← 文献总目录

21. 第二十一品

abh03a.att36 · 静态文献页 · 26 段 · 打开交互阅读器

1第二十一品
21. Ekavīsatimavaggo
2一、教法论之解释
1. Sāsanakathāvaṇṇanā
878878. 此处称为教法论。其中,针对三种结集,有人执取‘教法被新作’,以及‘有任何人新作如来的教法吗’,以及‘可以新作如来的教法吗’,例如某些北方行者;针对他们,在三论中,提问属于自宗论者,承诺属于他方。所谓四念处等教法,名为教法,即四念处等圣法,以及对善法等之宣说。其中,若世尊所教导的四念处等,除了那些之外,通过修习其他的四念处等,或通过将不善等转变为善等,则可称为教法被新作,然而,有谁如此作呢?或者有任何人如此作吗?或者可以如此作吗?在三问中,这是为了质询而说。其余一切处,皆依巴利原文而通达。
878. Idāni sāsanakathā nāma hoti. Tattha tisso saṅgītiyo sandhāya ‘‘sāsanaṃ navaṃ kata’’nti ca ‘‘atthi koci tathāgatassa sāsanaṃ navaṃ karotī’’ti ca ‘‘labbhā tathāgatassa sāsanaṃ navaṃ kātu’’nti ca yesaṃ laddhi, seyyathāpi ekaccānaṃ uttarāpathakānaṃ; te sandhāya tīsupi kathāsu pucchā sakavādissa, paṭiññā itarassa. Satipaṭṭhānātiādi sāsanaṃ nāma satipaṭṭhānādayo ceva ariyadhammā, kusalādīnañca desanā. Tattha yesaṃ bhagavatā desitā satipaṭṭhānādayo, ṭhapetvā te aññesaṃ vā satipaṭṭhānādīnaṃ karaṇena akusalādīnaṃ vā kusalādibhāvakaraṇena sāsanaṃ navaṃkataṃ nāma bhaveyya, kiṃ taṃ evaṃ kataṃ kenaci, atthi vā koci evaṃ karoti, labbhā vā evaṃ kātunti tīsupi pucchāsu codanatthaṃ vuttaṃ. Sesaṃ sabbattha yathāpāḷimeva niyyātīti.
4教法论之解释。
Sāsanakathāvaṇṇanā.
5二、不远离论之解释
2. Avivittakathāvaṇṇanā
879-880879-880. 此处称为不远离论。其中,在自宗中确定:某人所现起之法,即以此法而称为不远离。然而,因为凡夫未遍知三界诸法,所以有人执取‘他于同一刹那即与一切三界诸法不远离’,例如那些同样的行者;针对他们,提问属于自宗论者,承诺属于他方。以触等,是为了显示一切触等在同一刹那生起之过失而说。其余一切处,意义明显。
879-880. Idāni avivittakathā nāma hoti. Tattha yassa puggalassa yo dhammo paccuppanno, so tena avivitto nāmāti idaṃ sakasamaye sanniṭṭhānaṃ. Yasmā pana puthujjanena tedhātukā dhammā apariññātā, tasmā so ekakkhaṇeyeva sabbehipi tedhātukehi dhammehi avivittoti yesaṃ laddhi, seyyathāpi tesaññeva, te sandhāya pucchā sakavādissa, paṭiññā itarassa. Phassehītiādi sabbesaṃ phassādīnaṃ ekakkhaṇe pavattidosadassanatthaṃ vuttaṃ. Sesaṃ sabbattha uttānatthamevāti.
7不远离论之解释。
Avivittakathāvaṇṇanā.
8三、结缚论之解释
3. Saññojanakathāvaṇṇanā
881-882881-882. 此处称为结缚论。其中,因为阿罗汉不知一切佛境界,所以有人以‘他必定有未断的无明与疑’之想而执取‘有某种结缚未断而证阿罗汉果’,例如大众部;针对他们,提问属于自宗论者,承诺属于他方。有某种身见等,是为了显示阿罗汉断除一切结缚而说。在‘一切佛境界’的两个问题中,以阿罗汉没有一切知智而作否定,并非以无明与疑未断。然而,他方则针对它们未断,以‘因此是低劣的’而建立执取。由于不如理地建立,所以是不成立的。
881-882. Idāni saññojanakathā nāma hoti. Tattha yasmā arahā sabbaṃ buddhavisayaṃ na jānāti, tasmā tassa tattha avijjāvicikicchāhi appahīnāhi bhavitabbanti saññāya ‘‘atthi kiñci saññojanaṃ appahāya arahattappattī’’ti yesaṃ laddhi, seyyathāpi mahāsaṅghikānaṃ, te sandhāya pucchā sakavādissa, paṭiññā itarassa. Atthi kiñci sakkāyadiṭṭhītiādi arahato sabbasaṃyojanappahānadassanatthaṃ vuttaṃ. Sabbaṃ buddhavisayanti pañhadvaye arahato sabbaññutaññāṇābhāvena paṭisedho kato, na avijjāvicikicchānaṃ appahānena. Itaro pana tesaṃ appahīnataṃ sandhāya tena hīti laddhiṃ patiṭṭhapeti. Sā ayoniso patiṭṭhāpitattā appatiṭṭhitāva hotīti.
10结缚论之解释。
Saññojanakathāvaṇṇanā.
114. 神通论释
4. Iddhikathāvaṇṇanā
883-884883-884. 此处称为神通论。其中,所谓神通,在某些情况下成就,在某些情况下不成就;在将无常等转变为常等时,绝对不成就。然而,在转变同类相续而作异类相续时,或依同类相续而令更久远地持续时,为了某些人的利益而作,依于他们的福等因缘,在某些情况下成就,例如为了比丘们而将水变为酥、乳等,又如《大界藏》中令灯等相续久住。这是自宗中的确定。然而,基于具寿毕陵达瓦差决意国王的宫殿为黄金,有人执取‘有决意神通’,例如案达罗派;针对他们,以‘有决意神通吗’为自宗论者的提问。其中,决意神通即决意之神通,意为随所决意而成就的神通。‘是的’,他方仅依执取而承诺。然后,为了以无常等成为常等来审问他,而说‘愿树成为常叶’等。此处其余意义明显。在建立执取时,成为黄金则是依于国王的福因缘,并非仅仅由于长老的决意。因此,这是不能成立的。
883-884. Idāni iddhikathā nāma hoti. Tattha iddhi nāmesā katthaci ijjhati, katthaci na ijjhati, aniccādīnaṃ niccādikaraṇe ekanteneva na ijjhati. Sabhāgasantatiṃ pana parivattetvā visabhāgasantatikaraṇe vā sabhāgasantativaseneva ciratarappavattane vā yesaṃ atthāya kariyati, tesaṃ puññādīni kāraṇāni nissāya katthaci ijjhati, bhikkhūnaṃ atthāya pānīyassa sappikhīrādikaraṇe viya mahādhātunidhāne dīpādīnaṃ cirasantānappavattane viya cāti idaṃ sakasamaye sanniṭṭhānaṃ. Yaṃ pana āyasmā pilindavaccho rañño pāsādaṃ suvaṇṇantveva adhimucci, taṃ nissāya yesaṃ ‘‘atthi adhippāyaiddhī’’ti laddhi, seyyathāpi andhakānaṃ; te sandhāya atthi adhippāyaiddhīti pucchā sakavādissa. Tattha adhippāyaiddhīti adhippāyaiddhi, yathādhippāyaṃ ijjhanaiddhīti attho. Āmantāti laddhimatte ṭhatvā paṭiññā paravādissa. Atha naṃ aniccādīnaṃ niccāditāya anuyuñjituṃ niccapaṇṇā rukkhā hontūtiādimāha. Sesamettha uttānatthameva. Laddhipatiṭṭhāpane suvaṇṇo ca panāsīti rañño puññūpanissayena āsi, na kevalaṃ therassa adhippāyeneva. Tasmā asādhakametanti.
13神通论释。
Iddhikathāvaṇṇanā.
145. 佛陀论释
5. Buddhakathāvaṇṇanā
885885. 此处称为佛陀论。其中,除了在各时各处身量差别、寿量差别、威光差别之外,以其余佛法而言,诸佛之间没有低劣与殊胜。然而,有人执取‘无差别地存在’,例如案达罗派;针对他们,以‘诸佛有……吗’为自宗论者的提问,承诺属于他方。然后,为了以佛法来审问他,而说‘以四念处等’。他方由于不见以它们而有低劣与殊胜,便予以拒绝。
885. Idāni buddhakathā nāma hoti. Tattha ṭhapetvā tasmiṃ tasmiṃ kāle sarīravemattataṃ āyuvemattataṃ pabhāvemattatañca sesehi buddhadhammehi buddhānaṃ buddhehi hīnātirekatā nāma natthi. Yesaṃ pana aviseseneva atthīti laddhi, seyyathāpi andhakānaṃ; te sandhāya atthi buddhānanti pucchā sakavādissa, paṭiññā itarassa. Atha naṃ buddhadhammehi anuyuñjituṃ satipaṭṭhānatotiādimāha. Itaro tesaṃ vasena hīnātirekataṃ apassanto paṭikkhipatiyevāti.
16佛陀论之解释。
Buddhakathāvaṇṇanā.
176. 一切方论释
6. Sabbadisākathāvaṇṇanā
886886. 此处称为一切方论。其中,在四方、下方、上方,即周遭一切处的世界聚落,以及一切世界中有佛陀,生起自己的思择技艺后,有人执取‘佛陀住于一切方’,例如大众部;针对他们,提问属于自宗论者,承诺属于他方。被问‘在东方’时,他针对释迦牟尼而拒绝。再次被问时,依于执取,针对住于其他世界者而承诺。‘那位世尊何名’等,是为了质询而说:‘如果你知道,就以名等来说他’。应以此方式了知一切处的意义。
886. Idāni sabbadisākathā nāma hoti. Tattha catūsu disāsu heṭṭhā uparīti samantato lokadhātusannivāsaṃ, sabbalokadhātūsu ca buddhā atthīti attano vikappasippaṃ uppādetvā ‘‘sabbadisāsu buddhā tiṭṭhantī’’ti yesaṃ laddhi, seyyathāpi mahāsaṅghikānaṃ; te sandhāya pucchā sakavādissa, paṭiññā itarassa. Puratthimāyāti puṭṭho sakyamuniṃ sandhāya paṭikkhipati. Puna puṭṭho laddhivasena aññalokadhātuyaṃ ṭhitaṃ sandhāya paṭijānāti. Kinnāmo so bhagavātiādi ‘‘sace tvaṃ jānāsi, nāmādivasena naṃ kathehī’’ti codanatthaṃ vuttaṃ. Iminā upāyena sabbattha attho veditabboti.
19一切方论之解释。
Sabbadisākathāvaṇṇanā.
207. 法论之解释
7. Dhammakathāvaṇṇanā
887-888现在开始是法论。其中,因为色等诸法以色等自性而确定,不舍离彼自性,因此有些人的执取是“一切法都是确定的”,例如盲者(案达罗派)和一部分北道派;针对他们,自宗论师提出“一切法”的询问,对方论师表示同意。于是,为了责难他:“如果诸法对你来说是确定的,那么它们要么是邪性确定,要么是正性确定,除此之外,并没有其他确定的方式”,便说出“是邪性确定吗”等语。在那里,对方论师既有拒绝也有承认。“色以色义而确定”等语,是针对他所说的“以某种义而确定”,为了依其观点进行责难而说的。这里的意图是:当说“色以色义而确定”时,应当理解为“色就是色,不是受等的自性”,不能以其他方式理解。为什么呢?因为除了色义之外,并没有其他的色。色的自性就是色义,而色的自性就是色本身,并非与色不同。然而,为了显示它与受等的差别,才有这种表述。因此,当说“色以色义而确定”时,就等于说“色是确定的”。而所谓确定,要么是邪性确定,要么是正性确定,除此之外,并没有其他确定的方式。那么,他为什么承认呢?因为含义不同。在“色以色义而确定”这句话中,其含义是“色就是色,不是受等的自性”。因此,他承认。但是,除此之外,它并没有确定性,于是再次以同样的方式责难,说出“是邪性确定吗”等语。那些内容意思都很浅显。“因此,色……”这种执取,由于不如理地建立,所以是站不住脚的。
887-888. Idāni dhammakathā nāma hoti. Tattha yasmā rūpādayo rūpādisabhāvena niyatā na taṃ sabhāvaṃ vijahanti, tasmā sabbadhammā niyatāti yesaṃ laddhi, seyyathāpi andhakānañceva ekaccānañca uttarāpathakānaṃ; te sandhāya sabbe dhammāti pucchā sakavādissa, paṭiññā itarassa. Atha naṃ ‘‘sace te niyatā, micchattaniyatā vā siyuṃ sammattaniyatā vā, ito añño niyāmo nāma natthī’’ti codetuṃ micchattaniyatātiādimāha. Tattha paṭikkhepo ca paṭiññā ca paravādissa. Rūpaṃ rūpaṭṭhenātiādi yenatthena niyatāti vadati, tassa vasena codetuṃ vuttaṃ. Tatrāyaṃ adhippāyo – rūpañhi rūpaṭṭhena niyatanti rūpaṃ rūpameva, na vedanādisabhāvanti adhippāyena vattabbaṃ, ito aññathā na vattabbaṃ. Kasmā? Rūpaṭṭhato aññassa rūpassa abhāvā. Rūpasabhāvo hi rūpaṭṭho, rūpasabhāvo ca rūpameva, na rūpato añño. Vedanādīhi panassa nānattapaññāpanatthaṃ esa vohāro hotīti. Tasmā ‘‘rūpaṃ rūpaṭṭhena niyata’’nti vadantena rūpaṃ niyatanti vuttaṃ hoti. Niyatañca nāma micchattaniyataṃ vā siyā sammattaniyataṃ vā, ito añño niyāmo nāma natthīti. Atha kasmā paṭijānātīti? Atthantaravasena. Rūpaṃ rūpaṭṭhena niyatanti ettha hi rūpaṃ rūpameva, na vedanādisabhāvanti ayamattho. Tasmā paṭijānāti. Ito aññathā panassa niyatattaṃ natthīti puna teneva nayena codetuṃ micchattaniyatantiādimāha . Taṃ sabbaṃ uttānatthameva. Tena hi rūpanti laddhipi ayoniso patiṭṭhāpitattā appatiṭṭhitāva hotīti.
22法论之解释。
Dhammakathāvaṇṇanā.
238. 业论之解释
8. Kammakathāvaṇṇanā
889-891现在开始是业论。其中,因为“现法受业等以现法受义等而确定”,因此有些人的执取是“一切业都是确定的”,例如正是那些人(盲者和一部分北道派);针对他们,自宗论师提出询问,对方论师表示同意。“以现法受义而确定”这句话中,现法受业就是现法受义本身。如果它能在现世给予果报,就给予;如果不能,则成为“无有业”——针对这个含义,自宗论师表示同意。然而,依邪性和正性确定的方式来看,这恰恰是不确定的。一切应如前文所述的方式理解。
889-891. Idāni kammakathā nāma hoti. Tattha ‘‘yasmā diṭṭhadhammavedanīyādīni diṭṭhadhammavedanīyaṭṭhādīhi niyatāni, tasmā sabbe kammā niyatā’’ti yesaṃ laddhi, seyyathāpi tesaññeva; te sandhāya pucchā sakavādissa, paṭiññā itarassa. Diṭṭhadhammavedanīyaṭṭhena niyatanti ettha diṭṭhadhammavedanīyaṃ diṭṭhadhammavedanīyaṭṭhameva. Sace diṭṭheva dhamme vipākaṃ dātuṃ sakkoti deti, no ce ahosikammaṃ nāma hotīti imamatthaṃ sandhāya paṭiññā sakavādissa. Micchattasammattaniyāmavasena panetaṃ aniyatamevāti sabbaṃ heṭṭhā vuttanayeneva veditabbanti.
25业论之解释。
Kammakathāvaṇṇanā.
26第二十一品。
Ekavīsatimo vaggo.