香非香界吗？是的。
Na saddo…pe… na gandho na gandhadhātūti? Āmantā.
144非香界非香吗？
Na gandhadhātu na gandhoti?
145戒香、定香、慧香不是香界，是香。除了香与香界之外，其余的既不是香也不是香界。
Sīlagandho samādhigandho paññāgandho na gandhadhātu, gandho. Gandhañca gandhadhātuñca ṭhapetvā avaseso na ceva gandho na ca gandhadhātu.
146（甲）不是味也不是味界吗？是的。
(Ka) na raso na rasadhātūti? Āmantā.
147（乙）不是味界也不是味吗？
(Kha) na rasadhātu na rasoti?
148义味、法味、解脱味不是味界，是味。除了味与味界之外，其余的既不是味也不是味界。
Attharaso dhammaraso vimuttiraso na rasadhātu, raso. Rasañca rasadhātuñca ṭhapetvā avaseso na ceva raso na ca rasadhātu.
149不是所触……(中略)……不是眼识也不是眼识界吗？是的。
Na phoṭṭhabbo…pe… na cakkhuviññāṇaṃ na cakkhuviññāṇadhātūti? Āmantā.
150不是眼识界也不是眼识吗？是的。
Na cakkhuviññāṇadhātu na cakkhuviññāṇanti? Āmantā.
151不是耳识……(中略)……不是鼻识……不是舌识……不是身识……
Na sotaviññāṇaṃ…pe… na ghānaviññāṇaṃ… na jivhāviññāṇaṃ… na kāyaviññāṇaṃ….
152（甲）不是意也不是意界吗？是的。
(Ka) na mano na manodhātūti? Āmantā.
153(乙)非意界非意吗？
(Kha) na manodhātu na manoti?
154除了意界之外的其余是非意界，是意。除了意与意界之外的其余既非意也非意界。
Manodhātuṃ ṭhapetvā avaseso na manodhātu, mano. Manañca manodhātuñca ṭhapetvā avaseso na ceva mano na ca manodhātu.
155(甲)非意识非意识界吗？是的。
(Ka) na manoviññāṇaṃ na manoviññāṇadhātūti? Āmantā.
156(乙)非意识界非意识吗？是的。
(Kha) na manoviññāṇadhātu na manoviññāṇanti? Āmantā.
157(甲)非法非法界吗？是的。
(Ka) na dhammo na dhammadhātūti? Āmantā.
158(乙)非法界非法吗？
(Kha) na dhammadhātu na dhammoti?
159除了法界之外的其余是非法界，是法。除了法与法界之外的其余既非法也非法界。
Dhammadhātuṃ ṭhapetvā avaseso na dhammadhātu, dhammo. Dhammañca dhammadhātuñca ṭhapetvā avaseso na ceva dhammo na ca dhammadhātu.
1602. 句净根轮
2. Padasodhanamūlacakkavāro
174(甲)顺
(Ka) anulomaṃ
12(甲)眼与眼界？
(Ka) cakkhu cakkhudhātūti?
162天眼、慧眼是眼，非眼界。眼界既是眼也是眼界。
Dibbacakkhu paññācakkhu cakkhu, na cakkhudhātu. Cakkhudhātu cakkhu ceva cakkhudhātu ca.
163(乙)界与耳界？
(Kha) dhātū sotadhātūti?
164耳界既是界也是耳界。其余诸界非耳界。
Sotadhātu dhātu ceva sotadhātu ca. Avasesā dhātū na sotadhātu.
165(甲)眼与眼界？
(Ka) cakkhu cakkhudhātūti?
166天眼、慧眼是眼，非眼界。眼界既是眼也是眼界。界与鼻界……(中略)……界与法界？
Dibbacakkhu paññācakkhu cakkhu, na cakkhudhātu. Cakkhudhātu cakkhu ceva cakkhudhātu ca. Dhātū ghānadhātu…pe… dhātū dhammadhātūti?
167法界既是界也是法界。其余诸界非法界。
Dhammadhātu dhātu ceva dhammadhātu ca. Avasesā dhātū na dhammadhātu.
168(如处双论中的施设，界双论中的施设也是如此。应结合为轮。)
(Yathā āyatanayamake paṇṇatti evaṃ dhātuyamakepi paṇṇatti. Cakkaṃ bandhitabbaṃ).
183(乙)逆
(Kha) paccanīkaṃ
13(甲)非眼、非眼界吗？是的。
(Ka) na cakkhu na cakkhudhātūti? Āmantā.
