4. 义注篇
4. 义注篇
4. Aṭṭhakathākaṇḍaṃ
1三法摄颂
Tikaatthuddhāro
1384哪些法是善？四地中的善——这些法是善。
Katame dhammā kusalā? Catūsu bhūmīsu kusalaṃ – ime dhammā kusalā.
1385哪些法是不善？十二不善心生起——这些法是不善。
Katame dhammā akusalā? Dvādasa akusalacittuppādā – ime dhammā akusalā.
1386哪些法是无记？四地中的果报，三地中的唯作无记，色与涅槃——这些法是无记。
Katame dhammā abyākatā? Catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā abyākatā.
1387哪些法与乐受相应？从欲界善中四个与悦俱的心生起，从不善中四个，从欲界善的果报与唯作中五个，色界三禅四禅从善、从果报、从唯作，出世间三禅四禅从善、从果报，除了此中生起的乐受——这些法与乐受相应。
Katame dhammā sukhāya vedanāya sampayuttā? Kāmāvacarakusalato cattāro somanassasahagatacittuppādā, akusalato cattāro kāmāvacarakusalassa vipākato ca kiriyato ca pañca, rūpāvacaratikacatukkajjhānā kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, lokuttaratikacatukkajjhānā kusalato ca vipākato ca, etthuppannaṃ sukhaṃ vedanaṃ ṭhapetvā – ime dhammā sukhāya vedanāya sampayuttā.
1388哪些法与苦受相应？二个与忧俱的心生起，与苦俱的身识，除了此中生起的苦受——这些法与苦受相应。
Katame dhammā dukkhāya vedanāya sampayuttā? Dve domanassasahagatacittuppādā, dukkhasahagataṃ kāyaviññāṇaṃ, etthuppannaṃ dukkhaṃ vedanaṃ ṭhapetvā – ime dhammā dukkhāya vedanāya sampayuttā.
1389哪些法与不苦不乐受相应？从欲界善中四个与舍俱的心生起，从不善中六个，从欲界善的果报中十个，从不善的果报中六个，从唯作中六个，色界第四禅从善、从果报、从唯作，四个无色界从善、从果报、从唯作，出世间第四禅从善、从果报，除了此中生起的不苦不乐受——这些法与不苦不乐受相应。三受、色与涅槃——这些法不应说与乐受相应，或与苦受相应，或与何受相应。
Katame dhammā adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttā? Kāmāvacarakusalato cattāro upekkhāsahagatacittuppādā, akusalato cha, kāmāvacarakusalassa vipākato dasa, akusalassa vipākato cha, kiriyato cha, rūpāvacaraṃ catutthaṃ jhānaṃ kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, cattāro arūpāvacarā kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, lokuttaraṃ catutthaṃ jhānaṃ kusalato ca vipākato ca, etthuppannaṃ adukkhamasukhaṃ vedanaṃ ṭhapetvā – ime dhammā adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttā. Tisso ca vedanā, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā na vattabbā sukhāya vedanāya sampayuttātipi, dukkhāya vedanāya sampayuttātipi, ya vedanāya sampayuttātipi.
1390哪些法是果报？四地中的果报——这些法是果报。
Katame dhammā vipākā? Catūsu bhūmīsu vipāko – ime dhammā vipākā.
1391什么是果报法之法？四地中的善与不善——这些是果报法之法。
Katame dhammā vipākadhammadhammā? Catūsu bhūmīsu kusalaṃ akusalaṃ – ime dhammā vipākadhammadhammā.
1392什么是非果报非果报法之法？三地中的唯作无记、色、以及涅槃——这些是非果报非果报法之法。
Katame dhammā nevavipākanavipākadhammadhammā? Tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā nevavipākanavipākadhammadhammā.
1393什么是所取能取之法？三地中的果报、以及由于业已作之色——这些是所取能取之法。
Katame dhammā upādiṇṇupādāniyā? Tīsu bhūmīsu vipāko, yañca rūpaṃ kammassa katattā – ime dhammā upādiṇṇupādāniyā.
1394什么是非所取能取之法？三地中的善、不善、三地中的唯作无记、以及非由于业已作之色——这些是非所取能取之法。
Katame dhammā anupādiṇṇupādāniyā? Tīsu bhūmīsu kusalaṃ, akusalaṃ, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ , yañca rūpaṃ na kammassa katattā – ime dhammā anupādiṇṇupādāniyā.
1395什么是非所取非能取之法？四道不摄、四沙门果、以及涅槃——这些是非所取非能取之法。
Katame dhammā anupādiṇṇaanupādāniyā? Cattāro maggā apariyāpannā, cattāri ca sāmaññaphalāni, nibbānañca – ime dhammā anupādiṇṇaanupādāniyā.
1396什么是杂染能染之法？十二不善心生起——这些是杂染能染之法。
Katame dhammā saṃkiliṭṭhasaṃkilesikā? Dvādasākusalacittuppādā – ime dhammā saṃkiliṭṭhasaṃkilesikā.
1397什么是非杂染能染之法？三地中的善、三地中的果报、三地中的唯作无记、以及一切色——这些是非杂染能染之法。
Katame dhammā asaṃkiliṭṭhasaṃkilesikā? Tīsu bhūmīsu kusalaṃ, tīsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, sabbañca rūpaṃ – ime dhammā asaṃkiliṭṭhasaṃkilesikā.
1398什么是非杂染非能染之法？四道不摄、四沙门果、以及涅槃——这些是非杂染非能染之法。
Katame dhammā asaṃkiliṭṭhaasaṃkilesikā? Cattāro maggā apariyāpannā, cattāri ca sāmaññaphalāni, nibbānañca – ime dhammā asaṃkiliṭṭhaasaṃkilesikā.
1399什么是有寻有伺的诸法？欲界的善、不善，欲界善的果报有十一个心生起，不善的果报有二个，唯作有十一个，色界的初禅从善、从果报、从唯作，出世间的初禅从善、从果报，除了在此生起的寻与伺——这些是有寻有伺的诸法。
Katame dhammā savitakkasavicārā? Kāmāvacaraṃ kusalaṃ, akusalaṃ, kāmāvacarakusalassa vipākato ekādasa cittuppādā, akusalassa vipākato dve, kiriyato ekādasa, rūpāvacaraṃ paṭhamaṃ jhānaṃ kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, lokuttaraṃ paṭhamaṃ jhānaṃ kusalato ca vipākato ca, etthuppanne vitakkavicāre ṭhapetvā – ime dhammā savitakkasavicārā.
1400什么是无寻唯伺的诸法？色界五分法中的第二禅从善、从果报、从唯作，出世间五分法中的第二禅从善、从果报，除了在此生起的伺，以及寻——这些是无寻唯伺的诸法。
Katame dhammā avitakkavicāramattā? Rūpāvacarapañcakanaye dutiyaṃ jhānaṃ kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, lokuttarapañcakanaye dutiyaṃ jhānaṃ kusalato ca vipākato ca, etthuppannaṃ vicāraṃ ṭhapetvā, vitakko ca – ime dhammā avitakkavicāramattā.
1401什么是无寻无伺的诸法？二个五识，色界三分法与四分法的诸禅那从善、从果报、从唯作，四无色从善、从果报、从唯作，出世间三分法与四分法的诸禅那从善、从果报，在五分法的第二禅中已生起的伺，以及色与涅槃——这些是无寻无伺的诸法。与寻俱生的伺不应说为有寻有伺，也不应说为无寻唯伺，也不应说为无寻无伺。
Katame dhammā avitakkaavicārā? Dvepañcaviññāṇāni, rūpāvacaratikatikajjhānā kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, cattāro āruppā kusalato ca vipākato ca kiriyato ca lokuttaratikatikajjhānā kusalato ca vipākato ca pañcakanaye dutiye jhāne , uppanno ca vicāro rūpañca nibbānañca – ime dhammā avitakkaavicārā. Vitakkasahajāto vicāro na vattabbo savitakkasavicārotipi, avitakkavicāramattotipi, avitakkaavicārotipi.
1402什么是喜俱的诸法？欲界善中四个悦俱心生起，不善中四个，欲界善的果报有五个，唯作有五个，色界二分法与三分法的诸禅那从善、从果报、从唯作，出世间二分法与三分法的诸禅那从善、从果报，除了在此生起的喜——这些是喜俱的诸法。
Katame dhammā pītisahagatā? Kāmāvacarakusalato cattāro somanassasahagatacittuppādā , akusalato cattāro, kāmāvacarakusalassa vipākato pañca, kiriyato pañca, rūpāvacaradukatikajjhānā kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, lokuttaradukatikajjhānā kusalato ca vipākato ca, etthuppannaṃ pītiṃ ṭhapetvā – ime dhammā pītisahagatā.
1403什么是乐俱的诸法？欲界善中四个悦俱心生起，不善中四个，欲界善的果报有六个，唯作有五个，色界三分法与四分法的诸禅那从善、从果报、从唯作，出世间三分法与四分法的诸禅那从善、从果报，除了在此生起的乐——这些是乐俱的诸法。
Katame dhammā sukhasahagatā? Kāmāvacarakusalato cattāro somanassasahagatacittuppādā, akusalato cattāro, kāmāvacarakusalassa vipākato cha, kiriyato pañca, rūpāvacaratikacatukkajjhānā kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, lokuttaratikacatukkajjhānā kusalato ca vipākato ca, etthuppannaṃ sukhaṃ ṭhapetvā – ime dhammā sukhasahagatā.
1404什么是舍俱的诸法？欲界善中四个舍俱心生起，不善中六个，欲界善的果报有十个，不善的果报有六个，唯作有六个，色界的第四禅那从善、从果报、从唯作，四无色从善、从果报、从唯作，出世间的第四禅那从善、从果报，除了在此生起的舍——这些是舍俱的诸法。喜不是喜俱，是乐俱，不是舍俱。乐不是乐俱，可能是喜俱，不是舍俱，可能不应说为喜俱。二个忧俱心生起，苦俱身识，以及受舍，以及色与涅槃——这些不应说为喜俱，也不应说为乐俱，也不应说为舍俱。
Katame dhammā upekkhāsahagatā? Kāmāvacarakusalato cattāro upekkhāsahagatacittuppādā, akusalato cha, kāmāvacarakusalassa vipākato dasa, akusalassa vipākato cha, kiriyato cha, rūpāvacaraṃ catutthaṃ jhānaṃ kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, cattāro āruppā kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, lokuttaraṃ catutthaṃ jhānaṃ kusalato ca vipākato ca, etthuppannaṃ upekkhaṃ ṭhapetvā – ime dhammā upekkhāsahagatā. Pīti na pītisahagatā, sukhasahagatā, na upekkhāsahagatā. Sukhaṃ na sukhasahagataṃ, siyā pītisahagataṃ, na upekkhāsahagataṃ, siyā na vattabbaṃ pītisahagatanti. Dve domanassasahagatacittuppādā, dukkhasahagatakāyaviññāṇaṃ, yā ca vedanā upekkhā , rūpañca nibbānañca – ime dhammā na vattabbā pītisahagatātipi, sukhasahagatātipi, upekkhāsahagatātipi.
1405什么是应以见所断的诸法？四个邪见相应心生起，疑俱心生起——这些是应以见所断的诸法。
Katame dhammā dassanena pahātabbā? Cattāro diṭṭhigatasampayuttacittuppādā, vicikicchāsahagato cittuppādo – ime dhammā dassanena pahātabbā.
1406什么是应以修所断的诸法？掉举俱心生起——这些是应以修所断的诸法。四个邪见不相应的贪俱心生起，二个忧俱心生起——这些可能是应以见所断，可能是应以修所断。
Katame dhammā bhāvanāya pahātabbā? Uddhaccasahagato cittuppādo – ime dhammā bhāvanāya pahātabbā. Cattāro diṭṭhigatavippayuttā lobhasahagatacittuppādā, dve domanassasahagatacittuppādā – ime dhammā siyā dassanena pahātabbā siyā bhāvanāya pahātabbā.
1407哪些法既非以见也非以修习应被舍断？四地的善，四地的果报，三地的唯作无记，色与涅槃——这些法既非以见也非以修习应被舍断。
Katame dhammā neva dassanena na bhāvanāya pahātabbā? Catūsu bhūmīsu kusalaṃ, catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā neva dassanena na bhāvanāya pahātabbā.
1408哪些法是以见应被舍断之因？四个与邪见相应的心生起，与疑相应的心生起，除了此中生起的痴——这些法是以见应被舍断之因。
Katame dhammā dassanena pahātabbahetukā? Cattāro diṭṭhigatasampayuttacittuppādā, vicikicchāsahagato cittuppādo, etthuppannaṃ mohaṃ ṭhapetvā – ime dhammā dassanena pahātabbahetukā.
1409哪些法是以修习应被舍断之因？与掉举相应的心生起，除了此中生起的痴——这些法是以修习应被舍断之因。四个与邪见不相应的与贪相应的心生起，两个与忧相应的心生起——这些法或是以见应被舍断之因，或是以修习应被舍断之因。
Katame dhammā bhāvanāya pahātabbahetukā? Uddhaccasahagato cittuppādo, etthuppannaṃ mohaṃ ṭhapetvā – ime dhammā bhāvanāya pahātabbahetukā. Cattāro diṭṭhigatavippayuttā lobhasahagatacittuppādā, dve domanassasahagatacittuppādā – ime dhammā siyā dassanena pahātabbahetukā, siyā bhāvanāya pahātabbahetukā.
