3. 安立篇
3. 安立篇
3. Nikkhepakaṇḍaṃ
1三分别论
Tikanikkhepaṃ
985什么是善法？三善根——无贪、无嗔、无痴；与彼相应的受蕴、想蕴、行蕴、识蕴；由彼等生起的身业、语业、意业——这些是善法。
Katame dhammā kusalā? Tīṇi kusalamūlāni – alobho, adoso, amoho; taṃsampayutto vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho; taṃsamuṭṭhānaṃ kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, manokammaṃ – ime dhammā kusalā.
986什么是不善法？三不善根——贪、嗔、痴；与彼同一义的诸烦恼；与彼相应的受蕴、想蕴、行蕴、识蕴；由彼等生起的身业、语业、意业——这些是不善法。
Katame dhammā akusalā? Tīṇi akusalamūlāni – lobho, doso, moho; tadekaṭṭhā ca kilesā; taṃsampayutto vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho; taṃsamuṭṭhānaṃ kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, manokammaṃ – ime dhammā akusalā.
987什么是无记法？善与不善诸法的果报，欲界的、色界的、无色界的、不包摄的；受蕴、想蕴、行蕴、识蕴；以及诸唯作法，既非善也非不善，也非业果报；一切色，以及无为界——这些是无记法。
Katame dhammā abyākatā? Kusalākusalānaṃ dhammānaṃ vipākā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho; ye ca dhammā kiriyā neva kusalā nākusalā na ca kammavipākā; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā abyākatā.
988什么是与乐受相应的法？在乐地中的欲界、色界、不包摄的，除了乐受；与彼相应的想蕴、行蕴、识蕴——这些是与乐受相应的法。
Katame dhammā sukhāya vedanāya sampayuttā? Sukhabhūmiyaṃ kāmāvacare, rūpāvacare, apariyāpanne, sukhaṃ vedanaṃ ṭhapetvā; taṃsampayutto saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho – ime dhammā sukhāya vedanāya sampayuttā.
989何为与苦受相应之法？在苦地之欲界中，除去苦受之外；与其相应之想蕴、行蕴、识蕴——此等法为与苦受相应之法。
Katame dhammā dukkhāya vedanāya sampayuttā? Dukkhabhūmiyaṃ kāmāvacare, dukkhaṃ vedanaṃ ṭhapetvā; taṃsampayutto saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho – ime dhammā dukkhāya vedanāya sampayuttā .
990什么是与不苦不乐受相应的法？在不苦不乐地中的欲界、色界、无色界、不包摄的，除了不苦不乐受；与彼相应的想蕴、行蕴、识蕴——这些是与不苦不乐受相应的法。
Katame dhammā adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttā? Adukkhamasukhabhūmiyaṃ kāmāvacare, rūpāvacare, arūpāvacare, apariyāpanne, adukkhamasukhaṃ vedanaṃ ṭhapetvā; taṃsampayutto saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho – ime dhammā adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttā.
991什么是果报法？善与不善诸法的果报，欲界的、色界的、无色界的、不包摄的；受蕴……(乃至)……识蕴——这些是果报法。
Katame dhammā vipākā? Kusalākusalānaṃ dhammānaṃ vipākā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā vipākā.
992什么是果报法之法？善与不善诸法，欲界、色界、无色界、不包括的；受蕴……(中略)……识蕴——这些是果报法之法。
Katame dhammā vipākadhammadhammā? Kusalākusalā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā vipākadhammadhammā.
993什么是非果报非果报法之法？凡是唯作法，既非善也非不善，也非业果报，以及一切色，以及无为界——这些是非果报非果报法之法。
Katame dhammā nevavipākanavipākadhammadhammā? Ye ca dhammā kiriyā neva kusalā nākusalā na ca kammavipākā, sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā nevavipākanavipākadhammadhammā.
994什么是所取与能取法？有漏的善与不善诸法之果报，欲界、色界、无色界；受蕴……(中略)……识蕴；以及因业已作之色——这些是所取与能取法。
Katame dhammā upādiṇṇupādāniyā? Sāsavā kusalākusalānaṃ dhammānaṃ vipākā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; yañca rūpaṃ kammassa katattā – ime dhammā upādiṇṇupādāniyā.
995什么是非所取与能取法？有漏的善与不善诸法，欲界、色界、无色界；受蕴……(中略)……识蕴；以及凡是唯作法，既非善也非不善，也非业果报；以及非因业已作之色——这些是非所取与能取法。
Katame dhammā anupādiṇṇupādāniyā? Sāsavā kusalākusalā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; ye ca dhammā kiriyā neva kusalā nākusalā na ca kammavipākā; yañca rūpaṃ na kammassa katattā – ime dhammā anupādiṇṇupādāniyā.
996什么是非所取与非能取法？不包括的诸道以及诸道果，以及无为界——这些是非所取与非能取法。
Katame dhammā anupādiṇṇaanupādāniyā? Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā anupādiṇṇaanupādāniyā.
997什么是杂染与能杂染法？三不善根——贪、嗔、痴；以及与彼同义的诸烦恼；与彼相应的受蕴……(中略)……识蕴；由彼等生起的身业、语业、意业——这些是杂染与能杂染法。
Katame dhammā saṃkiliṭṭhasaṃkilesikā? Tīṇi akusalamūlāni – lobho, doso, moho; tadekaṭṭhā ca kilesā; taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; taṃsamuṭṭhānaṃ kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, manokammaṃ – ime dhammā saṃkiliṭṭhasaṃkilesikā.
998什么是非杂染与能杂染法？有漏的善与无记诸法，欲界、色界、无色界；色蕴、受蕴、想蕴、行蕴、识蕴——这些是非杂染与能杂染法。
Katame dhammā asaṃkiliṭṭhasaṃkilesikā? Sāsavā kusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; rūpakkhandho, vedanākkhandho , saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho – ime dhammā asaṃkiliṭṭhasaṃkilesikā.
999什么是非杂染与非能杂染法？不包括的诸道以及诸道果，以及无为界——这些是非杂染与非能杂染法。
Katame dhammā asaṃkiliṭṭhaasaṃkilesikā? Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā asaṃkiliṭṭhaasaṃkilesikā.
1000什么是有寻有伺的诸法？在有寻有伺地中，于欲界、色界、无所属，除了寻与伺；与彼相应的受蕴……(中略)……识蕴——这些是有寻有伺的诸法。
Katame dhammā savitakkasavicārā? Savitakkasavicārabhūmiyaṃ kāmāvacare, rūpāvacare, apariyāpanne , vitakkavicāre ṭhapetvā; taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā savitakkasavicārā.
1001什么是无寻唯伺的诸法？在无寻唯伺地中，于色界、无所属，除了伺；与彼相应的受蕴……(中略)……识蕴——这些是无寻唯伺的诸法。
Katame dhammā avitakkavicāramattā? Avitakkavicāramattabhūmiyaṃ rūpāvacare, apariyāpanne, vicāraṃ ṭhapetvā; taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā avitakkavicāramattā.
1002什么是无寻无伺的诸法？在无寻无伺地中，于欲界、色界、无色界、无所属；受蕴……(中略)……识蕴；一切色，以及无为界——这些是无寻无伺的诸法。
Katame dhammā avitakkaavicārā? Avitakkaavicārabhūmiyaṃ kāmāvacare, rūpāvacare , arūpāvacare, apariyāpanne; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā avitakkaavicārā.
1003什么是喜俱的诸法？在喜地中，于欲界、色界、无所属，除了喜；与彼相应的受蕴……(中略)……识蕴——这些是喜俱的诸法。
Katame dhammā pītisahagatā? Pītibhūmiyaṃ kāmāvacare, rūpāvacare, apariyāpanne , pītiṃ ṭhapetvā; taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā pītisahagatā.
1004什么是乐俱的诸法？在乐地中，于欲界、色界、无所属，除了乐；与彼相应的想蕴、行蕴、识蕴——这些是乐俱的诸法。
Katame dhammā sukhasahagatā? Sukhabhūmiyaṃ kāmāvacare, rūpāvacare, apariyāpanne, sukhaṃ ṭhapetvā; taṃsampayutto saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho – ime dhammā sukhasahagatā.
1005什么是舍俱的诸法？在舍地中，于欲界、色界、无色界、无所属，除了舍；与彼相应的想蕴、行蕴、识蕴——这些是舍俱的诸法。
Katame dhammā upekkhāsahagatā? Upekkhābhūmiyaṃ kāmāvacare, rūpāvacare, arūpāvacare, apariyāpanne, upekkhaṃ ṭhapetvā; taṃsampayutto saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho – ime dhammā upekkhāsahagatā.
1006什么是应以见所断的诸法？三结——有身见、疑、戒禁取。
Katame dhammā dassanena pahātabbā? Tīṇi saṃyojanāni – sakkāyadiṭṭhi, vicikicchā, sīlabbataparāmāso.
1007于此，什么是有身见？于此，未受教的凡夫，不见诸圣者，不熟练圣法，未受圣法调御，不见诸善人，不熟练善人法，未受善人法调御，随观色为我，或随观我为有色者，或随观色在我中，或随观我在色中。随观受为我，或随观我为有受者，或随观受在我中，或随观我在受中。随观想为我，或随观我为有想者，或随观想在我中，或随观我在想中。随观诸行为我，或随观我为有行者，或随观诸行在我中，或随观我在诸行中。随观识为我，或随观我为有识者，或随观识在我中，或随观我在识中。凡如是的见、见处、见稠林、见旷野、见诤、见恼、见结、执取、固执、现贪、执着、邪道、邪路、邪性、外道处、颠倒执——这称为有身见。
Tattha katamā sakkāyadiṭṭhi? Idha assutavā puthujjano ariyānaṃ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto sappurisānaṃ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto rūpaṃ attato samanupassati, rūpavantaṃ vā attānaṃ, attani vā rūpaṃ, rūpasmiṃ vā attānaṃ. Vedanaṃ attato samanupassati, vedanāvantaṃ vā attānaṃ, attani vā vedanaṃ, vedanāya vā attānaṃ. Saññaṃ attato samanupassati, saññāvantaṃ vā attānaṃ, attani vā saññaṃ, saññāya vā attānaṃ. Saṅkhāre attato samanupassati, saṅkhāravantaṃ vā attānaṃ, attani vā saṅkhāre, saṅkhāresu vā attānaṃ. Viññāṇaṃ attato samanupassati, viññāṇavantaṃ vā attānaṃ, attani vā viññāṇaṃ, viññāṇasmiṃ vā attānaṃ. Yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ diṭṭhigahanaṃ diṭṭhikantāro diṭṭhivisūkāyikaṃ diṭṭhivipphanditaṃ diṭṭhisaṃyojanaṃ gāho paṭiggāho abhiniveso parāmāso kummaggo micchāpatho micchattaṃ titthāyatanaṃ vipariyāsaggāho – ayaṃ vuccati sakkāyadiṭṭhi.
1008于此，什么是疑？对导师犹豫、怀疑，对法犹豫、怀疑，对僧团犹豫、怀疑，对学犹豫、怀疑，对过去犹豫、怀疑，对未来犹豫、怀疑，对过去与未来犹豫、怀疑，对此缘性、缘起诸法犹豫、怀疑。凡如是之犹豫、犹豫性、犹豫状态、疑惑、怀疑、疑、二路、疑道、不决定执取、踌躇、徘徊、不深入、心之僵硬、意之困惑——这称为疑。
Tattha katamā vicikicchā? Satthari kaṅkhati vicikicchati, dhamme kaṅkhati vicikicchati, saṅghe kaṅkhati vicikicchati, sikkhāya kaṅkhati vicikicchati, pubbante kaṅkhati vicikicchati, aparante kaṅkhati vicikicchati, pubbantāparante kaṅkhati vicikicchati, idappaccayatā paṭiccasamuppannesu dhammesu kaṅkhati vicikicchati. Yā evarūpā kaṅkhā kaṅkhāyanā kaṅkhāyitattaṃ vimati vicikicchā dveḷhakaṃ dvedhāpatho saṃsayo anekaṃsaggāho āsappanā parisappanā apariyogāhanā thambhitattaṃ cittassa manovilekho – ayaṃ vuccati vicikicchā.
1009于此，什么是戒禁取？于此外诸沙门婆罗门「以戒清净，以禁清净，以戒禁清净」，凡如是之见、见处、见稠林、见旷野、见诤、见动、见结、执取、执持、现贪、执着、邪路、邪道、邪性、外道处、颠倒执取——这称为戒禁取。
Tattha katamo sīlabbataparāmāso? Ito bahiddhā samaṇabrāhmaṇānaṃ ‘sīlena suddhi, vatena suddhi, sīlabbatena suddhī’ti yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ diṭṭhigahanaṃ diṭṭhikantāro diṭṭhivisūkāyikaṃ diṭṭhivipphanditaṃ diṭṭhisaṃyojanaṃ gāho paṭiggāho abhiniveso parāmāso kummaggo micchāpatho micchattaṃ titthāyatanaṃ vipariyāsaggāho – ayaṃ vuccati sīlabbataparāmāso.
1010这三结；与彼同义之诸烦恼；与彼相应之受蕴……(中略)……识蕴；由彼所生之身业、语业、意业——这些法应以见而断。
Imāni tīṇi saṃyojanāni; tadekaṭṭhā ca kilesā; taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; taṃsamuṭṭhānaṃ kāyakammaṃ vacīkammaṃ manokammaṃ – ime dhammā dassanena pahātabbā.
1011什么法应以修习而断？其余之贪、嗔、痴；与彼同义之诸烦恼；与彼相应之受蕴……(中略)……识蕴；由彼所生之身业、语业、意业——这些法应以修习而断。
Katame dhammā bhāvanāya pahātabbā? Avaseso lobho, doso, moho; tadekaṭṭhā ca kilesā; taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; taṃsamuṭṭhānaṃ kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, manokammaṃ – ime dhammā bhāvanāya pahātabbā.
1012什么法非以见非以修习而断？善与无记之法，欲界、色界、无色界、不包摄；受蕴……(中略)……识蕴；一切色，及无为界——这些法非以见非以修习而断。
Katame dhammā neva dassanena na bhāvanāya pahātabbā? Kusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho ; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā neva dassanena na bhāvanāya pahātabbā.
1013什么法是应以见而断之因？三结——有身见、疑、戒禁取。
Katame dhammā dassanena pahātabbahetukā? Tīṇi saṃyojanāni – sakkāyadiṭṭhi, vicikicchā, sīlabbataparāmāso.
1014于此，什么是有身见……(中略)……这称为有身见。
Tattha katamā sakkāyadiṭṭhi…pe… ayaṃ vuccati sakkāyadiṭṭhi.
1015于此，什么是疑……(中略)……这称为疑。
Tattha katamā vicikicchā…pe… ayaṃ vuccati vicikicchā.
1016于此，什么是戒禁取……(中略)……这被称为戒禁取。
Tattha katamo sīlabbataparāmāso…pe… ayaṃ vuccati sīlabbataparāmāso.
1017这三结；与彼同一义的诸烦恼；与彼相应的受蕴……(中略)……识蕴；由彼所生的身业、语业、意业——这些法是应以见所断之因。三结——身见、疑、戒禁取——这些法是应以见所断。与彼同一义的贪、嗔、痴——这些法是应以见所断之因。与彼同一义的诸烦恼；与彼相应的受蕴……(中略)……识蕴；由彼所生的身业、语业、意业——这些法是应以见所断之因。
Imāni tīṇi saṃyojanāni; tadekaṭṭhā ca kilesā; taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; taṃsamuṭṭhānaṃ kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, manokammaṃ – ime dhammā dassanena pahātabbahetukā. Tīṇi saṃyojanāni – sakkāyadiṭṭhi, vicikicchā, sīlabbataparāmāso – ime dhammā dassanena pahātabbā. Tadekaṭṭho lobho, doso, moho – ime dhammā dassanena pahātabbahetū. Tadekaṭṭhā ca kilesā; taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; taṃsamuṭṭhānaṃ kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, manokammaṃ – ime dhammā dassanena pahātabbahetukā.
1018什么法是应以修习所断之因？其余的贪、嗔、痴——这些法是应以修习所断之因。与彼同一义的诸烦恼；与彼相应的受蕴……(中略)……识蕴；由彼所生的身业、语业、意业——这些法是应以修习所断之因。
Katame dhammā bhāvanāya pahātabbahetukā? Avaseso lobho, doso, moho – ime dhammā bhāvanāya pahātabbahetū. Tadekaṭṭhā ca kilesā; taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; taṃsamuṭṭhānaṃ kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, manokammaṃ – ime dhammā bhāvanāya pahātabbahetukā.
1019什么法是非以见非以修习所断之因？除了那些法之外，其余的善、不善、无记法，欲界、色界、无色界、不包摄；受蕴、想蕴、行蕴、识蕴；一切色，以及无为界——这些法是非以见非以修习所断之因。
Katame dhammā neva dassanena na bhāvanāya pahātabbahetukā? Te dhamme ṭhapetvā avasesā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā neva dassanena na bhāvanāya pahātabbahetukā.
1020什么法是趣向积集？有漏的善、不善法，欲界、色界、无色界；受蕴……(中略)……识蕴——这些法是趣向积集。
Katame dhammā ācayagāmino? Sāsavā kusalākusalā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā ācayagāmino.
1021什么法是趣向损减？四道，不包摄——这些法是趣向损减。
Katame dhammā apacayagāmino? Cattāro maggā apariyāpannā – ime dhammā apacayagāmino.
1022什么法是非趣向积集非趣向损减？善、不善法的果报，欲界、色界、无色界、不包摄；受蕴……(中略)……识蕴；以及那些唯作法，非善非不善，也非业果报；一切色，以及无为界——这些法是非趣向积集非趣向损减。
Katame dhammā neva ācayagāmi na apacayagāmino? Kusalākusalānaṃ dhammānaṃ vipākā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā ; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; ye ca dhammā kiriyā neva kusalā nākusalā na ca kammavipākā; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā neva ācayagāmi na apacayagāmino.
1023什么法是有学？四道，不包摄，以及下三沙门果——这些法是有学。
Katame dhammā sekkhā? Cattāro maggā apariyāpannā, heṭṭhimāni ca tīṇi sāmaññaphalāni – ime dhammā sekkhā.
1024什么是无学法？最上的阿拉汉果——这些是无学法。
Katame dhammā asekkhā? Upariṭṭhimaṃ arahattaphalaṃ – ime dhammā asekkhā.
1025什么是非有学非无学法？除了那些法之外，其余的善、不善、无记法，欲界的、色界的、无色界的；受蕴……(中略)……识蕴；一切色，以及无为界——这些是非有学非无学法。
Katame dhammā nevasekkhanāsekkhā? Te dhamme ṭhapetvā, avasesā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā nevasekkhanāsekkhā.
1026什么是小法？一切欲界的善、不善、无记法；色蕴……(中略)……识蕴——这些是小法。
Katame dhammā parittā? Sabbeva kāmāvacarā kusalākusalābyākatā dhammā; rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā parittā.
1027什么是大法？色界的、无色界的善、无记法；受蕴……(中略)……识蕴——这些是大法。
Katame dhammā mahaggatā? Rūpāvacarā, arūpāvacarā, kusalābyākatā dhammā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā mahaggatā.
1028什么是无量法？不被包摄的诸道、诸道果，以及无为界——这些是无量法。
Katame dhammā appamāṇā? Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā appamāṇā.
1029什么是小所缘法？缘于小法而生起的心、心所法——这些是小所缘法。
Katame dhammā parittārammaṇā? Paritte dhamme ārabbha ye uppajjanti cittacetasikā dhammā – ime dhammā parittārammaṇā.
1030什么是大所缘法？缘于大法而生起的心、心所法——这些是大所缘法。
Katame dhammā mahaggatārammaṇā? Mahaggate dhamme ārabbha ye uppajjanti cittacetasikā dhammā – ime dhammā mahaggatārammaṇā.
1031什么是无量所缘法？缘于无量法而生起的心、心所法——这些是无量所缘法。
Katame dhammā appamāṇārammaṇā? Appamāṇe dhamme ārabbha ye uppajjanti cittacetasikā dhammā – ime dhammā appamāṇārammaṇā.
1032什么是低劣法？三不善根——贪、嗔、痴；与彼同一义的诸烦恼；与彼相应的受蕴……(中略)……识蕴；由彼所生的身业、语业、意业——这些是低劣法。
Katame dhammā hīnā? Tīṇi akusalamūlāni – lobho, doso, moho; tadekaṭṭhā ca kilesā; taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; taṃsamuṭṭhānaṃ kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, manokammaṃ – ime dhammā hīnā.
1033什么是中等法？有漏的善与无记法，欲界、色界、无色界的，色蕴……(中略)……识蕴——这些是中等法。
Katame dhammā majjhimā? Sāsavā kusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā majjhimā.
1034什么是殊胜法？不包摄的诸道、诸道果、以及无为界——这些是殊胜法。
Katame dhammā paṇītā? Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā paṇītā.
1035什么是邪性决定法？五无间业，以及邪见决定——这些是邪性决定法。
Katame dhammā micchattaniyatā? Pañca kammāni ānantarikāni, yā ca micchādiṭṭhiniyatā – ime dhammā micchattaniyatā.
1036什么是正性决定法？四道不包摄的——这些是正性决定法。
Katame dhammā sammattaniyatā? Cattāro maggā apariyāpannā – ime dhammā sammattaniyatā.
1037什么是不定法？除了那些法之外，其余的善、不善、无记法，欲界、色界、无色界的，不包摄的；受蕴……(中略)……识蕴；一切色，以及无为界——这些是不定法。
Katame dhammā aniyatā? Te dhamme ṭhapetvā, avasesā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā aniyatā.
1038什么是以道为所缘法？缘于圣道而生起的诸心心所法——这些是以道为所缘法。
Katame dhammā maggārammaṇā? Ariyamaggaṃ ārabbha ye uppajjanti cittacetasikā dhammā – ime dhammā maggārammaṇā.
1039什么是以道为因法？具足圣道者除了诸道支之外；与彼相应的受蕴……(中略)……识蕴——这些是以道为因法。具足圣道者的正见既是道也是因，除了正见之外，与彼相应的受蕴……(中略)……识蕴——这些是以道为因法。具足圣道者的无贪、无嗔、无痴——这些是以道为因。与彼相应的受蕴……(中略)……识蕴——这些是以道为因法。
Katame dhammā maggahetukā? Ariyamaggasamaṅgissa maggaṅgāni ṭhapetvā; taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā maggahetukā. Ariyamaggasamaṅgissa sammādiṭṭhi maggo ceva hetu ca, sammādiṭṭhiṃ ṭhapetvā, taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā maggahetukā. Ariyamaggasamaṅgissa alobho, adoso, amoho – ime dhammā maggahetū. Taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā maggahetukā.
1040什么是以道为增上的诸法？以圣道为增上而生起的心心所法——这些是以道为增上的诸法。对于具足圣道者，当修习以观察为增上的道时，除了观察之外；与彼相应的受蕴……识蕴——这些是以道为增上的诸法。
Katame dhammā maggādhipatino? Ariyamaggaṃ adhipatiṃ karitvā ye uppajjanti cittacetasikā dhammā – ime dhammā maggādhipatino. Ariyamaggasamaṅgissa vīmaṃsādhipateyyaṃ maggaṃ bhāvayantassa vīmaṃsaṃ ṭhapetvā; taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā maggādhipatino.
1041什么是已生起的诸法？凡是已生、已成、已出生、已产生、已现起、已显现、已生起、已现生、已起、已现起、已生起、以已生起之义所摄的诸法，色、受、想、行、识——这些是已生起的诸法。
Katame dhammā uppannā? Ye dhammā jātā bhūtā sañjātā nibbattā abhinibbattā pātubhūtā uppannā samuppannā uṭṭhitā samuṭṭhitā uppannā uppannaṃsena saṅgahitā, rūpaṃ , vedanā, saññā, saṅkhārā, viññāṇaṃ – ime dhammā uppannā.
1042什么是未生起的诸法？凡是未生、未成、未出生、未产生、未现起、未显现、未生起、未现生、未起、未现起、未生起、以未生起之义所摄的诸法，色、受、想、行、识——这些是未生起的诸法。
Katame dhammā anuppannā? Ye dhammā ajātā abhūtā asañjātā anibbattā anabhinibbattā apātubhūtā anuppannā asamuppannā anuṭṭhitā asamuṭṭhitā anuppannā anuppannaṃsena saṅgahitā, rūpaṃ, vedanā, saññā, saṅkhārā, viññāṇaṃ – ime dhammā anuppannā.
1043什么是将生起的诸法？善与不善诸法的无记果报与果报，欲界、色界、无色界、不包摄的；受蕴……识蕴；以及由于业已作而将生起的色——这些是将生起的诸法。
Katame dhammā uppādino? Kusalākusalānaṃ dhammānaṃ avipakkavipākānaṃ vipākā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; yañca rūpaṃ kammassa katattā uppajjissati – ime dhammā uppādino.