170(乙)非界、非耳界吗？是的。
(Kha) na dhātū na sotadhātūti? Āmantā.
171非眼、非眼界吗？是的。
Na cakkhu na cakkhudhātūti? Āmantā.
172非界、非鼻界……(中略)……非界、非法界吗？是的。
Na dhātū na ghānadhātu…pe… na dhātū na dhammadhātūti? Āmantā.
173(应结合轮，两者皆是的，其余亦然)。
(Cakkaṃ bandhitabbaṃ, sabbe āmantā ubhatopi sesepi).
1743. 纯界品
3. Suddhadhātuvāro
190(甲)顺
(Ka) anulomaṃ
14(甲)眼是界吗？是的。
(Ka) cakkhu dhātūti? Āmantā.
176(乙)界是眼界吗？
(Kha) dhātū cakkhudhātūti?
177眼界是界，也是眼界。其余诸界不是眼界。
Cakkhudhātu dhātu ceva cakkhudhātu ca. Avasesā dhātū na cakkhudhātu.
178耳是界吗？是的。
Sotaṃ dhātūti? Āmantā.
179鼻……(中略)……舌……身……色……声……香……味……触……
Ghānaṃ…pe… jivhā… kāyo… rūpaṃ… saddo… gandho… raso… phoṭṭhabbo….
180(甲)眼识是界吗？是的。
(Ka) cakkhuviññāṇaṃ dhātūti? Āmantā.
181(乙)诸界是眼识界吗？
(Kha) dhātū cakkhuviññāṇadhātūti?
182眼识界是界，也是眼识界。其余诸界不是眼识界。耳识……(中略)……鼻识……舌识……身识……
Cakkhuviññāṇadhātu dhātu ceva cakkhuviññāṇadhātu ca. Avasesā dhātū na cakkhuviññāṇadhātu. Sotaviññāṇaṃ…pe… ghānaviññāṇaṃ… jivhāviññāṇaṃ… kāyaviññāṇaṃ….
183(甲)意是界吗？是的。
(Ka) mano dhātūti? Āmantā.
184(乙)诸界是意界吗？
(Kha) dhātū manodhātūti?
185意界是界，也是意界。其余诸界不是意界。
Manodhātu dhātu ceva manodhātu ca. Avasesā dhātū na manodhātu.
186意识是界吗？是的。
(Ka) manoviññāṇaṃ dhātūti? Āmantā.
187诸界是意识界吗？
(Kha) dhātū manoviññāṇadhātūti?
188意识界是界，也是意识界。其余诸界不是意识界。
Manoviññāṇadhātu dhātu ceva manoviññāṇadhātu ca. Avasesā dhātū na manoviññāṇadhātu.
189法是界吗？是的。
(Ka) dhammo dhātūti? Āmantā.
190诸界是法界吗？
(Kha) dhātū dhammadhātūti?
191法界是界，也是法界。其余诸界不是法界。
Dhammadhātu dhātu ceva dhammadhātu ca. Avasesā dhātū na dhammadhātu.
208(乙)逆
(Kha) paccanīkaṃ
15非眼是非界吗？
(Ka) na cakkhu na dhātūti?
193除了眼之外，其余的诸界不是眼、不是界。除了眼与界之外，其余的既不是眼也不是界。
Cakkhuṃ ṭhapetvā avasesā dhātū na cakkhu, dhātu. Cakkhuñca dhātuñca ṭhapetvā avasesā na ceva cakkhu na ca dhātū.
194(问)不是界、不是眼吗？(答)是的。
(Kha) na dhātū na cakkhūti? Āmantā.
195不是耳、不是界吗？
Na sotaṃ na dhātūti?
196除了耳之外……除了鼻之外……除了舌之外……
Sotaṃ ṭhapetvā…pe… ghānaṃ ṭhapetvā…pe… jivha ṭhapetvā…pe….
197(问)不是身、不是界吗？(答)是的。
(Ka) na kāyo na dhātūti? Āmantā.
198(问)不是界、不是身界吗？(答)是的。
(Kha) na dhātū na kāyadhātūti? Āmantā.
199不是色、不是界吗？
Na rūpaṃ na dhātūti?
200除了色之外……声……香……味……触……眼识……除了意识之外……
Rūpaṃ ṭhapetvā…pe… saddaṃ… gandhaṃ… rasaṃ… phoṭṭhabbaṃ… cakkhuviññāṇaṃ…pe… manoviññāṇaṃ ṭhapetvā…pe….
201(甲)非法非界吗？是的。
(Ka) na dhammo na dhātūti? Āmantā.