1410哪些法既非以见也非以修习应被舍断之因？与疑相应的痴，与掉举相应的痴，四地的善，四地的果报，三地的唯作无记，色与涅槃——这些法既非以见也非以修习应被舍断之因。
Katame dhammā neva dassanena na bhāvanāya pahātabbahetukā? Vicikicchāsahagato moho, uddhaccasahagato moho, catūsu bhūmīsu kusalaṃ, catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā neva dassanena na bhāvanāya pahātabbahetukā.
1411哪些法是趣向积集？三地的善，不善——这些法是趣向积集。
Katame dhammā ācayagāmino? Tīsu bhūmīsu kusalaṃ, akusalaṃ – ime dhammā ācayagāmino.
1412哪些法是趣向损减？四道未被包摄者——这些法是趣向损减。
Katame dhammā apacayagāmino? Cattāro maggā apariyāpannā – ime dhammā apacayagāmino.
1413哪些法既非趣向积集也非趣向损减？四地的果报，三地的唯作无记，色与涅槃——这些法既非趣向积集也非趣向损减。
Katame dhammā nevācayagāmināpacayagāmino? Catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā nevācayagāmināpacayagāmino.
1414哪些法是有学？四道未被包摄者，以及下三沙门果——这些法是有学。
Katame dhammā sekkhā? Cattāro maggā apariyāpannā, heṭṭhimāni ca tīṇi sāmaññaphalāni – ime dhammā sekkhā.
1415什么是无学法？最上的阿拉汉果——这些是无学法。
Katame dhammā asekkhā? Upariṭṭhimaṃ arahattaphalaṃ – ime dhammā asekkhā.
1416什么是非有学非无学法？三地的善、不善，三地的果报，三地的唯作无记，色与涅槃——这些是非有学非无学法。
Katame dhammā nevasekkhanāsekkhā? Tīsu bhūmīsu kusalaṃ, akusalaṃ, tīsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā nevasekkhanāsekkhā.
1417什么是小法？欲界善、不善，一切欲界的果报，欲界唯作无记，一切色——这些是小法。
Katame dhammā parittā? Kāmāvacarakusalaṃ , akusalaṃ, sabbo kāmāvacarassa vipāko, kāmāvacarakiriyābyākataṃ, sabbañca rūpaṃ – ime dhammā parittā.
1418什么是大法？色界、无色界的善无记——这些是大法。
Katame dhammā mahaggatā? Rūpāvacarā, arūpāvacarā, kusalābyākatā – ime dhammā mahaggatā.
1419什么是无量法？四道不被包摄者，四沙门果，与涅槃——这些是无量法。
Katame dhammā appamāṇā? Cattāro maggā apariyāpannā, cattāri ca sāmaññaphalāni, nibbānañca – ime dhammā appamāṇā.
1420什么是小所缘法？一切欲界的果报，唯作意界，与喜俱的有因唯作意识界——这些是小所缘法。
Katame dhammā parittārammaṇā? Sabbo kāmāvacarassa vipāko, kiriyāmanodhātu, kiriyāhetukamanoviññāṇadhātu somanassasahagatā – ime dhammā parittārammaṇā.
1421什么是大所缘法？识无边处，非想非非想处——这些是大所缘法。
Katame dhammā mahaggatārammaṇā? Viññāṇañcāyatanaṃ, nevasaññānāsaññāyatanaṃ – ime dhammā mahaggatārammaṇā.
1422什么是无量所缘法？四道不被包摄者，四沙门果——这些是无量所缘法。欲界善中四个离智心生起，唯作中四个离智心生起，一切不善——这些法或是小所缘，或是大所缘，非无量所缘，或不应说为小所缘或大所缘。欲界善中四个相应智心生起，唯作中四个相应智心生起，色界第四禅那从善与从唯作，与舍俱的有因唯作意识界——这些法或是小所缘，或是大所缘，或是无量所缘，或不应说为小所缘或大所缘或无量所缘。色界三禅与四禅从善、从果报与从唯作，第四禅那的果报，空无边处，无所有处——这些法不应说为小所缘或大所缘或无量所缘。色与涅槃是无所缘。
Katame dhammā appamāṇārammaṇā? Cattāro maggā apariyāpannā, cattāri ca sāmaññaphalāni – ime dhammā appamāṇārammaṇā. Kāmāvacarakusalato cattāro ñāṇavippayuttacittuppādā, kiriyato cattāro ñāṇavippayuttacittuppādā, sabbaṃ akusalaṃ – ime dhammā siyā parittārammaṇā, siyā mahaggatārammaṇā, na appamāṇārammaṇā, siyā na vattabbā parittārammaṇātipi, mahaggatārammaṇātipi. Kāmāvacarakusalato cattāro ñāṇasampayuttacittuppādā, kiriyato cattāro ñāṇasampayuttacittuppādā, rūpāvacaraṃ catutthaṃ jhānaṃ kusalato ca kiriyato ca, kiriyāhetukamanoviññāṇadhātu upekkhāsahagatā – ime dhammā siyā parittārammaṇā, siyā mahaggatārammaṇā, siyā appamāṇārammaṇā, siyā na vattabbā parittārammaṇātipi , mahaggatārammaṇātipi, appamāṇārammaṇātipi. Rūpāvacaratikacatukkajjhānā kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, catutthassa jhānassa vipāko, ākāsānañcāyatanaṃ , ākiñcaññāyatanaṃ – ime dhammā na vattabbā parittārammaṇātipi, mahaggatārammaṇātipi, appamāṇārammaṇātipi. Rūpañca nibbānañca anārammaṇā.
1423什么是低劣法？十二不善心生起——这些是低劣法。
Katame dhammā hīnā? Dvādasa akusalacittuppādā – ime dhammā hīnā.
1424什么是中等法？三地的善、三地的果报、三地的唯作无记、一切色——这些是中等法。
Katame dhammā majjhimā? Tīsu bhūmīsu kusalaṃ, tīsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, sabbañca rūpaṃ – ime dhammā majjhimā.
1425什么是殊胜法？四道不包摄、四沙门果、涅槃——这些是殊胜法。
Katame dhammā paṇītā? Cattāro maggā apariyāpannā, cattāri ca sāmaññaphalāni, nibbānañca – ime dhammā paṇītā.
1426什么是邪性决定法？四邪见相应心生起、二忧俱心生起——这些法或是邪性决定，或是不定。
Katame dhammā micchattaniyatā? Cattāro diṭṭhigatasampayuttacittuppādā, dve domanassasahagatacittuppādā – ime dhammā siyā micchattaniyatā, siyā aniyatā.
1427什么是正性决定法？四道不包摄——这些是正性决定法。
Katame dhammā sammattaniyatā? Cattāro maggā apariyāpannā – ime dhammā sammattaniyatā.
1428什么是不定法？四邪见不相应贪俱心生起、疑俱心生起、掉举俱心生起、三地的善、四地的果报、三地的唯作无记、色、涅槃——这些是不定法。
Katame dhammā aniyatā? Cattāro diṭṭhigatavippayuttalobhasahagatacittuppādā, vicikicchāsahagato cittuppādo, uddhaccasahagato cittuppādo, tīsu bhūmīsu kusalaṃ, catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā aniyatā.
1429何等诸法是以道为所缘？欲界善之四智相应心生起，唯作之四智相应心生起——这些法可能是以道为所缘，非以道为因；可能是以道为增上，可能不应说为以道为所缘，或以道为增上。四圣道非以道为所缘，以道为因；可能是以道为增上，可能不应说为以道为增上。色界第四禅那善及唯作，唯作因意识界喜俱——这些法可能是以道为所缘；非以道为因，非以道为增上；可能不应说为以道为所缘。欲界善之四智不相应心生起，一切不善，一切欲界之果报，唯作之六心生起，色界三禅四禅善及果报及唯作，第四禅那之果报，四无色善及果报及唯作，及四沙门果——这些法不应说为以道为所缘，或以道为因，或以道为增上。色与涅槃为无所缘。
Katame dhammā maggārammaṇā? Kāmāvacarakusalato cattāro ñāṇasampayuttacittuppādā, kiriyato cattāro ñāṇasampayuttacittuppādā – ime dhammā siyā maggārammaṇā, na maggahetukā; siyā maggādhipatino, siyā na vattabbā maggārammaṇātipi, maggādhipatinotipi . Cattāro ariyamaggā na maggārammaṇā, maggahetukā; siyā maggādhipatino, siyā na vattabbā maggādhipatinoti. Rūpāvacaracatutthaṃ jhānaṃ kusalato ca kiriyato ca, kiriyāhetukamanoviññāṇadhātu upekkhāsahagatā – ime dhammā siyā maggārammaṇā; na maggahetukā, na maggādhipatino; siyā na vattabbā maggārammaṇāti. Kāmāvacarakusalato cattāro ñāṇavippayuttacittuppādā, sabbaṃ akusalaṃ, sabbo kāmāvacarassa vipāko, kiriyato cha cittuppādā, rūpāvacaratikacatukkajjhānā kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, catutthassa jhānassa vipāko, cattāro āruppā kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, cattāri ca sāmaññaphalāni – ime dhammā na vattabbā maggārammaṇātipi, maggahetukātipi, maggādhipatinotipi. Rūpañca nibbānañca anārammaṇā.
1430什么是已生法？四地的果报、凡因业已作的色——这些法或是已生，或是令生；不应说是未生。四地的善、不善、三地的唯作无记、凡非因业已作的色——这些法或是已生，或是未生，不应说是令生。涅槃不应说是已生、未生、令生。
Katame dhammā uppannā? Catūsu bhūmīsu vipāko, yañca rūpaṃ kammassa katattā – ime dhammā siyā uppannā, siyā uppādino; na vattabbā anuppannāti. Catūsu bhūmīsu kusalaṃ, akusalaṃ, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, yañca rūpaṃ na kammassa katattā – ime dhammā siyā uppannā, siyā anuppannā, na vattabbā uppādinoti. Nibbānaṃ na vattabbaṃ uppannantipi, anuppannantipi, uppādinotipi.
1431除了涅槃之外，一切法可能是过去的，可能是未来的，可能是现在的。涅槃不应说为过去的，也不应说为未来的，也不应说为现在的。
Nibbānaṃ ṭhapetvā sabbe dhammā siyā atītā, siyā anāgatā, siyā paccuppannā. Nibbānaṃ na vattabbaṃ atītantipi, anāgatantipi , paccuppannantipi.
1432哪些法是以过去为所缘的？识无边处、非想非非想处——这些法是以过去为所缘的。
Katame dhammā atītārammaṇā? Viññāṇañcāyatanaṃ, nevasaññānāsaññāyatanaṃ – ime dhammā atītārammaṇā.
1433决定地没有以未来为所缘的。
Niyogā anāgatārammaṇā natthi.
1434哪些法是以现在为所缘的？二个五识，以及三种意界——这些法是以现在为所缘的。欲界善的异熟的十个心生起，不善的异熟的意识界与舍俱，唯作有因意识界与喜俱——这些法可能是以过去为所缘的，可能是以未来为所缘的，可能是以现在为所缘的。欲界善、不善、唯作的九个心生起，色界第四禅那从善与从唯作——这些法可能是以过去为所缘的，可能是以未来为所缘的，可能是以现在为所缘的；可能不应说为以过去为所缘的，也不应说为以未来为所缘的，也不应说为以现在为所缘的。色界三禅与四禅从善、从异熟与从唯作，第四禅那的异熟，空无边处，无所有处，四道不包摄的，以及四沙门果——这些法不应说为以过去为所缘的，也不应说为以未来为所缘的，也不应说为以现在为所缘的。色与涅槃是无所缘的。
Katame dhammā paccuppannārammaṇā? Dvepañcaviññāṇāni, tisso ca manodhātuyo – ime dhammā paccuppannārammaṇā. Kāmāvacarakusalassa vipākato dasa cittuppādā, akusalassa vipākato manoviññāṇadhātu upekkhāsahagatā, kiriyāhetukamanoviññāṇadhātu somanassasahagatā – ime dhammā siyā atītārammaṇā, siyā anāgatārammaṇā, siyā paccuppannārammaṇā. Kāmāvacarakusalaṃ, akusalaṃ, kiriyato nava cittuppādā, rūpāvacaraṃ catutthaṃ jhānaṃ kusalato ca kiriyato ca – ime dhammā siyā atītārammaṇā, siyā anāgatārammaṇā, siyā paccuppannārammaṇā; siyā na vattabbā atītārammaṇātipi, anāgatārammaṇātipi, paccuppannārammaṇātipi. Rūpāvacaratikacatukkajjhānā kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, catutthassa jhānassa vipāko, ākāsānañcāyatanaṃ, ākiñcaññāyatanaṃ, cattāro maggā apariyāpannā, cattāri ca sāmaññaphalāni – ime dhammā na vattabbā atītārammaṇātipi, anāgatārammaṇātipi, paccuppannārammaṇātipi. Rūpañca nibbānañca anārammaṇā.
1435除了非根所系色与涅槃之外，一切法可能是内的，可能是外的，可能是内外的。非根所系色与涅槃是外的。
Anindriyabaddharūpañca nibbānañca ṭhapetvā, sabbe dhammā siyā ajjhattā, siyā bahiddhā, siyā ajjhattabahiddhā. Anindriyabaddharūpañca nibbānañca bahiddhā.
1436哪些法是以内为所缘的？识无边处、非想非非想处——这些法是以内为所缘的。
Katame dhammā ajjhattārammaṇā? Viññāṇañcāyatanaṃ, nevasaññānāsaññāyatanaṃ – ime dhammā ajjhattārammaṇā.