1044什么是过去的诸法？凡是过去、已灭、已离、已变易、已没、已完全没、生起后已离、过去、以过去之义所摄的诸法，色、受、想、行、识——这些是过去的诸法。
Katame dhammā atītā? Ye dhammā atītā niruddhā vigatā vipariṇatā atthaṅgatā abbhatthaṅgatā uppajjitvā vigatā atītā atītaṃsena saṅgahitā, rūpaṃ, vedanā, saññā, saṅkhārā, viññāṇaṃ – ime dhammā atītā.
1045什么是未来的诸法？凡是未生、未成、未出生、未产生、未现起、未显现、未生起、未现生、未起、未现起、未来、以未来之义所摄的诸法，色、受、想、行、识——这些是未来的诸法。
Katame dhammā anāgatā? Ye dhammā ajātā abhūtā asañjātā anibbattā anabhinibbattā apātubhūtā anuppannā asamuppannā anuṭṭhitā asamuṭṭhitā anāgatā anāgataṃsena saṅgahitā, rūpaṃ, vedanā, saññā, saṅkhārā, viññāṇaṃ – ime dhammā anāgatā.
1046什么是现在的诸法？凡是已生、已成、已出生、已产生、已现起、已显现、已生起、已现生、已起、已现起、现在、以现在之义所摄的诸法，色、受、想、行、识——这些是现在的诸法。
Katame dhammā paccuppannā? Ye dhammā jātā bhūtā sañjātā nibbattā abhinibbattā pātubhūtā uppannā samuppannā uṭṭhitā samuṭṭhitā paccuppannā paccuppannaṃsena saṅgahitā, rūpaṃ, vedanā, saññā, saṅkhārā, viññāṇaṃ – ime dhammā paccuppannā.
1047什么是以过去为所缘的诸法？缘于过去诸法而生起的心心所法——这些是以过去为所缘的诸法。
Katame dhammā atītārammaṇā? Atīte dhamme ārabbha ye uppajjanti cittacetasikā dhammā – ime dhammā atītārammaṇā.
1048什么是以未来为所缘的诸法？缘于未来诸法而生起的心与心所法——这些是以未来为所缘的诸法。
Katame dhammā anāgatārammaṇā? Anāgate dhamme ārabbha ye uppajjanti cittacetasikā dhammā – ime dhammā anāgatārammaṇā.
1049什么是以现在为所缘的诸法？缘于现在诸法而生起的心与心所法——这些是以现在为所缘的诸法。
Katame dhammā paccuppannārammaṇā? Paccuppanne dhamme ārabbha ye uppajjanti cittacetasikā dhammā – ime dhammā paccuppannārammaṇā.
1050什么是内的诸法？那些属于各各有情的内在、自身、决定的、各别的、所执取的色、受、想、行、识——这些是内的诸法。
Katame dhammā ajjhattā? Ye dhammā tesaṃ tesaṃ sattānaṃ ajjhattaṃ paccattaṃ niyatā pāṭipuggalikā upādiṇṇā, rūpaṃ, vedanā, saññā, saṅkhārā, viññāṇaṃ – ime dhammā ajjhattā.
1051什么是外的诸法？那些属于各各其他有情、其他补特伽罗的内在、自身、决定的、各别的、所执取的色、受、想、行、识——这些是外的诸法。
Katame dhammā bahiddhā? Ye dhammā tesaṃ tesaṃ parasattānaṃ parapuggalānaṃ ajjhattaṃ paccattaṃ niyatā pāṭipuggalikā upādiṇṇā, rūpaṃ, vedanā, saññā, saṅkhārā, viññāṇaṃ – ime dhammā bahiddhā.
1052什么是内外的诸法？两者——这些是内外的诸法。
Katame dhammā ajjhattabahiddhā? Tadubhayaṃ – ime dhammā ajjhattabahiddhā.
1053什么是以内为所缘的诸法？缘于内的诸法而生起的心与心所法——这些是以内为所缘的诸法。
Katame dhammā ajjhattārammaṇā? Ajjhatte dhamme ārabbha ye uppajjanti cittacetasikā dhammā – ime dhammā ajjhattārammaṇā.
1054什么是以外为所缘的诸法？缘于外的诸法而生起的心与心所法——这些是以外为所缘的诸法。
Katame dhammā bahiddhārammaṇā? Bahiddhā dhamme ārabbha ye uppajjanti cittacetasikā dhammā – ime dhammā bahiddhārammaṇā.
1055什么是以内外为所缘的诸法？缘于内外的诸法而生起的心与心所法——这些是以内外为所缘的诸法。
Katame dhammā ajjhattabahiddhārammaṇā? Ajjhattabahiddhā dhamme ārabbha ye uppajjanti cittacetasikā dhammā – ime dhammā ajjhattabahiddhārammaṇā.
1056什么是有见有对之法？色处——这些是有见有对之法。
Katame dhammā sanidassanasappaṭighā? Rūpāyatanaṃ – ime dhammā sanidassanasappaṭighā.
1057什么是无见有对之法？眼处、耳处、鼻处、舌处、身处、声处、香处、味处、触处——这些是无见有对之法。
Katame dhammā anidassanasappaṭighā? Cakkhāyatanaṃ, sotāyatanaṃ, ghānāyatanaṃ, jivhāyatanaṃ, kāyāyatanaṃ, saddāyatanaṃ, gandhāyatanaṃ , rasāyatanaṃ, phoṭṭhabbāyatanaṃ – ime dhammā anidassanasappaṭighā.
1058什么是无见无对之法？受蕴、想蕴、行蕴、识蕴；以及凡是无见无对、法处所摄之色；以及无为界——这些是无见无对之法。
Katame dhammā anidassanaappaṭighā? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho; yañca rūpaṃ anidassanaṃ appaṭighaṃ dhammāyatanapariyāpannaṃ; asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā anidassanaappaṭighā.
76三法
Tikaṃ.
76二法之分类
Dukanikkhepaṃ
78因结合类
Hetugocchakaṃ
1059什么是因之法？三善因、三不善因、三无记因、九欲界因、六色界因、六无色界因、六不摄因。
Katame dhammā hetū? Tayo kusalahetū, tayo akusalahetū, tayo abyākatahetū, nava kāmāvacarahetū cha rūpāvacarahetū, cha arūpāvacarahetū, cha apariyāpannahetū.
1060其中，什么是三善因？无贪、无嗔、无痴。
Tattha katame tayo kusalahetū? Alobho, adoso, amoho.
1061其中，什么是无贪？凡是无贪、不贪、不贪之状态、无染、不染、不染之状态、不贪求、无贪、善根——这称为无贪。
Tattha katamo alobho? Yo alobho alubbhanā alubbhitattaṃ asārāgo asārajjanā asārajjitattaṃ anabhijjhā alobho kusalamūlaṃ – ayaṃ vuccati alobho.
1062其中，什么是无嗔？凡是无嗔、不嗔、不嗔之状态、慈、行慈、行慈之状态、悲、行悲、行悲之状态、利益之欲、怜悯、无恚、不恚、无嗔、善根——这称为无嗔。
Tattha katamo adoso? Yo adoso adussanā adussitattaṃ metti mettāyanā mettāyitattaṃ anuddā anuddāyanā anudāyitattaṃ hitesitā anukampā abyāpādo abyāpajjo adoso kusalamūlaṃ – ayaṃ vuccati adoso.
1063于此，什么是无痴？于苦之智，于苦集之智，于苦灭之智，于导至苦灭之道之智，于前际之智，于后际之智，于前际后际之智，于此缘性缘起诸法之智，凡如是之慧、了知、简择、遍察、择法、观察、审察、复察、聪睿、善巧、巧妙、辨别、思惟、考察、广博、睿智、引导、观、正知、激励、慧、慧根、慧力、慧剑、慧殿、慧光、慧明、慧灯、慧宝、无痴、择法、正见——此称为无痴。
Tattha katamo amoho? Dukkhe ñāṇaṃ, dukkhasamudaye ñāṇaṃ, dukkhanirodhe ñāṇaṃ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṃ, pubbante ñāṇaṃ, aparante ñāṇaṃ, pubbantāparante ñāṇaṃ, idappaccayatā paṭiccasamuppannesu dhammesu ñāṇaṃ, yā evarūpā paññā pajānanā vicayo pavicayo dhammavicayo sallakkhaṇā upalakkhaṇā paccupalakkhaṇā paṇḍiccaṃ kosallaṃ nepuññaṃ vebhabyā cintā upaparikkhā bhūrī medhā pariṇāyikā vipassanā sampajaññaṃ patodo paññā paññindriyaṃ paññābalaṃ paññāsatthaṃ paññāpāsādo paññāāloko paññāobhāso paññāpajjoto paññāratanaṃ amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati amoho.
84此三善因
Ime tayo kusalahetū.
1064于此，什么是三不善因？贪、嗔、痴。
Tattha katame tayo akusalahetū? Lobho, doso, moho.
1065于此，什么是贪？凡染、贪染、随顺、随染、欢喜、喜染、心之贪染、欲、贪求、耽着、贪欲、深贪、执着、泥沼、诱惑、幻惑、生母、生者、缝者、网者、河流、粘着、线、执取、牵引、第二者、意向、有之牵引、林、丛林、亲昵、爱着、希求、系缚、希望、希求、希求性、色希求、声希求、香希求、味希求、触希求、利希求、财希求、子希求、命希求、喃喃、喃喃语、喃喃说、喃喃、喃喃性、喃喃状态、贪婪、贪婪性、贪婪状态、谄媚、欲善、非法染、不平等贪、喜好、喜乐、愿求、渴望、希求、欲爱、有爱、无有爱、色爱、无色爱、灭爱、色爱、声爱、香爱、味爱、触爱、法爱、暴流、轭、结、取、障、盖、覆、缚、随烦恼、随眠、缠、蔓、执着、苦根、苦因、苦源、魔索、魔饵、魔境、渴爱河、渴爱网、渴爱绳、渴爱海、贪欲、贪、不善根——此称为贪。
Tattha katamo lobho? Yo rāgo sārāgo anunayo anurodho nandī nandīrāgo cittassa sārāgo icchā mucchā ajjhosānaṃ gedho paligedho saṅgo paṅko ejā māyā janikā sañjananī sibbinī jālinī saritā visattikā suttaṃ visaṭā āyūhinī dutiyā paṇidhi bhavanetti vanaṃ vanatho santhavo sineho apekkhā paṭibandhu āsā āsisanā āsisitattaṃ rūpāsā saddāsā gandhāsā rasāsā phoṭṭhabbāsā lābhāsā dhanāsā puttāsā jīvitāsā jappā pajappā abhijappā jappā jappanā jappitattaṃ loluppaṃ loluppāyanā loluppāyitattaṃ pucchañjikatā sādhukamyatā adhammarāgo visamalobho nikanti nikāmanā patthanā pihanā sampatthanā kāmataṇhā bhavataṇhā vibhavataṇhā rūpataṇhā arūpataṇhā nirodhataṇhā rūpataṇhā saddataṇhā gandhataṇhā rasataṇhā phoṭṭhabbataṇhā dhammataṇhā ogho yogo gantho upādānaṃ āvaraṇaṃ nīvaraṇaṃ chādanaṃ bandhanaṃ upakkileso anusayo pariyuṭṭhānaṃ latā vevicchaṃ dukkhamūlaṃ dukkhanidānaṃ dukkhappabhavo mārapāso mārabaḷisaṃ māravisayo taṇhānadī taṇhājālaṃ taṇhāgaddulaṃ taṇhāsamuddo abhijjhā lobho akusalamūlaṃ – ayaṃ vuccati lobho.
1066于此，什么是嗔？「他对我作了无益」而生恼害，「他对我正作无益」而生恼害，「他将对我作无益」而生恼害，「他对我所爱所喜者作了无益……正作无益……将作无益」而生恼害，「他对我所不爱所不喜者作了利益……正作利益……将作利益」而生恼害，或者无因而生恼害。凡如是心之恼害、恼恨、恼、敌对、忿、激忿、极激忿、嗔、嗔恨、极嗔恨、心之恶意、心之嗔恨、怒、忿怒、忿怒性、嗔、嗔恨、嗔恨性、恶意、恶意性、恶意状态、敌对、反对、凶暴、阿修罗性、心之不满——此称为嗔。
Tattha katamo doso? Anatthaṃ me acarīti āghāto jāyati, anatthaṃ me caratīti āghāto jāyati, anatthaṃ me carissatīti āghāto jāyati, piyassa me manāpassa anatthaṃ acari…pe… anatthaṃ carati…pe… anatthaṃ carissatīti āghāto jāyati, appiyassa me amanāpassa atthaṃ acari…pe… atthaṃ carati…pe… atthaṃ carissatīti āghāto jāyati, aṭṭhāne vā pana āghāto jāyati. Yo evarūpo cittassa āghāto paṭighāto paṭighaṃ paṭivirodho kopo pakopo sampakopo doso padoso sampadoso cittassa byāpatti manopadoso kodho kujjhanā kujjhitattaṃ doso dussanā dussitattaṃ byāpatti byāpajjanā byāpajjitattaṃ virodho paṭivirodho caṇḍikkaṃ asuropo anattamanatā cittassa – ayaṃ vuccati doso.
1067于此，什么是痴？于苦之无智，于苦集之无智，于苦灭之无智，于导至苦灭之道之无智，于前际之无智，于后际之无智，于前际后际之无智，于此缘性缘起诸法之无智，凡如是之无智、不见、不现观、不随觉、不等觉、不通达、不领会、不洞察、不等观、不审察、不现证作用、愚钝、愚痴、不正知、痴、愚痴、极愚痴、无明、无明暴流、无明轭、无明随眠、无明缠、无明杖、痴、不善根——此称为痴。
Tattha katamo moho? Dukkhe aññāṇaṃ, dukkhasamudaye aññāṇaṃ, dukkhanirodhe aññāṇaṃ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya aññāṇaṃ, pubbante aññāṇaṃ, aparante aññāṇaṃ, pubbantāparante aññāṇaṃ, idappaccayatā paṭiccasamuppannesu dhammesu aññāṇaṃ, yaṃ evarūpaṃ aññāṇaṃ adassanaṃ anabhisamayo ananubodho asambodho appaṭivedho asaṃgāhanā apariyogāhanā asamapekkhanā apaccavekkhaṇā apaccakkhakammaṃ dummejjhaṃ bālyaṃ asampajaññaṃ moho pamoho sammoho avijjā avijjogho avijjāyogo avijjānusayo avijjāpariyuṭṭhānaṃ avijjālaṅgī moho akusalamūlaṃ – ayaṃ vuccati moho.
89此三不善因
Ime tayo akusalahetū.
1068于此，什么是三无记因？诸善法之果报或唯作无记诸法之无贪、无嗔、无痴——此等为三无记因。
Tattha katame tayo abyākatahetū? Kusalānaṃ vā dhammānaṃ vipākato kiriyābyākatesu vā dhammesu alobho adoso amoho – ime tayo abyākatahetū.
1069于此，什么是九欲界因？三善因、三不善因、三无记因——此等为九欲界因。
Tattha katame nava kāmāvacarahetū? Tayo kusalahetū, tayo akusalahetū, tayo abyākatahetū – ime nava kāmāvacarahetū.
1070于此，什么是六色界因？三善因、三无记因——此等为六色界因。
Tattha katame cha rūpāvacarahetū? Tayo kusalahetū, tayo abyākatahetū – ime cha rūpāvacarahetū.
1071其中，什么是六无色界因？三善因、三无记因——这些是六无色界因。
Tattha katame cha arūpāvacarahetū? Tayo kusalahetū, tayo abyākatahetū – ime cha arūpāvacarahetū.
1072其中，什么是六不包括因？三善因、三无记因——这些是六不包括因。
Tattha katame cha apariyāpannahetū? Tayo kusalahetū, tayo abyākatahetū – ime cha apariyāpannahetū.
1073其中，什么是三善因？无贪、无嗔、无痴。
Tattha katame tayo kusalahetū? Alobho, adoso, amoho.
1074其中，什么是无贪？凡是无贪、不贪、不贪之状态、无染、不染、不染之状态、不贪求、无贪、善根——这称为无贪。
Tattha katamo alobho? Yo alobho alubbhanā alubbhitattaṃ asārāgo asārajjanā asārajjitattaṃ anabhijjhā alobho kusalamūlaṃ – ayaṃ vuccati alobho.
1075其中，什么是无嗔？凡是无嗔、不嗔、不嗔之状态……乃至……无嗔恚、不嗔恚、无嗔、善根——这称为无嗔。
Tattha katamo adoso? Yo adoso adussanā adussitattaṃ…pe… abyāpādo abyāpajjo adoso kusalamūlaṃ – ayaṃ vuccati adoso.
1076其中，什么是无痴？关于苦之智、关于苦集之智、关于苦灭之智、关于导至苦灭之道之智、关于前际之智、关于后际之智、关于前际后际之智、关于缘此性、缘起诸法之智，凡如是之慧、了知、择、简择、法简择、观察、随观、近观察、贤明、善巧、巧妙、辨别、思惟、审察、广慧、睿智、引导、观、正知、激励、慧、慧根、慧力、慧剑、慧殿、慧光明、慧光辉、慧光耀、慧宝、无痴、择法、正见、择法觉支、道支、道所摄——这称为无痴。
Tattha katamo amoho ? Dukkhe ñāṇaṃ, dukkhasamudaye ñāṇaṃ, dukkhanirodhe ñāṇaṃ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṃ, pubbante ñāṇaṃ, aparante ñāṇaṃ, pubbantāparante ñāṇaṃ, idappaccayatā paṭiccasamuppannesu dhammesu ñāṇaṃ, yā evarūpā paññā pajānanā vicayo pavicayo dhammavicayo sallakkhaṇā upalakkhaṇā paccupalakkhaṇā paṇḍiccaṃ kosallaṃ nepuññaṃ vebhabyā cintā upaparikkhā bhūrī medhā pariṇāyikā vipassanā sampajaññaṃ patodo paññā paññindriyaṃ paññābalaṃ paññāsatthaṃ paññāpāsādo paññāāloko paññāobhāso paññāpajjoto paññāratanaṃ amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi dhammavicayasambojjhaṅgo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – ayaṃ vuccati amoho.
99此三善因
Ime tayo kusalahetū.
1077其中，什么是三无记因？诸善法之果报的无贪、无嗔、无痴——这些是三无记因。这些是六不包括因——这些法是因。
Tattha katame tayo abyākatahetū? Kusalānaṃ dhammānaṃ vipākato alobho adoso amoho – ime tayo abyākatahetū. Ime cha apariyāpannahetū – ime dhammā hetū.
1078什么法是非因？除了那些法之外，其余的善、不善、无记诸法，欲界、色界、无色界、不包括；受蕴……乃至……识蕴；一切色，以及无为界——这些法是非因。
Katame dhammā na hetū? Te dhamme ṭhapetvā, avasesā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā na hetū.
1079什么是有因诸法？与那些法有因的受蕴……(中略)……识蕴——这些是有因诸法。
Katame dhammā sahetukā? Tehi dhammehi ye dhammā sahetukā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā sahetukā .
1080什么是无因诸法？与那些法无因的受蕴……(中略)……识蕴，一切色，以及无为界——这些是无因诸法。
Katame dhammā ahetukā? Tehi dhammehi ye dhammā ahetukā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho, sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā ahetukā.
1081什么是因相应诸法？与那些法相应的受蕴……(中略)……识蕴——这些是因相应诸法。
Katame dhammā hetusampayuttā? Tehi dhammehi ye dhammā sampayuttā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā hetusampayuttā.
1082什么是因不相应诸法？与那些法不相应的受蕴……(中略)……识蕴，一切色，以及无为界——这些是因不相应诸法。
Katame dhammā hetuvippayuttā? Tehi dhammehi ye dhammā vippayuttā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho, sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā hetuvippayuttā.
1083什么是既是因又是有因诸法？贪与痴既是因又是有因，痴与贪既是因又是有因，嗔与痴既是因又是有因，痴与嗔既是因又是有因；无贪、无嗔、无痴，它们互相既是因又是有因——这些是既是因又是有因诸法。
Katame dhammā hetū ceva sahetukā ca? Lobho mohena hetu ceva sahetuko ca, moho lobhena hetu ceva sahetuko ca, doso mohena hetu ceva sahetuko ca, moho dosena hetu ceva sahetuko ca; alobho adoso amoho, te aññamaññaṃ hetū ceva sahetukā ca – ime dhammā hetū ceva sahetukā ca.
1084什么是有因而非因诸法？除了那些有因的法中的那些法之外，受蕴……(中略)……识蕴——这些是有因而非因诸法。
Katame dhammā sahetukā ceva na ca hetū? Tehi dhammehi ye dhammā sahetukā te dhamme ṭhapetvā, vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā sahetukā ceva na ca hetū.
1085什么是既是因又是因相应诸法？贪与痴既是因又是因相应，痴与贪既是因又是因相应，嗔与痴既是因又是因相应，痴与嗔既是因又是因相应；无贪、无嗔、无痴，它们互相既是因又是因相应——这些是既是因又是因相应诸法。
Katame dhammā hetū ceva hetusampayuttā ca? Lobho mohena hetu ceva hetusampayutto ca, moho lobhena hetu ceva hetusampayutto ca, doso mohena hetu ceva hetusampayutto ca, moho dosena hetu ceva hetusampayutto ca; alobho adoso amoho , te aññamaññaṃ hetū ceva hetusampayuttā ca – ime dhammā hetū ceva hetusampayuttā ca.
1086什么是因相应而非因诸法？除了那些与法相应的法中的那些法之外，受蕴……(中略)……识蕴——这些是因相应而非因诸法。
Katame dhammā hetusampayuttā ceva na ca hetū? Tehi dhammehi ye dhammā sampayuttā te dhamme ṭhapetvā, vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā hetusampayuttā ceva na ca hetū.
1087什么是非因而有因之法？以那些法为非因而有因之法——受蕴……(中略)……识蕴——这些是非因而有因之法。
Katame dhammā na hetū sahetukā? Tehi dhammehi ye dhammā na hetū sahetukā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā na hetū sahetukā.
1088什么是非因而无因之法？以那些法为非因而无因之法——受蕴……(中略)……识蕴，一切色，以及无为界——这些是非因而无因之法。
Katame dhammā na hetū ahetukā? Tehi dhammehi ye dhammā na hetū ahetukā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho, sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā na hetū ahetukā.
112小中间二法
Cūḷantaradukaṃ
1089什么是有缘之法？五蕴——色蕴、受蕴、想蕴、行蕴、识蕴——这些是有缘之法。
Katame dhammā sappaccayā? Pañcakkhandhā – rūpakkhandho, vedanākkhandho, saññākkhandho , saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho – ime dhammā sappaccayā.
1090什么是无缘之法？无为界——这些是无缘之法。
Katame dhammā appaccayā? Asaṅkhatā dhātu – ime dhammā appaccayā.
1091什么是有为之法？凡是那些有缘之法，那些即是有为之法。
Katame dhammā saṅkhatā? Yeva te dhammā sappaccayā, teva te dhammā saṅkhatā.
1092什么是无为之法？凡是那无缘之法，那即是无为之法。
Katame dhammā asaṅkhatā? Yo eva so dhammo appaccayo, so eva so dhammo asaṅkhato.
1093什么是有见之法？色处——这些是有见之法。
Katame dhammā sanidassanā? Rūpāyatanaṃ – ime dhammā sanidassanā .
1094什么是无见之法？眼处……(中略)……触处，受蕴……(中略)……识蕴，以及凡是无见、无对、法处所摄之色，以及无为界——这些是无见之法。
Katame dhammā anidassanā? Cakkhāyatanaṃ…pe… phoṭṭhabbāyatanaṃ, vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho, yañca rūpaṃ anidassanaṃ appaṭighaṃ dhammāyatanapariyāpannaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā anidassanā.
1095什么是有对法？眼处……乃至……触处——这些是有对法。
Katame dhammā sappaṭighā? Cakkhāyatanaṃ…pe… phoṭṭhabbāyatanaṃ – ime dhammā sappaṭighā.
1096什么是无对法？受蕴……乃至……识蕴，以及凡是无见无对、法处所摄的色，以及无为界——这些是无对法。
Katame dhammā appaṭighā? Vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho, yañca rūpaṃ anidassanaṃ appaṭighaṃ dhammāyatanapariyāpannaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā appaṭighā.
1097什么是有色法？四大种以及依四大种所造之色——这些是有色法。
Katame dhammā rūpino? Cattāro ca mahābhūtā catunnañca mahābhūtānaṃ upādāya rūpaṃ – ime dhammā rūpino.
1098什么是无色法？受蕴……乃至……识蕴，以及无为界——这些是无色法。
Katame dhammā arūpino? Vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā arūpino.
1099什么是世间法？有漏的善、不善、无记法，欲界、色界、无色界的，色蕴……乃至……识蕴——这些是世间法。
Katame dhammā lokiyā? Sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā lokiyā.
1100什么是出世间法？不被摄的诸道以及道果，以及无为界——这些是出世间法。
Katame dhammā lokuttarā? Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā lokuttarā.
1101什么是某些可被识知、某些不可被识知的法？凡那些眼识所识知的法，不是那些耳识所识知的；或者凡那些耳识所识知的法，不是那些眼识所识知的。凡那些眼识所识知的法，不是那些鼻识所识知的；或者凡那些鼻识所识知的法，不是那些眼识所识知的。凡那些眼识所识知的法，不是那些舌识所识知的；或者凡那些舌识所识知的法，不是那些眼识所识知的。凡那些眼识所识知的法，不是那些身识所识知的；或者凡那些身识所识知的法，不是那些眼识所识知的。凡那些耳识所识知的法，不是那些鼻识所识知的；或者凡那些鼻识所识知的法，不是那些耳识所识知的。凡那些耳识所识知的法，不是那些舌识所识知的；或者凡那些舌识所识知的法，不是那些耳识所识知的。凡那些耳识所识知的法，不是那些身识所识知的；或者凡那些身识所识知的法，不是那些耳识所识知的。凡那些耳识所识知的法，不是那些眼识所识知的；或者凡那些眼识所识知的法，不是那些耳识所识知的。凡那些鼻识所识知的法，不是那些舌识所识知的；或者凡那些舌识所识知的法，不是那些鼻识所识知的。凡那些鼻识所识知的法，不是那些身识所识知的；或者凡那些身识所识知的法，不是那些鼻识所识知的。凡那些鼻识所识知的法，不是那些眼识所识知的；或者凡那些眼识所识知的法，不是那些鼻识所识知的。凡那些鼻识所识知的法，不是那些耳识所识知的；或者凡那些耳识所识知的法，不是那些鼻识所识知的。凡那些舌识所识知的法，不是那些身识所识知的；或者凡那些身识所识知的法，不是那些舌识所识知的。凡那些舌识所识知的法，不是那些眼识所识知的；或者凡那些眼识所识知的法，不是那些舌识所识知的。凡那些舌识所识知的法，不是那些耳识所识知的；或者凡那些耳识所识知的法，不是那些舌识所识知的。凡那些舌识所识知的法，不是那些鼻识所识知的；或者凡那些鼻识所识知的法，不是那些舌识所识知的。凡那些身识所识知的法，不是那些眼识所识知的；或者凡那些眼识所识知的法，不是那些身识所识知的。凡那些身识所识知的法，不是那些耳识所识知的；或者凡那些耳识所识知的法，不是那些身识所识知的。凡那些身识所识知的法，不是那些鼻识所识知的；或者凡那些鼻识所识知的法，不是那些身识所识知的。凡那些身识所识知的法，不是那些舌识所识知的；或者凡那些舌识所识知的法，不是那些身识所识知的。这些是某些可被识知、某些不可被识知的法。
Katame dhammā kenaci viññeyyā, kenaci na viññeyyā? Ye te dhammā cakkhuviññeyyā , na te dhammā sotaviññeyyā; ye vā pana te dhammā sotaviññeyyā, na te dhammā cakkhuviññeyyā. Ye te dhammā cakkhuviññeyyā, na te dhammā ghānaviññeyyā; ye vā pana te dhammā ghānaviññeyyā, na te dhammā cakkhuviññeyyā. Ye te dhammā cakkhuviññeyyā, na te dhammā jivhāviññeyyā; ye vā pana te dhammā jivhāviññeyyā, na te dhammā cakkhuviññeyyā. Ye te dhammā cakkhuviññeyyā, na te dhammā kāyaviññeyyā; ye vā pana te dhammā kāyaviññeyyā, na te dhammā cakkhuviññeyyā. Ye te dhammā sotaviññeyyā, na te dhammā ghānaviññeyyā; ye vā pana te dhammā ghānaviññeyyā, na te dhammā sotaviññeyyā. Ye te dhammā sotaviññeyyā, na te dhammā jivhāviññeyyā; ye vā pana te dhammā jivhāviññeyyā, na te dhammā sotaviññeyyā. Ye te dhammā sotaviññeyyā, na te dhammā kāyaviññeyyā; ye vā pana te dhammā kāyaviññeyyā na te dhammā sotaviññeyyā. Ye te dhammā sotaviññeyyā, na te dhammā cakkhuviññeyyā; ye vā pana te dhammā cakkhuviññeyyā, na te dhammā sotaviññeyyā. Ye te dhammā ghānaviññeyyā, na te dhammā jivhāviññeyyā; ye vā pana te dhammā jivhāviññeyyā, na te dhammā ghānaviññeyyā. Ye te dhammā ghānaviññeyyā, na te dhammā kāyaviññeyyā; ye vā pana te dhammā kāyaviññeyyā, na te dhammā ghānaviññeyyā. Ye te dhammā ghānaviññeyyā, na te dhammā cakkhuviññeyyā; ye vā pana te dhammā cakkhuviññeyyā, na te dhammā ghānaviññeyyā. Ye te dhammā ghānaviññeyyā, na te dhammā sotaviññeyyā; ye vā pana te dhammā sotaviññeyyā, na te dhammā ghānaviññeyyā. Ye te dhammā jivhāviññeyyā, na te dhammā kāyaviññeyyā; ye vā pana te dhammā kāyaviññeyyā, na te dhammā jivhāviññeyyā. Ye te dhammā jivhāviññeyyā, na te dhammā cakkhuviññeyyā; ye vā pana te dhammā cakkhuviññeyyā, na te dhammā jivhāviññeyyā. Ye te dhammā jivhāviññeyyā, na te dhammā sotaviññeyyā; ye vā pana te dhammā sotaviññeyyā, na te dhammā jivhāviññeyyā. Ye te dhammā jivhāviññeyyā, na te dhammā ghānaviññeyyā; ye vā pana te dhammā ghānaviññeyyā, na te dhammā jivhāviññeyyā. Ye te dhammā kāyaviññeyyā, na te dhammā cakkhuviññeyyā; ye vā pana te dhammā cakkhuviññeyyā, na te dhammā kāyaviññeyyā. Ye te dhammā kāyaviññeyyā, na te dhammā sotaviññeyyā; ye vā pana te dhammā sotaviññeyyā, na te dhammā kāyaviññeyyā. Ye te dhammā kāyaviññeyyā, na te dhammā ghānaviññeyyā; ye vā pana te dhammā ghānaviññeyyā, na te dhammā kāyaviññeyyā. Ye te dhammā kāyaviññeyyā, na te dhammā jivhāviññeyyā; ye vā pana te dhammā jivhāviññeyyā, na te dhammā kāyaviññeyyā. Ime dhammā kenaci viññeyyā kenaci na viññeyyā.
126漏结合类
Āsavagocchakaṃ
1102什么是诸漏？四漏——欲漏、有漏、见漏、无明漏。
Katame dhammā āsavā? Cattāro āsavā – kāmāsavo, bhavāsavo, diṭṭhāsavo, avijjāsavo.
1103于此，什么是欲漏？凡于诸欲中的欲欲、欲贪、欲喜、欲渴爱、欲亲、欲热恼、欲迷醉、欲耽著——这称为欲漏。
Tattha katamo kāmāsavo? Yo kāmesu kāmacchando kāmarāgo kāmanandī kāmataṇhā kāmasineho kāmapariḷāho kāmamucchā kāmajjhosānaṃ – ayaṃ vuccati kāmāsavo.
1104于此，什么是有漏？凡于诸有中的有欲、有贪、有喜、有渴爱、有亲、有热恼、有迷醉、有耽著——这称为有漏。
Tattha katamo bhavāsavo? Yo bhavesu bhavachando bhavarāgo bhavanandī bhavataṇhā bhavasineho bhavapariḷāho bhavamucchā bhavajjhosānaṃ – ayaṃ vuccati bhavāsavo.
1105于此，什么是见漏？「世间是常」或「世间是无常」或「世间是有边」或「世间是无边」或「命即是身」或「命是一身是另一」或「如来死后存在」或「如来死后不存在」或「如来死后既存在又不存在」或「如来死后既非存在又非不存在」；凡如此的见、见处、见稠林、见旷野、见诤、见动摇、见结、执取、固执、执着、偏执、邪道、邪路、邪性、外道处、颠倒执——这称为见漏。一切邪见都是见漏。
Tattha katamo diṭṭhāsavo? Sassato lokoti vā, asassato lokoti vā, antavā lokoti vā, anantavā lokoti vā, taṃ jīvaṃ taṃ sarīranti vā, aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīranti vā, hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā, na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā, hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā, neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā; yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ diṭṭhigahanaṃ diṭṭhikantāro diṭṭhivisūkāyikaṃ diṭṭhivipphanditaṃ diṭṭhisaṃyojanaṃ gāho paṭiggāho abhiniveso parāmāso kummaggo micchāpatho micchattaṃ titthāyatanaṃ vipariyāsaggāho – ayaṃ vuccati diṭṭhāsavo. Sabbāpi micchādiṭṭhi diṭṭhāsavo.
1106于此，什么是无明漏？于苦无智，于苦集无智，于苦灭无智，于导至苦灭之道无智，于前际无智，于后际无智，于前际后际无智，于此缘性、缘起诸法无智；凡如此的无智、不见、不现观、不随觉、不等觉、不通达、不把握、不洞察、不观察、不省察、不作证、愚钝、愚痴、不正知、痴、极痴、杂痴、无明、无明流、无明轭、无明随眠、无明缠、无明栅、痴不善根——这称为无明漏。
Tattha katamo avijjāsavo? Dukkhe aññāṇaṃ, dukkhasamudaye aññāṇaṃ, dukkhanirodhe aññāṇaṃ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya aññāṇaṃ , pubbante aññāṇaṃ, aparante aññāṇaṃ, pubbantāparante aññāṇaṃ, idappaccayatā paṭiccasamuppannesu dhammesu aññāṇaṃः yaṃ evarūpaṃ aññāṇaṃ adassanaṃ anabhisamayo ananubodho asambodho appaṭivedho asaṃgāhanā apariyogāhanā asamapekkhanā apaccavekkhaṇā apaccakkhakammaṃ dummejjhaṃ bālyaṃ asampajaññaṃ moho pamoho sammoho avijjā avijjogho avijjāyogo avijjānusayo avijjāpariyuṭṭhānaṃ avijjālaṅgī moho akusalamūlaṃ – ayaṃ vuccati avijjāsavo.
132此诸法为漏
Ime dhammā āsavā.
1107什么法不是漏？除了那些法之外，其余的善、不善、无记法，欲界、色界、无色界、不包摄的受蕴……识蕴；以及一切色与无为界——这些法不是漏。
Katame dhammā no āsavā? Te dhamme ṭhapetvā avasesā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; sabbañca rūpaṃ asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā no āsavā.
1108什么法有漏？善、不善、无记法，欲界、色界、无色界；色蕴……识蕴——这些法有漏。
Katame dhammā sāsavā? Kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā sāsavā.
1109什么法无漏？不包摄的诸道与诸道果，以及无为界——这些法无漏。
Katame dhammā anāsavā? Apariyāpannā maggā ca maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā anāsavā.
1110什么法与漏相应？与那些法相应的诸法，受蕴……识蕴——这些法与漏相应。
Katame dhammā āsavasampayuttā? Tehi dhammehi ye dhammā sampayuttā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā āsavasampayuttā.
1111什么是漏不相应法？与那些法不相应的诸法：受蕴……(中略)……识蕴；一切色，以及无为界——这些是漏不相应法。
Katame dhammā āsavavippayuttā? Tehi dhammehi ye dhammā vippayuttā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā āsavavippayuttā.
1112什么是既是漏又是有漏法？那些漏本身既是漏又是有漏法。
Katame dhammā āsavā ceva sāsavā ca? Teyeva āsavā āsavā ceva sāsavā ca.
1113什么是有漏而非漏法？除了那些有漏法之外，其余的有漏善、不善、无记法，欲界、色界、无色界的；色蕴……(中略)……识蕴——这些是有漏而非漏法。
Katame dhammā sāsavā ceva no ca āsavā? Tehi dhammehi ye dhammā sāsavā, te dhamme ṭhapetvā avasesā sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā , arūpāvacarā; rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā sāsavā ceva no ca āsavā.
1114什么是既是漏又是漏相应法？欲漏与无明漏既是漏又是漏相应，无明漏与欲漏既是漏又是漏相应，有漏与无明漏既是漏又是漏相应，无明漏与有漏既是漏又是漏相应，见漏与无明漏既是漏又是漏相应，无明漏与见漏既是漏又是漏相应——这些是既是漏又是漏相应法。
Katame dhammā āsavā ceva āsavasampayuttā ca? Kāmāsavo avijjāsavena āsavo ceva āsavasampayutto ca, avijjāsavo kāmāsavena āsavo ceva āsavasampayutto ca, bhavāsavo avijjāsavena āsavo ceva āsavasampayutto ca, avijjāsavo bhavāsavena āsavo ceva āsavasampayutto ca, diṭṭhāsavo avijjāsavena āsavo ceva āsavasampayutto ca, avijjāsavo diṭṭhāsavena āsavo ceva āsavasampayutto ca – ime dhammā āsavā ceva āsavasampayuttā ca.
1115什么是漏相应而非漏法？除了那些相应法之外，受蕴……(中略)……识蕴——这些是漏相应而非漏法。
Katame dhammā āsavasampayuttā ceva no ca āsavā? Tehi dhammehi ye dhammā sampayuttā, te dhamme ṭhapetvā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā āsavasampayuttā ceva no ca āsavā.
1116什么是漏不相应的有漏法？与那些法不相应的有漏善、不善、无记法，欲界、色界、无色界的，色蕴……(中略)……识蕴——这些是漏不相应的有漏法。
Katame dhammā āsavavippayuttā sāsavā? Tehi dhammehi ye dhammā vippayuttā sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā āsavavippayuttā sāsavā.
1117什么是漏不相应的无漏法？不包摄的诸道，以及道果，以及无为界——这些是漏不相应的无漏法。
Katame dhammā āsavavippayuttā anāsavā? Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā āsavavippayuttā anāsavā.
144安立篇第一诵品
Nikkhepakaṇḍe paṭhamabhāṇavāro.
145结结合类
Saṃyojanagocchakaṃ
1118什么是结法？十结——欲贪结、嗔恚结、慢结、见结、疑结、戒禁取结、有贪结、嫉结、悭结、无明结。
Katame dhammā saṃyojanā? Dasa saṃyojanāni – kāmarāgasaṃyojanaṃ, paṭighasaṃyojanaṃ , mānasaṃyojanaṃ, diṭṭhisaṃyojanaṃ, vicikicchāsaṃyojanaṃ, sīlabbataparāmāsasaṃyojanaṃ, bhavarāgasaṃyojanaṃ, issāsaṃyojanaṃ, macchariyasaṃyojanaṃ, avijjāsaṃyojanaṃ.
1119其中，什么是欲贪结？凡是对诸欲的欲欲、欲贪、欲喜、欲渴爱、欲爱着、欲热恼、欲迷醉、欲耽着——这称为欲贪结。
Tattha katamaṃ kāmarāgasaṃyojanaṃ? Yo kāmesu kāmacchando kāmarāgo kāmanandī kāmataṇhā kāmasineho kāmapariḷāho kāmamucchā kāmajjhosānaṃ – idaṃ vuccati kāmarāgasaṃyojanaṃ.
1120其中，什么是嗔恚结？「他对我作了无益」而生恼害，「他对我正作无益」而生恼害，「他将对我作无益」而生恼害，「他对我所爱、所喜者作了无益……正作无益……将作无益」而生恼害，「他对我所不爱、所不喜者作了利益……正作利益……将作利益」而生恼害，或者无因而生恼害。凡是如此心的恼害、嗔恚、嗔、对抗、忿、激怒、大激怒、憎、憎恶、大憎恶、心的嗔恨、意恶、怒、忿怒、忿怒性、憎、憎恶、憎恶性、嗔恨、嗔害、嗔害性、敌对、对抗、凶暴、阿苏罗性、心的不满——这称为嗔恚结。
Tattha katamaṃ paṭighasaṃyojanaṃ? Anatthaṃ me acarīti āghāto jāyati, anatthaṃ me caratīti āghāto jāyati, anatthaṃ me carissatīti āghāto jāyati, piyassa me manāpassa anatthaṃ acari…pe… anatthaṃ carati…pe… anatthaṃ carissatīti āghāto jāyati, appiyassa me amanāpassa atthaṃ acari…pe… atthaṃ carati…pe… atthaṃ carissatīti āghāto jāyati, aṭṭhāne vā pana āghāto jāyati. Yo evarūpo cittassa āghāto paṭighāto paṭighaṃ paṭivirodho kopo pakopo sampakopo doso padoso sampadoso cittassa byāpatti manopadoso kodho kujjhanā kujjhitattaṃ doso dussanā dussitattaṃ byāpatti byāpajjanā byāpajjitattaṃ virodho paṭivirodho caṇḍikkaṃ asuropo anattamanatā cittassa – idaṃ vuccati paṭighasaṃyojanaṃ.
1121其中，什么是慢结？「我胜」之慢，「我等」之慢，「我劣」之慢。凡是如此的慢、自慢、自慢性、高举、高慢、幢、执取、欲旗帜、心的——这称为慢结。
Tattha katamaṃ mānasaṃyojanaṃ? Seyyohamasmīti māno, sadisohamasmīti māno, hīnohamasmīti māno. Yo evarūpo māno maññanā maññitattaṃ unnati unnamo dhajo sampaggāho ketukamyatā cittassa – idaṃ vuccati mānasaṃyojanaṃ.
1122其中，什么是见结？「世间常」或「世间无常」或「世间有边」或「世间无边」或「命即是身」或「命是一身是另一」或「如来死后存在」或「如来死后不存在」或「如来死后既存在又不存在」或「如来死后既非存在又非不存在」；凡是如此的见、见处、见丛林、见旷野、见诤论、见扭动、见结、执取、固执、现贪、执着、邪路、邪道、邪性、外道处、颠倒执——这称为见结。除了戒禁取结，一切邪见都是见结。
Tattha katamaṃ diṭṭhisaṃyojanaṃ? Sassato lokoti vā, asassato lokoti vā, antavā lokoti vā, anantavā lokoti vā, taṃ jīvaṃ taṃ sarīranti vā, aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīranti vā, hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā, na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā, hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā, neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā; yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ diṭṭhigahanaṃ diṭṭhikantāro diṭṭhivisūkāyikaṃ diṭṭhivipphanditaṃ diṭṭhisaṃyojanaṃ gāho paṭiggāho abhiniveso parāmāso kummaggo micchāpatho micchattaṃ titthāyatanaṃ vipariyāsaggāho – idaṃ vuccati diṭṭhisaṃyojanaṃ. Ṭhapetvā sīlabbataparāmāsasaṃyojanaṃ sabbāpi micchādiṭṭhi diṭṭhisaṃyojanaṃ.
1123其中，什么是疑结？对导师疑惑、犹豫，对法疑惑、犹豫，对僧团疑惑、犹豫，对学疑惑、犹豫，对过去疑惑、犹豫，对未来疑惑、犹豫，对过去未来疑惑、犹豫，对此缘性、缘起诸法疑惑、犹豫；凡是如此的疑、疑惑、疑惑性、犹豫不决、疑、二路、二道、踌躇、不一向执、踟蹰、徘徊、不深入、心的僵硬、意的困惑——这称为疑结。
Tattha katamaṃ vicikicchāsaṃyojanaṃ? Satthari kaṅkhati vicikicchati, dhamme kaṅkhati vicikicchati, saṅghe kaṅkhati vicikicchati, sikkhāya kaṅkhati vicikicchati, pubbante kaṅkhati vicikicchati, aparante kaṅkhati vicikicchati, pubbantāparante kaṅkhati vicikicchati, idappaccayatā paṭiccasamuppannesu dhammesu kaṅkhati vicikicchatiः yā evarūpā kaṅkhā kaṅkhāyanā kaṅkhāyitattaṃ vimati vicikicchā dveḷhakaṃ dvedhāpatho saṃsayo anekaṃsaggāho āsappanā parisappanā apariyogāhanā thambhitattaṃ cittassa manovilekho – idaṃ vuccati vicikicchāsaṃyojanaṃ.
1124其中，什么是戒禁取结？于此外的沙门婆罗门「以戒清净、以禁清净、以戒禁清净」；凡是如此的见、见处、见丛林、见旷野、见诤论、见扭动、见结、执取、住着、现贪、执着、邪路、邪道、邪性、外道处、颠倒执——这称为戒禁取结。
Tattha katamaṃ sīlabbataparāmāsasaṃyojanaṃ? Ito bahiddhā samaṇabrāhmaṇānaṃ sīlena suddhi vatena suddhi sīlabbatena suddhīti; yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ diṭṭhigahanaṃ diṭṭhikantāro diṭṭhivisūkāyikaṃ diṭṭhivipphanditaṃ diṭṭhisaṃyojanaṃ gāho patiṭṭhāho abhiniveso parāmāso kummaggo micchāpatho micchattaṃ titthāyatanaṃ vipariyāsaggāho – idaṃ vuccati sīlabbataparāmāsasaṃyojanaṃ.
1125其中，什么是有贪结？凡是对诸有的有欲、有贪、有喜、有渴爱、有爱着、有热恼、有迷醉、有耽着——这称为有贪结。
Tattha katamaṃ bhavarāgasaṃyojanaṃ? Yo bhavesu bhavachando bhavarāgo bhavanandī bhavataṇhā bhavasineho bhavapariḷāho bhavamucchā bhavajjhosānaṃ – idaṃ vuccati bhavarāgasaṃyojanaṃ.
1126其中，什么是嫉结？凡是对他人的利养、恭敬、尊重、礼敬、敬礼、供养的嫉、嫉妒、嫉妒性、嫉羡、嫉羡性、嫉羡性——这称为嫉结。
Tattha katamaṃ issāsaṃyojanaṃ? Yā paralābhasakkāragarukāramānanavandanapūjanāsu issā issāyanā issāyitattaṃ usūyā usūyanā usūyitattaṃ – idaṃ vuccati issāsaṃyojanaṃ.
1127此中什么是悭结？五种悭——住所悭、家族悭、利养悭、赞叹悭、法悭。凡如是的悭、悭吝、悭吝状态、吝啬、小气、尖刻刺激性、心的不布施性——这被称为悭结。
Tattha katamaṃ macchariyasaṃyojanaṃ? Pañca macchariyāni – āvāsamacchariyaṃ, kulamacchariyaṃ, lābhamacchariyaṃ, vaṇṇamacchariyaṃ, dhammamacchariyaṃ. Yaṃ evarūpaṃ maccheraṃ maccharāyanā maccharāyitattaṃ vevicchaṃ kadariyaṃ kaṭukañcukatā aggahitattaṃ cittassa – idaṃ vuccati macchariyasaṃyojanaṃ.
1128于此，什么是无明结？于苦无智，于苦集无智，于苦灭无智，于导至苦灭之道无智，于前际无智，于后际无智，于前际后际无智，于此缘性缘起诸法无智；凡如是无智、不见、不现观、不随觉、不等觉、不通达、不把握、不深入、不观察、不观照、不作证、愚钝、愚痴、不正知、痴、极痴、杂痴、无明、无明流、无明轭、无明随眠、无明缠、无明栅、痴不善根——这称为无明结。
Tattha katamaṃ avijjāsaṃyojanaṃ? Dukkhe aññāṇaṃ, dukkhasamudaye aññāṇaṃ, dukkhanirodhe aññāṇaṃ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya aññāṇaṃ, pubbante aññāṇaṃ, aparante aññāṇaṃ, pubbantāparante aññāṇaṃ, idappaccayatā paṭiccasamuppannesu dhammesu aññāṇaṃः yaṃ evarūpaṃ aññāṇaṃ adassanaṃ anabhisamayo ananubodho asambodho appaṭivedho asaṃgāhanā apariyogāhanā asamapekkhanā apaccavekkhaṇā apaccakkhakammaṃ dummejjhaṃ bālyaṃ asampajaññaṃ moho pamoho sammoho avijjā avijjogho avijjāyogo avijjānusayo avijjāpariyuṭṭhānaṃ avijjālaṅgī moho akusalamūlaṃ – idaṃ vuccati avijjāsaṃyojanaṃ.
157此诸法为结
Ime dhammā saṃyojanā.
1129什么法不是结？除了那些法之外，其余的善、不善、无记法，欲界、色界、无色界、不包摄；受蕴……(中略)……识蕴；一切色，及无为界——这些法不是结。
Katame dhammā no saṃyojanā? Te dhamme ṭhapetvā avasesā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā no saṃyojanā.
1130什么法是应被结缚的？有漏的善、不善、无记法，欲界、色界、无色界；色蕴……(中略)……识蕴——这些法是应被结缚的。
Katame dhammā saṃyojaniyā? Sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā saṃyojaniyā.
1131什么法是不应被结缚的？不包摄的诸道、诸道果、及无为界——这些法是不应被结缚的。
Katame dhammā asaṃyojaniyā? Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā asaṃyojaniyā.
1132什么法是与结相应的？与那些法相应的诸法，受蕴……(中略)……识蕴——这些法是与结相应的。
Katame dhammā saṃyojanasampayuttā? Tehi dhammehi ye dhammā sampayuttā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā saṃyojanasampayuttā.
1133什么法是与结不相应的？与那些法不相应的诸法，受蕴……(中略)……识蕴；一切色，及无为界——这些法是与结不相应的。
Katame dhammā saṃyojanavippayuttā? Tehi dhammehi ye dhammā vippayuttā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā saṃyojanavippayuttā.
1134什么法既是结又是应被结缚的？那些结本身既是结又是应被结缚的。
Katame dhammā saṃyojanā ceva saṃyojaniyā ca? Tāneva saṃyojanāni saṃyojanā ceva saṃyojaniyā ca.
1135什么法是可被结缚的但不是结？除了那些是结的法之外，其余的有漏的善、不善、无记法，属于欲界、色界、无色界的；色蕴……乃至……识蕴——这些法是可被结缚的但不是结。
Katame dhammā saṃyojaniyā ceva no ca saṃyojanā? Tehi dhammehi ye dhammā saṃyojaniyā, te dhamme ṭhapetvā avasesā sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā saṃyojaniyā ceva no ca saṃyojanā.
1136什么诸法既是结又是与结相应？欲贪结被无明结所结，既是结又是与结相应，无明结被欲贪结所结，既是结又是与结相应，嗔恚结被无明结所结，既是结又是与结相应，无明结被嗔恚结所结，既是结又是与结相应，慢结被无明结所结，既是结又是与结相应，无明结被慢结所结，既是结又是与结相应，见结被无明结所结，既是结又是与结相应，无明结被见结所结，既是结又是与结相应，疑结被无明结所结，既是结又是与结相应，无明结被疑结所结，既是结又是与结相应，戒禁取结被无明结所结，既是结又是与结相应，无明结被戒禁取结所结，既是结又是与结相应，有贪结被无明结所结，既是结又是与结相应，无明结被有贪结所结，既是结又是与结相应，嫉结被无明结所结，既是结又是与结相应，无明结被嫉结所结，既是结又是与结相应，悭结被无明结所结，既是结又是与结相应，无明结被悭结所结，既是结又是与结相应——这些诸法既是结又是与结相应。
Katame dhammā saṃyojanā ceva saṃyojanasampayuttā ca? Kāmarāgasaṃyojanaṃ avijjāsaṃyojanena saṃyojanañceva saṃyojanasampayuttañca, avijjāsaṃyojanaṃ kāmarāgasaṃyojanena saṃyojanañceva saṃyojanasampayuttañca, paṭighasaṃyojanaṃ avijjāsaṃyojanena saṃyojanañceva saṃyojanasampayuttañca, avijjāsaṃyojanaṃ paṭighasaṃyojanena saṃyojanañceva saṃyojanasampayuttañca, mānasaṃyojanaṃ avijjāsaṃyojanena saṃyojanañceva saṃyojanasampayuttañca, avijjāsaṃyojanaṃ mānasaṃyojanena saṃyojanañceva saṃyojanasampayuttañca, diṭṭhisaṃyojanaṃ avijjāsaṃyojanena saṃyojanañceva saṃyojanasampayuttañca, avijjāsaṃyojanaṃ diṭṭhisaṃyojanena saṃyojanañceva saṃyojanasampayuttañca, vicikicchāsaṃyojanaṃ avijjāsaṃyojanena saṃyojanañceva saṃyojanasampayuttañca, avijjāsaṃyojanaṃ vicikicchāsaṃyojanena saṃyojanañceva saṃyojanasampayuttañca, sīlabbataparāmāsasaṃyojanaṃ avijjāsaṃyojanena saṃyojanañceva saṃyojanasampayuttañca, avijjāsaṃyojanaṃ sīlabbataparāmāsasaṃyojanena saṃyojanañceva saṃyojanasampayuttañca, bhavarāgasaṃyojanaṃ avijjāsaṃyojanena saṃyojanañceva saṃyojanasampayuttañca, avijjāsaṃyojanaṃ bhavarāgasaṃyojanena saṃyojanañceva saṃyojanasampayuttañca, issāsaṃyojanaṃ avijjāsaṃyojanena saṃyojanañceva saṃyojanasampayuttañca, avijjāsaṃyojanaṃ issāsaṃyojanena saṃyojanañceva saṃyojanasampayuttañca, macchariyasaṃyojanaṃ avijjāsaṃyojanena saṃyojanañceva saṃyojanasampayuttañca, avijjāsaṃyojanaṃ macchariyasaṃyojanena saṃyojanañceva saṃyojanasampayuttañca – ime dhammā saṃyojanā ceva saṃyojanasampayuttā ca.
1137什么法与结相应但不是结？除了那些与结相应的法之外，受蕴……乃至……识蕴——这些法与结相应但不是结。
Katame dhammā saṃyojanasampayuttā ceva no ca saṃyojanā? Tehi dhammehi ye dhammā sampayuttā, te dhamme ṭhapetvā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā saṃyojanasampayuttā ceva no ca saṃyojanā.
1138什么法不与结相应但可被结缚？那些不与结相应的有漏的善、不善、无记法，属于欲界、色界、无色界的；色蕴……乃至……识蕴——这些法不与结相应但可被结缚。
Katame dhammā saṃyojanavippayuttā saṃyojaniyā? Tehi dhammehi ye dhammā vippayuttā sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā saṃyojanavippayuttā saṃyojaniyā.
1139什么法不与结相应且不可被结缚？不包括在内的诸道、诸道果、以及无为界——这些法不与结相应且不可被结缚。
Katame dhammā saṃyojanavippayuttā asaṃyojaniyā? Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā saṃyojanavippayuttā asaṃyojaniyā.
169缚结合类
Ganthagocchakaṃ
1140什么法是缚？四种缚——贪欲身缚、嗔恚身缚、戒禁取身缚、此实执取身缚。
Katame dhammā ganthā? Cattāro ganthā – abhijjhā kāyagantho, byāpādo kāyagantho, sīlabbataparāmāso kāyagantho, idaṃ saccābhiniveso kāyagantho.
1141其中，什么是贪欲身缚？凡是贪、贪求、随顺、随从、喜、喜贪、心的贪求、欲、贪着、执着、贪、执取、系缚、泥沼、冲动、幻、生母、生者、缝者、网者、河流、粘着、线、扩散、累积、伴侣、意愿、有之牵引、林、丛林、亲密、爱着、期待、束缚、希望、希求、希求性、色希望、声希望、香希望、味希望、触希望、利得希望、财富希望、子希望、生命希望、喃喃、喃喃语、喃喃不休、喃喃、喃喃说、喃喃性、贪婪、贪婪化、贪婪性、乞求性、欲善性、非法贪、不平等贪、喜好、欲求、渴望、希求、希求遍满、欲爱、有爱、无有爱、色爱、无色爱、灭爱、色爱、声爱、香爱、味爱、触爱、法爱、暴流、轭、缚、取、障、盖、覆、系、随烦恼、随眠、缠、藤、渴求、苦根、苦因、苦源、魔索、魔饵、魔境、渴爱河、渴爱网、渴爱绳、渴爱海、贪欲、贪、不善根——这称为贪欲身缚。
Tattha katamo abhijjhā kāyagantho? Yo rāgo sārāgo anunayo anurodho nandī nandīrāgo cittassa sārāgo icchā mucchā ajjhosānaṃ gedho paligedho saṅgo paṅko ejā māyā janikā sañjananī sibbinī jālinī saritā visattikā suttaṃ visaṭā āyūhinī dutiyā paṇidhi bhavanetti vanaṃ vanatho santhavo sineho apekkhā paṭibandhu āsā āsisanā āsisitattaṃ rūpāsā saddāsā gandhāsā rasāsā phoṭṭhabbāsā lābhāsā dhanāsā puttāsā jīvitāsā jappā pajappā abhijappā jappā jappanā jappitattaṃ loluppaṃ loluppāyanā loluppāyitattaṃ pucchañjikatā sādhukamyatā adhammarāgo visamalobho nikanti nikāmanā patthanā pihanā sampatthanā kāmataṇhā bhavataṇhā vibhavataṇhā rūpataṇhā arūpataṇhā nirodhataṇhā rūpataṇhā saddataṇhā gandhataṇhā rasataṇhā phoṭṭhabbataṇhā dhammataṇhā ogho yogo gantho upādānaṃ āvaraṇaṃ nīvaraṇaṃ chādanaṃ bandhanaṃ upakkileso anusayo pariyuṭṭhānaṃ latā vevicchaṃ dukkhamūlaṃ dukkhanidānaṃ dukkhappabhavo mārapāso mārabaḷisaṃ māravisayo taṇhānadī taṇhājālaṃ taṇhāgaddulaṃ taṇhāsamuddo abhijjhā lobho akusalamūlaṃ – ayaṃ vuccati abhijjhā kāyagantho.
1142其中，什么是嗔恚身缚？「他对我作了无益」而生起恼害，「他对我正作无益」而生起恼害，「他将对我作无益」而生起恼害，「他对我所爱的、可意的作了无益」……乃至……「正作无益」……乃至……「将作无益」而生起恼害，「他对我所不爱的、不可意的作了有益」……乃至……「正作有益」……乃至……「将作有益」而生起恼害，或者在无因处生起恼害。凡是如此的心的恼害、反感、反感性、对抗、忿、忿怒、忿怒遍满、嗔、嗔恨、嗔恨遍满、心的恶意、意恶意、怒、忿怒、忿怒性、嗔、嗔恨、嗔恨性、恶意、恶意行、恶意性、对抗、反对抗、凶暴、阿修罗性、不满意、心的——这称为嗔恚身缚。
Tattha katamo byāpādo kāyagantho? Anatthaṃ me acarī ti āghāto jāyati, anatthaṃ me caratīti āghāto jāyati, anatthaṃ me carissatīti āghāto jāyati, piyassa me manāpassa anatthaṃ acari…pe… anatthaṃ carati…pe… anatthaṃ carissatīti āghāto jāyati, appiyassa me amanāpassa atthaṃ acari…pe… atthaṃ carati…pe… atthaṃ carissatīti āghāto jāyati, aṭṭhāne vā pana āghāto jāyati. Yo evarūpo cittassa āghāto paṭighāto paṭighaṃ paṭivirodho kopo pakopo sampakopo doso padoso sampadoso cittassa byāpatti manopadoso kodho kujjhanā kujjhitattaṃ doso dussanā dussitattaṃ byāpatti byāpajjanā byāpajjitattaṃ virodho paṭivirodho caṇḍikkaṃ asuropo anattamanatā cittassa – ayaṃ vuccati byāpādo kāyagantho.
1143于此，什么是戒禁取身系？于此外，沙门婆罗门们的「由戒而清净，由禁而清净，由戒禁而清净」：凡如是之见、见处、见稠林、见旷野、见诤论、见扰乱、见结，执取、住立、现贪、执着、邪道、邪路、邪性、外道处、颠倒执——这称为戒禁取身系。
Tattha katamo sīlabbataparāmāso kāyagantho? Ito bahiddhā samaṇabrāhmaṇānaṃ sīlena suddhi, vatena suddhi, sīlabbatena suddhītiः yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ diṭṭhigahanaṃ diṭṭhikantāro diṭṭhivisūkāyikaṃ diṭṭhivipphanditaṃ diṭṭhisaṃyojanaṃ gāho patiṭṭhāho abhiniveso parāmāso kummaggo micchāpatho micchattaṃ titthāyatanaṃ vipariyāsaggāho – ayaṃ vuccati sīlabbataparāmāso kāyagantho.
1144于此，什么是此实执取身系？「世间是常，唯此是真实，其余是虚妄」，或者；「世间是无常，唯此是真实，其余是虚妄」，或者；「世间是有边，唯此是真实，其余是虚妄」，或者；「世间是无边，唯此是真实，其余是虚妄」，或者；「命即是身，唯此是真实，其余是虚妄」，或者；「命是一身是另一，唯此是真实，其余是虚妄」，或者；「如来死后存在，唯此是真实，其余是虚妄」，或者；「如来死后不存在，唯此是真实，其余是虚妄」，或者；「如来死后存在且不存在，唯此是真实，其余是虚妄」，或者；「如来死后既非存在亦非不存在，唯此是真实，其余是虚妄」，或者：凡如是之见、见处、见稠林、见旷野、见诤论、见扰乱、见结，执取、住立、现贪、执着、邪道、邪路、邪性、外道处、颠倒执——这称为此实执取身系。除了戒禁取身系，一切邪见都是此实执取身系。
Tattha katamo idaṃsaccābhiniveso kāyagantho? Sassato loko, idameva saccaṃ moghamaññanti vā; asassato loko, idameva saccaṃ moghamaññanti vā; antavā loko, idameva saccaṃ moghamaññanti vā; anantavā loko, idameva saccaṃ moghamaññanti vā; taṃ jīvaṃ taṃ sarīraṃ, idameva saccaṃ moghamaññanti vā; aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīraṃ, idameva saccaṃ moghamaññanti vā; hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamaññanti vā; na hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamaññanti vā; hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamaññanti vā; neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamaññanti vāः yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ diṭṭhigahanaṃ diṭṭhikantāro diṭṭhivisūkāyikaṃ diṭṭhivipphanditaṃ diṭṭhisaṃyojanaṃ gāho patiṭṭhāho abhiniveso parāmāso kummaggo micchāpatho micchattaṃ titthāyatanaṃ vipariyāsaggāho – ayaṃ vuccati idaṃsaccābhiniveso kāyagantho. Ṭhapetvā sīlabbataparāmāsaṃ kāyaganthaṃ sabbāpi micchādiṭṭhi idaṃsaccābhiniveso kāyagantho.
175此诸法为缚
Ime dhammā ganthā.
1145什么法不是系？除了那些法，其余的善、不善、无记法，欲界、色界、无色界、不包摄的；受蕴……乃至……识蕴；一切色，以及无为界——这些法不是系。
Katame dhammā no ganthā? Te dhamme ṭhapetvā avasesā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā no ganthā.
1146什么法是应被系缚的？有漏的善、不善、无记法，欲界、色界、无色界的；色蕴……乃至……识蕴——这些法是应被系缚的。
Katame dhammā ganthaniyā? Sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā ganthaniyā.
1147什么法是不应被系缚的？不包摄的诸道，以及道果，以及无为界——这些法是不应被系缚的。
Katame dhammā aganthaniyā? Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā aganthaniyā.
1148什么法是与系相应的？与那些法相应的诸法，受蕴……乃至……识蕴——这些法是与系相应的。
Katame dhammā ganthasampayuttā? Tehi dhammehi ye dhammā sampayuttā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā ganthasampayuttā.
1149什么法是与系不相应的？与那些法不相应的诸法，受蕴……乃至……识蕴，一切色以及无为界——这些法是与系不相应的。
Katame dhammā ganthavippayuttā? Tehi dhammehi ye dhammā vippayuttā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho, sabbañca rūpaṃ asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā ganthavippayuttā.
1150什么法既是系又是应被系缚的？那些系本身既是系又是应被系缚的。
Katame dhammā ganthā ceva ganthaniyā ca? Teva ganthā ganthā ceva ganthaniyā ca.
1151什么法是所缚而非缚？除了那些是所缚的诸法之外，其余有漏的善、不善、无记法，属欲界、色界、无色界；色蕴……乃至……识蕴——这些法是所缚而非缚。
Katame dhammā ganthaniyā ceva no ca ganthā? Tehi dhammehi ye dhammā ganthaniyā, te dhamme ṭhapetvā avasesā sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā ganthaniyā ceva no ca ganthā.
1152什么是既是结又与结相应的法？戒禁取身结是由贪身结而既是结又与结相应的，贪身结是由戒禁取身结而既是结又与结相应的，实执取身结是由贪身结而既是结又与结相应的，贪身结是由实执取身结而既是结又与结相应的——这些法是既是结又与结相应的。
Katame dhammā ganthā ceva ganthasampayuttā ca? Sīlabbataparāmāso kāyagantho abhijjhākāyaganthena gantho ceva ganthasampayutto ca, abhijjhākāyagantho sīlabbataparāmāsena kāyaganthena gantho ceva ganthasampayutto ca, idaṃsaccābhiniveso kāyagantho abhijjhākāyaganthena gantho ceva ganthasampayutto ca, abhijjhākāyagantho idaṃsaccābhinivesena kāyaganthena gantho ceva ganthasampayutto ca – ime dhammā ganthā ceva ganthasampayuttā ca.
1153什么法是相应于缚而非缚？除了那些与诸法相应的之外，受蕴……乃至……识蕴——这些法是相应于缚而非缚。
Katame dhammā ganthasampayuttā ceva no ca ganthā? Tehi dhammehi ye dhammā sampayuttā, te dhamme ṭhapetvā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā ganthasampayuttā ceva no ca ganthā.
1154什么法是不相应于缚而是所缚？那些与诸法不相应的有漏的善、不善、无记法，属欲界、色界、无色界；色蕴……乃至……识蕴——这些法是不相应于缚而是所缚。
Katame dhammā ganthavippayuttā ganthaniyā? Tehi dhammehi ye dhammā vippayuttā sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā ganthavippayuttā ganthaniyā.
1155什么法是不相应于缚而非所缚？不包摄的诸道、诸道果和无为界——这些法是不相应于缚而非所缚。
Katame dhammā ganthavippayuttā aganthaniyā? Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā ganthavippayuttā aganthaniyā.
187暴流结合类
Oghagocchakaṃ
1156什么法是暴流？四暴流……乃至……这些法是不相应于暴流而是所流。
Katame dhammā oghā? Cattāro oghā…pe… ime dhammā oghavippayuttā oghaniyā.
189轭结合类
Yogagocchakaṃ
1157什么法是轭？四轭……乃至……这些法是不相应于轭而是所轭。
Katame dhammā yogā? Cattāro yogā…pe… ime dhammā yogavippayuttā yoganiyā.
191盖结合类
Nīvaraṇagocchakaṃ
1158什么法是盖？六盖——欲欲盖、嗔恚盖、昏沉睡眠盖、掉举追悔盖、疑盖、无明盖。
Katame dhammā nīvaraṇā? Cha nīvaraṇā – kāmacchandanīvaraṇaṃ, byāpādanīvaraṇaṃ, thinamiddhanīvaraṇaṃ, uddhaccakukkuccanīvaraṇaṃ, vicikicchānīvaraṇaṃ, avijjānīvaraṇaṃ.
1159于此，什么是欲欲盖？凡对诸欲的欲欲、欲贪、欲喜、欲渴爱、欲亲昵、欲热恼、欲迷醉、欲耽著——这称为欲欲盖。
Tattha katamaṃ kāmacchandanīvaraṇaṃ? Yo kāmesu kāmacchando kāmarāgo kāmanandī kāmataṇhā kāmasineho kāmapariḷāho kāmamucchā kāmajjhosānaṃ – idaṃ vuccati kāmacchandanīvaraṇaṃ.
1160于此，什么是嗔恚盖？「他对我作了无益」而生起恼害，「他对我正作无益」而生起恼害，「他将对我作无益」而生起恼害，「他对我所爱、所喜者作了无益……正作无益……将作无益」而生起恼害，「他对我所不爱、所不喜者作了利益……正作利益……将作利益」而生起恼害，或者无因而生起恼害。凡如此心的恼害、反感、反抗、对抗、忿、忿怒、大忿怒、嗔、嗔恨、大嗔恨、心的恶意、意恶意、怒、忿怒、忿怒性、嗔、嗔恨、嗔恨性、恶意、恶意行、恶意性、敌对、反对、凶暴、阿苏罗性、心的不满意——这称为嗔恚盖。
Tattha katamaṃ byāpādanīvaraṇaṃ? Anatthaṃ me acarīti āghāto jāyati, anatthaṃ me caratīti āghāto jāyati; anatthaṃ me carissatīti āghāto jāyati; piyassa me manāpassa anatthaṃ acari…pe… anatthaṃ carati…pe… anatthaṃ carissatīti āghāto jāyati, appiyassa me amanāpassa atthaṃ acari…pe… atthaṃ carati…pe… atthaṃ carissatīti āghāto jāyati, aṭṭhāne vā pana āghāto jāyati. Yo evarūpo cittassa āghāto paṭighāto paṭighaṃ paṭivirodho kopo pakopo sampakopo doso padoso sampadoso cittassa byāpatti manopadoso kodho kujjhanā kujjhitattaṃ doso dussanā dussitattaṃ byāpatti byāpajjanā byāpajjitattaṃ virodho paṭivirodho caṇḍikkaṃ asuropo anattamanatā cittassa – idaṃ vuccati byāpādanīvaraṇaṃ.
1161于此，什么是昏沉睡眠盖？有昏沉，有睡眠。
Tattha katamaṃ thinamiddhanīvaraṇaṃ? Atthi thinaṃ, atthi middhaṃ.
1162于此，什么是昏沉？凡心的不适业性、不适作性、萎靡、沉滞、沉下、沉没、沉没性、昏沉、昏沉行、昏沉性——这称为昏沉。
Tattha katamaṃ thinaṃ? Yā cittassa akallatā akammaññatā olīyanā sallīyanā līnaṃ līyanā līyitattaṃ thinaṃ thiyanā thiyitattaṃ cittassa – idaṃ vuccati thinaṃ.
1163于此，什么是睡眠？凡身的不适业性、不适作性、俯伏、极俯伏、内部闭塞、睡眠、困、困倦、睡眠、睡、睡性——这称为睡眠。如此，此昏沉与此睡眠——这称为昏沉睡眠盖。
Tattha katamaṃ middhaṃ? Yā kāyassa akallatā akammaññatā onāho pariyonāho antosamorodho middhaṃ soppaṃ pacalāyikā soppaṃ supanā supitattaṃ – idaṃ vuccati middhaṃ. Iti idañca thinaṃ, idañca middhaṃ – idaṃ vuccati thinamiddhanīvaraṇaṃ.
1164于此，什么是掉举追悔盖？有掉举，有追悔。
Tattha katamaṃ uddhaccakukkuccanīvaraṇaṃ? Atthi uddhaccaṃ, atthi kukkuccaṃ.
1165于此，什么是掉举？凡心的掉举、心的不寂静、心的散乱、心的散动——这称为掉举。
Tattha katamaṃ uddhaccaṃ? Yaṃ cittassa uddhaccaṃ avūpasamo cetaso vikkhepo bhantattaṃ cittassa – idaṃ vuccati uddhaccaṃ.
1166于此，什么是追悔？于不如法者想为如法，于如法者想为不如法，于无过者想为有过，于有过者想为无过。凡如此的追悔、追悔行、追悔性、心的后悔、意忧恼——这称为追悔。如此，此掉举与此追悔——这称为掉举追悔盖。
Tattha katamaṃ kukkuccaṃ? Akappiye kappiyasaññitā, kappiye akappiyasaññitā, avajje vajjasaññitā, vajje avajjasaññitā. Yaṃ evarūpaṃ kukkuccaṃ kukkuccāyanā kukkuccāyitattaṃ cetaso vippaṭisāro manovilekho – idaṃ vuccati kukkuccaṃ. Iti idañca uddhaccaṃ, idañca kukkuccaṃ – idaṃ vuccati uddhaccakukkuccanīvaraṇaṃ.
1167其中，什么是疑盖？对导师怀疑、疑惑，对法怀疑、疑惑，对僧团怀疑、疑惑，对学处怀疑、疑惑，对过去怀疑、疑惑，对未来怀疑、疑惑，对过去与未来怀疑、疑惑，对此缘性、缘起的诸法怀疑、疑惑。凡如是的怀疑、疑惑、疑惑性、犹豫、疑、二路、二道、踌躇、多种执取、不决定、犹豫不决、不深入、心的僵硬、意的困惑——这称为疑盖。
Tattha katamaṃ vicikicchānīvaraṇaṃ? Satthari kaṅkhati vicikicchati, dhamme kaṅkhati vicikicchati, saṅghe kaṅkhati vicikicchati, sikkhāya kaṅkhati vicikicchati, pubbante kaṅkhati vicikicchati, aparante kaṅkhati vicikicchati, pubbantāparante kaṅkhati vicikicchati, idappaccayatā paṭiccasamuppannesu dhammesu kaṅkhati vicikicchati. Yā evarūpā kaṅkhā kaṅkhāyanā kaṅkhāyitattaṃ vimati vicikicchā dveḷhakaṃ dvedhāpatho saṃsayo anekaṃsaggāho āsappanā parisappanā apariyogāhanā thambhitattaṃ cittassa manovilekho – idaṃ vuccati vicikicchānīvaraṇaṃ.
1168其中，什么是无明盖？对苦无智，对苦集无智，对苦灭无智，对导至苦灭之道无智，对过去无智，对未来无智，对过去与未来无智，对此缘性、缘起的诸法无智；凡如是的无智、不见、不现观、不随觉、不等觉、不通达、不把握、不深入、不观察、不观照、不作证、愚钝、愚痴、不正知、痴、极痴、杂痴、无明、无明流、无明轭、无明随眠、无明缠、无明栅、痴、不善根——这称为无明盖。
Tattha katamaṃ avijjānīvaraṇaṃ? Dukkhe aññāṇaṃ, dukkhasamudaye aññāṇaṃ, dukkhanirodhe aññāṇaṃ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya aññāṇaṃ, pubbante aññāṇaṃ, aparante aññāṇaṃ, pubbantāparante aññāṇaṃ, idappaccayatā paṭiccasamuppannesu dhammesu aññāṇaṃः yaṃ evarūpaṃ aññāṇaṃ adassanaṃ anabhisamayo ananubodho asambodho appaṭivedho asaṃgāhanā apariyogāhanā asamapekkhanā apaccavekkhaṇā apaccakkhakammaṃ dummejjhaṃ bālyaṃ asampajaññaṃ moho pamoho sammoho avijjā avijjogho avijjāyogo avijjānusayo avijjāpariyuṭṭhānaṃ avijjālaṅgī moho akusalamūlaṃ – idaṃ vuccati avijjānīvaraṇaṃ.
203此诸法为盖
Ime dhammā nīvaraṇā.
1169哪些法不是盖？除了那些法之外，其余的善、不善、无记法，属欲界、色界、无色界、不包摄的；受蕴……识蕴；一切色，以及无为界——这些法不是盖。
Katame dhammā no nīvaraṇā? Te dhamme ṭhapetvā avasesā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā no nīvaraṇā.
1170哪些法是有盖的？有漏的善、不善、无记法，属欲界、色界、无色界的；色蕴……识蕴——这些法是有盖的。
Katame dhammā nīvaraṇiyā? Sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā nīvaraṇiyā.
1171哪些法是无盖的？不包摄的诸道、诸道果，以及无为界——这些法是无盖的。
Katame dhammā anīvaraṇiyā? Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā anīvaraṇiyā.
1172哪些法与盖相应？与那些法相应的诸法，受蕴……识蕴——这些法与盖相应。
Katame dhammā nīvaraṇasampayuttā? Tehi dhammehi ye dhammā sampayuttā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā nīvaraṇasampayuttā.
1173哪些法与盖不相应？与那些法不相应的诸法，受蕴……识蕴；一切色，以及无为界——这些法与盖不相应。
Katame dhammā nīvaraṇavippayuttā? Tehi dhammehi ye dhammā vippayuttā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā nīvaraṇavippayuttā.
1174哪些法既是盖又是有盖的？那些盖本身既是盖又是有盖的。
Katame dhammā nīvaraṇā ceva nīvaraṇiyā ca? Tāneva nīvaraṇāni nīvaraṇā ceva nīvaraṇiyā ca.
1175什么法是属盖的但非盖？除了那些属盖的法之外，其余有漏的善、不善、无记法，欲界的、色界的、无色界的；色蕴……乃至……识蕴——这些法是属盖的但非盖。
Katame dhammā nīvaraṇiyā ceva no ca nīvaraṇā? Tehi dhammehi ye dhammā nīvaraṇiyā, te dhamme ṭhapetvā avasesā sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā nīvaraṇiyā ceva no ca nīvaraṇā.
1176哪些法是盖，亦是盖相应的？欲欲盖以无明盖为盖，亦是盖相应的，无明盖以欲欲盖为盖，亦是盖相应的，嗔恚盖以无明盖为盖，亦是盖相应的，无明盖以嗔恚盖为盖，亦是盖相应的，昏沉睡眠盖以无明盖为盖，亦是盖相应的，无明盖以昏沉睡眠盖为盖，亦是盖相应的，掉举盖以无明盖为盖，亦是盖相应的，无明盖以掉举盖为盖，亦是盖相应的，追悔盖以无明盖为盖，亦是盖相应的，无明盖以追悔盖为盖，亦是盖相应的，疑盖以无明盖为盖，亦是盖相应的，无明盖以疑盖为盖，亦是盖相应的，欲欲盖以掉举盖为盖，亦是盖相应的，掉举盖以欲欲盖为盖，亦是盖相应的，嗔恚盖以掉举盖为盖，亦是盖相应的，掉举盖以嗔恚盖为盖，亦是盖相应的，昏沉睡眠盖以掉举盖为盖，亦是盖相应的，掉举盖以昏沉睡眠盖为盖，亦是盖相应的，追悔盖以掉举盖为盖，亦是盖相应的，掉举盖以追悔盖为盖，亦是盖相应的，疑盖以掉举盖为盖，亦是盖相应的，掉举盖以疑盖为盖，亦是盖相应的，无明盖以掉举盖为盖，亦是盖相应的，掉举盖以无明盖为盖，亦是盖相应的——这些法是盖，亦是盖相应的。
Katame dhammā nīvaraṇā ceva nīvaraṇasampayuttā ca? Kāmacchandanīvaraṇaṃ avijjānīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, avijjānīvaraṇaṃ kāmacchandanīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, byāpādanīvaraṇaṃ avijjānīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, avijjānīvaraṇaṃ byāpādanīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, thinamiddhanīvaraṇaṃ avijjānīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, avijjānīvaraṇaṃ thinamiddhanīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, uddhaccanīvaraṇaṃ avijjānīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, avijjānīvaraṇaṃ uddhaccanīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, kukkuccanīvaraṇaṃ avijjānīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, avijjānīvaraṇaṃ kukkuccanīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, vicikicchānīvaraṇaṃ avijjānīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, avijjānīvaraṇaṃ vicikicchānīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, kāmacchandanīvaraṇaṃ uddhaccanīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, uddhaccanīvaraṇaṃ kāmacchandanīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, byāpādanīvaraṇaṃ uddhaccanīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, uddhaccanīvaraṇaṃ byāpādanīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, thinamiddhanīvaraṇaṃ uddhaccanīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, uddhaccanīvaraṇaṃ thinamiddhanīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, kukkuccanīvaraṇaṃ uddhaccanīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, uddhaccanīvaraṇaṃ kukkuccanīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, vicikicchānīvaraṇaṃ uddhaccanīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, uddhaccanīvaraṇaṃ vicikicchānīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, avijjānīvaraṇaṃ uddhaccanīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, uddhaccanīvaraṇaṃ avijjānīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca – ime dhammā nīvaraṇā ceva nīvaraṇasampayuttā ca.
1177什么法是与盖相应但非盖？除了那些与盖相应的法之外，受蕴……乃至……识蕴——这些法是与盖相应但非盖。
Katame dhammā nīvaraṇasampayuttā ceva no ca nīvaraṇā? Tehi dhammehi ye dhammā sampayuttā, te dhamme ṭhapetvā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā nīvaraṇasampayuttā ceva no ca nīvaraṇā.
1178什么法是离盖而属盖？与那些法相离的有漏的善、无记法，欲界的、色界的、无色界的；色蕴……乃至……识蕴——这些法是离盖而属盖。
Katame dhammā nīvaraṇavippayuttā nīvaraṇiyā? Tehi dhammehi ye dhammā vippayuttā sāsavā kusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā nīvaraṇavippayuttā nīvaraṇiyā.
1179什么法是离盖而非属盖？不包摄的诸道、诸道果、以及无为界——这些法是离盖而非属盖。
Katame dhammā nīvaraṇavippayuttā anīvaraṇiyā? Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā nīvaraṇavippayuttā anīvaraṇiyā.
215执取结合类
Parāmāsagocchakaṃ
1180什么法是执取？见执取。
Katame dhammā parāmāsā? Diṭṭhiparāmāso.
1181于此，什么是见执取？「世间是常」或「世间是无常」或「世间是有边」或「世间是无边」或「命即是身」或「命是一身是另一」或「如来死后存在」或「如来死后不存在」或「如来死后既存在又不存在」或「如来死后既非存在又非不存在」：凡如此的见、见处、见稠林、见旷野、见诤、见动摇、见结、执取、住立、执着、执取、邪道、邪路、邪性、外道处、颠倒执——这称为见执取。一切邪见都是见执取。
Tattha katamo diṭṭhiparāmāso? Sassato lokoti vā, asassato lokoti vā, antavā lokoti vā, anantavā lokoti vā, taṃ jīvaṃ taṃ sarīranti vā, aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīranti vā, hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā, na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā, hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā, neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vāः yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ diṭṭhigahanaṃ diṭṭhikantāro diṭṭhivisūkāyikaṃ diṭṭhivipphanditaṃ diṭṭhisaṃyojanaṃ gāho patiṭṭhāho abhiniveso parāmāso kummaggo micchāpatho micchattaṃ titthāyatanaṃ vipariyāsaggāho – ayaṃ vuccati diṭṭhiparāmāso. Sabbāpi micchādiṭṭhi diṭṭhiparāmāso.
218此诸法为执取
Ime dhammā parāmāsā.
1182什么法非执取？除了那些法之外，其余善、不善、无记法，欲界的、色界的、无色界的、不包摄的；受蕴……乃至……识蕴；一切色、以及无为界——这些法非执取。
Katame dhammā no parāmāsā? Te dhamme ṭhapetvā avasesā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā no parāmāsā.
1183什么是被执取的法？有漏的善、不善、无记法，欲界、色界、无色界；色蕴……(中略)……识蕴——这些是被执取的法。
Katame dhammā parāmaṭṭhā? Sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā parāmaṭṭhā.
1184什么是不被执取的法？不被包摄的诸道、诸道果、无为界——这些是不被执取的法。
Katame dhammā aparāmaṭṭhā? Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā aparāmaṭṭhā.
1185什么是与执取相应的法？与那些法相应的诸法，受蕴……(中略)……识蕴——这些是与执取相应的法。
Katame dhammā parāmāsasampayuttā? Tehi dhammehi ye dhammā sampayuttā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā parāmāsasampayuttā.
1186什么是与执取不相应的法？与那些法不相应的诸法，受蕴……(中略)……识蕴；一切色、无为界——这些是与执取不相应的法。
Katame dhammā parāmāsavippayuttā? Tehi dhammehi ye dhammā vippayuttā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā parāmāsavippayuttā.
1187什么是既是执取又是被执取的法？执取本身既是执取又是被执取。
Katame dhammā parāmāsā ceva parāmaṭṭhā ca? Sveva parāmāso parāmāso ceva parāmaṭṭho ca.
1188什么是被执取而非执取的法？除了那些被执取的法之外，其余的有漏的善、不善、无记法，欲界、色界、无色界；色蕴……(中略)……识蕴——这些是被执取而非执取的法。
Katame dhammā parāmaṭṭhā ceva no ca parāmāsā? Tehi dhammehi ye dhammā parāmaṭṭhā, te dhamme ṭhapetvā avasesā sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā parāmaṭṭhā ceva no ca parāmāsā.
1189什么是与执取不相应而被执取的法？与那些法不相应的有漏的善、不善、无记法，欲界、色界、无色界；色蕴……(中略)……识蕴——这些是与执取不相应而被执取的法。
Katame dhammā parāmāsavippayuttā parāmaṭṭhā? Tehi dhammehi ye dhammā vippayuttā sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā arūpāvacarā; rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā parāmāsavippayuttā parāmaṭṭhā.
1190什么是与执取不相应而不被执取的法？不被包摄的诸道、诸道果、无为界——这些是与执取不相应而不被执取的法。
Katame dhammā parāmāsavippayuttā aparāmaṭṭhā? Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā parāmāsavippayuttā aparāmaṭṭhā.
228大中间二法
Mahantaradukaṃ
1191什么是有所缘法？受蕴、想蕴、行蕴、识蕴——这些是有所缘法。
Katame dhammā sārammaṇā? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho – ime dhammā sārammaṇā.
1192什么是无所缘法？一切色，以及无为界——这些是无所缘法。
Katame dhammā anārammaṇā? Sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā anārammaṇā.
1193什么是心法？眼识、耳识、鼻识、舌识、身识、意界、意识界——这些是心法。
Katame dhammā cittā? Cakkhuviññāṇaṃ, sotaviññāṇaṃ, ghānaviññāṇaṃ, jivhāviññāṇaṃ, kāyaviññāṇaṃ, manodhātu, manoviññāṇadhātu – ime dhammā cittā.
1194什么是非心法？受蕴、想蕴、行蕴、一切色，以及无为界——这些是非心法。
Katame dhammā no cittā? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā no cittā.
1195什么是心所法？受蕴、想蕴、行蕴——这些是心所法。
Katame dhammā cetasikā? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho – ime dhammā cetasikā.
1196什么是非心所法？心，以及一切色，以及无为界——这些是非心所法。
Katame dhammā acetasikā? Cittañca, sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā acetasikā.
1197什么是心相应法？受蕴、想蕴、行蕴——这些是心相应法。
Katame dhammā cittasampayuttā? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho – ime dhammā cittasampayuttā.
1198什么是心不相应法？一切色，以及无为界——这些是心不相应法。心不应说为「与心相应」或「与心不相应」。
Katame dhammā cittavippayuttā? Sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā cittavippayuttā. Cittaṃ na vattabbaṃ – cittena sampayuttantipi, cittena vippayuttantipi.
1199什么是与心相应的诸法？受蕴、想蕴、行蕴——这些是与心相应的诸法。
Katame dhammā cittasaṃsaṭṭhā? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho – ime dhammā cittasaṃsaṭṭhā.
1200什么是与心不相应的诸法？一切色，以及无为界——这些是与心不相应的诸法。心不应说——既与心相应，也与心不相应。
Katame dhammā cittavisaṃsaṭṭhā? Sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā cittavisaṃsaṭṭhā. Cittaṃ na vattabbaṃ – cittena saṃsaṭṭhantipi, cittena visaṃsaṭṭhantipi.
1201什么是心等起的诸法？受蕴、想蕴、行蕴；身表、语表；或者其他任何由心生、以心为因、心等起的色：色处、声处、香处、味处、触处、空界、水界、色的轻快性、色的柔软性、色的适业性、色的增长、色的相续、段食——这些是心等起的诸法。
Katame dhammā cittasamuṭṭhānā? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho; kāyaviññatti vacīviññatti; yaṃ vā panaññampi atthi rūpaṃ cittajaṃ cittahetukaṃ cittasamuṭṭhānaṃ rūpāyatanaṃ saddāyatanaṃ gandhāyatanaṃ rasāyatanaṃ phoṭṭhabbāyatanaṃ ākāsadhātu āpodhātu rūpassa lahutā rūpassa mudutā rūpassa kammaññatā rūpassa upacayo rūpassa santati kabaḷīkāro āhāro – ime dhammā cittasamuṭṭhānā.
1202什么是非心等起的诸法？心，以及其余的色，以及无为界——这些是非心等起的诸法。
Katame dhammā no cittasamuṭṭhānā? Cittañca, avasesañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā no cittasamuṭṭhānā.
1203什么是与心俱生的诸法？受蕴、想蕴、行蕴、身表、语表——这些是与心俱生的诸法。
Katame dhammā cittasahabhuno? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, kāyaviññatti, vacīviññatti – ime dhammā cittasahabhuno.
1204什么是非与心俱生的诸法？心，以及其余的色，以及无为界——这些是非与心俱生的诸法。
Katame dhammā no cittasahabhuno? Cittañca, avasesañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā no cittasahabhuno.
1205什么是随转于心的诸法？受蕴、想蕴、行蕴、身表、语表——这些是随转于心的诸法。
Katame dhammā cittānuparivattino? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, kāyaviññatti, vacīviññatti – ime dhammā cittānuparivattino.
1206什么是非随转于心的诸法？心，以及其余的色，以及无为界——这些是非随转于心的诸法。
Katame dhammā no cittānuparivattino? Cittañca, avasesañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā no cittānuparivattino.
1207什么是与心相应而生起的诸法？受蕴、想蕴、行蕴——这些是与心相应而生起的诸法。
Katame dhammā cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānā? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho – ime dhammā cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānā.
1208什么是非与心相应而生起的诸法？心以及一切色，以及无为界——这些是非与心相应而生起的诸法。
Katame dhammā no cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānā? Cittañca, sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā no cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānā.
1209什么是与心相应而生起且共同食用的诸法？受蕴、想蕴、行蕴——这些是与心相应而生起且共同食用的诸法。
Katame dhammā cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānasahabhuno? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho – ime dhammā cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānasahabhuno.
1210什么是非与心相应而生起且共同食用的诸法？心以及一切色，以及无为界——这些是非与心相应而生起且共同食用的诸法。
Katame dhammā no cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānasahabhuno? Cittañca, sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā no cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānasahabhuno.
1211什么是与心相应而生起且随转的诸法？受蕴、想蕴、行蕴——这些是与心相应而生起且随转的诸法。
Katame dhammā cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānānuparivattino? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho – ime dhammā cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānānuparivattino.
1212什么是非与心相应而生起且随转的诸法？心以及一切色，以及无为界——这些是非与心相应而生起且随转的诸法。
Katame dhammā no cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānānuparivattino? Cittañca, sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā no cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānānuparivattino.
1213什么是内的诸法？眼处……(乃至)……意处——这些是内的诸法。
Katame dhammā ajjhattikā? Cakkhāyatanaṃ…pe… manāyatanaṃ – ime dhammā ajjhattikā.
1214什么是外的诸法？色处……(乃至)……法处——这些是外的诸法。
Katame dhammā bāhirā? Rūpāyatanaṃ…pe… dhammāyatanaṃ – ime dhammā bāhirā.
1215什么是取所依法？眼处……乃至……段食——这些是取所依法。
Katame dhammā upādā? Cakkhāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – ime dhammā upādā.
1216什么是非取所依法？受蕴、想蕴、行蕴、识蕴、四大种、以及无为界——这些是非取所依法。
Katame dhammā no upādā? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho, cattāro ca mahābhūtā, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā no upādā.
1217什么是被取法？有漏善不善诸法的果报，欲界、色界、无色界的；受蕴……乃至……识蕴；以及由于业的造作而有的色——这些是被取法。
Katame dhammā upādiṇṇā? Sāsavā kusalākusalānaṃ dhammānaṃ vipākā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; yañca rūpaṃ kammassa katattā – ime dhammā upādiṇṇā .
1218什么是非被取法？有漏善不善诸法，欲界、色界、无色界的；受蕴……乃至……识蕴；以及那些唯作的，既非善也非不善，也非业果报的诸法，以及非由于业的造作而有的色，不包括于道的，以及道果，以及无为界——这些是非被取法。
Katame dhammā anupādiṇṇā? Sāsavā kusalākusalā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; ye ca dhammā kiriyā neva kusalā nākusalā na ca kammavipākā, yañca rūpaṃ na kammassa katattā, apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā anupādiṇṇā.
257取结合类
Upādānagocchakaṃ
1219什么是取法？四取——欲取、见取、戒禁取、我论取。
Katame dhammā upādānā? Cattāri upādānāni – kāmupādānaṃ, diṭṭhupādānaṃ, sīlabbatupādānaṃ, attavādupādānaṃ .
1220其中，什么是欲取？于诸欲中的欲欲、欲贪、欲喜、欲渴爱、欲亲昵、欲热恼、欲迷醉、欲耽著——这称为欲取。
Tattha katamaṃ kāmupādānaṃ? Yo kāmesu kāmacchando kāmarāgo kāmanandī kāmataṇhā kāmasineho kāmapariḷāho kāmamucchā kāmajjhosānaṃ – idaṃ vuccati kāmupādānaṃ.
1221其中，什么是见取？无布施，无供养，无祭祀，无善作恶作诸业的果与异熟，无此世，无他世，无母，无父，无化生有情，世间无正行正行道的沙门婆罗门，他们以自己的证智作证后而宣说此世与他世——凡如此的见、见处、见稠林、见旷野、见诤、见动摇、见结、执取、住立、执著、执持、邪路、邪道、邪性、外道处、颠倒执——这称为见取。除了戒禁取与我论取之外，一切邪见都是见取。
Tattha katamaṃ diṭṭhupādānaṃ? Natthi dinnaṃ, natthi yiṭṭhaṃ, natthi hutaṃ, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko, natthi ayaṃ loko, natthi paro loko, natthi mātā, natthi pitā, natthi sattā opapātikā, natthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā sammāpaṭipannā, ye imañca lokaṃ parañca lokaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedentīti – yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ diṭṭhigahanaṃ diṭṭhikantāro diṭṭhivisūkāyikaṃ diṭṭhivipphanditaṃ diṭṭhisaṃyojanaṃ gāho patiṭṭhāho abhiniveso parāmāso kummaggo micchāpatho micchattaṃ titthāyatanaṃ vipariyāsaggāho – idaṃ vuccati diṭṭhupādānaṃ. Ṭhapetvā sīlabbatupādānañca attavādupādānañca sabbāpi micchādiṭṭhi diṭṭhupādānaṃ.
1222其中，什么是戒禁取？于此外的沙门婆罗门们，以戒清净，以禁清净，以戒禁清净——凡如此的见、见处、见稠林、见旷野、见诤、见动摇、见结、执取、住立、执著、执持、邪路、邪道、邪性、外道处、颠倒执——这称为戒禁取。
Tattha katamaṃ sīlabbatupādānaṃ? Ito bahiddhā samaṇabrāhmaṇānaṃ sīlena suddhi, vatena suddhi, sīlabbatena suddhīti – yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ diṭṭhigahanaṃ diṭṭhikantāro diṭṭhivisūkāyikaṃ diṭṭhivipphanditaṃ diṭṭhisaṃyojanaṃ gāho patiṭṭhāho abhiniveso parāmāso kummaggo micchāpatho micchattaṃ titthāyatanaṃ vipariyāsaggāho – idaṃ vuccati sīlabbatupādānaṃ.
1223于此，什么是我论取？于此，未受教导的凡夫，不见圣者，不熟练圣法，未受圣法调御，不见善人，不熟练善人法，未受善人法调御，随观色为我，或随观有色之我，或随观我中有色，或随观色中有我。受……想……行……随观识为我，或随观有识之我，或随观我中有识，或随观识中有我。凡如是之见、见处、见稠林、见旷野、见诤、见动、见结、执取、住立、执着、执持、邪道、邪路、邪性、外道处、颠倒执——此称为我论取。
Tattha katamaṃ attavādupādānaṃ? Idha assutavā puthujjano ariyānaṃ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto sappurisānaṃ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto rūpaṃ attato samanupassati, rūpavantaṃ vā attānaṃ, attani vā rūpaṃ, rūpasmiṃ vā attānaṃ. Vedanaṃ…pe… saññaṃ…pe… saṅkhāre…pe… viññāṇaṃ attato samanupassati, viññāṇavantaṃ vā attānaṃ, attani vā viññāṇaṃ viññāṇasmiṃ vā attānaṃ. Yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ diṭṭhigahanaṃ diṭṭhikantāro diṭṭhivisūkāyikaṃ diṭṭhivipphanditaṃ diṭṭhisaṃyojanaṃ gāho patiṭṭhāho abhiniveso parāmāso kummaggo micchāpatho micchattaṃ titthāyatanaṃ vipariyāsaggāho – idaṃ vuccati attavādupādānaṃ.
263此诸法为取
Ime dhammā upādānā.
1224什么法是非取？除了那些法之外，其余的善、不善、无记法，欲界、色界、无色界、不包摄的；受蕴……识蕴；一切色，以及无为界——这些法是非取。
Katame dhammā no upādānā? Te dhamme ṭhapetvā avasesā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā no upādānā.
1225什么法是所取？有漏的善、不善、无记法，欲界、色界、无色界；色蕴……识蕴——这些法是所取。
Katame dhammā upādāniyā? Sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā upādāniyā.
1226什么法是非所取？不包摄的诸道，以及道果，以及无为界——这些法是非所取。
Katame dhammā anupādāniyā? Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā anupādāniyā.
1227什么法是与取相应？与那些法相应的诸法，受蕴……识蕴——这些法是与取相应。
Katame dhammā upādānasampayuttā? Tehi dhammehi ye dhammā sampayuttā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā upādānasampayuttā.
1228什么法是与取不相应？与那些法不相应的诸法，受蕴……识蕴；一切色，以及无为界——这些法是与取不相应。
Katame dhammā upādānavippayuttā? Tehi dhammehi ye dhammā vippayuttā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā upādānavippayuttā.
1229什么法既是取又是所取？那些取本身既是取又是所取。
Katame dhammā upādānā ceva upādāniyā ca? Tāneva upādānāni upādānā ceva upādāniyā ca.
1230什么法是所取而非取？除了那些是所取的法之外，其余的有漏的善、不善、无记法，欲界、色界、无色界；色蕴……识蕴——这些法是所取而非取。
Katame dhammā upādāniyā ceva no ca upādānā? Tehi dhammehi ye dhammā upādāniyā , te dhamme ṭhapetvā avasesā sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā upādāniyā ceva no ca upādānā.
1231什么法既是取又与取相应？见取以欲取为既是取又与取相应，欲取以见取为既是取又与取相应，戒禁取以欲取为既是取又与取相应，欲取以戒禁取为既是取又与取相应，我论取以欲取为既是取又与取相应，欲取以我论取为既是取又与取相应——这些法既是取又与取相应。
Katame dhammā upādānā ceva upādānasampayuttā ca? Diṭṭhupādānaṃ kāmupādānena upādānañceva upādānasampayuttañca, kāmupādānaṃ diṭṭhupādānena upādānañceva upādānasampayuttañca, sīlabbatupādānaṃ kāmupādānena upādānañceva upādānasampayuttañca, kāmupādānaṃ sīlabbatupādānena upādānañceva upādānasampayuttañca , attavādupādānaṃ kāmupādānena upādānañceva upādānasampayuttañca, kāmupādānaṃ attavādupādānena upādānañceva upādānasampayuttañca – ime dhammā upādānā ceva upādānasampayuttā ca.
1232什么法与取相应而非取？与那些法相应的诸法，除了那些法之外，受蕴……乃至……识蕴——这些法与取相应而非取。
Katame dhammā upādānasampayuttā ceva no ca upādānā? Tehi dhammehi ye dhammā sampayuttā, te dhamme ṭhapetvā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā upādānasampayuttā ceva no ca upādānā.
1233什么法不与取相应而可取？与那些法不相应的有漏善、不善、无记法，欲界、色界、无色界的；色蕴……乃至……识蕴——这些法不与取相应而可取。
Katame dhammā upādānavippayuttā upādāniyā? Tehi dhammehi ye dhammā vippayuttā sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā , rūpāvacarā, arūpāvacarā; rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā upādānavippayuttā upādāniyā.
1234什么法不与取相应而不可取？不包括的诸道、诸道果、以及无为界——这些法不与取相应而不可取。
Katame dhammā upādānavippayuttā anupādāniyā? Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā upādānavippayuttā anupādāniyā.
275安立篇第二诵品
Nikkhepakaṇḍe dutiyabhāṇavāro.
276烦恼结合类
Kilesagocchakaṃ
1235什么法是烦恼？十种烦恼事——贪、嗔、痴、慢、见、疑、昏沉、掉举、无惭、无愧。
Katame dhammā kilesā? Dasa kilesavatthūni – lobho, doso, moho, māno, diṭṭhi, vicikicchā, thinaṃ, uddhaccaṃ, ahirīkaṃ, anottappaṃ.
1236其中什么是贪？凡是染、贪染、随顺、随从、喜、喜染、心的贪染、欲、迷醉、耽著、贪求、深贪、执著、泥沼、诱惑、幻术、生母、产生者、缝纫者、结网者、河流、黏著、线、扩散、累积、第二者、意愿、有之牵引、林、林丛、亲密、爱、期望、束缚、希望、希求、希求性、色希望、声希望、香希望、味希望、触希望、利得希望、财富希望、子希望、生命希望、喃喃、喃喃语、喃喃不休、喃喃、喃喃说、喃喃性、贪婪、贪婪化、贪婪性、谄媚、欲求善哉、非法贪、不平等贪、喜好、喜爱、渴望、希求、强烈渴望、欲爱、有爱、无有爱、色爱、无色爱、灭爱、色爱、声爱、香爱、味爱、触爱、法爱、暴流、轭、结、取、障、盖、覆、缚、随烦恼、随眠、缠、藤蔓、贪求、苦根、苦因、苦源、魔索、魔饵、魔境、渴爱河、渴爱网、渴爱泥、渴爱海、贪欲、贪、不善根——这称为贪。
Tattha katamo lobho? Yo rāgo sārāgo anunayo anurodho nandī nandīrāgo cittassa sārāgo icchā mucchā ajjhosānaṃ gedho paligedho saṅgo paṅko ejā māyā janikā sañjananī sibbinī jālinī saritā visattikā suttaṃ visaṭā āyūhinī dutiyā paṇidhi bhavanetti vanaṃ vanatho santhavo sineho apekkhā paṭibandhu āsā āsisanā āsisitattaṃ rūpāsā saddāsā gandhāsā rasāsā phoṭṭhabbāsā lābhāsā dhanāsā puttāsā jīvitāsā jappā pajappā abhijappā jappā jappanā jappitattaṃ loluppaṃ loluppāyanā loluppāyitattaṃ pucchañjikatā sādhukamyatā adhammarāgo visamalobho nikanti nikāmanā patthanā pihanā sampatthanā kāmataṇhā bhavataṇhā vibhavataṇhā rūpataṇhā arūpataṇhā nirodhataṇhā rūpataṇhā saddataṇhā gandhataṇhā rasataṇhā phoṭṭhabbataṇhā dhammataṇhā ogho yogo gantho upādānaṃ āvaraṇaṃ nīvaraṇaṃ chādanaṃ bandhanaṃ upakkileso anusayo pariyuṭṭhānaṃ latā vevicchaṃ dukkhamūlaṃ dukkhanidānaṃ dukkhappabhavo mārapāso mārabaḷisaṃ māravisayo taṇhānadī taṇhājālaṃ taṇhāgaddulaṃ taṇhāsamuddo abhijjhā lobho akusalamūlaṃ – ayaṃ vuccati lobho.
1237其中什么是嗔？「他对我作了无益」而生起恼害，「他对我正作无益」而生起恼害，「他将对我作无益」而生起恼害，「他对我所爱、所喜者作了无益」……乃至……「正作无益」……乃至……「将作无益」而生起恼害，「他对我所不爱、所不喜者作了有益」……乃至……「正作有益」……乃至……「将作有益」而生起恼害，或者无因而生起恼害。凡是如此的心的恼害、反感、反感性、对抗、忿、激忿、激怒、嗔、嗔恨、嗔恨性、心的恶意、心恶意、怒、忿怒、忿怒性、嗔、嗔恨、嗔恨性、恶意、恶意行、恶意性、敌对、对抗、暴戾、阿修罗性、不悦意、心的——这称为嗔。
Tattha katamo doso? Anatthaṃ me acarīti āghāto jāyati, anatthaṃ me caratīti āghāto jāyati, anatthaṃ me carissatīti āghāto jāyati, piyassa me manāpassa anatthaṃ acari…pe… anatthaṃ carati…pe… anatthaṃ carissatīti āghāto jāyati, appiyassa me amanāpassa atthaṃ acari…pe… atthaṃ carati…pe… atthaṃ carissatīti āghāto jāyati, aṭṭhāne vā pana āghāto jāyati. Yo evarūpo cittassa āghāto paṭighāto paṭighaṃ paṭivirodho kopo pakopo sampakopo doso padoso sampadoso cittassa byāpatti manopadoso kodho kujjhanā kujjhitattaṃ doso dussanā dussitattaṃ byāpatti byāpajjanā byāpajjitattaṃ virodho paṭivirodho caṇḍikkaṃ asuropo anattamanatā cittassa – ayaṃ vuccati doso.
1238其中什么是痴？于苦无智，于苦集无智，于苦灭无智，于导至苦灭之道无智，于前际无智，于后际无智，于前际后际无智，于此缘性、缘起诸法无智。凡是如此的无智、不见、不现观、不随觉、不等觉、不通达、不把握、不深入、不观察、不省察、不作证、愚钝、愚痴、不正知、痴、愚痴、糊涂、无明、无明暴流、无明轭、无明随眠、无明缠、无明栅、痴、不善根——这称为痴。
Tattha katamo moho? Dukkhe aññāṇaṃ, dukkhasamudaye aññāṇaṃ, dukkhanirodhe aññāṇaṃ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya aññāṇaṃ, pubbante aññāṇaṃ, aparante aññāṇaṃ, pubbantāparante aññāṇaṃ, idappaccayatā paṭiccasamuppannesu dhammesu aññāṇaṃ . Yaṃ evarūpaṃ aññāṇaṃ adassanaṃ anabhisamayo ananubodho asambodho appaṭivedho asaṃgāhanā apariyogāhanā asamapekkhanā apaccavekkhaṇā apaccakkhakammaṃ dummejjhaṃ bālyaṃ asampajaññaṃ moho pamoho sammoho avijjā avijjogho avijjāyogo avijjānusayo avijjāpariyuṭṭhānaṃ avijjālaṅgī moho akusalamūlaṃ – ayaṃ vuccati moho.
1239于此，什么是慢？「我比较优胜」之慢，「我相等」之慢，「我比较低劣」之慢；凡如此之慢、自慢、自慢性、高举、高举性、旗帜、执持、欲为幢相之心——这称为慢。
Tattha katamo māno? Seyyohamasmīti māno, sadisohamasmīti māno, hīnohamasmīti māno; yo evarūpo māno maññanā maññitattaṃ unnati unnamo dhajo sampaggāho ketukamyatā cittassa – ayaṃ vuccati māno.
1240于此，什么是见？「世间是常」或「世间是无常」或「世间是有边」或「世间是无边」或「命即是身」或「命是一身是另一」或「如来死后存在」或「如来死后不存在」或「如来死后既存在又不存在」或「如来死后既非存在又非不存在」；凡如此之见、见处、见稠林、见旷野、见诤、见动摇、见结、执取、住立、执着、执持、邪路、邪道、邪性、外道处、颠倒执——这称为见。一切邪见都是见。
Tattha katamā diṭṭhi? Sassato lokoti vā, asassato lokoti vā, antavā lokoti vā, anantavā lokoti vā, taṃ jīvaṃ taṃ sarīranti vā, aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīranti vā, hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā, na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā, hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā, neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vāः yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ diṭṭhigahanaṃ diṭṭhikantāro diṭṭhivisūkāyikaṃ diṭṭhivipphanditaṃ diṭṭhisaṃyojanaṃ gāho patiṭṭhāho abhiniveso parāmāso kummaggo micchāpatho micchattaṃ titthāyatanaṃ vipariyāsaggāho – ayaṃ vuccati diṭṭhi. Sabbāpi micchādiṭṭhi diṭṭhi.
1241于此，什么是疑？对导师疑惑、犹豫，对法疑惑、犹豫，对僧团疑惑、犹豫，对学处疑惑、犹豫，对过去疑惑、犹豫，对未来疑惑、犹豫，对过去未来疑惑、犹豫，对此缘性、缘起诸法疑惑、犹豫；凡如此之疑、疑惑、疑惑性、犹豫、疑、二路、二道、踌躇、不一向执、踟蹰、徘徊、不深入、心的僵硬、心的犹豫——这称为疑。
Tattha katamā vicikicchā? Satthari kaṅkhati vicikicchati, dhamme kaṅkhati vicikicchati, saṅghe kaṅkhati vicikicchati sikkhāya kaṅkhati vicikicchati, pubbante kaṅkhati vicikicchati, aparante kaṅkhati vicikicchati, pubbantāparante kaṅkhati vicikicchati, idappaccayatā paṭiccasamuppannesu dhammesu kaṅkhati vicikicchatiः yā evarūpā kaṅkhā kaṅkhāyanā kaṅkhāyitattaṃ vimati vicikicchā dveḷhakaṃ dvedhāpatho saṃsayo, anekaṃsaggāho āsappanā parisappanā apariyogāhanā thambhitattaṃ cittassa manovilekho – ayaṃ vuccati vicikicchā.
1242于此，什么是昏沉？凡心的不适业性、不堪任性、萎靡、退缩、昏昏、昏昏性、昏昏状态、昏沉、昏沉性、昏沉状态之心——这称为昏沉。
Tattha katamaṃ thinaṃ? Yā cittassa akallatā akammaññatā olīyanā sallīyanā līnaṃ līyanā līyitattaṃ thinaṃ thiyanā thiyitattaṃ cittassa – idaṃ vuccati thinaṃ.
1243于此，什么是掉举？凡心的掉举、心的不寂静、心的散乱、心的散动——这称为掉举。
Tattha katamaṃ uddhaccaṃ? Yaṃ cittassa uddhaccaṃ avūpasamo cetaso vikkhepo bhantattaṃ cittassa – idaṃ vuccati uddhaccaṃ.
1244于此，什么是无惭？凡对应惭者不惭，对诸恶不善法的获得不惭——这称为无惭。
Tattha katamaṃ ahirikaṃ? Yaṃ na hirīyati hiriyitabbena, na hirīyati pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ samāpattiyā – idaṃ vuccati ahirikaṃ.
1245于此，什么是无愧？凡对应愧者不愧，对诸恶不善法的获得不愧——这称为无愧。
Tattha katamaṃ anottappaṃ? Yaṃ na ottappati ottappitabbena, na ottappati pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ samāpattiyā – idaṃ vuccati anottappaṃ.
288此诸法为烦恼
Ime dhammā kilesā.
1246什么法不是烦恼？除了那些法之外，其余的善、不善、无记法，欲界、色界、无色界、不包摄；受蕴……识蕴；一切色，以及无为界——这些法不是烦恼。
Katame dhammā no kilesā? Te dhamme ṭhapetvā avasesā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā no kilesā.
1247什么是杂染法？有漏的善、不善、无记法，欲界、色界、无色界；色蕴……(中略)……识蕴——这些是杂染法。
Katame dhammā saṃkilesikā? Sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā saṃkilesikā.
1248什么是非杂染法？不包摄的诸道、诸道果、以及无为界——这些是非杂染法。
Katame dhammā asaṃkilesikā? Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā asaṃkilesikā.
1249什么是已杂染法？三不善根——贪、嗔、痴；与彼同义的诸烦恼，与彼相应的受蕴……(中略)……识蕴，由彼所生的身业、语业、意业——这些是已杂染法。
Katame dhammā saṃkiliṭṭhā? Tīṇi akusalamūlāni – lobho, doso, moho; tadekaṭṭhā ca kilesā, taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho, taṃsamuṭṭhānaṃ kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, manokammaṃ – ime dhammā saṃkiliṭṭhā.
1250什么是未杂染法？善、无记法，欲界、色界、无色界、不包摄的；受蕴……(中略)……识蕴；一切色，以及无为界——这些是未杂染法。
Katame dhammā asaṃkiliṭṭhā? Kusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā asaṃkiliṭṭhā.
1251什么是与烦恼相应法？与那些法相应的诸法，受蕴……(中略)……识蕴——这些是与烦恼相应法。
Katame dhammā kilesasampayuttā? Tehi dhammehi ye dhammā sampayuttā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā kilesasampayuttā.
1252什么是与烦恼不相应法？与那些法不相应的诸法，受蕴……(中略)……识蕴；一切色，以及无为界——这些是与烦恼不相应法。
Katame dhammā kilesavippayuttā? Tehi dhammehi ye dhammā vippayuttā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho ; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā kilesavippayuttā.
1253什么是既是烦恼又是杂染法？那些烦恼既是烦恼又是杂染法。
Katame dhammā kilesā ceva saṃkilesikā ca? Teva kilesā kilesā ceva saṃkilesikā ca.
1254什么是杂染法但非烦恼？除了那些法之外，其余的有漏的善、不善、无记法，欲界、色界、无色界；色蕴……(中略)……识蕴——这些是杂染法但非烦恼。
Katame dhammā saṃkilesikā ceva no ca kilesā? Tehi dhammehi ye dhammā saṃkilesikā, te dhamme ṭhapetvā avasesā sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā saṃkilesikā ceva no ca kilesā.
1255什么法既是烦恼又是杂染的？那些烦恼既是烦恼又是杂染的。
Katame dhammā kilesā ceva saṃkiliṭṭhā ca? Teva kilesā kilesā ceva saṃkiliṭṭhā ca.
1256什么法是杂染的但不是烦恼？除了那些被这些法所杂染的法之外，受蕴……(中略)……识蕴——这些法是杂染的但不是烦恼。
Katame dhammā saṃkiliṭṭhā ceva no ca kilesā? Tehi dhammehi ye dhammā saṃkiliṭṭhā, te dhamme ṭhapetvā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā saṃkiliṭṭhā ceva no ca kilesā.
1257什么法既是烦恼又与烦恼相应？贪与痴是烦恼且与烦恼相应，痴与贪是烦恼且与烦恼相应，嗔与痴是烦恼且与烦恼相应，痴与嗔是烦恼且与烦恼相应，慢与痴是烦恼且与烦恼相应，痴与慢是烦恼且与烦恼相应，见与痴是烦恼且与烦恼相应，痴与见是烦恼且与烦恼相应，疑与痴是烦恼且与烦恼相应，痴与疑是烦恼且与烦恼相应，昏沉与痴是烦恼且与烦恼相应，痴与昏沉是烦恼且与烦恼相应，掉举与痴是烦恼且与烦恼相应，痴与掉举是烦恼且与烦恼相应，无惭与痴是烦恼且与烦恼相应，痴与无惭是烦恼且与烦恼相应，无愧与痴是烦恼且与烦恼相应，痴与无愧是烦恼且与烦恼相应，贪与掉举是烦恼且与烦恼相应，掉举与贪是烦恼且与烦恼相应，嗔与掉举是烦恼且与烦恼相应，掉举与嗔是烦恼且与烦恼相应，痴与掉举是烦恼且与烦恼相应，掉举与痴是烦恼且与烦恼相应，慢与掉举是烦恼且与烦恼相应，掉举与慢是烦恼且与烦恼相应，见与掉举是烦恼且与烦恼相应，掉举与见是烦恼且与烦恼相应，疑与掉举是烦恼且与烦恼相应，掉举与疑是烦恼且与烦恼相应，昏沉与掉举是烦恼且与烦恼相应，掉举与昏沉是烦恼且与烦恼相应，无惭与掉举是烦恼且与烦恼相应，掉举与无惭是烦恼且与烦恼相应，无愧与掉举是烦恼且与烦恼相应，掉举与无愧是烦恼且与烦恼相应，贪与无惭是烦恼且与烦恼相应，无惭与贪是烦恼且与烦恼相应，嗔与无惭是烦恼且与烦恼相应，无惭与嗔是烦恼且与烦恼相应，痴与无惭是烦恼且与烦恼相应，无惭与痴是烦恼且与烦恼相应，慢与无惭是烦恼且与烦恼相应，无惭与慢是烦恼且与烦恼相应，见与无惭是烦恼且与烦恼相应，无惭与见是烦恼且与烦恼相应，疑与无惭是烦恼且与烦恼相应，无惭与疑是烦恼且与烦恼相应，昏沉与无惭是烦恼且与烦恼相应，无惭与昏沉是烦恼且与烦恼相应，掉举与无惭是烦恼且与烦恼相应，无惭与掉举是烦恼且与烦恼相应，无愧与无惭是烦恼且与烦恼相应，无惭与无愧是烦恼且与烦恼相应，贪与无愧是烦恼且与烦恼相应，无愧与贪是烦恼且与烦恼相应，嗔与无愧是烦恼且与烦恼相应，无愧与嗔是烦恼且与烦恼相应，痴与无愧是烦恼且与烦恼相应，无愧与痴是烦恼且与烦恼相应，慢与无愧是烦恼且与烦恼相应，无愧与慢是烦恼且与烦恼相应，见与无愧是烦恼且与烦恼相应，无愧与见是烦恼且与烦恼相应，疑与无愧是烦恼且与烦恼相应，无愧与疑是烦恼且与烦恼相应，昏沉与无愧是烦恼且与烦恼相应，无愧与昏沉是烦恼且与烦恼相应，掉举与无愧是烦恼且与烦恼相应，无愧与掉举是烦恼且与烦恼相应，无惭与无愧是烦恼且与烦恼相应，无愧与无惭是烦恼且与烦恼相应——这些法既是烦恼又与烦恼相应。
Katame dhammā kilesā ceva kilesasampayuttā ca? Lobho mohena kileso ceva kilesasampayutto ca, moho lobhena kileso ceva kilesasampayutto ca, doso mohena kileso ceva kilesasampayutto ca, moho dosena kileso ceva kilesasampayutto ca, māno mohena kileso ceva kilesasampayutto ca, moho mānena kileso ceva kilesasampayutto ca, diṭṭhi mohena kileso ceva kilesasampayuttā ca, moho diṭṭhiyā kileso ceva kilesasampayutto ca , vicikicchā mohena kileso ceva kilesasampayuttā ca, moho vicikicchāya kileso ceva kilesasampayutto ca, thinaṃ mohena kileso ceva kilesasampayuttañca, moho thinena kileso ceva kilesasampayutto ca, uddhaccaṃ mohena kileso ceva kilesasampayuttañca, moho uddhaccena kileso ceva kilesasampayutto ca, ahirikaṃ mohena kileso ceva kilesasampayuttañca, moho ahirikena kileso ceva kilesasampayutto ca, anottappaṃ mohena kileso ceva kilesasampayuttañca, moho anottappena kileso ceva kilesasampayutto ca, lobho uddhaccena kileso ceva kilesasampayutto ca, uddhaccaṃ lobhena kileso ceva kilesasampayuttañca, doso uddhaccena kileso ceva kilesasampayutto ca, uddhaccaṃ dosena kileso ceva kilesasampayuttañca, moho uddhaccena kileso ceva kilesasampayutto ca, uddhaccaṃ mohena kileso ceva kilesasampayuttañca, māno uddhaccena kileso ceva kilesasampayutto ca, uddhaccaṃ mānena kileso ceva kilesasampayuttañca, diṭṭhi uddhaccena kileso ceva kilesasampayuttā ca, uddhaccaṃ diṭṭhiyā kileso ceva kilesasampayuttañca, vicikicchā uddhaccena kileso ceva kilesasampayuttā ca, uddhaccaṃ vicikicchāya kileso ceva kilesasampayuttañca, thinaṃ uddhaccena kileso ceva kilesasampayuttañca, uddhaccaṃ thinena kileso ceva kilesasampayuttañca, ahirikaṃ uddhaccena kileso ceva kilesasampayuttañca, uddhaccaṃ ahirikena kileso ceva kilesasampayuttañca, anottappaṃ uddhaccena kileso ceva kilesasampayuttañca, uddhaccaṃ anottappena kileso ceva kilesasampayuttañca, lobho ahirikena kileso ceva kilesasampayutto ca, ahirikaṃ lobhena kileso ceva kilesasampayuttañca, doso ahirikena kileso ceva kilesasampayutto ca, ahirikaṃ dosena kileso ceva kilesasampayuttañca, moho ahirikena kileso ceva kilesasampayutto ca, ahirikaṃ mohena kileso ceva kilesasampayuttañca, māno ahirikena kileso ceva kilesasampayutto ca , ahirikaṃ mānena kileso ceva kilesasampayuttañca, diṭṭhi ahirikena kileso ceva kilesasampayuttā ca, ahirikaṃ diṭṭhiyā kileso ceva kilesasampayuttañca, vicikicchā ahirikena kileso ceva kilesasampayuttā ca, ahirikaṃ vicikicchāya kileso ceva kilesasampayuttañca, thinaṃ ahirikena kileso ceva kilesasampayuttañca, ahirikaṃ thinena kileso ceva kilesasampayuttañca, uddhaccaṃ ahirikena kileso ceva kilesasampayuttañca, ahirikaṃ uddhaccena kileso ceva kilesasampayuttañca, anottappaṃ ahirikena kileso ceva kilesasampayuttañca, ahirikaṃ anottappena kileso ceva kilesasampayuttañca, lobho anottappena kileso ceva kilesasampayutto ca, anottappaṃ lobhena kileso ceva kilesasampayuttañca , doso anottappena kileso ceva kilesasampayutto ca, anottappaṃ dosena kileso ceva kilesasampayuttañca, moho anottappena kileso ceva kilesasampayutto ca, anottappaṃ mohena kileso ceva kilesasampayuttañca, māno anottappena kileso ceva kilesasampayutto ca, anottappaṃ mānena kileso ceva kilesasampayuttañca, diṭṭhi anottappena kileso ceva kilesasampayuttā ca, anottappaṃ diṭṭhiyā kileso ceva kilesasampayuttañca, vicikicchā anottappena kileso ceva kilesasampayuttā ca, anottappaṃ vicikicchāya kileso ceva kilesasampayuttañca, thinaṃ anottappena kileso ceva kilesasampayuttañca, anottappaṃ thinena kileso ceva kilesasampayuttañca, uddhaccaṃ anottappena kileso ceva kilesasampayuttañca, anottappaṃ uddhaccena kileso ceva kilesasampayuttañca, ahirikaṃ anottappena kileso ceva kilesasampayuttañca, anottappaṃ ahirikena kileso ceva kilesasampayuttañca – ime dhammā kilesā ceva kilesasampayuttā ca.
1258什么法与烦恼相应但不是烦恼？除了那些与这些法相应的法之外，受蕴……(中略)……识蕴——这些法与烦恼相应但不是烦恼。
Katame dhammā kilesasampayuttā ceva no ca kilesā? Tehi dhammehi ye dhammā sampayuttā te dhamme ṭhapetvā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā kilesasampayuttā ceva no ca kilesā.
1259什么法不与烦恼相应但是杂染性的？那些不与这些法相应的有漏的善与无记法，欲界的、色界的、无色界的；色蕴……(中略)……识蕴——这些法不与烦恼相应但是杂染性的。
Katame dhammā kilesavippayuttā saṃkilesikā? Tehi dhammehi ye dhammā vippayuttā sāsavā kusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā kilesavippayuttā saṃkilesikā.
1260什么法不与烦恼相应且非杂染性的？不被包摄的诸道、道果以及无为界——这些法不与烦恼相应且非杂染性的。
Katame dhammā kilesavippayuttā asaṃkilesikā ? Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā kilesavippayuttā asaṃkilesikā.
304后二法
Piṭṭhidukaṃ
1261什么法应以见所断？三结——身见、疑、戒禁取。
Katame dhammā dassanena pahātabbā? Tīṇi saṃyojanāni – sakkāyadiṭṭhi, vicikicchā, sīlabbataparāmāso.
1262其中，什么是身见？此处，未受教导的凡夫，不见圣者，不熟练圣法，未受圣法调御，不见善人，不熟练善人法，未受善人法调御，他随观色为我，或随观我为有色，或随观色在我中，或随观我在色中。受……(中略)……想……(中略)……行……(中略)……识，他随观识为我，或随观我为有识，或随观识在我中，或随观我在识中。凡如此的见、见处……(中略)……颠倒执取——这被称为身见。
Tattha katamā sakkāyadiṭṭhi? Idha assutavā puthujjano ariyānaṃ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto sappurisānaṃ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto rūpaṃ attato samanupassati, rūpavantaṃ vā attānaṃ, attani vā rūpaṃ, rūpasmiṃ vā attānaṃ. Vedanaṃ…pe… saññaṃ…pe… saṅkhāre…pe… viññāṇaṃ attato samanupassati, viññāṇavantaṃ vā attānaṃ, attani vā viññāṇaṃ, viññāṇasmiṃ vā attānaṃ. Yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ…pe… vipariyāsaggāho – ayaṃ vuccati sakkāyadiṭṭhi.
1263其中，什么是疑？对导师怀疑、犹豫……乃至……心的僵硬状态、意的困惑——这称为疑。
Tattha katamā vicikicchā? Satthari kaṅkhati vicikicchati…pe… thambhitattaṃ cittassa manovilekho – ayaṃ vuccati vicikicchā.
1264其中，什么是戒禁取？「在此外，沙门、婆罗门以戒清净、以禁清净、以戒禁清净」——凡如是之见、见取……乃至……颠倒执取——这称为戒禁取。这三结，与其同义的诸烦恼，与其相应的受蕴……乃至……识蕴，由其所生的身业、语业、意业——这些法应以见而断。
Tattha katamo sīlabbataparāmāso? Ito bahiddhā samaṇabrāhmaṇānaṃ sīlena suddhi vatena suddhi sīlabbatena suddhīti – yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ…pe… vipariyāsaggāho – ayaṃ vuccati sīlabbataparāmāso. Imāni tīṇi saṃyojanāni, tadekaṭṭhā ca kilesā, taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho, taṃsamuṭṭhānaṃ kāyakammaṃ vacīkammaṃ manokammaṃ – ime dhammā dassanena pahātabbā.
1265什么法不应以见而断？除了那些法之外，其余的善、不善、无记法，欲界、色界、无色界、不包摄的；受蕴……乃至……识蕴，一切色，以及无为界——这些法不应以见而断。
Katame dhammā na dassanena pahātabbā? Te dhamme ṭhapetvā avasesā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho, sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā na dassanena pahātabbā.
1266什么法应以修习而断？其余的贪、嗔、痴，与其同义的诸烦恼，与其相应的受蕴……乃至……识蕴，由其所生的身业、语业、意业——这些法应以修习而断。
Katame dhammā bhāvanāya pahātabbā? Avaseso lobho doso moho, tadekaṭṭhā ca kilesā, taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho, taṃsamuṭṭhānaṃ kāyakammaṃ, vacīkammaṃ manokammaṃ – ime dhammā bhāvanāya pahātabbā.
1267什么法不应以修习而断？除了那些法之外，其余的善、不善、无记法，欲界、色界、无色界、不包摄的；受蕴……乃至……识蕴；一切色，以及无为界——这些法不应以修习而断。
Katame dhammā na bhāvanāya pahātabbā? Te dhamme ṭhapetvā avasesā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā na bhāvanāya pahātabbā.
1268什么法是应以见而断之因？三结——有身见、疑、戒禁取。
Katame dhammā dassanena pahātabbahetukā? Tīṇi saṃyojanāni – sakkāyadiṭṭhi, vicikicchā, sīlabbataparāmāso.
1269其中，什么是有身见？于此，未受教导的凡夫，不见圣者，不熟练圣法，未受圣法调御，不见善人，不熟练善人法，未受善人法调御，随观色为我，或随观我为有色，或随观色在我中，或随观我在色中。随观受……乃至……随观想……乃至……随观诸行……乃至……随观识为我，或随观我为有识，或随观识在我中，或随观我在识中。凡如是之见、见取……乃至……颠倒执取——这称为有身见。
Tattha katamā sakkāyadiṭṭhi? Idha assutavā puthujjano ariyānaṃ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto sappurisānaṃ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto rūpaṃ attato samanupassati, rūpavantaṃ vā attānaṃ, attani vā rūpaṃ, rūpasmiṃ vā attānaṃ. Vedanaṃ…pe… saññaṃ…pe… saṅkhāre…pe… viññāṇaṃ attato samanupassati, viññāṇavantaṃ vā attānaṃ, attani vā viññāṇaṃ, viññāṇasmiṃ vā attānaṃ. Yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ…pe… vipariyāsaggāho – ayaṃ vuccati sakkāyadiṭṭhi.
1270其中，什么是疑？对导师怀疑、犹豫……乃至……心的僵硬状态、意的困惑——这称为疑。
Tattha katamā vicikicchā? Satthari kaṅkhati vicikicchati…pe… thambhitattaṃ cittassa manovilekho – ayaṃ vuccati vicikicchā.
1271于此，什么是戒禁取？于此外，沙门、婆罗门们「以戒清净、以禁清净、以戒禁清净」——凡如是之见、见取……(中略)……颠倒执取——这称为戒禁取。这三结，与彼同义的诸烦恼，与彼相应的受蕴……(中略)……识蕴，由彼所生的身业、语业、意业——这些法是以见所应断之因。三结——身见、疑、戒禁取——这些法是以见所应断。与彼同义的贪、嗔、痴——这些法是以见所应断之因。与彼同义的诸烦恼，与彼相应的受蕴……(中略)……识蕴，由彼所生的身业、语业、意业——这些法是以见所应断之因。
Tattha katamo sīlabbataparāmāso? Ito bahiddhā samaṇabrāhmaṇānaṃ sīlena suddhi vatena suddhi sīlabbatena suddhīti – yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ…pe… vipariyāsaggāho – ayaṃ vuccati sīlabbataparāmāso. Imāni tīṇi saṃyojanāni, tadekaṭṭhā ca kilesā, taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho, taṃsamuṭṭhānaṃ kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, manokammaṃ – ime dhammā dassanena pahātabbahetukā. Tīṇi saṃyojanāni – sakkāyadiṭṭhi, vicikicchā, sīlabbataparāmāso – ime dhammā dassanena pahātabbā. Tadekaṭṭho lobho doso moho – ime dhammā dassanena pahātabbahetū. Tadekaṭṭhā ca kilesā, taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho, taṃsamuṭṭhānaṃ kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, manokammaṃ – ime dhammā dassanena pahātabbahetukā.
1272什么法是非以见所应断之因？除了那些法之外，其余的善、不善、无记法，欲界、色界、无色界、不包摄；受蕴……(中略)……识蕴；一切色，以及无为界——这些法是非以见所应断之因。
Katame dhammā na dassanena pahātabbahetukā? Te dhamme ṭhapetvā avasesā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā , rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā na dassanena pahātabbahetukā.
1273什么法是以修习所应断之因？其余的贪、嗔、痴——这些法是以修习所应断之因。与彼同义的诸烦恼，与彼相应的受蕴……(中略)……识蕴，由彼所生的身业、语业、意业——这些法是以修习所应断之因。
Katame dhammā bhāvanāya pahātabbahetukā? Avaseso lobho doso moho – ime dhammā bhāvanāya pahātabbahetū. Tadekaṭṭhā ca kilesā, taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho, taṃsamuṭṭhānaṃ kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, manokammaṃ – ime dhammā bhāvanāya pahātabbahetukā.
1274什么法是非以修习所应断之因？除了那些法之外，其余的善、不善、无记法，欲界、色界、无色界、不包摄；受蕴……(中略)……识蕴；一切色，以及无为界——这些法是非以修习所应断之因。
Katame dhammā na bhāvanāya pahātabbahetukā? Te dhamme ṭhapetvā avasesā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā na bhāvanāya pahātabbahetukā.
1275什么法是有寻？于有寻地的欲界、色界、不包摄，除了寻之外，与彼相应的受蕴……(中略)……识蕴——这些法是有寻。
Katame dhammā savitakkā? Savitakkabhūmiyaṃ kāmāvacare rūpāvacare apariyāpanne, vitakkaṃ ṭhapetvā, taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā savitakkā.
1276什么法是无寻？于无寻地的欲界、色界、无色界、不包摄；受蕴……(中略)……识蕴；以及寻，一切色，以及无为界——这些法是无寻。
Katame dhammā avitakkā? Avitakkabhūmiyaṃ kāmāvacare rūpāvacare arūpāvacare apariyāpanne; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; vitakko ca, sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā avitakkā.
1277什么法是有伺？于有伺地的欲界、色界、不包摄，除了伺之外，与彼相应的受蕴、想蕴、行蕴、识蕴——这些法是有伺。
Katame dhammā savicārā? Savicārabhūmiyaṃ kāmāvacare rūpāvacare apariyāpanne, vicāraṃ ṭhapetvā, taṃsampayutto vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho – ime dhammā savicārā.
1278什么法是无伺？于无伺地的欲界、色界、无色界、不包摄；受蕴……(中略)……识蕴；以及伺，一切色，以及无为界——这些法是无伺。
Katame dhammā avicārā? Avicārabhūmiyaṃ kāmāvacare rūpāvacare arūpāvacare apariyāpanne; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; vicāro ca, sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā avicārā.
1279什么是有喜的诸法？在有喜地中的欲界、色界、不包括的，除了喜之外，与其相应的受蕴……(中略)……识蕴——这些是有喜的诸法。
Katame dhammā sappītikā? Sappītikabhūmiyaṃ kāmāvacare rūpāvacare apariyāpanne , pītiṃ ṭhapetvā, taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā sappītikā.
1280什么是无喜的诸法？在无喜地中的欲界、色界、无色界、不包括的；受蕴……(中略)……识蕴；喜，以及一切色，以及无为界——这些是无喜的诸法。
Katame dhammā appītikā? Appītikabhūmiyaṃ kāmāvacare rūpāvacare arūpāvacare apariyāpanne; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; pīti ca, sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā appītikā.
1281什么是喜俱的诸法？在喜地中的欲界、色界、不包括的，除了喜之外，与其相应的受蕴……(中略)……识蕴——这些是喜俱的诸法。
Katame dhammā pītisahagatā? Pītibhūmiyaṃ kāmāvacare rūpāvacare apariyāpanne, pītiṃ ṭhapetvā, taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā pītisahagatā.
1282什么是非喜俱的诸法？在非喜地中的欲界、色界、无色界、不包括的；受蕴……(中略)……识蕴；喜，以及一切色，以及无为界——这些是非喜俱的诸法。
Katame dhammā na pītisahagatā? Na pītibhūmiyaṃ kāmāvacare rūpāvacare arūpāvacare apariyāpanne; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; pīti ca, sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā na pītisahagatā.
1283什么是乐俱的诸法？在乐地中的欲界、色界、不包括的，除了乐之外，与其相应的想蕴、行蕴、识蕴——这些是乐俱的诸法。
Katame dhammā sukhasahagatā? Sukhabhūmiyaṃ kāmāvacare rūpāvacare apariyāpanne, sukhaṃ ṭhapetvā, taṃsampayutto saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho – ime dhammā sukhasahagatā.
1284什么是非乐俱的诸法？在非乐地中的欲界、色界、无色界、不包括的；受蕴……(中略)……识蕴；乐，以及一切色，以及无为界——这些是非乐俱的诸法。
Katame dhammā na sukhasahagatā? Na sukhabhūmiyaṃ kāmāvacare rūpāvacare arūpāvacare apariyāpanne; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; sukhañca, sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā na sukhasahagatā.
1285什么是舍俱的诸法？在舍地中的欲界、色界、无色界、不包括的，除了舍之外，与其相应的想蕴、行蕴、识蕴——这些是舍俱的诸法。
Katame dhammā upekkhāsahagatā? Upekkhābhūmiyaṃ kāmāvacare rūpāvacare arūpāvacare apariyāpanne, upekkhaṃ ṭhapetvā, taṃsampayutto saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho – ime dhammā upekkhāsahagatā.
1286什么是非舍俱的诸法？在非舍地中的欲界、色界、不包括的，受蕴……(中略)……识蕴，舍，以及一切色，以及无为界——这些是非舍俱的诸法。
Katame dhammā na upekkhāsahagatā? Na upekkhābhūmiyaṃ kāmāvacare rūpāvacare apariyāpanne, vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho, upekkhā ca, sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā na upekkhāsahagatā.
1287什么是欲界诸法？以下方无间地狱为边际，以上方他化自在天为界限，在此范围内于此处行、于此处所摄的诸蕴、诸界、诸处，色、受、想、行、识——这些是欲界诸法。
Katame dhammā kāmāvacarā? Heṭṭhato avicinirayaṃ pariyantaṃ karitvā, uparito paranimmitavasavattī deve anto karitvā, yaṃ etasmiṃ antare etthāvacarā ettha pariyāpannā khandhadhātu āyatanā, rūpaṃ vedanā saññā saṅkhārā viññāṇaṃ – ime dhammā kāmāvacarā.
1288什么是非欲界诸法？色界、无色界、不所摄——这些是非欲界诸法。
Katame dhammā na kāmāvacarā? Rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā – ime dhammā na kāmāvacarā.
1289什么是色界诸法？以下方梵天界为边际，以上方阿咖尼吒天为界限，在此范围内于此处行、于此处所摄的，已入定者、已生者、或现法乐住者的心与心所法——这些是色界诸法。
Katame dhammā rūpāvacarā? Heṭṭhato brahmalokaṃ pariyantaṃ karitvā, uparito akaniṭṭhe deve anto karitvā, yaṃ etasmiṃ antare etthāvacarā ettha pariyāpannā samāpannassa vā upapannassa vā diṭṭhadhammasukhavihārissa vā cittacetasikā dhammā – ime dhammā rūpāvacarā .
1290什么是非色界诸法？欲界、无色界、不所摄——这些是非色界诸法。
Katame dhammā na rūpāvacarā? Kāmāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā – ime dhammā na rūpāvacarā.
1291什么是无色界诸法？以下方空无边处随行天为边际，以上方非想非非想处随行天为界限，在此范围内于此处行、于此处所摄的，已入定者、已生者、或现法乐住者的心与心所法——这些是无色界诸法。
Katame dhammā arūpāvacarā? Heṭṭhato ākāsānañcāyatanupage deve pariyantaṃ karitvā, uparito nevasaññānāsaññāyatanupage deve anto karitvā, yaṃ etasmiṃ antare etthāvacarā ettha pariyāpannā samāpannassa vā upapannassa vā diṭṭhadhammasukhavihārissa vā cittacetasikā dhammā – ime dhammā arūpāvacarā.
1292什么是非无色界诸法？欲界、色界、不所摄——这些是非无色界诸法。
Katame dhammā na arūpāvacarā? Kāmāvacarā, rūpāvacarā, apariyāpannā – ime dhammā na arūpāvacarā.
1293什么是所摄诸法？有漏的善、不善、无记诸法，欲界、色界、无色界，色蕴……乃至……识蕴——这些是所摄诸法。
Katame dhammā pariyāpannā? Sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā pariyāpannā.
1294什么是不所摄诸法？诸道、诸道果、以及无为界——这些是不所摄诸法。
Katame dhammā apariyāpannā? Maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā apariyāpannā.
1295什么是导出法？四道不包括于三界——这些是导出法。
Katame dhammā niyyānikā? Cattāro maggā apariyāpannā – ime dhammā niyyānikā.
1296什么是非导出法？除了那些法之外，其余的善、不善、无记法，属于欲界、色界、无色界、不包括于三界；受蕴……(中略)……识蕴，一切色，以及无为界——这些是非导出法。
Katame dhammā aniyyānikā? Te dhamme ṭhapetvā avasesā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho, sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā aniyyānikā.
1297什么是决定法？五无间业，以及决定的邪见，四道不包括于三界——这些是决定法。
Katame dhammā niyatā? Pañca kammāni ānantarikāni, yā ca micchādiṭṭhi niyatā, cattāro maggā apariyāpannā – ime dhammā niyatā.
1298什么是非决定法？除了那些法之外，其余的善、不善、无记法，属于欲界、色界、无色界、不包括于三界；受蕴……(中略)……识蕴，一切色，以及无为界——这些是非决定法。
Katame dhammā aniyatā? Te dhamme ṭhapetvā avasesā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho, sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā aniyatā.
1299什么是有上法？有漏的善、不善、无记法，属于欲界、色界、无色界；色蕴……(中略)……识蕴——这些是有上法。
Katame dhammā sauttarā? Sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā sauttarā.
1300什么是无上法？不包括于三界的诸道，以及道果，以及无为界——这些是无上法。
Katame dhammā anuttarā? Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā anuttarā.
1301什么是有争论法？三不善根：贪、嗔、痴；与彼同一义的诸烦恼，与彼相应的受蕴……(中略)……识蕴，由彼所生的身业、语业、意业——这些是有争论法。
Katame dhammā saraṇā? Tīṇi akusalamūlāni lobho, doso, moho; tadekaṭṭhā ca kilesā, taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho, taṃsamuṭṭhānaṃ kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, manokammaṃ – ime dhammā saraṇā.
1302什么是无争论法？善、无记法，属于欲界、色界、无色界、不包括于三界；受蕴……(中略)……识蕴，一切色，以及无为界——这些是无争论法。
Katame dhammā araṇā? Kusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho, sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā araṇā.
347阿毗达摩二法
Abhidhammadukaṃ.
321经藏二法之释
Suttantikadukanikkhepaṃ
1303哪些法是明分？与明相应之法——这些法是明分。
Katame dhammā vijjābhāgino? Vijjāya sampayuttakā dhammā – ime dhammā vijjābhāgino.
1304哪些法是无明分？与无明相应之法——这些法是无明分。
Katame dhammā avijjābhāgino? Avijjāya sampayuttakā dhammā – ime dhammā avijjābhāgino.
1305哪些法如闪电？在下三圣道中的慧——这些法如闪电。
Katame dhammā vijjūpamā? Heṭṭhimesu tīsu ariyamaggesu paññā – ime dhammā vijjūpamā.
1306哪些法如金刚？在最上阿拉汉道中的慧——这些法如金刚。
Katame dhammā vajirūpamā? Upariṭṭhime arahattamagge paññā – ime dhammā vajirūpamā.
1307哪些法是愚痴？无惭与无愧——这些法是愚痴。一切不善法是愚痴。
Katame dhammā bālā? Ahirīkañca anottappañca – ime dhammā bālā. Sabbepi akusalā dhammā bālā.
1308哪些法是智慧？惭与愧——这些法是智慧。一切善法是智慧。
Katame dhammā paṇḍitā? Hirī ca ottappañca – ime dhammā paṇḍitā. Sabbepi kusalā dhammā paṇḍitā.
1309哪些法是黑？无惭与无愧——这些法是黑。一切不善法是黑。
Katame dhammā kaṇhā? Ahirīkañca anottappañca – ime dhammā kaṇhā. Sabbepi akusalā dhammā kaṇhā.
1310什么是白净法？惭与愧——这些是白净法。一切善法都是白净法。
Katame dhammā sukkā? Hirī ca ottappañca – ime dhammā sukkā? Sabbepi kusalā dhammā sukkā.
1311什么是热恼法？身恶行、语恶行、意恶行——这些是热恼法。一切不善法都是热恼法。
Katame dhammā tapanīyā? Kāyaduccaritaṃ, vacīduccaritaṃ, manoduccaritaṃ – ime dhammā tapanīyā. Sabbepi akusalā dhammā tapanīyā.
1312什么是不热恼法？身善行、语善行、意善行——这些是不热恼法。一切善法都是不热恼法。
Katame dhammā atapanīyā? Kāyasucaritaṃ, vacīsucaritaṃ, manosucaritaṃ – ime dhammā atapanīyā. Sabbepi kusalā dhammā atapanīyā.
1313什么是称谓法？凡是对那些那些法的计数、名称、施设、言说、名、名业、名号、语词、文字、表述——这些是称谓法。一切法都是称谓之道。
Katame dhammā adhivacanā? Yā tesaṃ tesaṃ dhammānaṃ saṅkhā samaññā paññatti vohāro nāmaṃ nāmakammaṃ nāmadheyyaṃ nirutti byañjanaṃ abhilāpo – ime dhammā adhivacanā. Sabbeva dhammā adhivacanapathā.
1314什么是语词法？凡是对那些那些法的计数、名称、施设、言说、名、名业、名号、语词、文字、表述——这些是语词法。一切法都是语词之道。
Katame dhammā nirutti? Yā tesaṃ tesaṃ dhammānaṃ saṅkhā samaññā paññatti vohāro nāmaṃ nāmakammaṃ nāmadheyyaṃ nirutti byañjanaṃ abhilāpo – ime dhammā nirutti. Sabbeva dhammā niruttipathā.
1315什么是施设法？凡是对那些那些法的计数、名称、施设、言说、名、名业、名号、语词、文字、表述——这些是施设法。一切法都是施设之道。
Katame dhammā paññatti? Yā tesaṃ tesaṃ dhammānaṃ saṅkhā samaññā paññatti vohāro nāmaṃ nāmakammaṃ nāmadheyyaṃ nirutti byañjanaṃ abhilāpo – ime dhammā paññatti. Sabbeva dhammā paññattipathā.
1316于此，什么是名？受蕴、想蕴、行蕴、识蕴，以及无为界——这被称为名。
Tattha katamaṃ nāmaṃ? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho, asaṅkhatā ca dhātu – idaṃ vuccati nāmaṃ.
1317于此，什么是色？四大种，以及依四大种之色——这被称为色。
Tattha katamaṃ rūpaṃ? Cattāro ca mahābhūtā, catunnañca mahābhūtānaṃ upādāya rūpaṃ – idaṃ vuccati rūpaṃ.
1318于此，什么是无明？凡是不知、不见……无明随眠、痴、不善根——这称为无明。
Tattha katamā avijjā? Yaṃ aññāṇaṃ adassanaṃ…pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṃ – ayaṃ vuccati avijjā.
1319于此，什么是有渴爱？凡是对诸有的有欲……对有的耽著——这称为有渴爱。
Tattha katamā bhavataṇhā? Yo bhavesu bhavachando…pe… bhavajjhosānaṃ – ayaṃ vuccati bhavataṇhā.
1320于此，什么是有见？「我与世间将有」，凡是如此的见、见处……颠倒执取——这称为有见。
Tattha katamā bhavadiṭṭhi? Bhavissati attā ca loko cāti, yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ…pe… vipariyāsaggāho – ayaṃ vuccati bhavadiṭṭhi.
1321于此，什么是无有见？「我与世间将不有」，凡是如此的见、见处……颠倒执取——这称为无有见。
Tattha katamā vibhavadiṭṭhi? Na bhavissati attā ca loko cāti, yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ…pe… vipariyāsaggāho – ayaṃ vuccati vibhavadiṭṭhi.
1322于此，什么是常见？「我与世间是常」，凡是如此的见、见处……颠倒执取——这称为常见。
Tattha katamā sassatadiṭṭhi? Sassato attā ca loko cāti, yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ…pe… vipariyāsaggāho – ayaṃ vuccati sassatadiṭṭhi.
1323于此，什么是断见？「我与世间将被断灭」，凡是如此的见、见处……颠倒执取——这称为断见。
Tattha katamā ucchedadiṭṭhi? Ucchijjissati attā ca loko cāti, yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ…pe… vipariyāsaggāho – ayaṃ vuccati ucchedadiṭṭhi.
1324于此，什么是有边见？「我与世间是有边」，凡是如此的见、见处……颠倒执取——这称为有边见。
Tattha katamā antavā diṭṭhi? Antavā attā ca loko cāti, yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ…pe… vipariyāsaggāho – ayaṃ vuccati antavā diṭṭhi.
1325于此，什么是无边见？「我与世间是无边」，凡是如此的见、见处……颠倒执取——这称为无边见。
Tattha katamā anantavā diṭṭhi? Anantavā attā ca loko cāti, yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ…pe… vipariyāsaggāho – ayaṃ vuccati anantavā diṭṭhi.
1326于此，什么是过去边随见？缘于过去边而生起的见、见处……乃至……颠倒执取——这称为过去边随见。
Tattha katamā pubbantānudiṭṭhi? Pubbantaṃ ārabbha yā uppajjati diṭṭhi diṭṭhigataṃ…pe… vipariyāsaggāho – ayaṃ vuccati pubbantānudiṭṭhi.
1327于此，什么是未来边随见？缘于未来边而生起的见、见处……乃至……颠倒执取——这称为未来边随见。
Tattha katamā aparantānudiṭṭhi? Aparantaṃ ārabbha yā uppajjati diṭṭhi diṭṭhigataṃ…pe… vipariyāsaggāho – ayaṃ vuccati aparantānudiṭṭhi.
1328于此，什么是无惭？对应惭愧之事不惭愧，对诸恶不善法的获得不惭愧——这称为无惭。
Tattha katamaṃ ahirikaṃ? Yaṃ na hirīyati hiriyitabbena, na hirīyati pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ samāpattiyā – idaṃ vuccati ahirikaṃ.
1329于此，什么是无愧？对应愧惧之事不愧惧，对诸恶不善法的获得不愧惧——这称为无愧。
Tattha katamaṃ anottappaṃ? Yaṃ na ottappati ottappitabbena, na ottappati pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ samāpattiyā – idaṃ vuccati anottappaṃ.
1330于此，什么是惭？对应惭愧之事而惭愧，对诸恶不善法的获得而惭愧——这称为惭。
Tattha katamā hirī? Yaṃ hirīyati hiriyitabbena, hirīyati pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ samāpattiyā – ayaṃ vuccati hirī.
1331于此，什么是愧？对应愧惧之事而愧惧，对诸恶不善法的获得而愧惧——这称为愧。
Tattha katamaṃ ottappaṃ? Yaṃ ottappati ottappitabbena, ottappati pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ samāpattiyā – idaṃ vuccati ottappaṃ.
1332于此，什么是难劝性？当以如法劝告时的难劝性、难劝状态、难劝特质、执取违逆、持续对抗、不恭敬、不恭敬状态、不尊重、不顺从——这称为难劝性。
Tattha katamā dovacassatā? Sahadhammike vuccamāne dovacassāyaṃ dovacassiyaṃ dovacassatā vippaṭikūlaggāhitā vipaccanīkasātatā anādariyaṃ anādaratā agāravatā appaṭissavatā – ayaṃ vuccati dovacassatā.
1333于此，什么是恶友性？凡那些无信、破戒、少闻、悭吝、劣慧的人，对他们的亲近、常亲近、遍亲近、交往、常交往、亲爱、常亲爱、随顺于彼——这称为恶友性。
Tattha katamā pāpamittatā? Ye te puggalā assaddhā dussīlā appassutā maccharino duppaññā, yā tesaṃ sevanā nisevanā saṃsevanā bhajanā sambhajanā bhatti sambhatti taṃsampavaṅkatā – ayaṃ vuccati pāpamittatā.
1334其中，什么是易教诫性？当以如法被告知时的易教诫性、易教诫、易教诫状态、不抗拒的接受、不反对的持续、恭敬、尊重、尊重状态、顺从——这称为易教诫性。
Tattha katamā sovacassatā? Sahadhammike vuccamāne sovacassāyaṃ sovacassiyaṃ sovacassatā appaṭikūlaggāhitā avipaccanīkasātatā sagāravatā sādariyaṃ sādaratā sappaṭissavatā – ayaṃ vuccati sovacassatā.
1335其中，什么是善友性？凡那些具信、持戒、多闻、布施、具慧的补特伽罗，对他们的亲近、常亲近、遍亲近、交往、常交往、爱好、常爱好、倾向于彼——这称为善友性。
Tattha katamā kalyāṇamittatā? Ye te puggalā saddhā sīlavanto bahussutā cāgavanto paññavanto, yā tesaṃ sevanā nisevanā saṃsevanā bhajanā sambhajanā bhatti sambhatti taṃsampavaṅkatā – ayaṃ vuccati kalyāṇamittatā.
1336其中，什么是罪善巧？五罪蕴之诸罪，七罪蕴之诸罪。对那些诸罪的罪善巧、慧、了知……(中略)……无痴、择法、正见——这称为罪善巧。
Tattha katamā āpattikusalatā? Pañcapi āpattikkhandhā āpattiyo, sattapi āpattikkhandhā āpattiyo. Yā tāsaṃ āpattīnaṃ āpattikusalatā paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati āpattikusalatā.
1337其中，什么是出罪善巧？对那些诸罪的出离善巧、慧、了知……(中略)……无痴、择法、正见——这称为出罪善巧。
Tattha katamā āpattivuṭṭhānakusalatā? Yā tāhi āpattīhi vuṭṭhānakusalatā paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati āpattivuṭṭhānakusalatā.
1338其中，什么是等至善巧？有有寻有伺的等至，有无寻唯伺的等至，有无寻无伺的等至。对那些诸等至的等至善巧、慧、了知……(中略)……无痴、择法、正见——这称为等至善巧。
Tattha katamā samāpattikusalatā? Atthi savitakkasavicārā samāpatti, atthi avitakkavicāramattā samāpatti, atthi avitakkaavicārā samāpatti. Yā tāsaṃ samāpattīnaṃ samāpattikusalatā paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati samāpattikusalatā.
1339其中，什么是出等至善巧？对那些诸等至的出离善巧、慧、了知……(中略)……无痴、择法、正见——这称为出等至善巧。
Tattha katamā samāpattivuṭṭhānakusalatā? Yā tāhi samāpattīhi vuṭṭhānakusalatā paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati samāpattivuṭṭhānakusalatā.
1340其中，什么是界善巧？十八界：眼界、色界、眼识界，耳界、声界、耳识界，鼻界、香界、鼻识界，舌界、味界、舌识界，身界、触界、身识界，意界、法界、意识界。对那些诸界的界善巧、慧、了知……(中略)……无痴、择法、正见——这称为界善巧。
Tattha katamā dhātukusalatā? Aṭṭhārasa dhātuyo cakkhudhātu rūpadhātu cakkhuviññāṇadhātu, sotadhātu saddadhātu sotaviññāṇadhātu, ghānadhātu gandhadhātu ghānaviññāṇadhātu, jivhādhātu rasadhātu jivhāviññāṇadhātu, kāyadhātu phoṭṭhabbadhātu kāyaviññāṇadhātu, manodhātu dhammadhātu manoviññāṇadhātu. Yā tāsaṃ dhātūnaṃ dhātukusalatā paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati dhātukusalatā.
1341其中，什么是作意善巧？对那些诸界的作意善巧、慧、了知……(中略)……无痴、择法、正见——这称为作意善巧。
Tattha katamā manasikārakusalatā? Yā tāsaṃ dhātūnaṃ manasikārakusalatā paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati manasikārakusalatā.
1342此中，什么是处善巧？十二处——眼处、色处、耳处、声处、鼻处、香处、舌处、味处、身处、触处、意处、法处。凡对那些处的处善巧之慧、了知……(中略)……无痴、择法、正见——这称为处善巧。
Tattha katamā āyatanakusalatā? Dvādasāyatanāni – cakkhāyatanaṃ, rūpāyatanaṃ, sotāyatanaṃ, saddāyatanaṃ, ghānāyatanaṃ, gandhāyatanaṃ, jivhāyatanaṃ, rasāyatanaṃ, kāyāyatanaṃ, phoṭṭhabbāyatanaṃ, manāyatanaṃ, dhammāyatanaṃ. Yā tesaṃ āyatanānaṃ āyatanakusalatā paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati āyatanakusalatā.
1343此中，什么是缘起善巧？以无明为缘而有行，以行为缘而有识，以识为缘而有名色，以名色为缘而有六处，以六处为缘而有触，以触为缘而有受，以受为缘而有渴爱，以渴爱为缘而有取，以取为缘而有有，以有为缘而有生，以生为缘而有老死、愁、悲、苦、忧、恼生起；如是，这整个苦蕴集起。凡对此的慧、了知……(中略)……无痴、择法、正见——这称为缘起善巧。
Tattha katamā paṭiccasamuppādakusalatā? Avijjāpaccayā saṅkhārā, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ, nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ, saḷāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā upādānaṃ, upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti; evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotīti. Yā tattha paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati paṭiccasamuppādakusalatā.
1344此中，什么是处善巧？凡诸法是诸法生起的因、缘，那是处，凡对此的慧、了知……(中略)……无痴、择法、正见——这称为处善巧。
Tattha katamā ṭhānakusalatā? Ye ye dhammā yesaṃ yesaṃ dhammānaṃ hetū paccayā uppādāya taṃ taṃ ṭhānanti, yā tattha paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati ṭhānakusalatā.
1345此中，什么是非处善巧？凡诸法不是诸法生起的因、缘，那是非处，凡对此的慧、了知……(中略)……无痴、择法、正见——这称为非处善巧。
Tattha katamā aṭṭhānakusalatā? Ye ye dhammā yesaṃ yesaṃ dhammānaṃ na hetū na paccayā uppādāya taṃ taṃ aṭṭhānanti, yā tattha paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati aṭṭhānakusalatā.
1346此中，什么是正直？凡正直性、不曲、不弯、不歪——这称为正直。
Tattha katamo ajjavo? Yā ajjavatā ajimhatā avaṅkatā akuṭilatā – ayaṃ vuccati ajjavo.
1347此中，什么是柔软？凡柔软性、柔和性、不粗糙、不僵硬、心的谦下——这称为柔软。
Tattha katamo maddavo? Yā mudutā maddavatā akakkhaḷatā akathinatā nīcacittatā – ayaṃ vuccati maddavo.
1348此中，什么是忍耐？凡忍耐、堪忍、容忍、不暴戾、不粗暴、心的满足——这称为忍耐。
Tattha katamā khanti? Yā khanti khamanatā adhivāsanatā acaṇḍikkaṃ anasuropo attamanatā cittassa – ayaṃ vuccati khanti.
1349此中，什么是温顺？凡身的不违越、语的不违越、身语的不违越——这称为温顺。一切戒律仪都是温顺。
Tattha katamaṃ soraccaṃ? Yo kāyiko avītikkamo, vācasiko avītikkamo, kāyikavācasiko avītikkamo – idaṃ vuccati soraccaṃ. Sabbopi sīlasaṃvaro soraccaṃ.
1350于此，什么是柔和？凡那些言语粗糙、刺耳、对他人苦辣、刺伤他人、与嗔恨相应、不导向定，舍断这样的言语后，凡那些言语柔软、悦耳、可爱、入心、文雅、众人喜爱、众人悦意，说这样的言语；凡于此的柔和语、柔软语、非粗恶语——这称为柔和。
Tattha katamaṃ sākhalyaṃ? Yā sā vācā aṇḍakā kakkasā parakaṭukā parābhisajjanī kodhasāmantā asamādhisaṃvattanikā, tathārūpiṃ vācaṃ pahāya yā sā vācā neḷā kaṇṇasukhā pemanīyā hadayaṅgamā porī bahujanakantā bahujanamanāpā tathārūpiṃ vācaṃ bhāsitā hoti; yā tattha saṇhavācatā sakhilavācatā apharusavācatā – idaṃ vuccati sākhalyaṃ.
1351于此，什么是亲切？有两种亲切——物质的亲切与法的亲切。于此，某人以物质的亲切或以法的亲切而亲切——这称为亲切。
Tattha katamo paṭisanthāro? Dve paṭisanthārā – āmisapaṭisanthāro ca dhammapaṭisanthāro ca. Idhekacco paṭisanthārako hoti āmisapaṭisanthārena vā dhammapaṭisanthārena vā – ayaṃ vuccati paṭisanthāro.
1352于此，什么是诸根门不守护？于此，某人以眼见色后，成为相的执取者、随相的执取者。由于他住于眼根不防护，贪忧、诸恶不善法会流入，他不为其防护而行道，不守护眼根，不达到眼根的防护。以耳闻声后……以鼻嗅香后……以舌尝味后……以身触所触后……以意识法后，成为相的执取者、随相的执取者。由于他住于意根不防护，贪忧、诸恶不善法会流入，他不为其防护而行道，不守护意根，不达到意根的防护。凡这六根的不守护、不保护、不防护、不防护——这称为诸根门不守护。
Tattha katamā indriyesu aguttadvāratā? Idhekacco cakkhunā rūpaṃ disvā nimittaggāhī hoti anubyañjanaggāhī. Yatvādhikaraṇamenaṃ cakkhundriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ, tassa saṃvarāya na paṭipajjati, na rakkhati cakkhundriyaṃ, cakkhundriye na saṃvaraṃ āpajjati. Sotena saddaṃ sutvā…pe… ghānena gandhaṃ ghāyitvā…pe… jivhāya rasaṃ sāyitvā…pe… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā…pe… manasā dhammaṃ viññāya nimittaggāhī hoti anubyañjanaggāhī. Yatvādhikaraṇamenaṃ manindriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ, tassa saṃvarāya na paṭipajjati, na rakkhati manindriyaṃ, manindriye na saṃvaraṃ āpajjati. Yā imesaṃ channaṃ indriyānaṃ agutti agopanā anārakkho asaṃvaro – ayaṃ vuccati indriyesu aguttadvāratā.
1353于此，什么是食不知量？于此，某人不省察、不如理地食用食物，为了嬉戏、为了骄慢、为了装饰、为了庄严。凡于此的不知足、不知量、不省察于食——这称为食不知量。
Tattha katamā bhojane amattaññutā? Idhekacco appaṭisaṅkhā ayoniso āhāraṃ āhāreti davāya madāya maṇḍanāya vibhūsanāya. Yā tattha asantuṭṭhitā amattaññutā appaṭisaṅkhā bhojane – ayaṃ vuccati bhojane amattaññutā.
1354于此，什么是诸根门守护？于此，某人以眼见色后，不成为相的执取者、不成为随相的执取者。由于他住于眼根不防护，贪忧、诸恶不善法会流入，他为其防护而行道，守护眼根，达到眼根的防护。以耳闻声后……以鼻嗅香后……以舌尝味后……以身触所触后……以意识法后，不成为相的执取者、不成为随相的执取者。由于他住于意根不防护，贪忧、诸恶不善法会流入，他为其防护而行道，守护意根，达到意根的防护。凡这六根的守护、保护、防护、防护——这称为诸根门守护。
Tattha katamā indriyesu guttadvāratā? Idhekacco cakkhunā rūpaṃ disvā na nimittaggāhī hoti na anubyañjanaggāhī. Yatvādhikaraṇamenaṃ cakkhundriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ, tassa saṃvarāya paṭipajjati, rakkhati cakkhundriyaṃ, cakkhundriye saṃvaraṃ āpajjati. Sotena saddaṃ sutvā…pe… ghānena gandhaṃ ghāyitvā…pe… jivhāya rasaṃ sāyitvā…pe… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā…pe… manasā dhammaṃ viññāya na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī. Yatvādhikaraṇamenaṃ manindriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ, tassa saṃvarāya paṭipajjati, rakkhati manindriyaṃ, manindriye saṃvaraṃ āpajjati. Yā imesaṃ channaṃ indriyānaṃ gutti gopanā ārakkho saṃvaro – ayaṃ vuccati indriyesu guttadvāratā.
1355于此，什么是食知量？于此，某人省察、如理地食用食物——非为嬉戏、非为骄慢、非为装饰、非为庄严，只是为了此身的住立、维持、止息伤害、资助梵行，如此：「我将灭除旧受，不生起新受，我将有存续、无过失与安乐住。」凡于此的知足、知量、省察于食——这称为食知量。
Tattha katamā bhojane mattaññutā? Idhekacco paṭisaṅkhā yoniso āhāraṃ āhāreti – neva davāya na madāya na maṇḍanāya na vibhūsanāya yāvadeva imassa kāyassa ṭhitiyā yāpanāya vihiṃsūparatiyā brahmacariyānuggahāya , iti purāṇañca vedanaṃ paṭihaṅkhāmi, navañca vedanaṃ na uppādessāmi, yātrā ca me bhavissati anavajjatā ca phāsuvihāro cāti. Yā tattha santuṭṭhitā mattaññutā paṭisaṅkhā bhojane – ayaṃ vuccati bhojane mattaññutā.
1356于此，什么是失念？凡不念、不随念、不忆念、不念、不忆持、不保持、忘失、遗忘——这称为失念。
Tattha katamaṃ muṭṭhasaccaṃ? Yā asati ananussati appaṭissati asati asaraṇatā adhāraṇatā pilāpanatā sammusanatā – idaṃ vuccati muṭṭhasaccaṃ.
1357于此，什么是不正知？凡无智、不见……无明随眠、痴、不善根——这称为不正知。
Tattha katamaṃ asampajaññaṃ? Yaṃ aññāṇaṃ adassanaṃ…pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṃ – idaṃ vuccati asampajaññaṃ.
1358于此，什么是念？凡是念、随念、回忆、念、忆持性、执持性、不流失性、不忘失性、念、念根、念力、正念——这称为念。
Tattha katamā sati? Yā sati anussati paṭissati sati saraṇatā dhāraṇatā apilāpanatā asammusanatā sati satindriyaṃ satibalaṃ sammāsati – ayaṃ vuccati sati.
1359于此，什么是正知？凡是慧、了知……(中略)……无痴、择法、正见——这称为正知。
Tattha katamaṃ sampajaññaṃ? Yā paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – idaṃ vuccati sampajaññaṃ.
1360于此，什么是省察力？凡是慧、了知……(中略)……无痴、择法、正见——这称为省察力。
Tattha katamaṃ paṭisaṅkhānabalaṃ? Yā paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – idaṃ vuccati paṭisaṅkhānabalaṃ.
1361于此，什么是修习力？凡是对诸善法的亲近、修习、多作——这称为修习力。七觉支也是修习力。
Tattha katamaṃ bhāvanābalaṃ? Yā kusalānaṃ dhammānaṃ āsevanā bhāvanā bahulīkammaṃ – idaṃ vuccati bhāvanābalaṃ. Sattapi bojjhaṅgā bhāvanābalaṃ.
1362于此，什么是止？凡是心的住立……(中略)……正定——这称为止。
Tattha katamo samatho? Yā cittassa ṭhiti…pe… sammāsamādhi – ayaṃ vuccati samatho.
1363于此，什么是观？凡是慧、了知……(中略)……无痴、择法、正见——这称为观。
Tattha katamā vipassanā? Yā paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati vipassanā.
1364于此，什么是止相？凡是心的住立……(中略)……正定——这称为止相。
Tattha katamaṃ samathanimittaṃ? Yā cittassa ṭhiti…pe… sammāsamādhi – idaṃ vuccati samathanimittaṃ.
1365于此，什么是策励相？凡是心的精进发起……(中略)……正精进——这称为策励相。
Tattha katamaṃ paggāhanimittaṃ? Yo cetasiko vīriyārambho…pe… sammāvāyāmo – idaṃ vuccati paggāhanimittaṃ.
1366于此，什么是精勤？凡是心所的精进发起……乃至……正精进——这称为精勤。
Tattha katamo paggāho? Yo cetasiko vīriyārambho…pe… sammāvāyāmo – ayaṃ vuccati paggāho.
1367于此，什么是不散乱？凡是心的住立……乃至……正定——这称为不散乱。
Tattha katamo avikkhepo? Yā cittassa ṭhiti…pe… sammāsamādhi – ayaṃ vuccati avikkhepo.
1368于此，什么是戒失坏？凡是身的违犯、语的违犯、身语的违犯——这称为戒失坏。一切恶戒都是戒失坏。
Tattha katamā sīlavipatti? Yo kāyiko vītikkamo, vācasiko vītikkamo , kāyikavācasiko vītikkamo – ayaṃ vuccati sīlavipatti. Sabbampi dussilyaṃ sīlavipatti.
1369于此，什么是见失坏？无布施，无供养，无祭祀，无善作恶作诸业的果与异熟，无此世，无他世，无母，无父，无化生有情，世间无沙门婆罗门正行正行道者，以自己的证智作证后宣说此世与他世：凡是如此的见、见处……乃至……颠倒执取——这称为见失坏。一切邪见都是见失坏。
Tattha katamā diṭṭhivipatti? Natthi dinnaṃ, natthi yiṭṭhaṃ, natthi hutaṃ, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko, natthi ayaṃ loko, natthi paro loko, natthi mātā, natthi pitā, natthi sattā opapātikā, natthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā sammāpaṭipannā ye imañca lokaṃ parañca lokaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedentītiः yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ…pe… vipariyāsaggāho – ayaṃ vuccati diṭṭhivipatti. Sabbāpi micchādiṭṭhi diṭṭhivipatti.
1370于此，什么是戒成就？凡是身的不违犯、语的不违犯、身语的不违犯——这称为戒成就。一切戒律仪都是戒成就。
Tattha katamā sīlasampadā? Yo kāyiko avītikkamo, vācasiko avītikkamo, kāyikavācasiko avītikkamo – ayaṃ vuccati sīlasampadā. Sabbopi sīlasaṃvaro sīlasampadā.
1371于此，什么是见成就？有布施，有供养，有祭祀，有善作恶作诸业的果与异熟，有此世，有他世，有母，有父，有化生有情，世间有沙门婆罗门正行正行道者，以自己的证智作证后宣说此世与他世：凡是如此的慧、了知……乃至……无痴、择法、正见——这称为见成就。一切正见都是见成就。
Tattha katamā diṭṭhisampadā? Atthi dinnaṃ, atthi yiṭṭhaṃ, atthi hutaṃ, atthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko, atthi ayaṃ loko, atthi paro loko, atthi mātā, atthi pitā, atthi sattā opapātikā, atthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā sammāpaṭipannā ye imañca lokaṃ parañca lokaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedentītiः yā evarūpā paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati diṭṭhisampadā. Sabbāpi sammādiṭṭhi diṭṭhisampadā.
1372于此，什么是戒清净？凡是身的不违犯、语的不违犯、身语的不违犯——这称为戒清净。一切戒律仪都是戒清净。
Tattha katamā sīlavisuddhi? Yo kāyiko avītikkamo, vācasiko avītikkamo, kāyikavācasiko avītikkamo – ayaṃ vuccati sīlavisuddhi. Sabbopi sīlasaṃvaro sīlavisuddhi.
1373于此，什么是见清净？业为自己所有之智、随顺谛之智、具道者之智、具果者之智。
Tattha katamā diṭṭhivisuddhi? Kammassakatañāṇaṃ saccānulomikañāṇaṃ maggasamaṅgissa ñāṇaṃ phalasamaṅgissa ñāṇaṃ.
1374慧——即慧、了知……(中略)……无痴、择法、正见。
ti – yā paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi.
1375精进——即心所的精进发起……(中略)……正精进。
nti – yo cetasiko vīriyārambho…pe… sammāvāyāmo.
1376怖畏——生怖畏、老怖畏、病怖畏、死怖畏。能警觉之处——生、老、病、死。
ti – jātibhayaṃ jarābhayaṃ byādhibhayaṃ maraṇabhayaṃ. Saṃvejaniyaṃ ṭhānanti – jāti jarā byādhi maraṇaṃ.
1377正勤——于此，比丘为了未生起的恶不善法不生起而生欲、努力、发起精进、策励心、勤奋；为了已生起的恶不善法断除而生欲、努力、发起精进、策励心、勤奋；为了未生起的善法生起而生欲、努力、发起精进、策励心、勤奋；为了已生起的善法住立、不忘失、增长、广大、修习、圆满而生欲、努力、发起精进、策励心、勤奋。
nti – idha bhikkhu anuppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ anuppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati, uppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati, anuppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ uppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati, uppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati.
1378不满足——即对修习善法不满足者的更多欲求。
ti – yā kusalānaṃ dhammānaṃ bhāvanāya asantuṭṭhassa bhiyyokamyatā.
1379不放弃——即对修习善法的恭敬作、持续作、坚固作、不退缩行、不舍弃意欲、不舍弃重担、习行、修习、多作。
nti – yā kusalānaṃ dhammānaṃ bhāvanāya sakkaccakiriyatā sātaccakiriyatā aṭṭhitakiriyatā anolīnavuttitā anikkhittachandatā anikkhittadhuratā āsevanā bhāvanā bahulīkammaṃ.
1380明——三明——宿住随念智是明，有情死生智是明，诸漏尽智是明。
ti – tisso vijjā – pubbenivāsānussati ñāṇaṃ vijjā, sattānaṃ cutūpapāte ñāṇaṃ vijjā, āsavānaṃ khaye ñāṇaṃ vijjā.
1381解脱——二解脱——心的胜解，以及涅槃。
ti – dve vimuttiyo – cittassa adhimutti, nibbānañca.
1382「道」——具足道者的智。
nti – maggasamaṅgissa ñāṇaṃ.
1383「果」——具足果者的智。
nti – phalasamaṅgissa ñāṇaṃ.
430安立篇完
Nikkhepakaṇḍaṃ niṭṭhitaṃ.