202(乙)非界非法界吗？是的。
(Kha) na dhātū na dhammadhātūti? Āmantā.
2034. 纯界根轮品
4. Suddhadhātumūlacakkavāro
221(甲)顺
(Ka) anulomaṃ
16(甲)眼是界吗？是的。
(Ka) cakkhu dhātūti? Āmantā.
205(乙)界是耳界吗？
(Kha) dhātū sotadhātūti?
206耳界是界且是耳界。其余的界不是耳界。
Sotadhātu dhātu ceva sotadhātu ca. Avasesā dhātū na sotadhātu.
207眼是界吗？是的。
Cakkhu dhātūti? Āmantā.
208界是鼻界……(中略)……界是法界吗？
Dhātū ghānadhātu…pe… dhātū dhammadhātūti?
209法界既是界也是法界。其余诸界不是法界。(应结合轮)
Dhammadhātu dhātu ceva dhammadhātu ca. Avasesā dhātū na dhammadhātu. (Cakkaṃ bandhitabbaṃ).
228(乙)逆
(Kha) paccanīkaṃ
17(甲)不是眼不是界吗？
(Ka) na cakkhu na dhātūti?
211除了眼之外，其余诸界不是眼界。除了眼和界之外，其余既不是眼也不是界。
Cakkhuṃ ṭhapetvā avasesā dhātū na cakkhudhātu. Cakkhuñca dhātuñca ṭhapetvā avasesā na ceva cakkhu na ca dhātu.
212(乙)不是界不是耳界吗？是的。
(Kha) na dhātū na sotadhātūti? Āmantā.
213不是眼不是界吗？
Na cakkhu na dhātūti?
214除了眼之外，其余诸界不是眼，是界。除了眼和界之外，其余既不是眼也不是界。不是界不是鼻界……乃至……不是界不是法界吗？是的。
Cakkhuṃ ṭhapetvā avasesā dhātū na cakkhu, dhātu. Cakkhu ca dhātuñca ṭhapetvā avasesā na ceva cakkhu na ca dhātu. Na dhātū na ghānadhātu…pe… na dhātū na dhammadhātūti? Āmantā.
215(甲)不是法不是界吗？是的。
(Ka) na dhammo na dhātūti? Āmantā.
216(乙)不是界不是眼界吗？是的。
(Kha) na dhātū na cakkhudhātūti? Āmantā.
217「非法非界」吗？「是的。」
Na dhammo na dhātūti? Āmantā.
218「非界非耳界……乃至……非界非意识界」吗？「是的。」(应结合轮)
Na dhātū na sotadhātu…pe… na dhātū na manoviññāṇadhātūti? Āmantā. (Cakkaṃ bandhitabbaṃ).
219(如处双论的分别论，界双论的分别论应详述)
(Yathā āyatanayamakassa paṇṇatti evaṃ dhātuyamakassa paṇṇatti vitthāretabbā)
239施设分别品
Paṇṇattiniddesavāro.
2202. 转起品 1. 生起品
2. Pavattivāro 1. uppādavāro
221(1) 现在品
(1) Paccuppannavāro
242(甲)顺补特伽罗
(Ka) anulomapuggalo
18(甲) 凡眼界生起者，彼耳界生起吗？
(Ka) yassa cakkhudhātu uppajjati tassa sotadhātu uppajjatīti?
223有眼无耳者投生时，彼等的眼界生起，但彼等的耳界不生起。有眼有耳者投生时，彼等的眼界生起，耳界也生起。
Sacakkhukānaṃ asotakānaṃ upapajjantānaṃ tesaṃ cakkhudhātu uppajjati, no ca tesaṃ sotadhātu uppajjati. Sacakkhukānaṃ sasotakānaṃ upapajjantānaṃ tesaṃ cakkhudhātu ca uppajjati sotadhātu ca uppajjati.
224(乙) 或者凡耳界生起者，彼眼界生起吗？
(Kha) yassa vā pana sotadhātu uppajjati tassa cakkhudhātu uppajjatīti?
225对于具耳无眼者投生时，他们的耳界生起，但他们的眼界不生起。对于具耳具眼者投生时，他们的耳界生起，眼界也生起。
Sasotakānaṃ acakkhukānaṃ upapajjantānaṃ tesaṃ sotadhātu uppajjati, no ca tesaṃ cakkhudhātu uppajjati. Sasotakānaṃ sacakkhukānaṃ upapajjantānaṃ tesaṃ sotadhātu ca uppajjati cakkhudhātu ca uppajjati.