1437哪些法是以外为所缘的？色界三禅与四禅从善、从异熟与从唯作，第四禅那的异熟，空无边处，四道不包摄的，以及四沙门果——这些法是以外为所缘的。除了色之外，一切欲界善、不善、无记法，色界第四禅那从善与从唯作——这些法可能是以内为所缘的，可能是以外为所缘的，可能是以内外为所缘的。无所有处不应说为以内为所缘的，也不应说为以外为所缘的，也不应说为以内外为所缘的。色与涅槃是无所缘的。
Katame dhammā bahiddhārammaṇā? Rūpāvacaratikacatukkajjhānā kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, catutthassa jhānassa vipāko, ākāsānañcāyatanaṃ, cattāro maggā apariyāpannā cattāri ca sāmaññaphalāni – ime dhammā bahiddhārammaṇā. Rūpaṃ ṭhapetvā, sabbeva kāmāvacarā kusalākusalābyākatā dhammā, rūpāvacaraṃ catutthaṃ jhānaṃ kusalato ca kiriyato ca – ime dhammā siyā ajjhattārammaṇā, siyā bahiddhārammaṇā, siyā ajjhattabahiddhārammaṇā. Ākiñcaññāyatanaṃ na vattabbaṃ ajjhattārammaṇantipi, bahiddhārammaṇantipi, ajjhattabahiddhārammaṇantipi. Rūpañca nibbānañca anārammaṇā.
1438哪些法是有见有对的？色处——这些法是有见有对的。
Katame dhammā sanidassanasappaṭighā? Rūpāyatanaṃ – ime dhammā sanidassanasappaṭighā.
1439什么法是无见有对？眼处……乃至……触处——这些法是无见有对。
Katame dhammā anidassanasappaṭighā? Cakkhāyatanaṃ…pe… phoṭṭhabbāyatanaṃ – ime dhammā anidassanasappaṭighā.
1440什么法是无见无对？四地的善、不善，四地的果报，三地的唯作无记，以及凡是无见无对的色、属于法处所摄的，以及涅槃——这些法是无见无对。
Katame dhammā anidassanaappaṭighā? Catūsu bhūmīsu kusalaṃ, akusalaṃ, catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, yañca rūpaṃ anidassanaṃ appaṭighaṃ dhammāyatanapariyāpannaṃ, nibbānañca – ime dhammā anidassanaappaṭighā.
59三法
Tikaṃ.
59二法摄颂
Dukaatthuddhāro
61因结合类
Hetugocchakaṃ
1441什么法是因？三善因、三不善因、三无记因。无贪是善因，无嗔是善因，在四地的诸善中生起。无痴是善因，除了欲界善中的四个离智心生起之外，在四地的诸善中生起。
Katame dhammā hetū? Tayo kusalahetū, tayo akusalahetū, tayo abyākatahetū. Alobho kusalahetu, adoso kusalahetu, catūsu bhūmīsu kusalesu uppajjanti. Amoho kusalahetu, kāmāvacarakusalato cattāro ñāṇavippayutte cittuppāde ṭhapetvā, catūsu bhūmīsu kusalesu uppajjati.
61贪在八个贪俱心生起中生起。嗔在二个忧俱心生起中生起。痴在一切不善中生起。
Lobho aṭṭhasu lobhasahagatesu cittuppādesu uppajjati. Doso dvīsu domanassasahagatesu cittuppādesu uppajjati. Moho sabbākusalesu uppajjati.
62无贪是果报因，无嗔是果报因，除了欲界果报中的无因心生起之外，在四地的诸果报中生起。无痴是果报因，除了欲界果报中的无因心生起之外，除了四个离智心生起之外，在四地的诸果报中生起。
Alobho vipākahetu adoso vipākahetu, kāmāvacarassa vipākato ahetuke cittuppāde ṭhapetvā, catūsu bhūmīsu vipākesu uppajjanti. Amoho vipākahetu, kāmāvacarassa vipākato ahetuke cittuppāde ṭhapetvā, cattāro ñāṇavippayutte cittuppāde ṭhapetvā, catūsu bhūmīsu vipākesu uppajjati.
63无贪是唯作因，无嗔是唯作因，除了欲界唯作中的无因心生起之外，在三地的诸唯作中生起。无痴是唯作因，除了欲界唯作中的无因心生起之外，除了四个离智心生起之外，在三地的诸唯作中生起——这些法是因。
Alobho kiriyahetu adoso kiriyahetu, kāmāvacarakiriyato ahetuke cittuppāde ṭhapetvā, tīsu bhūmīsu kiriyesu uppajjanti . Amoho kiriyahetu, kāmāvacarakiriyato ahetuke cittuppāde ṭhapetvā, cattāro ñāṇavippayutte cittuppāde ṭhapetvā, tīsu bhūmīsu kiriyesu uppajjati – ime dhammā hetū.
1442什么法是非因？除了诸因之外，四地的善、不善，四地的果报，三地的唯作无记，以及色，以及涅槃——这些法是非因。
Katame dhammā na hetū? Ṭhapetvā hetū, catūsu bhūmīsu kusalaṃ, akusalaṃ, catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā na hetū.
1443什么是有因法？除了与疑俱行的、与掉举俱行的痴之外，其余的不善，四地的善，除了欲界果报的无因心生起之外四地的果报，除了欲界唯作的无因心生起之外三地的唯作无记——这些是有因法。
Katame dhammā sahetukā? Vicikicchāsahagataṃ uddhaccasahagataṃ mohaṃ ṭhapetvā avasesaṃ akusalaṃ, catūsu bhūmīsu kusalaṃ, kāmāvacarassa vipākato ahetuke cittuppāde ṭhapetvā catūsu bhūmīsu vipāko, kāmāvacarakiriyato ahetuke cittuppāde ṭhapetvā tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ – ime dhammā sahetukā.
1444什么是无因法？与疑俱行的痴，与掉举俱行的痴，二五识，三意界，五无因意识界，色，涅槃——这些是无因法。
Katame dhammā ahetukā? Vicikicchāsahagato moho, uddhaccasahagato moho, dvepañcaviññāṇāni, tisso ca manodhātuyo, pañca ca ahetukamanoviññāṇadhātuyo, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā ahetukā.
1445什么是因相应法？除了与疑俱行的、与掉举俱行的痴之外，其余的不善，四地的善，除了欲界果报的无因心生起之外四地的果报，除了欲界唯作的无因心生起之外三地的唯作无记——这些是因相应法。
Katame dhammā hetusampayuttā? Vicikicchāsahagataṃ uddhaccasahagataṃ mohaṃ ṭhapetvā avasesaṃ akusalaṃ, catūsu bhūmīsu kusalaṃ, kāmāvacarassa vipākato ahetuke cittuppāde ṭhapetvā catūsu bhūmīsu vipāko, kāmāvacarakiriyato ahetuke cittuppāde ṭhapetvā tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ – ime dhammā hetusampayuttā.
1446什么是因不相应法？与疑俱行的痴，与掉举俱行的痴，二五识，三意界，五无因意识界，色，涅槃——这些是因不相应法。
Katame dhammā hetuvippayuttā? Vicikicchāsahagato moho, uddhaccasahagato moho, dvepañcaviññāṇāni tisso ca manodhātuyo pañca ca ahetukamanoviññāṇadhātuyo, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā hetuvippayuttā.
1447什么是既是因又是有因法？凡二因或三因一起生起之处——这些是既是因又是有因法。
Katame dhammā hetū ceva sahetukā ca? Yattha dve tayo hetū ekato uppajjanti – ime dhammā hetū ceva sahetukā ca.
1448什么是有因而非因法？四地的善、不善，除了欲界果报的无因心生起之外四地的果报，除了欲界唯作的无因心生起之外三地的唯作无记，除了在此生起的因——这些是有因而非因法。无因法不应说为「既是因又是有因」，或「有因而非因」。
Katame dhammā sahetukā ceva na ca hetū? Catūsu bhūmīsu kusalaṃ, akusalaṃ, kāmāvacarassa vipākato ahetuke cittuppāde ṭhapetvā catūsu bhūmīsu vipāko, kāmāvacarakiriyato ahetuke cittuppāde ṭhapetvā tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, etthuppanne hetū ṭhapetvā – ime dhammā sahetukā ceva na ca hetū. Ahetukā dhammā na vattabbā – hetū ceva sahetukā cātipi, sahetukā ceva na ca hetūtipi.
1449什么是既是因又是因相应法？凡二因或三因一起生起之处——这些是既是因又是因相应法。
Katame dhammā hetū ceva hetusampayuttā ca? Yattha dve tayo hetū ekato uppajjanti – ime dhammā hetū ceva hetusampayuttā ca.
1450什么是因相应而非因法？四地的善、不善，除了欲界果报的无因心生起之外四地的果报，除了欲界唯作的无因心生起之外三地的唯作无记，除了在此生起的因——这些是因相应而非因法。因不相应法不应说为「既是因又是因相应」，或「因相应而非因」。
Katame dhammā hetusampayuttā ceva na ca hetū? Catūsu bhūmīsu kusalaṃ, akusalaṃ, kāmāvacarassa vipākato ahetuke cittuppāde ṭhapetvā catūsu bhūmīsu vipāko, kāmāvacarakiriyato ahetuke cittuppāde ṭhapetvā tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, etthuppanne hetū ṭhapetvā – ime dhammā hetusampayuttā ceva na ca hetū. Hetuvippayuttā dhammā na vattabbā – hetū ceva hetusampayuttā cātipi, hetusampayuttā ceva na ca hetūtipi.
1451什么法是非因而有因？在四地中的善、不善，从欲界果报中除去无因心生起后在四地中的果报，从欲界唯作中除去无因心生起后在三地中的唯作无记，除去在此生起的因——这些法是非因而有因。
Katame dhammā na hetū sahetukā? Catūsu bhūmīsu kusalaṃ, akusalaṃ, kāmāvacarassa vipākato ahetuke cittuppāde ṭhapetvā catūsu bhūmīsu vipāko, kāmāvacarakiriyato ahetuke cittuppāde ṭhapetvā tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, etthuppanne hetū ṭhapetvā – ime dhammā na hetū sahetukā.
1452什么法是非因而无因？二五识，三意界，五无因意识界，色与涅槃——这些法是非因而无因。因法不应说——既非「非因而有因」，亦非「非因而无因」。
Katame dhammā na hetū ahetukā? Dvepañcaviññāṇāni, tisso ca manodhātuyo, pañca ca ahetukamanoviññāṇadhātuyo, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā na hetū ahetukā . Hetū dhammā na vattabbā – na hetū sahetukātipi, na hetū ahetukātipi.
77小中间二法
Cūḷantaradukaṃ
1453什么法是有缘？在四地中的善、不善，在四地中的果报，在三地中的唯作无记，一切色——这些法是有缘。
Katame dhammā sappaccayā? Catūsu bhūmīsu kusalaṃ, akusalaṃ, catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, sabbañca rūpaṃ – ime dhammā sappaccayā.
1454什么法是无缘？涅槃——这些法是无缘。
Katame dhammā appaccayā? Nibbānaṃ – ime dhammā appaccayā.
1455什么法是有为？在四地中的善、不善，在四地中的果报，在三地中的唯作无记，一切色——这些法是有为。
Katame dhammā saṅkhatā? Catūsu bhūmīsu kusalaṃ, akusalaṃ, catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, sabbañca rūpaṃ – ime dhammā saṅkhatā.
1456什么法是无为？涅槃——这些法是无为。
Katame dhammā asaṅkhatā? Nibbānaṃ – ime dhammā asaṅkhatā.
1457什么法是有见？色处——这些法是有见。
Katame dhammā sanidassanā? Rūpāyatanaṃ – ime dhammā sanidassanā.
1458什么法是无见？眼处……(中略)……触处，在四地中的善、不善，在四地中的果报，在三地中的唯作无记，凡是无见无对、法处所摄的色，与涅槃——这些法是无见。
Katame dhammā anidassanā? Cakkhāyatanaṃ …pe… phoṭṭhabbāyatanaṃ, catūsu bhūmīsu kusalaṃ, akusalaṃ, catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, yañca rūpaṃ anidassanaṃ appaṭighaṃ dhammāyatanapariyāpannaṃ, nibbānañca – ime dhammā anidassanā.
1459什么法是有对的？眼处……乃至……触处——这些法是有对的。
Katame dhammā sappaṭighā? Cakkhāyatanaṃ…pe… phoṭṭhabbāyatanaṃ – ime dhammā sappaṭighā.
1460什么法是无对的？四地的善、不善，四地的果报，三地的唯作无记，以及凡是无见无对、法处所摄的色，以及涅槃——这些法是无对的。
Katame dhammā appaṭighā? Catūsu bhūmīsu kusalaṃ, akusalaṃ, catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, yañca rūpaṃ anidassanaṃ appaṭighaṃ dhammāyatanapariyāpannaṃ, nibbānañca – ime dhammā appaṭighā.
1461什么法是有色的？四大种，以及依四大种而有的色——这些法是有色的。
Katame dhammā rūpino? Cattāro ca mahābhūtā, catunnañca mahābhūtānaṃ upādāya rūpaṃ – ime dhammā rūpino.
1462什么法是无色的？四地的善、不善，四地的果报，三地的唯作无记，以及涅槃——这些法是无色的。
Katame dhammā arūpino? Catūsu bhūmīsu kusalaṃ, akusalaṃ, catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, nibbānañca – ime dhammā arūpino.
1463什么法是世间的？三地的善、不善，三地的果报，三地的唯作无记，以及一切色——这些法是世间的。
Katame dhammā lokiyā? Tīsu bhūmīsu kusalaṃ, akusalaṃ, tīsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, sabbañca rūpaṃ – ime dhammā lokiyā.
1464什么法是出世间的？四道不摄，以及四沙门果，以及涅槃——这些法是出世间的。一切法，以某些可被识知，以某些不可被识知。
Katame dhammā lokuttarā? Cattāro maggā apariyāpannā, cattāri ca sāmaññaphalāni, nibbānañca – ime dhammā lokuttarā. Sabbe dhammā kenaci viññeyyā, kenaci na viññeyyā.
90漏结合类
Āsavagocchakaṃ
1465何等法为漏？四漏——欲漏、有漏、见漏、无明漏。欲漏于八种与贪俱行心生起时生起，有漏于四种与见不相应与贪俱行心生起时生起，见漏于四种与见相应心生起时生起。无明漏于一切不善生起——这些法为漏。
Katame dhammā āsavā? Cattāro āsavā – kāmāsavo, bhavāsavo, diṭṭhāsavo, avijjāsavo. Kāmāsavo aṭṭhasu lobhasahagatesu cittuppādesu uppajjati bhavāsavo catūsu diṭṭhigatavippayuttalobhasahagatesu cittuppādesu uppajjati diṭṭhāsavo catūsu diṭṭhigatasampayuttesu cittuppādesu uppajjati. Avijjāsavo sabbākusalesu uppajjati – ime dhammā āsavā.
1466什么法不是漏？除了诸漏，其余的不善，四地的善，四地的果报，三地的唯作无记，以及色，以及涅槃——这些法不是漏。
Katame dhammā no āsavā? Ṭhapetvā āsave avasesaṃ akusalaṃ, catūsu bhūmīsu kusalaṃ , catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā no āsavā.
1467什么是有漏法？三地的善、不善，三地的果报，三地的唯作无记，以及一切色——这些是有漏法。
Katame dhammā sāsavā? Tīsu bhūmīsu kusalaṃ, akusalaṃ, tīsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, sabbañca rūpaṃ – ime dhammā sāsavā.
1468什么是无漏法？四道不包摄，四沙门果，以及涅槃——这些是无漏法。
Katame dhammā anāsavā? Cattāro maggā apariyāpannā, cattāri ca sāmaññaphalāni, nibbānañca – ime dhammā anāsavā.
1469什么是与漏相应法？二忧俱行心生起，除去其中生起的痴，除去与疑俱行的、与掉举俱行的痴，其余的不善——这些是与漏相应法。
Katame dhammā āsavasampayuttā? Dve domanassasahagatacittuppādā etthuppannaṃ mohaṃ ṭhapetvā, vicikicchāsahagataṃ uddhaccasahagataṃ mohaṃ ṭhapetvā, avasesaṃ akusalaṃ – ime dhammā āsavasampayuttā.
1470什么是与漏不相应法？二忧俱行心生起中生起的痴，与疑俱行的痴，与掉举俱行的痴，四地的善，四地的果报，三地的唯作无记，以及色，以及涅槃——这些是与漏不相应法。
Katame dhammā āsavavippayuttā? Dvīsu domanassasahagatesu cittuppādesu uppanno moho, vicikicchāsahagato moho, uddhaccasahagato moho, catūsu bhūmīsu kusalaṃ, catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā āsavavippayuttā.
1471什么是既是漏又是有漏法？那些漏既是漏又是有漏法。
Katame dhammā āsavā ceva sāsavā ca? Teva āsavā āsavā ceva sāsavā ca.
1472什么是有漏法而非漏？除去诸漏，其余的不善，三地的善，三地的果报，三地的唯作无记，以及一切色——这些是有漏法而非漏。无漏法不应说为——既是漏又是有漏法，或有漏法而非漏。
Katame dhammā sāsavā ceva no ca āsavā? Ṭhapetvā āsave, avasesaṃ akusalaṃ, tīsu bhūmīsu kusalaṃ, tīsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, sabbañca rūpaṃ – ime dhammā sāsavā ceva no ca āsavā. Anāsavā dhammā na vattabbā – āsavā ceva sāsavā cātipi, sāsavā ceva no ca āsavātipi.
1473什么是既是漏又是与漏相应法？当二或三漏一起生起之处——这些是既是漏又是与漏相应法。
Katame dhammā āsavā ceva āsavasampayuttā ca? Yattha dve tayo āsavā ekato uppajjanti – ime dhammā āsavā ceva āsavasampayuttā ca.
1474什么是与漏相应法而非漏？除去诸漏，其余的不善——这些是与漏相应法而非漏。与漏不相应法不应说为——既是漏又是与漏相应法，或与漏相应法而非漏。
Katame dhammā āsavasampayuttā ceva no ca āsavā? Ṭhapetvā āsave, avasesaṃ akusalaṃ – ime dhammā āsavasampayuttā ceva no ca āsavā. Āsavavippayuttā dhammā na vattabbā – āsavā ceva āsavasampayuttā cātipi, āsavasampayuttā ceva no ca āsavātipi.
1475什么是与漏不相应的有漏法？在二个忧俱心生起时生起的痴，与疑相应的痴，与掉举相应的痴，三地的善，三地的果报，三地的唯作无记，以及一切色——这些是与漏不相应的有漏法。
Katame dhammā āsavavippayuttā sāsavā? Dvīsu domanassasahagatesu cittuppādesu uppanno moho, vicikicchāsahagato moho, uddhaccasahagato moho, tīsu bhūmīsu kusalaṃ, tīsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, sabbañca rūpaṃ – ime dhammā āsavavippayuttā sāsavā.
1476什么是与漏不相应的无漏法？四道不摄，四沙门果，以及涅槃——这些是与漏不相应的无漏法。与漏相应的诸法不应说——或是与漏不相应的有漏，或是与漏不相应的无漏。
Katame dhammā āsavavippayuttā anāsavā? Cattāro maggā apariyāpannā, cattāri ca sāmaññaphalāni, nibbānañca – ime dhammā āsavavippayuttā anāsavā. Āsavasampayuttā dhammā na vattabbā – āsavavippayuttā sāsavātipi, āsavavippayuttā anāsavātipi.
103结结合类
Saṃyojanagocchakaṃ
1477什么是结？十结——欲贪结、嗔恚结、慢结、见结、疑结、戒禁取结、有贪结、嫉结、悭结、无明结。欲贪结在八个贪俱心生起时生起。嗔恚结在二个忧俱心生起时生起。慢结在四个见不相应贪俱心生起时生起。见结在四个见相应心生起时生起。疑结在疑俱心生起时生起。戒禁取结在四个见相应心生起时生起。有贪结在四个见不相应贪俱心生起时生起。嫉结与悭结在二个忧俱心生起时生起。无明结在一切不善中生起——这些是结。
Katame dhammā saṃyojanā? Dasa saṃyojanāni – kāmarāgasaṃyojanaṃ, paṭighasaṃyojanaṃ, mānasaṃyojanaṃ, diṭṭhisaṃyojanaṃ, vicikicchāsaṃyojanaṃ, sīlabbataparāmāsasaṃyojanaṃ, bhavarāgasaṃyojanaṃ, issāsaṃyojanaṃ, macchariyasaṃyojanaṃ, avijjāsaṃyojanaṃ. Kāmarāgasaṃyojanaṃ aṭṭhasu lobhasahagatesu cittuppādesu uppajjati. Paṭighasaṃyojanaṃ dvīsu domanassasahagatesu cittuppādesu uppajjati. Mānasaṃyojanaṃ catūsu diṭṭhigatavippayuttalobhasahagatesu cittuppādesu uppajjati. Diṭṭhisaṃyojanaṃ catūsu diṭṭhigatasampayuttesu cittuppādesu uppajjati. Vicikicchāsaṃyojanaṃ vicikicchāsahagatesu cittuppādesu uppajjati. Sīlabbataparāmāsasaṃyojanaṃ catūsu diṭṭhigatasampayuttesu cittuppādesu uppajjati. Bhavarāgasaṃyojanaṃ catūsu diṭṭhigatavippayuttalobhasahagatesu cittuppādesu uppajjati. Issāsaṃyojanañca macchariyasaṃyojanañca dvīsu domanassasahagatesu cittuppādesu uppajjanti. Avijjāsaṃyojanaṃ sabbākusalesu uppajjati – ime dhammā saṃyojanā.
1478什么是非结？除了结之外的其余不善，四地的善，四地的果报，三地的唯作无记，以及色，以及涅槃——这些是非结。
Katame dhammā no saṃyojanā. Ṭhapetvā saṃyojane avasesaṃ akusalaṃ, catūsu bhūmīsu kusalaṃ, catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā no saṃyojanā.
1479什么是所结法？三地的善，不善，三地的果报，三地的唯作无记，以及一切色——这些是所结法。
Katame dhammā saṃyojaniyā? Tīsu bhūmīsu kusalaṃ, akusalaṃ, tīsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, sabbañca rūpaṃ – ime dhammā saṃyojaniyā.
1480什么是非所结法？四道不摄，四沙门果，以及涅槃——这些是非所结法。
Katame dhammā asaṃyojaniyā? Cattāro maggā apariyāpannā, cattāri ca sāmaññaphalāni, nibbānañca – ime dhammā asaṃyojaniyā.
1481什么是与结相应的法？除了掉举相应的痴之外的其余不善——这些是与结相应的法。
Katame dhammā saṃyojanasampayuttā? Uddhaccasahagataṃ mohaṃ ṭhapetvā avasesaṃ akusalaṃ – ime dhammā saṃyojanasampayuttā.
1482什么是与结不相应的法？掉举相应的痴，四地的善，四地的果报，三地的唯作无记，以及色，以及涅槃——这些是与结不相应的法。
Katame dhammā saṃyojanavippayuttā? Uddhaccasahagato moho, catūsu bhūmīsu kusalaṃ, catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā saṃyojanavippayuttā.
1483什么法是结且是结所系法？那些结本身既是结也是结所系法。
Katame dhammā saṃyojanā ceva saṃyojaniyā ca? Tāneva saṃyojanāni saṃyojanā ceva saṃyojaniyā ca.
1484什么法是结所系法而非结？除了诸结之外，其余的不善法、三地的善法、三地的果报、三地的唯作无记法、一切色——这些法是结所系法而非结。不应说非结所系法——既是结也是结所系法，或是结所系法而非结。
Katame dhammā saṃyojaniyā ceva no ca saṃyojanā? Ṭhapetvā saṃyojane avasesaṃ akusalaṃ, tīsu bhūmīsu kusalaṃ, tīsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, sabbañca rūpaṃ – ime dhammā saṃyojaniyā ceva no ca saṃyojanā. Asaṃyojaniyā dhammā na vattabbā – saṃyojanā ceva saṃyojaniyā cātipi, saṃyojaniyā ceva no ca saṃyojanātipi.
1485什么法是结且与结相应？当二或三结一起生起之处——这些法是结且与结相应。
Katame dhammā saṃyojanā ceva saṃyojanasampayuttā ca? Yattha dve tīṇi saṃyojanāni ekato uppajjanti – ime dhammā saṃyojanā ceva saṃyojanasampayuttā ca.
1486什么法是与结相应而非结？除了诸结之外，其余的不善法——这些法是与结相应而非结。不应说与结不相应法——既是结也与结相应，或与结相应而非结。
Katame dhammā saṃyojanasampayuttā ceva no ca saṃyojanā? Ṭhapetvā saṃyojane, avasesaṃ akusalaṃ – ime dhammā saṃyojanasampayuttā ceva no ca saṃyojanā. Saṃyojanavippayuttā dhammā na vattabbā – saṃyojanā ceva saṃyojanasampayuttā cātipi, saṃyojanasampayuttā ceva no ca saṃyojanātipi.
1487什么法是与结不相应的结所系法？与掉举相应的痴、三地的善法、三地的果报、三地的唯作无记法、一切色——这些法是与结不相应的结所系法。
Katame dhammā saṃyojanavippayuttā saṃyojaniyā? Uddhaccasahagato moho, tīsu bhūmīsu kusalaṃ, tīsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, sabbañca rūpaṃ – ime dhammā saṃyojanavippayuttā saṃyojaniyā.
1488什么法是与结不相应的非结所系法？四道、不包摄的四沙门果、涅槃——这些法是与结不相应的非结所系法。不应说与结相应法——与结不相应的结所系法，或与结不相应的非结所系法。
Katame dhammā saṃyojanavippayuttā asaṃyojaniyā? Cattāro maggā apariyāpannā, cattāri ca sāmaññaphalāni, nibbānañca – ime dhammā saṃyojanavippayuttā asaṃyojaniyā. Saṃyojanasampayuttā dhammā na vattabbā – saṃyojanavippayuttā saṃyojaniyātipi, saṃyojanavippayuttā asaṃyojaniyātipi.
116缚结合类
Ganthagocchakaṃ
1489什么法是缠缚？四种缠缚——贪着身缠缚、嗔恚身缠缚、戒禁取身缠缚、此实执持身缠缚。贪着身缠缚在八种与贪俱行心生起时生起。嗔恚身缠缚在二种与忧俱行心生起时生起。戒禁取身缠缚和此实执持身缠缚在四种与邪见相应心生起时生起——这些法是缠缚。
Katame dhammā ganthā? Cattāro ganthā – abhijjhākāyagantho, byāpādo kāyagantho, sīlabbataparāmāso kāyagantho, idaṃsaccābhiniveso kāyagantho. Abhijjhākāyagantho aṭṭhasu lobhasahagatesu cittuppādesu uppajjati. Byāpādo kāyagantho dvīsu domanassasahagatesu cittuppādesu uppajjati. Sīlabbataparāmāso kāyagantho ca idaṃsaccābhiniveso kāyagantho ca catūsu diṭṭhigatasampayuttesu cittuppādesu uppajjanti – ime dhammā ganthā.
1490什么法非缚？除了诸缚之外，其余的不善法、四地的善法、四地的果报、三地的唯作无记法、色、涅槃——这些法非缚。
Katame dhammā no ganthā? Ṭhapetvā ganthe, avasesaṃ akusalaṃ, catūsu bhūmīsu kusalaṃ, catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā no ganthā.
1491什么是结所系法？三地的善、不善，三地的果报，三地的唯作无记，以及一切色——这些是结所系法。
Katame dhammā ganthaniyā? Tīsu bhūmīsu kusalaṃ, akusalaṃ, tīsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, sabbañca rūpaṃ – ime dhammā ganthaniyā.
1492什么是结不系法？四道不摄，四沙门果，以及涅槃——这些是结不系法。
Katame dhammā aganthaniyā? Cattāro maggā apariyāpannā, cattāri ca sāmaññaphalāni, nibbānañca – ime dhammā aganthaniyā.
1493什么是与结相应法？四个与邪见相应的心生起，四个与邪见不相应的贪俱心生起，除去其中生起的贪，二个忧俱心生起，除去其中生起的嗔——这些是与结相应法。
Katame dhammā ganthasampayuttā? Cattāro diṭṭhigatasampayuttacittuppādā , cattāro diṭṭhigatavippayuttalobhasahagatacittuppādā, etthuppannaṃ lobhaṃ ṭhapetvā, dve domanassasahagatacittuppādā, etthuppannaṃ paṭighaṃ ṭhapetvā – ime dhammā ganthasampayuttā.
1494什么是与结不相应法？于四个与邪见不相应的贪俱心生起中生起的贪，于二个忧俱心生起中生起的嗔，疑俱心生起，掉举俱心生起，四地的善，四地的果报，三地的唯作无记，以及色，以及涅槃——这些是与结不相应法。
Katame dhammā ganthavippayuttā? Catūsu diṭṭhigatavippayuttalobhasahagatesu cittuppādesu uppanno lobho, dvīsu domanassasahagatesu cittuppādesu uppannaṃ paṭighaṃ, vicikicchāsahagato cittuppādo, uddhaccasahagato cittuppādo, catūsu bhūmīsu kusalaṃ, catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā ganthavippayuttā.
1495什么是结且是结所系法？那些结既是结且是结所系法。
Katame dhammā ganthā ceva ganthaniyā ca? Teva ganthā ganthā ceva ganthaniyā ca.
1496什么是结所系法而非结？除去诸结，其余的不善，三地的善，三地的果报，三地的唯作无记，以及一切色——这些是结所系法而非结。结不系法不应说为——既是结且是结所系法，或结所系法而非结。
Katame dhammā ganthaniyā ceva no ca ganthā? Ṭhapetvā ganthe avasesaṃ akusalaṃ, tīsu bhūmīsu kusalaṃ, tīsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, sabbañca rūpaṃ – ime dhammā ganthaniyā ceva no ca ganthā. Aganthaniyā dhammā na vattabbā – ganthā ceva ganthaniyā cātipi, ganthaniyā ceva no ca ganthātipi.
1497什么是结且与结相应？于邪见与贪一起生起之处——这些是结且与结相应。
Katame dhammā ganthā ceva ganthasampayuttā ca? Yattha diṭṭhi ca lobho ca ekato uppajjanti – ime dhammā ganthā ceva ganthasampayuttā ca.
1498什么是与结相应而非结？八个贪俱心生起，二个忧俱心生起，除去其中生起的诸结——这些是与结相应而非结。与结不相应法不应说为——既是结且与结相应，或与结相应而非结。
Katame dhammā ganthasampayuttā ceva no ca ganthā? Aṭṭha lobhasahagatacittuppādā dve domanassasahagatacittuppādā, etthuppanne ganthe ṭhapetvā – ime dhammā ganthasampayuttā ceva no ca ganthā. Ganthavippayuttā dhammā na vattabbā – ganthā ceva ganthasampayuttā cātipi, ganthasampayuttā ceva no ca ganthātipi.
1499什么法是离结而可被结系缚的？在四种离邪见的贪俱心生起时生起的贪，在二种忧俱心生起时生起的嗔恨，疑俱心生起，掉举俱心生起，三地的善，三地的果报，三地的唯作无记，以及一切色——这些法是离结而可被结系缚的。
Katame dhammā ganthavippayuttā ganthaniyā? Catūsu diṭṭhigatavippayuttalobhasahagatesu cittuppādesu uppanno lobho, dvīsu domanassasahagatesu cittuppādesu uppannaṃ paṭighaṃ, vicikicchāsahagato cittuppādo, uddhaccasahagato cittuppādo, tīsu bhūmīsu kusalaṃ, tīsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, sabbañca rūpaṃ – ime dhammā ganthavippayuttā ganthaniyā.
1500什么法是离结而不可被结系缚的？四道不被摄，以及四沙门果，以及涅槃——这些法是离结而不可被结系缚的。结相应法不应说——离结而可被结系缚的，或离结而不可被结系缚的。
Katame dhammā ganthavippayuttā aganthaniyā? Cattāro maggā apariyāpannā, cattāri ca sāmaññaphalāni, nibbānañca – ime dhammā ganthavippayuttā aganthaniyā. Ganthasampayuttā dhammā na vattabbā – ganthavippayuttā ganthaniyātipi, ganthavippayuttā aganthaniyātipi.
129暴流结合类
Oghagocchakaṃ
1501什么法是暴流……(略)……
Katame dhammā oghā…pe….
131轭结合类
Yogagocchakaṃ
1502什么法是轭……(略)……
Katame dhammā yogā…pe….
133盖结合类
Nīvaraṇagocchakaṃ
1503何等法是盖？六盖——欲欲盖、嗔恚盖、昏沉睡眠盖、掉举追悔盖、疑盖、无明盖。欲欲盖在八个与贪相应的心生起中生起，嗔恚盖在二个与忧相应的心生起中生起，昏沉睡眠盖在有行的诸不善中生起，掉举盖在与掉举相应的诸心生起中生起，追悔盖在二个与忧相应的诸心生起中生起，疑盖在与疑相应的诸心生起中生起，无明盖在一切不善中生起——这些法是盖。
Katame dhammā nīvaraṇā? Cha nīvaraṇā – kāmacchandanīvaraṇaṃ, byāpādanīvaraṇaṃ, thinamiddhanīvaraṇaṃ, uddhaccakukkuccanīvaraṇaṃ, vicikicchānīvaraṇaṃ, avijjānīvaraṇaṃ . Kāmacchandanīvaraṇaṃ aṭṭhasu lobhasahagatesu cittuppādesu uppajjati, byāpādanīvaraṇaṃ dvīsu domanassasahagatesu cittuppādesu uppajjati, thinamiddhanīvaraṇaṃ sasaṅkhārikesu akusalesu uppajjati, uddhaccanīvaraṇaṃ uddhaccasahagatesu cittuppādesu uppajjati, kukkuccanīvaraṇaṃ dvīsu domanassasahagatesu cittuppādesu uppajjati, vicikicchānīvaraṇaṃ vicikicchāsahagatesu cittuppādesu uppajjati, avijjānīvaraṇaṃ sabbākusalesu uppajjati – ime dhammā nīvaraṇā.
1504什么法不是盖？除了诸盖之外的其余不善，四地的善，四地的果报，三地的唯作无记，以及色，以及涅槃——这些法不是盖。
Katame dhammā no nīvaraṇā? Ṭhapetvā nīvaraṇe avasesaṃ akusalaṃ, catūsu bhūmīsu kusalaṃ, catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā no nīvaraṇā.
1505什么法是可被盖所盖的？三地的善，不善，三地的果报，三地的唯作无记，以及一切色——这些法是可被盖所盖的。
Katame dhammā nīvaraṇiyā? Tīsu bhūmīsu kusalaṃ, akusalaṃ, tīsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, sabbañca rūpaṃ – ime dhammā nīvaraṇiyā.
1506什么法是不可被盖所盖的？四道不被摄，以及四沙门果，以及涅槃——这些法是不可被盖所盖的。
Katame dhammā anīvaraṇiyā? Cattāro maggā apariyāpannā, cattāri ca sāmaññaphalāni, nibbānañca – ime dhammā anīvaraṇiyā.
1507什么是与盖相应的法？十二不善心生起——这些是与盖相应的法。
Katame dhammā nīvaraṇasampayuttā? Dvādasa akusalacittuppādā – ime dhammā nīvaraṇasampayuttā.
1508什么是与盖不相应的法？四地中的善，四地中的果报，三地中的唯作无记，色与涅槃——这些是与盖不相应的法。
Katame dhammā nīvaraṇavippayuttā? Catūsu bhūmīsu kusalaṃ, catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā nīvaraṇavippayuttā.
1509什么是盖且能被盖所盖的法？那些盖本身既是盖又是能被盖所盖的法。
Katame dhammā nīvaraṇā ceva nīvaraṇiyā ca? Tāneva nīvaraṇāni nīvaraṇā ceva nīvaraṇiyā ca.
1510什么是能被盖所盖但非盖的法？除了盖之外，其余的不善，三地中的善，三地中的果报，三地中的唯作无记，一切色——这些是能被盖所盖但非盖的法。不能被盖所盖的法不应说为——既是盖又是能被盖所盖的法，或既是能被盖所盖又非盖的法。
Katame dhammā nīvaraṇiyā ceva no ca nīvaraṇā? Ṭhapetvā nīvaraṇe, avasesaṃ akusalaṃ, tīsu bhūmīsu kusalaṃ, tīsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, sabbañca rūpaṃ – ime dhammā nīvaraṇiyā ceva no ca nīvaraṇā. Anīvaraṇiyā dhammā na vattabbā – nīvaraṇā ceva nīvaraṇiyā cātipi, nīvaraṇiyā ceva no ca nīvaraṇātipi.
1511什么是盖且与盖相应的法？当两个或三个盖一起生起之处——这些是盖且与盖相应的法。
Katame dhammā nīvaraṇā ceva nīvaraṇasampayuttā ca? Yattha dve tīṇi nīvaraṇāni ekato uppajjanti – ime dhammā nīvaraṇā ceva nīvaraṇasampayuttā ca.
1512什么是与盖相应但非盖的法？除了盖之外，其余的不善——这些是与盖相应但非盖的法。与盖不相应的法不应说为——既是盖又与盖相应的法，或既与盖相应又非盖的法。
Katame dhammā nīvaraṇasampayuttā ceva no ca nīvaraṇā? Ṭhapetvā nīvaraṇe, avasesaṃ akusalaṃ – ime dhammā nīvaraṇasampayuttā ceva no ca nīvaraṇā. Nīvaraṇavippayuttā dhammā na vattabbā – nīvaraṇā ceva nīvaraṇasampayuttā cātipi, nīvaraṇasampayuttā ceva no ca nīvaraṇātipi.
1513什么是与盖不相应且能被盖所盖的法？三地中的善，三地中的果报，三地中的唯作无记，一切色——这些是与盖不相应且能被盖所盖的法。
Katame dhammā nīvaraṇavippayuttā nīvaraṇiyā? Tīsu bhūmīsu kusalaṃ, tīsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, sabbañca rūpaṃ – ime dhammā nīvaraṇavippayuttā nīvaraṇiyā.
1514什么是与盖不相应且不能被盖所盖的法？四道不被摄，四沙门果，与涅槃——这些是与盖不相应且不能被盖所盖的法。与盖相应的法不应说为——与盖不相应且能被盖所盖的法，或与盖不相应且不能被盖所盖的法。
Katame dhammā nīvaraṇavippayuttā anīvaraṇiyā? Cattāro maggā apariyāpannā, cattāri ca sāmaññaphalāni, nibbānañca – ime dhammā nīvaraṇavippayuttā anīvaraṇiyā. Nīvaraṇasampayuttā dhammā na vattabbā – nīvaraṇavippayuttā nīvaraṇiyātipi, nīvaraṇavippayuttā anīvaraṇiyātipi.
146执取结合类
Parāmāsagocchakaṃ
1515什么是执取法？见执取在四种与邪见相应的心生起时生起——这些是执取法。
Katame dhammā parāmāsā? Diṭṭhiparāmāso catūsu diṭṭhigatasampayuttesu cittuppādesu uppajjati – ime dhammā parāmāsā.
1516什么是非执取法？除了执取之外的其余不善，四地的善，四地的果报，三地的唯作无记，色与涅槃——这些是非执取法。
Katame dhammā no parāmāsā? Ṭhapetvā parāmāsaṃ avasesaṃ akusalaṃ, catūsu bhūmīsu kusalaṃ, catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā no parāmāsā.
1517什么是被执取法？三地的善、不善，三地的果报，三地的唯作无记，一切色——这些是被执取法。
Katame dhammā parāmaṭṭhā? Tīsu bhūmīsu kusalaṃ, akusalaṃ, tīsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, sabbañca rūpaṃ – ime dhammā parāmaṭṭhā.
1518什么是非被执取法？四道、不包摄的，四沙门果与涅槃——这些是非被执取法。
Katame dhammā aparāmaṭṭhā? Cattāro maggā apariyāpannā, cattāri ca sāmaññaphalāni nibbānañca – ime dhammā aparāmaṭṭhā.
1519什么是与执取相应法？四种与邪见相应的心生起，除了在此生起的执取——这些是与执取相应法。
Katame dhammā parāmāsasampayuttā? Cattāro diṭṭhigatasampayuttacittuppādā, etthuppannaṃ parāmāsaṃ ṭhapetvā – ime dhammā parāmāsasampayuttā.
1520什么是与执取不相应法？四种与邪见不相应的贪俱心生起，二种忧俱心生起，疑俱心生起，掉举俱心生起，四地的善，四地的果报，三地的唯作无记，色与涅槃——这些是与执取不相应法。执取不应说为与执取相应，也不应说为与执取不相应。
Katame dhammā parāmāsavippayuttā? Cattāro diṭṭhigatavippayuttalobhasahagatacittuppādā , dve domanassasahagatacittuppādā, vicikicchāsahagato cittuppādo, uddhaccasahagato cittuppādo, catūsu bhūmīsu kusalaṃ, catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā parāmāsavippayuttā. Parāmāso na vattabbo – parāmāsasampayuttotipi, parāmāsavippayuttotipi.
1521什么是既是执取又是被执取法？那执取本身既是执取又是被执取。
Katame dhammā parāmāsā ceva parāmaṭṭhā ca? So eva parāmāso parāmāso ceva parāmaṭṭho ca.
1522什么是既是被执取又非执取法？除了执取之外的其余不善，三地的善，三地的果报，三地的唯作无记，一切色——这些是既是被执取又非执取法。非被执取法不应说为既是执取又是被执取，也不应说为既是被执取又非执取。
Katame dhammā parāmaṭṭhā ceva no ca parāmāsā? Ṭhapetvā parāmāsaṃ avasesaṃ akusalaṃ, tīsu bhūmīsu kusalaṃ, tīsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, sabbañca rūpaṃ – ime dhammā parāmaṭṭhā ceva no ca parāmāsā. Aparāmaṭṭhā dhammā na vattabbā – parāmāsā ceva parāmaṭṭhā cātipi, parāmaṭṭhā ceva no ca parāmāsātipi.
1523哪些法是不与执取相应而被执取的？四种不与邪见相应的贪相应心生起、二种忧相应心生起、疑相应心生起、掉举相应心生起、三地的善、三地的果报、三地的唯作无记、一切色——这些法是不与执取相应而被执取的。
Katame dhammā parāmāsavippayuttā parāmaṭṭhā? Cattāro diṭṭhigatavippayuttalobhasahagatacittuppādā, dve domanassasahagatacittuppādā, vicikicchāsahagato cittuppādo, uddhaccasahagato cittuppādo, tīsu bhūmīsu kusalaṃ, tīsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, sabbañca rūpaṃ – ime dhammā parāmāsavippayuttā parāmaṭṭhā.
1524哪些法是不与执取相应而不被执取的？四道不包括、四沙门果、涅槃——这些法是不与执取相应而不被执取的。执取与执取相应的诸法不应说为——不与执取相应而被执取的，或不与执取相应而不被执取的。
Katame dhammā parāmāsavippayuttā aparāmaṭṭhā? Cattāro maggā apariyāpannā, cattāri ca sāmaññaphalāni, nibbānañca – ime dhammā parāmāsavippayuttā aparāmaṭṭhā. Parāmāsā ca parāmāsasampayuttā ca dhammā na vattabbā – parāmāsavippayuttā parāmaṭṭhātipi, parāmāsavippayuttā aparāmaṭṭhātipi.
157大中间二法
Mahantaradukaṃ
1525哪些法是有所缘的？四地的善、不善、四地的果报、三地的唯作无记——这些法是有所缘的。
Katame dhammā sārammaṇā? Catūsu bhūmīsu kusalaṃ, akusalaṃ, catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ – ime dhammā sārammaṇā.
1526哪些法是无所缘的？色与涅槃——这些法是无所缘的。
Katame dhammā anārammaṇā? Rūpañca, nibbānañca – ime dhammā anārammaṇā.
1527哪些法是心？眼识、耳识、鼻识、舌识、身识、意界、意识界——这些法是心。
Katame dhammā cittā? Cakkhuviññāṇaṃ, sotaviññāṇaṃ, ghānaviññāṇaṃ, jivhāviññāṇaṃ, kāyaviññāṇaṃ, manodhātu, manoviññāṇadhātu – ime dhammā cittā.
1528哪些法不是心？受蕴、想蕴、行蕴、色、涅槃——这些法不是心。
Katame dhammā no cittā? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā no cittā.
1529哪些法是心所？受蕴、想蕴、行蕴——这些法是心所。
Katame dhammā cetasikā? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho – ime dhammā cetasikā.
1530哪些法不是心所？心、色、涅槃——这些法不是心所。
Katame dhammā acetasikā? Cittañca, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā acetasikā.
1531什么是与心相应之法？受蕴、想蕴、行蕴——这些是与心相应之法。
Katame dhammā cittasampayuttā? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho – ime dhammā cittasampayuttā.
1532什么是与心不相应之法？色与涅槃——这些是与心不相应之法。心不应说为与心相应，也不应说为与心不相应。
Katame dhammā cittavippayuttā? Rūpañca, nibbānañca – ime dhammā cittavippayuttā. Cittaṃ na vattabbaṃ – cittena sampayuttantipi, cittena vippayuttantipi.
1533什么是与心相杂之法？受蕴、想蕴、行蕴——这些是与心相杂之法。
Katame dhammā cittasaṃsaṭṭhā? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho – ime dhammā cittasaṃsaṭṭhā.
1534什么是与心不相杂之法？色与涅槃——这些是与心不相杂之法。心不应说为与心相杂，也不应说为与心不相杂。
Katame dhammā cittavisaṃsaṭṭhā? Rūpañca, nibbānañca – ime dhammā cittavisaṃsaṭṭhā. Cittaṃ na vattabbaṃ – cittena saṃsaṭṭhantipi, cittena visaṃsaṭṭhantipi.
1535什么是心等起之法？受蕴、想蕴、行蕴、身表、语表，以及任何其他由心所生、以心为因、心等起之色——色处、声处、香处、味处、触处、空界、水界、色之轻快性、色之柔软性、色之适业性、色之增长、色之相续、段食——这些是心等起之法。
Katame dhammā cittasamuṭṭhānā? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, kāyaviññatti, vacīviññatti, yaṃ vā panaññampi atthi rūpaṃ cittajaṃ cittahetukaṃ cittasamuṭṭhānaṃ – rūpāyatanaṃ saddāyatanaṃ gandhāyatanaṃ rasāyatanaṃ phoṭṭhabbāyatanaṃ ākāsadhātu āpodhātu rūpassa lahutā rūpassa mudutā rūpassa kammaññatā rūpassa upacayo rūpassa santati kabaḷīkāro āhāro – ime dhammā cittasamuṭṭhānā.
1536什么是非心等起之法？心、其余之色、涅槃——这些是非心等起之法。
Katame dhammā no cittasamuṭṭhānā? Cittañca, avasesañca rūpaṃ, nibbānañca – ime dhammā no cittasamuṭṭhānā.
1537什么是与心俱生之法？受蕴、想蕴、行蕴、身表、语表——这些是与心俱生之法。
Katame dhammā cittasahabhuno? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, kāyaviññatti, vacīviññatti – ime dhammā cittasahabhuno.
1538什么是非与心俱生之法？心、其余之色、涅槃——这些是非与心俱生之法。
Katame dhammā no cittasahabhuno? Cittañca, avasesañca rūpaṃ, nibbānañca – ime dhammā no cittasahabhuno.
1539什么是随转于心的诸法？受蕴、想蕴、行蕴、身表、语表——这些是随转于心的诸法。
Katame dhammā cittānuparivattino? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, kāyaviññatti, vacīviññatti – ime dhammā cittānuparivattino.
1540什么是不随转于心的诸法？心以及其余的色、涅槃——这些是不随转于心的诸法。
Katame dhammā no cittānuparivattino? Cittañca, avasesañca rūpaṃ, nibbānañca – ime dhammā no cittānuparivattino.
1541什么是与心相应而等起的诸法？受蕴、想蕴、行蕴——这些是与心相应而等起的诸法。
Katame dhammā cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānā? Vedanākkhandho , saññākkhandho, saṅkhārakkhandho – ime dhammā cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānā.
1542什么是非与心相应而等起的诸法？心以及色、涅槃——这些是非与心相应而等起的诸法。
Katame dhammā no cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānā? Cittañca, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā no cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānā.
1543什么是与心相应而等起且俱生的诸法？受蕴、想蕴、行蕴——这些是与心相应而等起且俱生的诸法。
Katame dhammā cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānasahabhuno? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho – ime dhammā cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānasahabhuno.
1544什么是非与心相应而等起且俱生的诸法？心以及色、涅槃——这些是非与心相应而等起且俱生的诸法。
Katame dhammā no cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānasahabhuno? Cittañca, rūpañca , nibbānañca – ime dhammā no cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānasahabhuno.
1545什么是与心相应而等起且随转的诸法？受蕴、想蕴、行蕴——这些是与心相应而等起且随转的诸法。
Katame dhammā cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānānuparivattino? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho – ime dhammā cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānānuparivattino.
1546什么是非与心相应而等起且随转的诸法？心以及色、涅槃——这些是非与心相应而等起且随转的诸法。
Katame dhammā no cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānānuparivattino? Cittañca, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā no cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānānuparivattino.
1547什么是内的诸法？眼处……(乃至)……意处——这些是内的诸法。
Katame dhammā ajjhattikā? Cakkhāyatanaṃ…pe… manāyatanaṃ – ime dhammā ajjhattikā.
1548什么是外的诸法？色处……(乃至)……法处——这些是外的诸法。
Katame dhammā bāhirā? Rūpāyatanaṃ…pe… dhammāyatanaṃ – ime dhammā bāhirā.
1549什么是执取的诸法？眼处……(乃至)……段食——这些是执取的诸法。
Katame dhammā upādā? Cakkhāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – ime dhammā upādā.
1550什么是非执取的诸法？四地的善、不善，四地的果报，三地的唯作无记，四大种，以及涅槃——这些是非执取的诸法。
Katame dhammā no upādā? Catūsu bhūmīsu kusalaṃ, akusalaṃ, catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, cattāro ca mahābhūtā, nibbānañca – ime dhammā no upādā.
1551什么是被执取的诸法？三地的果报，以及因业已作的色——这些是被执取的诸法。
Katame dhammā upādiṇṇā? Tīsu bhūmīsu vipāko, yañca rūpaṃ kammassa katattā – ime dhammā upādiṇṇā.
1552什么是非被执取的诸法？三地的善、不善，三地的唯作无记，非因业已作的色，不包摄于四道的，以及四沙门果，以及涅槃——这些是非被执取的诸法。
Katame dhammā anupādiṇṇā? Tīsu bhūmīsu kusalaṃ, akusalaṃ, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, yañca rūpaṃ na kammassa katattā, cattāro maggā apariyāpannā, cattāri ca sāmaññaphalāni, nibbānañca – ime dhammā anupādiṇṇā.
186取结合类
Upādānagocchakaṃ
1553什么是执取的诸法？四种执取——欲执取、见执取、戒禁取、我论执取。欲执取生起于八个贪相应心生起。见执取、戒禁取、我论执取生起于四个邪见相应心生起——这些是执取的诸法。
Katame dhammā upādānā? Cattāri upādānāni – kāmupādānaṃ , diṭṭhupādānaṃ, sīlabbatupādānaṃ, attavādupādānaṃ. Kāmupādānaṃ aṭṭhasu lobhasahagatesu cittuppādesu uppajjati. Diṭṭhupādānañca sīlabbatupādānañca attavādupādānañca catūsu diṭṭhigatasampayuttesu cittuppādesu uppajjanti – ime dhammā upādānā.
1554什么是非执取的诸法？除了执取之外的其余不善，四地的善，四地的果报，三地的唯作无记，以及色，以及涅槃——这些是非执取的诸法。
Katame dhammā no upādānā? Ṭhapetvā upādāne avasesaṃ akusalaṃ, catūsu bhūmīsu kusalaṃ, catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā no upādānā.
1555什么是可取法？三地的善、不善，三地的果报，三地的唯作无记，以及一切色——这些是可取法。
Katame dhammā upādāniyā? Tīsu bhūmīsu kusalaṃ, akusalaṃ, tīsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, sabbañca rūpaṃ – ime dhammā upādāniyā.
1556什么是不可取法？四道不包摄的，四沙门果，以及涅槃——这些是不可取法。
Katame dhammā anupādāniyā? Cattāro maggā apariyāpannā, cattāri ca sāmaññaphalāni, nibbānañca – ime dhammā anupādāniyā.
1557什么是与取相应法？四个与见相应的贪俱行心生起，四个与见不相应的贪俱行心生起，除了此处生起的贪——这些是与取相应法。
Katame dhammā upādānasampayuttā? Cattāro diṭṭhigatasampayuttalobhasahagatacittuppādā, cattāro diṭṭhigatavippayuttalobhasahagatacittuppādā, etthuppannaṃ lobhaṃ ṭhapetvā – ime dhammā upādānasampayuttā.
1558什么是与取不相应法？在四个与见不相应的贪俱行心生起中生起的贪，二个忧俱行心生起，与疑相应的心生起，与掉举相应的心生起，四地的善，四地的果报，三地的唯作无记，以及色，以及涅槃——这些是与取不相应法。
Katame dhammā upādānavippayuttā? Catūsu diṭṭhigatavippayuttalobhasahagatesu cittuppādesu uppanno lobho, dve domanassasahagatacittuppādā, vicikicchāsahagato cittuppādo, uddhaccasahagato cittuppādo, catūsu bhūmīsu kusalaṃ, catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā upādānavippayuttā.
1559什么是既是取又是可取法？那些取本身既是取又是可取法。
Katame dhammā upādānā ceva upādāniyā ca? Tāneva upādānāni upādānā ceva upādāniyā ca.
1560什么是可取法而非取？除了取之外的其余不善，三地的善，三地的果报，三地的唯作无记，以及一切色——这些是可取法而非取。不可取法不应说为——既是取又是可取，或可取法而非取。
Katame dhammā upādāniyā ceva no ca upādānā? Ṭhapetvā upādāne avasesaṃ akusalaṃ, tīsu bhūmīsu kusalaṃ, tīsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, sabbañca rūpaṃ – ime dhammā upādāniyā ceva no ca upādānā . Anupādāniyā dhammā na vattabbā – upādānā ceva upādāniyā cātipi, upādāniyā ceva no ca upādānātipi.
1561什么是既是取又是与取相应法？凡见与贪一起生起之处——这些是既是取又是与取相应法。
Katame dhammā upādānā ceva upādānasampayuttā ca? Yattha diṭṭhi ca lobho ca ekato uppajjanti – ime dhammā upādānā ceva upādānasampayuttā ca.
1562什么是与取相应法而非取？八个贪俱行心生起，除了此处生起的取——这些是与取相应法而非取。与取不相应法不应说为——既是取又是与取相应，或与取相应法而非取。
Katame dhammā upādānasampayuttā ceva no ca upādānā? Aṭṭha lobhasahagatacittuppādā, etthuppanne upādāne ṭhapetvā – ime dhammā upādānasampayuttā ceva no ca upādānā. Upādānavippayuttā dhammā na vattabbā – upādānā ceva upādānasampayuttā cātipi, upādānasampayuttā ceva no ca upādānātipi.
1563哪些法是不与取相应而可被取的？在四种与邪见不相应的贪相应心生起时生起的贪，二种忧相应心生起，与疑相应的心生起，与掉举相应的心生起，三地的善，三地的果报，三地的唯作无记，以及一切色——这些法是不与取相应而可被取的。
Katame dhammā upādānavippayuttā upādāniyā? Catūsu diṭṭhigatavippayuttalobhasahagatesu cittuppādesu uppanno lobho, dve domanassasahagatacittuppādā, vicikicchāsahagato cittuppādo, uddhaccasahagato cittuppādo, tīsu bhūmīsu kusalaṃ, tīsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, sabbañca rūpaṃ – ime dhammā upādānavippayuttā upādāniyā.
1564哪些法是不与取相应而不可被取的？四道不被摄，四沙门果，以及涅槃——这些法是不与取相应而不可被取的。与取相应的诸法不应说为——不与取相应而可被取的，或不与取相应而不可被取的。
Katame dhammā upādānavippayuttā anupādāniyā? Cattāro maggā apariyāpannā, cattāri ca sāmaññaphalāni, nibbānañca – ime dhammā upādānavippayuttā anupādāniyā. Upādānasampayuttā dhammā na vattabbā – upādānavippayuttā upādāniyātipi, upādānavippayuttā anupādāniyātipi.
199烦恼结合类
Kilesagocchakaṃ
1565哪些法是烦恼？十种烦恼事——贪、嗔、痴、慢、邪见、疑、昏沉、掉举、无惭、无愧。贪在八种贪相应心生起时生起。嗔在二种忧相应心生起时生起。痴在一切不善中生起。慢在四种与邪见不相应的贪相应心生起时生起。邪见在四种与邪见相应的心生起时生起。疑在与疑相应的心生起时生起。昏沉在有行的诸不善中生起。掉举、无惭、无愧在一切不善中生起——这些法是烦恼。
Katame dhammā kilesā? Dasa kilesavatthūni – lobho, doso, moho, māno, diṭṭhi, vicikicchā, thinaṃ, uddhaccaṃ, ahirikaṃ, anottappaṃ. Lobho aṭṭhasu lobhasahagatesu cittuppādesu uppajjati. Doso dvīsu domanassasahagatesu cittuppādesu uppajjati. Moho sabbākusalesu uppajjati. Māno catūsu diṭṭhigatavippayuttalobhasahagatesu cittuppādesu uppajjati. Diṭṭhi catūsu diṭṭhigatasampayuttesu cittuppādesu uppajjati. Vicikicchā vicikicchāsahagatesu cittuppādesu uppajjati. Thinaṃ sasaṅkhārikesu akusalesu uppajjati. Uddhaccañca ahirikañca anottappañca sabbākusalesu uppajjanti – ime dhammā kilesā.
1566哪些法不是烦恼？除了烦恼之外的其余不善，四地的善，四地的果报，三地的唯作无记，以及色，以及涅槃——这些法不是烦恼。
Katame dhammā no kilesā? Ṭhapetvā kilese avasesaṃ akusalaṃ, catūsu bhūmīsu kusalaṃ, catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā no kilesā.
1567哪些法是杂染的？三地的善，不善，三地的果报，三地的唯作无记，以及一切色——这些法是杂染的。
Katame dhammā saṃkilesikā? Tīsu bhūmīsu kusalaṃ, akusalaṃ, tīsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ sabbañca rūpaṃ – ime dhammā saṃkilesikā.
1568哪些法是不杂染的？四道不被摄，四沙门果，以及涅槃——这些法是不杂染的。
Katame dhammā asaṃkilesikā? Cattāro maggā apariyāpannā, cattāri ca sāmaññaphalāni, nibbānañca – ime dhammā asaṃkilesikā.
1569哪些法是已杂染的？十二种不善心生起——这些法是已杂染的。
Katame dhammā saṃkiliṭṭhā? Dvādasa akusalacittuppādā – ime dhammā saṃkiliṭṭhā.
1570哪些法是未杂染的？四地的善，四地的果报，三地的唯作无记，以及色，以及涅槃——这些法是未杂染的。
Katame dhammā asaṃkiliṭṭhā? Catūsu bhūmīsu kusalaṃ, catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā asaṃkiliṭṭhā.
1571什么是与烦恼相应之法？十二不善心生起——这些是与烦恼相应之法。
Katame dhammā kilesasampayuttā? Dvādasa akusalacittuppādā – ime dhammā kilesasampayuttā.
1572什么是与烦恼不相应之法？四地中的善、四地中的果报、三地中的唯作无记、色与涅槃——这些是与烦恼不相应之法。
Katame dhammā kilesavippayuttā? Catūsu bhūmīsu kusalaṃ, catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā kilesavippayuttā.
1573什么是烦恼且是杂染之法？那些烦恼既是烦恼也是杂染之法。
Katame dhammā kilesā ceva saṃkilesikā ca? Teva kilesā kilesā ceva saṃkilesikā ca.
1574什么是杂染但非烦恼之法？除了烦恼之外的其余不善、三地中的善、三地中的果报、三地中的唯作无记、一切色——这些是杂染但非烦恼之法。非杂染之法不应说——既是烦恼也是杂染之法，或是杂染但非烦恼之法。
Katame dhammā saṃkilesikā ceva no ca kilesā? Ṭhapetvā kilese avasesaṃ akusalaṃ, tīsu bhūmīsu kusalaṃ, tīsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, sabbañca rūpaṃ – ime dhammā saṃkilesikā ceva no ca kilesā. Asaṃkilesikā dhammā na vattabbā – kilesā ceva saṃkilesikā cātipi, saṃkilesikā ceva no ca kilesātipi.
1575什么是烦恼且是被染污之法？那些烦恼既是烦恼也是被染污之法。
Katame dhammā kilesā ceva saṃkiliṭṭhā ca? Teva kilesā kilesā ceva saṃkiliṭṭhā ca.
1576什么是被染污但非烦恼之法？除了烦恼之外的其余不善——这些是被染污但非烦恼之法。未被染污之法不应说——既是烦恼也是被染污之法，或是被染污但非烦恼之法。
Katame dhammā saṃkiliṭṭhā ceva no ca kilesā? Ṭhapetvā kilese avasesaṃ akusalaṃ – ime dhammā saṃkiliṭṭhā ceva no ca kilesā . Asaṃkiliṭṭhā dhammā na vattabbā – kilesā ceva saṃkiliṭṭhā cātipi, saṃkiliṭṭhā ceva no ca kilesātipi.
1577什么是烦恼且与烦恼相应之法？当二或三烦恼一起生起之处——这些是烦恼且与烦恼相应之法。
Katame dhammā kilesā ceva kilesasampayuttā ca? Yattha dve tayo kilesā ekato uppajjanti – ime dhammā kilesā ceva kilesasampayuttā ca.
1578什么是与烦恼相应但非烦恼之法？除了烦恼之外的其余不善——这些是与烦恼相应但非烦恼之法。与烦恼不相应之法不应说——既是烦恼也是与烦恼相应之法，或是与烦恼相应但非烦恼之法。
Katame dhammā kilesasampayuttā ceva no ca kilesā? Ṭhapetvā kilese avasesaṃ akusalaṃ – ime dhammā kilesasampayuttā ceva no ca kilesā. Kilesavippayuttā dhammā na vattabbā – kilesā ceva kilesasampayuttā cātipi, kilesasampayuttā ceva no ca kilesātipi.
1579什么是离烦恼杂染的诸法？三地的善，三地的果报，三地的唯作无记，以及一切色——这些是离烦恼杂染的诸法。
Katame dhammā kilesavippayuttā saṃkilesikā? Tīsu bhūmīsu kusalaṃ, tīsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, sabbañca rūpaṃ – ime dhammā kilesavippayuttā saṃkilesikā.
1580什么是离烦恼不杂染的诸法？四道不摄，四沙门果，以及涅槃——这些是离烦恼不杂染的诸法。相应烦恼的诸法不应说为——离烦恼杂染的，或离烦恼不杂染的。
Katame dhammā kilesavippayuttā asaṃkilesikā? Cattāro maggā apariyāpannā , cattāri ca sāmaññaphalāni, nibbānañca – ime dhammā kilesavippayuttā asaṃkilesikā. Kilesasampayuttā dhammā na vattabbā – kilesavippayuttā saṃkilesikātipi, kilesavippayuttā asaṃkilesikātipi.
216后二法
Piṭṭhidukaṃ
1581什么是应以见所断的诸法？四个相应邪见的心生起，相应疑的心生起——这些是应以见所断的诸法。四个离邪见相应贪的心生起，二个相应忧的心生起——这些或应以见所断，或不应以见所断。
Katame dhammā dassanena pahātabbā? Cattāro diṭṭhigatasampayuttacittuppādā, vicikicchāsahagato cittuppādo – ime dhammā dassanena pahātabbā. Cattāro diṭṭhigatavippayuttalobhasahagatacittuppādā, dve domanassasahagatacittuppādā – ime dhammā siyā dassanena pahātabbā, siyā na dassanena pahātabbā.
1582什么是不应以见所断的诸法？相应掉举的心生起，四地的善，四地的果报，三地的唯作无记，以及色，以及涅槃——这些是不应以见所断的诸法。
Katame dhammā na dassanena pahātabbā? Uddhaccasahagato cittuppādo, catūsu bhūmīsu kusalaṃ, catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā na dassanena pahātabbā.
1583什么是应以修所断的诸法？相应掉举的心生起——这些是应以修所断的诸法。四个离邪见相应贪的心生起，二个相应忧的心生起——这些或应以修所断，或不应以修所断。
Katame dhammā bhāvanāya pahātabbā? Uddhaccasahagato cittuppādo – ime dhammā bhāvanāya pahātabbā. Cattāro diṭṭhigatavippayuttalobhasahagatacittuppādā, dve domanassasahagatacittuppādā – ime dhammā siyā bhāvanāya pahātabbā, siyā na bhāvanāya pahātabbā.
1584什么是不应以修所断的诸法？四个相应邪见的心生起，相应疑的心生起，四地的善，四地的果报，三地的唯作无记，以及色，以及涅槃——这些是不应以修所断的诸法。
Katame dhammā na bhāvanāya pahātabbā? Cattāro diṭṭhigatasampayuttacittuppādā, vicikicchāsahagato cittuppādo, catūsu bhūmīsu kusalaṃ, catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā na bhāvanāya pahātabbā.
1585什么是应以见所断因的诸法？四个相应邪见的心生起，相应疑的心生起，除了此中生起的痴——这些是应以见所断因的诸法。四个离邪见相应贪的心生起，二个相应忧的心生起——这些或应以见所断因，或不应以见所断因。
Katame dhammā dassanena pahātabbahetukā? Cattāro diṭṭhigatasampayuttacittuppādā, vicikicchāsahagato cittuppādo, etthuppannaṃ mohaṃ ṭhapetvā – ime dhammā dassanena pahātabbahetukā. Cattāro diṭṭhigatavippayuttalobhasahagatacittuppādā, dve domanassasahagatacittuppādā – ime dhammā siyā dassanena pahātabbahetukā, siyā na dassanena pahātabbahetukā.
1586什么是不应以见所断因的诸法？相应疑的痴，相应掉举的心生起，四地的善，四地的果报，三地的唯作无记，以及色，以及涅槃——这些是不应以见所断因的诸法。
Katame dhammā na dassanena pahātabbahetukā? Vicikicchāsahagato moho, uddhaccasahagato cittuppādo, catūsu bhūmīsu kusalaṃ, catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā na dassanena pahātabbahetukā.
1587什么法是应以修习而舍断因的？与掉举相应的心生起，除了在此生起的痴——这些法是应以修习而舍断因的。四个离见相应贪相应心生起，二个忧相应心生起——这些法或是应以修习而舍断因的，或不是应以修习而舍断因的。
Katame dhammā bhāvanāya pahātabbahetukā? Uddhaccasahagato cittuppādo, etthuppannaṃ mohaṃ ṭhapetvā – ime dhammā bhāvanāya pahātabbahetukā. Cattāro diṭṭhigatavippayuttalobhasahagatacittuppādā, dve domanassasahagatacittuppādā – ime dhammā siyā bhāvanāya pahātabbahetukā, siyā na bhāvanāya pahātabbahetukā.
1588什么法不是应以修习而舍断因的？四个与见相应的心生起，与疑相应的心生起，与掉举相应的痴，四地的善，四地的果报，三地的唯作无记，色与涅槃——这些法不是应以修习而舍断因的。
Katame dhammā na bhāvanāya pahātabbahetukā? Cattāro diṭṭhigatasampayuttacittuppādā, vicikicchāsahagato cittuppādo, uddhaccasahagato moho, catūsu bhūmīsu kusalaṃ, catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā na bhāvanāya pahātabbahetukā.
1589什么法是有寻的？欲界善、不善，欲界善的果报十一心生起，不善的果报二，唯作十一，色界第一禅那从善、从果报、从唯作，出世间第一禅那从善、从果报，除了在此生起的寻——这些法是有寻的。
Katame dhammā savitakkā? Kāmāvacarakusalaṃ, akusalaṃ, kāmāvacarakusalassa vipākato ekādasa cittuppādā, akusalassa vipākato dve, kiriyato ekādasa, rūpāvacaraṃ paṭhamaṃ jhānaṃ kusalato ca vipākato ca kiriyato ca lokuttaraṃ paṭhamaṃ jhānaṃ kusalato ca vipākato ca, etthuppannaṃ vitakkaṃ ṭhapetvā – ime dhammā savitakkā.
1590什么法是无寻的？二五识，色界三四禅那从善、从果报、从唯作，四无色界从善、从果报、从唯作，出世间三四禅那从善、从果报，寻、色与涅槃——这些法是无寻的。
Katame dhammā avitakkā? Dvepañcaviññāṇāni, rūpāvacaratikacatukkajjhānā kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, cattāro arūpāvacarā kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, lokuttaratikacatukkajjhānā kusalato ca vipākato ca, vitakko ca, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā avitakkā.
1591什么法是有伺的？欲界善、不善，欲界善的果报十一心生起，不善的果报二，唯作十一，色界一二禅那从善、从果报、从唯作，出世间一二禅那从善、从果报，除了在此生起的伺——这些法是有伺的。
Katame dhammā savicārā? Kāmāvacarakusalaṃ , akusalaṃ, kāmāvacarakusalassa vipākato ekādasa cittuppādā, akusalassa vipākato dve kiriyato ekādasa, rūpāvacaraekakadukajjhānā kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, lokuttaraekakadukajjhānā kusalato ca vipākato ca, etthuppannaṃ vicāraṃ ṭhapetvā – ime dhammā savicārā.
1592什么法是无伺的？二五识，色界三三禅那从善、从果报、从唯作，四无色从善、从果报、从唯作，出世间三三禅那从善、从果报，伺、色与涅槃——这些法是无伺的。
Katame dhammā avicārā? Dvepañcaviññāṇāni, rūpāvacaratikatikajjhānā kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, cattāro āruppā kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, lokuttaratikatikajjhānā kusalato ca vipākato ca, vicāro ca, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā avicārā.
1593什么法是有喜的？欲界善四个喜相应心生起，不善四个，欲界善的果报五，唯作五，色界二三禅那从善、从果报、从唯作，出世间二三禅那从善、从果报，除了在此生起的喜——这些法是有喜的。
Katame dhammā sappītikā? Kāmāvacarakusalato cattāro somanassasahagatacittuppādā, akusalato cattāro, kāmāvacarakusalassa vipākato pañca, kiriyato pañca, rūpāvacaradukatikajjhānā kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, lokuttaradukatikajjhānā kusalato ca vipākato ca, etthuppannaṃ pītiṃ ṭhapetvā – ime dhammā sappītikā.
1594什么法是无喜的？欲界善四个舍相应心生起，不善八，欲界善的果报十一，不善的果报七，唯作六，色界二二禅那从善、从果报、从唯作，四无色从善、从果报、从唯作，出世间二二禅那从善、从果报，喜、色与涅槃——这些法是无喜的。
Katame dhammā appītikā? Kāmāvacarakusalato cattāro upekkhāsahagatacittuppādā, akusalato aṭṭha, kāmāvacarakusalassa vipākato ekādasa, akusalassa vipākato satta, kiriyato cha, rūpāvacaradukadukajjhānā kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, cattāro āruppā kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, lokuttaradukadukajjhānā kusalato ca vipākato ca pīti ca, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā appītikā.
1595什么是喜俱行诸法？从欲界善四个悦俱心生起，从不善四个，从欲界善的果报五个，唯作五个，色界二禅三禅诸禅那从善、从果报、从唯作，出世间二禅三禅诸禅那从善、从果报，除了此中生起的喜——这些是喜俱行诸法。
Katame dhammā pītisahagatā? Kāmāvacarakusalato cattāro somanassasahagatacittuppādā, akusalato cattāro, kāmāvacarakusalassa vipākato pañca, kiriyato pañca, rūpāvacaradukatikajjhānā kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, lokuttaradukatikajjhānā kusalato ca vipākato ca, etthuppannaṃ pītiṃ ṭhapetvā – ime dhammā pītisahagatā.
1596什么是非喜俱行诸法？从欲界善四个舍俱心生起，从不善八个，从欲界善的果报十一个，从不善的果报七个，唯作六个，色界初禅四禅诸禅那从善、从果报、从唯作，四无色从善、从果报、从唯作，出世间初禅四禅诸禅那从善、从果报，以及喜、色、涅槃——这些是非喜俱行诸法。
Katame dhammā na pītisahagatā? Kāmāvacarakusalato cattāro upekkhāsahagatacittuppādā, akusalato aṭṭha, kāmāvacarakusalassa vipākato ekādasa, akusalassa vipākato satta, kiriyato cha, rūpāvacaradukadukajjhānā kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, cattāro āruppā kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, lokuttaradukadukajjhānā kusalato ca vipākato ca, pīti ca, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā na pītisahagatā.
1597什么是乐俱行诸法？从欲界善四个悦俱心生起，从不善四个，从欲界善的果报六个，唯作五个，色界三禅四禅诸禅那从善、从果报、从唯作，出世间三禅四禅诸禅那从善、从果报，除了此中生起的乐——这些是乐俱行诸法。
Katame dhammā sukhasahagatā? Kāmāvacarakusalato cattāro somanassasahagatacittuppādā, akusalato cattāro, kāmāvacarakusalassa vipākato cha, kiriyato pañca, rūpāvacaratikacatukkajjhānā kusalato ca vipākato ca kiriyato ca lokuttaratikacatukkajjhānā kusalato ca vipākato ca, etthuppannaṃ sukhaṃ ṭhapetvā – ime dhammā sukhasahagatā.
1598什么是非乐俱行诸法？从欲界善四个舍俱心生起，从不善八个，从欲界善的果报十个，从不善的果报七个，唯作六个，色界第四禅那从善、从果报、从唯作，四无色从善、从果报、从唯作，出世间第四禅那从善、从果报，以及乐、色、涅槃——这些是非乐俱行诸法。
Katame dhammā na sukhasahagatā? Kāmāvacarakusalato cattāro upekkhāsahagatacittuppādā, akusalato aṭṭha, kāmāvacarakusalassa vipākato dasa, akusalassa vipākato satta, kiriyato cha, rūpāvacaraṃ catutthaṃ jhānaṃ kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, cattāro āruppā kusalato ca vipākato ca kiriyato ca lokuttaraṃ catutthaṃ jhānaṃ kusalato ca vipākato ca, sukhañca, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā na sukhasahagatā.
1599什么是舍俱行诸法？从欲界善四个舍俱心生起，从不善六个，从欲界善的果报十个，从不善的果报六个，唯作六个，色界第四禅那从善、从果报、从唯作，四无色从善、从果报、从唯作，出世间第四禅那从善、从果报，除了此中生起的舍——这些是舍俱行诸法。
Katame dhammā upekkhāsahagatā? Kāmāvacarakusalato cattāro upekkhāsahagatacittuppādā, akusalato cha, kāmāvacarakusalassa vipākato dasa, akusalassa vipākato cha, kiriyato cha , rūpāvacaraṃ catutthaṃ jhānaṃ kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, cattāro āruppā kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, lokuttaraṃ catutthaṃ jhānaṃ kusalato ca vipākato ca, etthuppannaṃ upekkhaṃ ṭhapetvā – ime dhammā upekkhāsahagatā.
1600什么是非舍俱行诸法？从欲界善四个悦俱心生起，从不善六个，从欲界善的果报六个，从不善的果报一个，唯作五个，色界三禅四禅诸禅那从善、从果报、从唯作，出世间三禅四禅诸禅那从善、从果报，以及舍、色、涅槃——这些是非舍俱行诸法。
Katame dhammā na upekkhāsahagatā? Kāmāvacarakusalato cattāro somanassasahagatacittuppādā, akusalato cha, kāmāvacarakusalassa vipākato cha, akusalassa vipākato eko, kiriyato pañca, rūpāvacaratikacatukkajjhānā kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, lokuttaratikacatukkajjhānā kusalato ca vipākato ca, upekkhā ca, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā na upekkhāsahagatā.
1601什么是欲界诸法？欲界善、不善、一切欲界的果报、欲界唯作无记、一切色——这些是欲界诸法。
Katame dhammā kāmāvacarā? Kāmāvacarakusalaṃ, akusalaṃ, sabbo kāmāvacarassa vipāko, kāmāvacarakiriyābyākataṃ, sabbañca rūpaṃ – ime dhammā kāmāvacarā.
1602什么是非欲界诸法？色界、无色界、不包摄——这些是非欲界诸法。
Katame dhammā na kāmāvacarā? Rūpāvacarā , arūpāvacarā, apariyāpannā – ime dhammā na kāmāvacarā.
1603什么是色界诸法？色界的四种与五种禅那，从善、从果报、从唯作——这些是色界诸法。
Katame dhammā rūpāvacarā? Rūpāvacaracatukkapañcakajjhānā kusalato ca vipākato ca kiriyato ca – ime dhammā rūpāvacarā.
1604什么是非色界诸法？欲界、无色界、不包摄——这些是非色界诸法。
Katame dhammā na rūpāvacarā? Kāmāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā – ime dhammā na rūpāvacarā.
1605什么是无色界诸法？四无色，从善、从果报、从唯作——这些是无色界诸法。
Katame dhammā arūpāvacarā? Cattāro āruppā kusalato ca vipākato ca kiriyato ca – ime dhammā arūpāvacarā.
1606什么是非无色界诸法？欲界、色界、不包摄——这些是非无色界诸法。
Katame dhammā na arūpāvacarā? Kāmāvacarā, rūpāvacarā, apariyāpannā – ime dhammā na arūpāvacarā.
1607什么是包摄诸法？三地中的善、不善，三地中的果报，三地中的唯作无记，以及一切色——这些是包摄诸法。
Katame dhammā pariyāpannā? Tīsu bhūmīsu kusalaṃ, akusalaṃ, tīsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, sabbañca rūpaṃ – ime dhammā pariyāpannā.
1608什么是不包摄诸法？四道不包摄，以及四沙门果，以及涅槃——这些是不包摄诸法。
Katame dhammā apariyāpannā? Cattāro maggā apariyāpannā, cattāri ca sāmaññaphalāni, nibbānañca – ime dhammā apariyāpannā.
1609什么是出离诸法？四道不包摄——这些是出离诸法。
Katame dhammā niyyānikā? Cattāro maggā apariyāpannā – ime dhammā niyyānikā.
1610什么是非出离诸法？三地中的善、不善，四地中的果报，三地中的唯作无记，以及色，以及涅槃——这些是非出离诸法。
Katame dhammā aniyyānikā? Tīsu bhūmīsu kusalaṃ, akusalaṃ, catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā aniyyānikā.
1611什么是决定法？四个与邪见相应的心生起，二个与忧俱行的心生起——这些法可能是决定的，可能是不决定的。四道不包摄——这些法是决定的。
Katame dhammā niyatā? Cattāro diṭṭhigatasampayuttacittuppādā, dve domanassasahagatacittuppādā – ime dhammā siyā niyatā siyā aniyatā. Cattāro maggā apariyāpannā – ime dhammā niyatā.
1612什么是不决定法？四个与邪见不相应的与贪俱行的心生起，与疑俱行的心生起，与掉举俱行的心生起，三地的善，四地的果报，三地的唯作无记，色与涅槃——这些法是不决定的。
Katame dhammā aniyatā? Cattāro diṭṭhigatavippayuttalobhasahagatacittuppādā, vicikicchāsahagato cittuppādo, uddhaccasahagato cittuppādo, tīsu bhūmīsu kusalaṃ, catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā aniyatā.
1613什么是有上法？三地的善，不善，三地的果报，三地的唯作无记，一切色——这些法是有上的。
Katame dhammā sauttarā? Tīsu bhūmīsu kusalaṃ, akusalaṃ, tīsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, sabbañca rūpaṃ – ime dhammā sauttarā.
1614什么是无上法？四道不包摄，四沙门果与涅槃——这些法是无上的。
Katame dhammā anuttarā? Cattāro maggā apariyāpannā, cattāri ca sāmaññaphalāni, nibbānañca – ime dhammā anuttarā.
1615什么是有争论法？十二不善心生起——这些法是有争论的。
Katame dhammā saraṇā? Dvādasa akusalacittuppādā – ime dhammā saraṇā.
1616什么是无争论法？四地的善，四地的果报，三地的唯作无记，色与涅槃——这些法是无争论的。
Katame dhammā araṇā? Catūsu bhūmīsu kusalaṃ, catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā araṇā.
253义之阐明完
Atthuddhāro niṭṭhito.
254法集论完
Dhammasaṅgaṇīpakaraṇaṃ niṭṭhitaṃ.