226对于谁眼界生起，他的鼻界生起吗？
(Ka) yassa cakkhudhātu uppajjati tassa ghānadhātu uppajjatīti?
227对于具眼无鼻者投生时，他们的眼界生起，但他们的鼻界不生起。对于具眼具鼻者投生时，他们的眼界生起，鼻界也生起。
Sacakkhukānaṃ aghānakānaṃ upapajjantānaṃ tesaṃ cakkhudhātu uppajjati, no ca tesaṃ ghānadhātu uppajjati. Sacakkhukānaṃ saghānakānaṃ upapajjantānaṃ tesaṃ cakkhudhātu ca uppajjati ghānadhātu ca uppajjati.
228或者对于谁鼻界生起，他的眼界生起吗？
(Kha) yassa vā pana ghānadhātu uppajjati tassa cakkhudhātu uppajjatīti?
229对于具鼻无眼者投生时，他们的鼻界生起，但他们的眼界不生起。对于具鼻具眼者投生时，他们的鼻界生起，眼界也生起。
Saghānakānaṃ acakkhukānaṃ upapajjantānaṃ tesaṃ ghānadhātu uppajjati, no ca tesaṃ cakkhudhātu uppajjati. Saghānakānaṃ sacakkhukānaṃ upapajjantānaṃ tesaṃ ghānadhātu ca uppajjati cakkhudhātu ca uppajjati.
230对于谁眼界生起，他的色界生起吗？是的。
(Ka) yassa cakkhudhātu uppajjati tassa rūpadhātu uppajjatīti? Āmantā.
231或者对于谁色界生起，他的眼界生起吗？
(Kha) yassa vā pana rūpadhātu uppajjati tassa cakkhudhātu uppajjatīti?
232对于具色无眼者投生时，他们的色界生起，但他们的眼界不生起。对于具眼者投生时，他们的色界生起，眼界也生起。
Sarūpakānaṃ acakkhukānaṃ upapajjantānaṃ tesaṃ rūpadhātu uppajjati , no ca tesaṃ cakkhudhātu uppajjati. Sacakkhukānaṃ upapajjantānaṃ tesaṃ rūpadhātu ca uppajjati cakkhudhātu ca uppajjati.
233(甲)凡眼界生起者，他的意识界生起吗？是的。
(Ka) yassa cakkhudhātu uppajjati tassa manoviññāṇadhātu uppajjatīti? Āmantā.
234(乙)或者凡意识界生起者，彼之眼界生起吗？
(Kha) yassa vā pana manoviññāṇadhātu uppajjati tassa cakkhudhātu uppajjatīti?
235有心而无眼者投生时，彼等之意识界生起，但彼等之眼界不生起。有眼者投生时，彼等之意识界生起，眼界也生起。
Sacittakānaṃ acakkhukānaṃ upapajjantānaṃ tesaṃ manoviññāṇadhātu uppajjati, no ca tesaṃ cakkhudhātu uppajjati. Sacakkhukānaṃ upapajjantānaṃ tesaṃ manoviññāṇadhātu ca uppajjati cakkhudhātu ca uppajjati.
236(甲)凡眼界生起者，彼之法界生起吗？是的。
(Ka) yassa cakkhudhātu uppajjati tassa dhammadhātu uppajjatīti? Āmantā.
237(乙)或者凡法界生起者，彼之眼界生起吗？
(Kha) yassa vā pana dhammadhātu uppajjati tassa cakkhudhātu uppajjatīti?
238无眼者投生时，彼等之法界生起，但彼等之眼界不生起。有眼者投生时，彼等之法界生起，眼界也生起。
Acakkhukānaṃ upapajjantānaṃ tesaṃ dhammadhātu uppajjati, no ca tesaṃ cakkhudhātu uppajjati. Sacakkhukānaṃ upapajjantānaṃ tesaṃ dhammadhātu ca uppajjati cakkhudhātu ca uppajjati.
239(如处双论已分别论，界双论也应如是分别论，应作相同。)
(Yathā āyatanayamakaṃ vibhattaṃ evaṃ dhātuyamakampi vibhajitabbaṃ, sadisaṃ kātabbaṃ).
2403. 遍知品
3. Pariññāvāro
19了知眼界者，他了知耳界吗？是的。……(界之双论以复述完成)。
Yo cakkhudhātuṃ parijānāti so sotadhātuṃ parijānātīti? Āmantā.…Pe… (dhātuyamakaṃ paripuṇṇaṃ peyyālena).
263界双论完
Dhātuyamakaṃ niṭṭhitaṃ.
264礼敬彼世尊、阿拉汉、正自觉者
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa