SN 56 · 12. 谛相应
112. 谛相应
12. Saccasaṃyuttaṃ
21. 定品
1. Samādhivaggo
31. 定经
1. Samādhisuttaṃ
1071舍卫城因缘。
“诸比丘,你们要修习定。诸比丘,有定的比丘能如实了知。如实了知什么呢?他如实了知‘这是苦’,如实了知‘这是苦集’,如实了知‘这是苦灭’,如实了知‘这是导向苦灭的道路’。诸比丘,你们要修习定。诸比丘,有定的比丘能如实了知。”
Sāvatthinidānaṃ . ‘‘Samādhiṃ, bhikkhave, bhāvetha. Samāhito, bhikkhave, bhikkhu yathābhūtaṃ pajānāti. Kiñca yathābhūtaṃ pajānāti? ‘Idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ dukkhasamudayo’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ dukkhanirodho’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānāti. Samādhiṃ, bhikkhave, bhāvetha. Samāhito, bhikkhave, bhikkhu yathābhūtaṃ pajānāti’’.
5因此,比丘们,‘这是苦’应当努力去了解……‘这是导向苦灭之道’应当努力去了解。第八。
‘‘Tasmātiha, bhikkhave, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo, ‘ayaṃ dukkhasamudayo’ti yogo karaṇīyo, ‘ayaṃ dukkhanirodho’ti yogo karaṇīyo, ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Paṭhamaṃ.
62. 独坐经
2. Paṭisallānasuttaṃ
1072“诸比丘,你们要致力于独坐。诸比丘,独坐的比丘能如实了知。如实了知什么呢?他如实了知‘这是苦’,如实了知‘这是苦集’,如实了知‘这是苦灭’,如实了知‘这是导向苦灭的道路’。诸比丘,你们要致力于独坐。诸比丘,独坐的比丘能如实了知。”
‘‘Paṭisallāne, bhikkhave, yogamāpajjatha. Paṭisallīno, bhikkhave, bhikkhu yathābhūtaṃ pajānāti. Kiñca yathābhūtaṃ pajānāti? ‘Idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ dukkhasamudayo’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ dukkhanirodho’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānāti. Paṭisallāne , bhikkhave, yogamāpajjatha. Paṭisallīno, bhikkhave, bhikkhu yathābhūtaṃ pajānāti.
8所以,诸比丘,对于‘这是苦’应当用功去修……对于‘这是导向苦灭的道路’应当用功去修。第一经。
‘‘Tasmātiha , bhikkhave, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo, ‘ayaṃ dukkhasamudayo’ti yogo karaṇīyo, ‘ayaṃ dukkhanirodho’ti yogo karaṇīyo, ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Dutiyaṃ.
93. 第一善男子经
3. Paṭhamakulaputtasuttaṃ
1073“诸比丘,过去世任何善男子正确地舍离居家而出家、如实地彻底了知,他们全都如实地彻底了知了四圣谛。诸比丘,未来世任何善男子将正确地舍离居家而出家、如实地彻底了知,他们全都将如实地彻底了知四圣谛。诸比丘,现在世任何善男子正确地舍离居家而出家、如实地彻底了知,他们全都如实地彻底了知四圣谛。”
‘‘Ye hi keci, bhikkhave, atītamaddhānaṃ kulaputtā sammā agārasmā anagāriyaṃ pabbajiṃsu, sabbe te catunnaṃ ariyasaccānaṃ yathābhūtaṃ abhisamayāya. Ye hi keci, bhikkhave, anāgatamaddhānaṃ kulaputtā sammā agārasmā anagāriyaṃ pabbajissanti, sabbe te catunnaṃ ariyasaccānaṃ yathābhūtaṃ abhisamayāya. Ye hi keci, bhikkhave, etarahi kulaputtā sammā agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti, sabbe te catunnaṃ ariyasaccānaṃ yathābhūtaṃ abhisamayāya.
11“哪四个呢?苦圣谛、苦集圣谛、苦灭圣谛、导向苦灭的道路圣谛。诸比丘,过去世任何善男子正确地舍离居家而出家,……未来世任何善男子将正确地舍离居家而出家,……现在世任何善男子正确地舍离居家而出家,他们全都是为了如实彻底了知这四圣谛。”
‘‘Katamesaṃ catunnaṃ? Dukkhassa ariyasaccassa dukkhasamudayassa ariyasaccassa dukkhanirodhassa ariyasaccassa dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ariyasaccassa. Ye hi keci, bhikkhave, atītamaddhānaṃ kulaputtā sammā agārasmā anagāriyaṃ pabbajiṃsu…pe… pabbajissanti…pe… pabbajanti, sabbe te imesaṃyeva catunnaṃ ariyasaccānaṃ yathābhūtaṃ abhisamayāya.
12「诸比丘,因此,在此应作努力『这是苦』,应作努力『这是苦集』,应作努力『这是苦灭』,应作努力『这是导至苦灭之道』。」第三经。
‘‘Tasmātiha, bhikkhave, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo, ‘ayaṃ dukkhasamudayo’ti yogo karaṇīyo, ‘ayaṃ dukkhanirodho’ti yogo karaṇīyo, ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Tatiyaṃ.
134. 第二善男子经
4. Dutiyakulaputtasuttaṃ
1074「诸比丘,凡任何过去时的善男子正确地从在家出家成为非家者而如实现观者,他们一切都如实现观四圣谛。诸比丘,凡任何未来时的善男子正确地从在家出家成为非家者而将如实现观者,他们一切都将如实现观四圣谛。诸比丘,凡任何现在的善男子正确地从在家出家成为非家者而如实现观者,他们一切都如实现观四圣谛。」
‘‘Ye hi keci, bhikkhave, atītamaddhānaṃ kulaputtā sammā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitā yathābhūtaṃ abhisamesuṃ, sabbe te cattāri ariyasaccāni yathābhūtaṃ abhisamesuṃ. Ye hi keci, bhikkhave, anāgatamaddhānaṃ kulaputtā sammā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitā yathābhūtaṃ abhisamessanti, sabbe te cattāri ariyasaccāni yathābhūtaṃ abhisamessanti. Ye hi keci, bhikkhave, etarahi kulaputtā sammā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitā yathābhūtaṃ abhisamenti, sabbe te cattāri ariyasaccāni yathābhūtaṃ abhisamenti.
15“哪四个?苦圣谛、苦集圣谛、苦灭圣谛、导向苦灭之道圣谛。诸比丘,过去任何时候,那些如实觉悟的阿拉汉、等正觉者……将如实觉悟的……如实觉悟的,全都如实觉悟这四圣谛。”
‘‘Katamāni cattāri? Dukkhaṃ ariyasaccaṃ, dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ, dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ. Ye hi keci, bhikkhave, atītamaddhānaṃ kulaputtā sammā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitā yathābhūtaṃ abhisamesuṃ …pe… abhisamessanti…pe… abhisamenti, sabbe te imāni cattāri ariyasaccāni yathābhūtaṃ abhisamenti.
16「诸比丘,因此,在此应作努力『这是苦』……应作努力『这是导至苦灭之道』。」第四经。
‘‘Tasmātiha, bhikkhave, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Catutthaṃ.
175. 第一沙门婆罗门经
5. Paṭhamasamaṇabrāhmaṇasuttaṃ
1075“诸比丘,过去世任何沙门或婆罗门如实地彻底觉悟,他们全都如实地彻底觉悟了四圣谛。诸比丘,未来世任何沙门或婆罗门将如实地彻底觉悟,他们全都将如实地彻底觉悟四圣谛。诸比丘,现在世任何沙门或婆罗门如实地彻底觉悟,他们全都如实地彻底觉悟四圣谛。”
‘‘Ye hi keci, bhikkhave, atītamaddhānaṃ samaṇā vā brāhmaṇā vā yathābhūtaṃ abhisambojjhiṃsu, sabbe te cattāri ariyasaccāni yathābhūtaṃ abhisambojjhiṃsu. Ye hi keci, bhikkhave, anāgatamaddhānaṃ samaṇā vā brāhmaṇā vā yathābhūtaṃ abhisambojjhissanti, sabbe te cattāri ariyasaccāni yathābhūtaṃ abhisambojjhissanti. Ye hi keci, bhikkhave, etarahi samaṇā vā brāhmaṇā vā yathābhūtaṃ abhisambojjhanti, sabbe te cattāri ariyasaccāni yathābhūtaṃ abhisambojjhanti.
19「什么是四种?苦圣谛、苦集圣谛、苦灭圣谛、导至苦灭道迹圣谛。诸比丘,凡任何过去世的沙门或婆罗门如实现观者,一切他们都如实现观这四圣谛;凡任何未来世的沙门或婆罗门将如实现观者,一切他们都将如实现观这四圣谛;凡任何现在世的沙门或婆罗门如实现观者,一切他们都如实现观这四圣谛。
‘‘Katamāni cattāri? Dukkhaṃ ariyasaccaṃ…pe… dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ. Ye hi keci, bhikkhave, atītamaddhānaṃ samaṇā vā brāhmaṇā vā yathābhūtaṃ abhisambojjhiṃsu…pe… abhisambojjhissanti…pe… abhisambojjhanti, sabbe te imāni cattāri ariyasaccāni yathābhūtaṃ abhisambojjhanti.
20「诸比丘,因此,在此应作努力『这是苦』……应作努力『这是导至苦灭之道』。」第五经。
‘‘Tasmātiha , bhikkhave, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Pañcamaṃ.
216. 第二沙门婆罗门经
6. Dutiyasamaṇabrāhmaṇasuttaṃ
1076「诸比丘,凡任何过去时的沙门或婆罗门如实现观而宣说,他们一切都是如实现观四圣谛而宣说。诸比丘,凡任何未来时的沙门或婆罗门将如实现观而宣说,他们一切都将如实现观四圣谛而宣说。诸比丘,凡任何现在的沙门或婆罗门如实现观而宣说,他们一切都是如实现观四圣谛而宣说。
‘‘Ye hi keci, bhikkhave, atītamaddhānaṃ samaṇā vā brāhmaṇā vā yathābhūtaṃ abhisambuddhaṃ pakāsesuṃ, sabbe te cattāri ariyasaccāni yathābhūtaṃ abhisambuddhaṃ pakāsesuṃ. Ye hi keci, bhikkhave, anāgatamaddhānaṃ samaṇā vā brāhmaṇā vā yathābhūtaṃ abhisambuddhaṃ pakāsessanti, sabbe te cattāri ariyasaccāni yathābhūtaṃ abhisambuddhaṃ pakāsessanti. Ye hi keci, bhikkhave, etarahi samaṇā vā brāhmaṇā vā yathābhūtaṃ abhisambuddhaṃ pakāsenti, sabbe te cattāri ariyasaccāni yathābhūtaṃ abhisambuddhaṃ pakāsenti.
23「什么是四种?苦圣谛、苦集圣谛、苦灭圣谛、导至苦灭之道圣谛。比丘们!凡任何过去世的沙门或婆罗门如实正觉后宣说者,一切他们都是如实正觉这四圣谛后宣说。凡任何未来世的沙门或婆罗门将如实正觉后宣说者,一切他们都将如实正觉这四圣谛后宣说。凡任何现在世的沙门或婆罗门如实正觉后宣说者,一切他们都是如实正觉这四圣谛后宣说。
‘‘Katamāni cattāri? Dukkhaṃ ariyasaccaṃ…pe… dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ. Ye hi keci, bhikkhave, atītamaddhānaṃ samaṇā vā brāhmaṇā vā yathābhūtaṃ abhisambuddhaṃ pakāsesuṃ…pe… pakāsessanti…pe… pakāsenti, sabbe te imāni cattāri ariyasaccāni yathābhūtaṃ abhisambuddhaṃ pakāsenti.
24「诸比丘!因此,在此,应作『这是苦』之努力……(中略)……应作『这是导至苦灭之道』之努力。」第六经。
‘‘Tasmātiha, bhikkhave, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Chaṭṭhaṃ.
257. 寻经
7. Vitakkasuttaṃ
267. 寻经
7. Vitakkasuttaṃ
1077「诸比丘!你们不应寻思诸恶不善寻,即:欲寻、嗔恚寻、伤害寻。那是什么原因呢?诸比丘!这些寻不与义相应,不是梵行之初,不导向厌离、不导向离贪、不导向灭、不导向寂止、不导向证智、不导向正觉、不导向涅槃。
‘‘Mā, bhikkhave, pāpake akusale vitakke vitakkeyyātha , seyyathidaṃ – kāmavitakkaṃ, byāpādavitakkaṃ, vihiṃsāvitakkaṃ. Taṃ kissa hetu? Nete, bhikkhave, vitakkā atthasaṃhitā nādibrahmacariyakā na nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṃvattanti.
28诸比丘们,当你们思维时,应当这样思维:'这是苦';应当这样思维:'这是苦集';应当这样思维:'这是苦灭';应当这样思维:'这是导向苦灭的道路'。为什么呢?诸比丘们,因为这些思维导向真实利益,这些是梵行的根本,这些导向厌离、离染、灭尽、寂静、证智、正觉、涅槃。
‘‘Vitakkentā ca kho tumhe, bhikkhave, ‘idaṃ dukkha’nti vitakkeyyātha, ‘ayaṃ dukkhasamudayo’ti vitakkeyyātha, ‘ayaṃ dukkhanirodho’ti vitakkeyyātha, ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti vitakkeyyātha. Taṃ kissa hetu? Ete, bhikkhave, vitakkā atthasaṃhitā ete ādibrahmacariyakā ete nibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattanti.
29「诸比丘!因此,在此,应作『这是苦』之努力……(中略)……应作『这是导至苦灭之道』之努力。」第七经。
‘‘Tasmātiha, bhikkhave, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Sattamaṃ.
308. 思经
8. Cintasuttaṃ
318. 思经
8. Cintasuttaṃ
1078诸比丘们,你们不要思维那些不善的恶念,譬如:'世界是常'或'世界是无常','世界有边'或'世界无边','灵魂与身体是同一的'或'灵魂与身体是不同的','如来死后存在'或'如来死后不存在','如来死后既存在又不存在'或'如来死后既非存在也非不存在'。为什么呢?诸比丘们,因为这些思维不导向真实利益,不是梵行的根本,不导向厌离、离染、灭尽、寂静、证智、正觉、涅槃。
‘‘Mā, bhikkhave, pāpakaṃ akusalaṃ cittaṃ cinteyyātha – ‘sassato loko’ti vā ‘asassato loko’ti vā, ‘antavā loko’ti vā ‘anantavā loko’ti vā, ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīra’nti vā ‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’nti vā, ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vā ‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vā, ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vā, ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vā. Taṃ kissa hetu? Nesā, bhikkhave, cintā atthasaṃhitā nādibrahmacariyakā na nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṃvattati.
33诸比丘们,当你们思维时,应当这样思维:'这是苦';应当这样思维:'这是苦集';应当这样思维:'这是苦灭';应当这样思维:'这是导向苦灭的道路'。为什么呢?诸比丘们,因为这些思维导向真实利益,这些是梵行的根本,这些导向厌离、离染、灭尽、寂静、证智、正觉、涅槃。
‘‘Cintentā ca kho tumhe, bhikkhave, ‘idaṃ dukkha’nti cinteyyātha, ‘ayaṃ dukkhasamudayo’ti cinteyyātha, ‘ayaṃ dukkhanirodho’ti cinteyyātha, ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti cinteyyātha. Taṃ kissa hetu? Esā, bhikkhave, cintā atthasaṃhitā, esā ādibrahmacariyakā, esā nibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati.
34「诸比丘!因此,在此,应作『这是苦』之努力……(中略)……应作『这是导至苦灭之道』之努力。」第八经。
‘‘Tasmātiha, bhikkhave, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Aṭṭhamaṃ.
359. 争论论经
9. Viggāhikakathāsuttaṃ
1079诸比丘们,你们不要说那些争论性的话,比如:'你不懂这个法和律,我懂这个法和律。你怎么可能懂这个法和律呢!你修错了,我才是修对的。我前后一致,你前后不一致。该先说的你后说,该后说的你先说。你长期以来的观点全被推翻了。你的论点被驳倒了,去想办法解脱你的论点吧。你被击败了,如果你有本事就来拆解吧。'为什么呢?诸比丘们,因为这些言论不导向真实利益,不是梵行的根本,不导向厌离、离染、灭尽、寂静、证智、正觉、涅槃。
‘‘Mā , bhikkhave, viggāhikakathaṃ katheyyātha – ‘na tvaṃ imaṃ dhammavinayaṃ ājānāsi, ahaṃ imaṃ dhammavinayaṃ ājānāmi. Kiṃ tvaṃ imaṃ dhammavinayaṃ ājānissasi! Micchāpaṭipanno tvamasi, ahamasmi sammāpaṭipanno. Sahitaṃ me, asahitaṃ te. Purevacanīyaṃ pacchā avaca, pacchāvacanīyaṃ pure avaca. Adhiciṇṇaṃ te viparāvattaṃ. Āropito te vādo, cara vādappamokkhāya. Niggahitosi, nibbeṭhehi vā sace pahosī’ti. Taṃ kissa hetu? Nesā, bhikkhave, kathā atthasaṃhitā nādibrahmacariyakā na nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṃvattati.
37「诸比丘,当你们谈论时,应当谈论『这是苦』,应当谈论『这是苦集』,应当谈论『这是苦灭』,应当谈论『这是导至苦灭之道』……(中略)……应当作精勤。」第九经。
‘‘Kathentā ca kho tumhe, bhikkhave, ‘idaṃ dukkha’nti katheyyātha , ‘ayaṃ dukkhasamudayo’ti katheyyātha, ‘ayaṃ dukkhanirodho’ti katheyyātha, ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti katheyyātha…pe… yogo karaṇīyo’’ti. Navamaṃ.
3810. 畜生论经
10. Tiracchānakathāsuttaṃ
1080「诸比丘,你们不应当谈论种种畜生论,即:王论、贼论、大臣论、军论、怖畏论、战争论、食论、饮论、衣论、卧具论、花鬘论、香论、亲戚论、车乘论、村论、镇论、城论、国土论、女人论、英雄论、街道论、井边论、先亡论、种种论、世间传说、海洋传说、如是有无论等。那是什么原因呢?诸比丘,因为此论不与义相应,不是梵行之初,不导向厌离、离贪、灭、寂止、证智、正觉、涅槃。
‘‘Mā , bhikkhave, anekavihitaṃ tiracchānakathaṃ katheyyātha, seyyathidaṃ – rājakathaṃ corakathaṃ mahāmattakathaṃ senākathaṃ, bhayakathaṃ yuddhakathaṃ, annakathaṃ pānakathaṃ vatthakathaṃ sayanakathaṃ mālākathaṃ gandhakathaṃ, ñātikathaṃ yānakathaṃ gāmakathaṃ nigamakathaṃ nagarakathaṃ janapadakathaṃ itthikathaṃ sūrakathaṃ visikhākathaṃ kumbhaṭṭhānakathaṃ, pubbapetakathaṃ nānattakathaṃ, lokakkhāyikaṃ samuddakkhāyikaṃ itibhavābhavakathaṃ iti vā. Taṃ kissa hetu? Nesā, bhikkhave, kathā atthasaṃhitā nādibrahmacariyakā na nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṃvattati.
40「诸比丘,当你们谈论时,应当谈论『这是苦』,应当谈论『这是苦集』,应当谈论『这是苦灭』,应当谈论『这是导至苦灭之道』。那是什么原因呢?诸比丘,因为此论与义相应,此是梵行之初,此导向厌离、离贪、灭、寂止、证智、正觉、涅槃。
‘‘Kathentā ca kho tumhe, bhikkhave, ‘idaṃ dukkha’nti katheyyātha, ‘ayaṃ dukkhasamudayo’ti katheyyātha, ‘ayaṃ dukkhanirodho’ti katheyyātha, ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti katheyyātha. Taṃ kissa hetu? Esā, bhikkhave, kathā atthasaṃhitā, esā ādibrahmacariyakā, esā nibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati.
41「诸比丘,因此于此,『这是苦』应当作精勤……(中略)……『这是导至苦灭之道』应当作精勤。」第十经。
‘‘Tasmātiha , bhikkhave, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Dasamaṃ.
42定品第一
Samādhivaggo paṭhamo.
43其摄颂:
Tassuddānaṃ –
44其摄颂:
Tassuddānaṃ –
45定、独坐、善男子、另外二,
Samādhi paṭisallānā, kulaputtā apare duve;
46沙门和婆罗门,想这些东西、琢磨这些东西,就会陷入争来争去的谈话。
Samaṇabrāhmaṇā vitakkaṃ, cintā viggāhikā kathāti.
47第二品 转法轮品
2. Dhammacakkappavattanavaggo
481. 转法轮经
1. Dhammacakkappavattanasuttaṃ
1081有一次,世尊住在巴拉纳西的仙人落处鹿野苑。在那里,世尊对五群比丘说:“比丘们,对于出家的人,有两个极端是不要去做的。哪两个呢?一个是沉溺在感官欲乐中,追求感官快乐,这是低级的、粗俗的、凡夫的、非圣的、没有利益的事。另一个是沉溺于自我折磨,这是苦的、非圣的、没有利益的事。比丘们,不去靠近这两个极端,如来已经现证了一条中道,它能带来眼界,带来智慧,导向平静、证智、觉悟、涅槃。”
Ekaṃ samayaṃ bhagavā bārāṇasiyaṃ viharati isipatane migadāye. Tatra kho bhagavā pañcavaggiye bhikkhū āmantesi – ‘‘dveme, bhikkhave, antā pabbajitena na sevitabbā. Katame dve? Yo cāyaṃ kāmesu kāmasukhallikānuyogo hīno gammo pothujjaniko anariyo anatthasaṃhito, yo cāyaṃ attakilamathānuyogo dukkho anariyo anatthasaṃhito. Ete kho, bhikkhave, ubho ante anupagamma majjhimā paṭipadā tathāgatena abhisambuddhā cakkhukaraṇī ñāṇakaraṇī upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati’’.
50“比丘们,什么是如来已经现证的那条中道,它能带来眼界,带来智慧,导向平静、证智、觉悟、涅槃呢?它就是这圣八支道,也就是:正见、正思维、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。比丘们,这就是如来已经现证的那条中道,它能带来眼界,带来智慧,导向平静、证智、觉悟、涅槃。”
‘‘Katamā ca sā, bhikkhave, majjhimā paṭipadā tathāgatena abhisambuddhā cakkhukaraṇī ñāṇakaraṇī upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati? Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi. Ayaṃ kho sā, bhikkhave, majjhimā paṭipadā tathāgatena abhisambuddhā cakkhukaraṇī ñāṇakaraṇī upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati.
51「诸比丘!此是苦圣谛:生是苦,老是苦,病是苦,死是苦,与不爱者相会是苦,与爱者别离是苦,所求不得也是苦——简而言之,五取蕴是苦。诸比丘!此是苦集圣谛:凡此渴爱能导致再有,与喜、贪俱行,于处处而喜乐,就是:欲爱、有爱、无有爱。诸比丘!此是苦灭圣谛:即此渴爱的无余离贪、灭、舍弃、弃舍、解脱、无执着。诸比丘!此是导至苦灭之道圣谛:即此八支圣道,就是:正见……乃至……正定。」
‘‘Idaṃ kho pana, bhikkhave, dukkhaṃ ariyasaccaṃ – jātipi dukkhā, jarāpi dukkhā, byādhipi dukkho, maraṇampi dukkhaṃ, appiyehi sampayogo dukkho, piyehi vippayogo dukkho, yampicchaṃ na labhati tampi dukkhaṃ – saṃkhittena pañcupādānakkhandhā dukkhā. Idaṃ kho pana, bhikkhave, dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ – yāyaṃ taṇhā ponobbhavikā nandirāgasahagatā tatratatrābhinandinī, seyyathidaṃ – kāmataṇhā, bhavataṇhā, vibhavataṇhā. Idaṃ kho pana, bhikkhave, dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ – yo tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodho cāgo paṭinissaggo mutti anālayo. Idaṃ kho pana, bhikkhave, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ – ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi.
52“比丘们,对于‘这是苦圣谛’这件事,在从前从未听闻过的法上,我生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。‘这个苦圣谛是应该被彻底了知的’,对于这件事,比丘们,在从前从未听闻过的法上,我生起了眼……(中略)……生起了光。‘这个苦圣谛已经被彻底了知了’,对于这件事,比丘们,在从前从未听闻过的法上,我生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。”
‘‘‘Idaṃ dukkhaṃ ariyasacca’nti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi. ‘Taṃ kho panidaṃ dukkhaṃ ariyasaccaṃ pariññeyya’nti me, bhikkhave, pubbe…pe… udapādi. ‘Taṃ kho panidaṃ dukkhaṃ ariyasaccaṃ pariññāta’nti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
53“诸比丘,这是‘苦集圣谛’——对于此前从未听闻过的法,我升起了眼,升起了智,升起了慧,升起了明,升起了光。‘而这个苦集圣谛应当被断除’——诸比丘,对于此前从未听闻过的法,我升起了……升起了光。‘而这个苦集圣谛已被断除’——诸比丘,对于此前从未听闻过的法,我升起了眼,升起了智,升起了慧,升起了明,升起了光。”
‘‘‘Idaṃ dukkhasamudayaṃ ariyasacca’nti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi. ‘Taṃ kho panidaṃ dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ pahātabba’nti me, bhikkhave, pubbe…pe… udapādi. ‘Taṃ kho panidaṃ dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ pahīna’nti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
54“诸比丘,这是‘苦灭圣谛’——对于此前从未听闻过的法,我升起了眼,升起了智,升起了慧,升起了明,升起了光。‘而这个苦灭圣谛应当被作证’——诸比丘,对于此前从未听闻过的法,我升起了……升起了光。‘而这个苦灭圣谛已被作证’——诸比丘,对于此前从未听闻过的法,我升起了眼,升起了智,升起了慧,升起了明,升起了光。”
‘‘‘Idaṃ dukkhanirodhaṃ ariyasacca’nti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi. ‘Taṃ kho panidaṃ dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ sacchikātabba’nti me, bhikkhave, pubbe…pe… udapādi. ‘Taṃ kho panidaṃ dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ sacchikata’nti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
55“诸比丘,这是‘导至苦灭之道圣谛’——对于此前从未听闻过的法,我升起了眼,升起了智,升起了慧,升起了明,升起了光。‘而这个导至苦灭之道圣谛应当被修习’——诸比丘,对于此前从未听闻过的法,我升起了……升起了光。‘而这个导至苦灭之道圣谛已被修习’——诸比丘,对于此前从未听闻过的法,我升起了眼,升起了智,升起了慧,升起了明,升起了光。”
‘‘‘Idaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasacca’nti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi. Taṃ kho panidaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ bhāvetabba’nti me, bhikkhave, pubbe…pe… udapādi. ‘Taṃ kho panidaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ bhāvita’nti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
56「诸比丘!只要我对此四圣谛如此三转十二行相的如实智见尚未完全清净,诸比丘!我于含天、魔、梵的世间,含沙门、婆罗门的人天众中,尚未宣称『已现正觉无上正等正觉』。」
‘‘Yāvakīvañca me, bhikkhave, imesu catūsu ariyasaccesu evaṃ tiparivaṭṭaṃ dvādasākāraṃ yathābhūtaṃ ñāṇadassanaṃ na suvisuddhaṃ ahosi, neva tāvāhaṃ, bhikkhave , sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya ‘anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho’ti paccaññāsiṃ .
57「诸比丘,当我对此四圣谛以此三转十二行相如实智见已极清净时,诸比丘,我即于含天、魔、梵的世间,含沙门、婆罗门的人天众中,宣称『已证得无上正等正觉』。而我的智见生起:『我的解脱不可动摇,这是最后一生,现在不再有后有。』」世尊说此。五群比丘心满意足,欢喜世尊所说。
‘‘Yato ca kho me, bhikkhave, imesu catūsu ariyasaccesu evaṃ tiparivaṭṭaṃ dvādasākāraṃ yathābhūtaṃ ñāṇadassanaṃ suvisuddhaṃ ahosi, athāhaṃ, bhikkhave, sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya ‘anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho’ti paccaññāsiṃ. Ñāṇañca pana me dassanaṃ udapādi – ‘akuppā me vimutti , ayamantimā jāti, natthidāni punabbhavo’’’ti. Idamavoca bhagavā. Attamanā pañcavaggiyā bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti.
58而当世尊说这篇法说的时候,具寿憍陈如升起了远离尘垢、远离污秽的法眼:‘凡是任何有生起性质的东西,全部都具有灭尽的性质。’
Imasmiñca pana veyyākaraṇasmiṃ bhaññamāne āyasmato koṇḍaññassa virajaṃ vītamalaṃ dhammacakkhuṃ udapādi – ‘‘yaṃ kiñci samudayadhammaṃ, sabbaṃ taṃ nirodhadhamma’’nti.
59世尊转动法轮的时候,地居天的天神们发出声音宣告:'世尊在巴拉纳西的仙人落处鹿野苑,转动了无上的法轮,这法轮不能被任何沙门、婆罗门、天神、魔罗、梵天或世界上的任何人所逆转。'听到地居天天神们的声音后,四大王天的天神们也发出声音宣告:'世尊在巴拉纳西的仙人落处鹿野苑,转动了无上的法轮,这法轮不能被任何沙门、婆罗门、天神、魔罗、梵天或世界上的任何人所逆转。'听到四大王天天神们的声音后,三十三天的天神们……夜摩天的天神们……兜率天的天神们……化乐天的天神们……他化自在天的天神们……梵身天的天神们也发出声音宣告:'世尊在巴拉纳西的仙人落处鹿野苑,转动了无上的法轮,这法轮不能被任何沙门、婆罗门、天神、魔罗、梵天或世界上的任何人所逆转。'
Pavattite ca pana bhagavatā dhammacakke bhummā devā saddamanussāvesuṃ – ‘‘etaṃ bhagavatā bārāṇasiyaṃ isipatane migadāye anuttaraṃ dhammacakkaṃ pavattitaṃ appaṭivattiyaṃ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmi’’nti. Bhummānaṃ devānaṃ saddaṃ sutvā cātumahārājikā devā saddamanussāvesuṃ – ‘‘etaṃ bhagavatā bārāṇasiyaṃ isipatane migadāye anuttaraṃ dhammacakkaṃ pavattitaṃ, appaṭivattiyaṃ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmi’’nti. Cātumahārājikānaṃ devānaṃ saddaṃ sutvā tāvatiṃsā devā…pe… yāmā devā…pe… tusitā devā…pe… nimmānaratī devā…pe… paranimmitavasavattī devā…pe… brahmakāyikā devā saddamanussāvesuṃ – ‘‘etaṃ bhagavatā bārāṇasiyaṃ isipatane migadāye anuttaraṃ dhammacakkaṃ pavattitaṃ appaṭivattiyaṃ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmi’’nti.
60就这样,在那个刹那,在那个片刻,在那个瞬间,这声音一直传到了梵天世界。而这个一万个世界构成的宇宙震动了起来,剧烈震动,猛烈震动,一道无量的、庄严的亮光在世间显现,胜过了诸天神的天威。
Itiha tena khaṇena (tena layena) tena muhuttena yāva brahmalokā saddo abbhuggacchi. Ayañca dasasahassilokadhātu saṅkampi sampakampi sampavedhi, appamāṇo ca uḷāro obhāso loke pāturahosi atikkamma devānaṃ devānubhāvanti.
61那时,世尊说此优陀那:「衮丹雅确实已了知,衮丹雅确实已了知!」因此,具寿衮丹雅得名为「阿尼亚衮丹雅」。第一经。
Atha kho bhagavā imaṃ udānaṃ udānesi – ‘‘aññāsi vata, bho, koṇḍañño, aññāsi vata, bho, koṇḍañño’’ti! Iti hidaṃ āyasmato koṇḍaññassa ‘aññāsikoṇḍañño’ tveva nāmaṃ ahosīti. Paṭhamaṃ.
622. 如来经
2. Tathāgatasuttaṃ
632. 如来经
2. Tathāgatasuttaṃ
1082'这是苦圣谛'——诸比丘,对于这些以前从未听闻过的法,如来生起了眼、生起了智、生起了慧、生起了明、生起了光。'这个苦圣谛应当被遍知'——诸比丘,对于这些以前从未听闻过的法,如来生起了……生起了光。'这个苦圣谛已经被遍知了'——诸比丘,对于这些以前从未听闻过的法,如来生起了眼、生起了智、生起了慧、生起了明、生起了光。
‘‘‘Idaṃ dukkhaṃ ariyasacca’nti, bhikkhave, tathāgatānaṃ pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi. ‘Taṃ kho panidaṃ dukkhaṃ ariyasaccaṃ pariññeyya’nti bhikkhave, tathāgatānaṃ pubbe…pe… udapādi. ‘Taṃ kho panidaṃ dukkhaṃ ariyasaccaṃ pariññāta’nti, bhikkhave, tathāgatānaṃ pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
65'这是苦集圣谛'——诸比丘,对于这些以前从未听闻过的法,如来生起了眼、生起了智、生起了慧、生起了明、生起了光。'这个苦集圣谛应当被断除'——诸比丘,对于这些以前从未听闻过的法,如来生起了……生起了光。'这个苦集圣谛已经被断除了'——诸比丘,对于这些以前从未听闻过的法,如来生起了眼、生起了智、生起了慧、生起了明、生起了光。
‘‘‘Idaṃ dukkhasamudayaṃ ariyasacca’nti bhikkhave, tathāgatānaṃ pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi. ‘Taṃ kho panidaṃ dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ pahātabba’nti, bhikkhave, tathāgatānaṃ pubbe…pe… udapādi. ‘Taṃ kho panidaṃ dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ pahīna’nti, bhikkhave, tathāgatānaṃ pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
66'这是苦灭圣谛'——诸比丘,对于这些以前从未听闻过的法,如来生起了眼、生起了智、生起了慧、生起了明、生起了光。'这个苦灭圣谛应当被作证'——诸比丘,对于这些以前从未听闻过的法,如来生起了……生起了光。'这个苦灭圣谛已经被作证了'——诸比丘,对于这些以前从未听闻过的法,如来生起了眼、生起了智、生起了慧、生起了明、生起了光。
‘‘‘Idaṃ dukkhanirodhaṃ ariyasacca’nti, bhikkhave, tathāgatānaṃ pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi. ‘Taṃ kho panidaṃ dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ sacchikātabba’nti, bhikkhave, tathāgatānaṃ pubbe…pe. … udapādi. ‘Taṃ kho panidaṃ dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ sacchikata’nti, bhikkhave, tathāgatānaṃ pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
67“关于‘这是导向苦灭的行道圣谛’,诸比丘,如来们对于从前未曾听闻的法,眼生起了,智生起了,慧生起了,明生起了,光生起了。‘这个导向苦灭的行道圣谛应当被修习’,诸比丘,如来们对于从前未曾听闻的法……生起了。‘这个导向苦灭的行道圣谛已经被修习’,诸比丘,如来们对于从前未曾听闻的法,眼生起了,智生起了,慧生起了,明生起了,光生起了。”第二。
‘‘‘Idaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasacca’nti, bhikkhave, tathāgatānaṃ pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi. ‘Taṃ kho panidaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ bhāvetabba’nti, bhikkhave, tathāgatānaṃ pubbe…pe… udapādi. ‘Taṃ kho panidaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ bhāvita’nti, bhikkhave, tathāgatānaṃ pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādī’’ti. Dutiyaṃ.
683. 蕴经
3. Khandhasuttaṃ
693. 蕴经
3. Khandhasuttaṃ
1083“诸比丘,有这四种圣谛。哪四种呢?苦圣谛、苦集圣谛、苦灭圣谛、导向苦灭的行道圣谛。”
‘‘Cattārimāni, bhikkhave, ariyasaccāni. Katamāni cattāri? Dukkhaṃ ariyasaccaṃ, dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ, dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ.
71“那么,诸比丘,什么是苦圣谛呢?应该说就是‘五取蕴’,也就是:色取蕴……乃至……识取蕴。诸比丘,这就叫做苦圣谛。”
‘‘Katamañca , bhikkhave, dukkhaṃ ariyasaccaṃ? ‘Pañcupādānakkhandhā’ tissa vacanīyaṃ, seyyathidaṃ – rūpupādānakkhandho…pe… viññāṇupādānakkhandho. Idaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhaṃ ariyasaccaṃ.
72“那么,诸比丘,什么是苦集圣谛呢?就是那种带来再生的渴爱,与欢喜和贪染相伴,到处寻求欢喜,也就是:欲爱、有爱、无有爱。诸比丘,这就叫做苦集圣谛。”
‘‘Katamañca, bhikkhave, dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ? Yāyaṃ taṇhā ponobbhavikā nandirāgasahagatā tatratatrābhinandinī, seyyathidaṃ – kāmataṇhā, bhavataṇhā, vibhavataṇhā. Idaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ.
73“那么,诸比丘,什么是苦灭圣谛呢?就是那同一种渴爱的彻底无余离贪、灭尽、舍弃、遣除、解脱、不执着。诸比丘,这就叫做苦灭圣谛。”
‘‘Katamañca , bhikkhave, dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ? Yo tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodho cāgo paṭinissaggo mutti anālayo – idaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ.
74“那么,诸比丘,什么是导向苦灭的行道圣谛呢?正是这八支圣道,也就是:正见……乃至……正定。诸比丘,这就叫做导向苦灭的行道圣谛。诸比丘,这些就是四种圣谛。”
‘‘Katamañca, bhikkhave, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ? Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi – idaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ. Imāni kho, bhikkhave, cattāri ariyasaccāni.
75「诸比丘,因此,于此应作努力『此是苦』……(中略)……应作努力『此是导至苦灭之道』。」第三经。
‘‘Tasmātiha, bhikkhave, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Tatiyaṃ.
764. 内处经
4. Ajjhattikāyatanasuttaṃ
1084「诸比丘,有此等四圣谛。哪四种?苦圣谛、苦集圣谛、苦灭圣谛、导至苦灭之道圣谛。
‘‘Cattārimāni, bhikkhave, ariyasaccāni. Katamāni cattāri? Dukkhaṃ ariyasaccaṃ, dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ, dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ.
78诸比丘,什么是苦圣谛?应当说:‘六内处’。哪六种呢?眼处……意处。诸比丘,这就叫作苦圣谛。
‘‘Katamañca, bhikkhave, dukkhaṃ ariyasaccaṃ? ‘Cha ajjhattikāni āyatanānī’ tissa vacanīyaṃ. Katamāni cha? Cakkhāyatanaṃ…pe… manāyatanaṃ – idaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhaṃ ariyasaccaṃ.
79「诸比丘!什么是苦集圣谛?那导致再有、与喜和贪俱行、于处处而喜乐的渴爱,即:欲爱、有爱、无有爱——诸比丘!这称为苦集圣谛。
‘‘Katamañca, bhikkhave, dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ? Yāyaṃ taṇhā ponobbhavikā nandirāgasahagatā tatratatrābhinandinī, seyyathidaṃ – kāmataṇhā, bhavataṇhā, vibhavataṇhā – idaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ.
80「诸比丘!什么是苦灭圣谛?即那渴爱的无余离贪、灭、舍弃、放弃、解脱、无执着——诸比丘!这称为苦灭圣谛。
‘‘Katamañca , bhikkhave, dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ? Yo tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodho cāgo paṭinissaggo mutti anālayo – idaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ.
81「诸比丘!什么是导至苦灭之道圣谛?即此八支圣道,即:正见……(中略)……正定——诸比丘!这称为导至苦灭之道圣谛。诸比丘!这些是四圣谛。
‘‘Katamañca, bhikkhave, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ? Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi – idaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ. Imāni kho, bhikkhave, cattāri ariyasaccāni.
82「诸比丘!因此,于此应作努力『这是苦』……(中略)……应作努力『这是导至苦灭之道』。」第四经。
‘‘Tasmātiha, bhikkhave, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Catutthaṃ.
835. 第一受持经
5. Paṭhamadhāraṇasuttaṃ
1085「诸比丘!你们受持我所教导的四圣谛吗?」如是说时,某位比丘对世尊如此说:「尊者!我受持世尊所教导的四圣谛。」「比丘!你如何受持我所教导的四圣谛?」「尊者!我受持世尊所教导的第一圣谛为苦;尊者!我受持世尊所教导的第二圣谛为苦集;尊者!我受持世尊所教导的第三圣谛为苦灭;尊者!我受持世尊所教导的第四圣谛为导至苦灭之道。尊者!我如此受持世尊所教导的四圣谛。」
‘‘Dhāretha no tumhe, bhikkhave, mayā cattāri ariyasaccāni desitānī’’ti? Evaṃ vutte aññataro bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ahaṃ kho, bhante, dhāremi bhagavatā cattāri ariyasaccāni desitānī’’ti. ‘‘Yathā kathaṃ pana tvaṃ, bhikkhu, dhāresi mayā cattāri ariyasaccāni desitānī’’ti? ‘‘Dukkhaṃ khvāhaṃ, bhante, bhagavatā paṭhamaṃ ariyasaccaṃ desitaṃ dhāremi; dukkhasamudayaṃ khvāhaṃ, bhante, bhagavatā dutiyaṃ ariyasaccaṃ desitaṃ dhāremi; dukkhanirodhaṃ khvāhaṃ, bhante, bhagavatā tatiyaṃ ariyasaccaṃ desitaṃ dhāremi; dukkhanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ khvāhaṃ, bhante, bhagavatā catutthaṃ ariyasaccaṃ desitaṃ dhāremi. Evaṃ khvāhaṃ, bhante, dhāremi bhagavatā cattāri ariyasaccāni desitānī’’ti.
85“很好,很好,比丘!你记得好,比丘,你确实记住了我所教导的四圣谛。比丘,苦是我教导的第一圣谛,你就这样记住它。比丘,如果有任何沙门或婆罗门这样说:‘沙门乔达摩所教导的苦这第一圣谛不是这样,我不承认他说的苦这第一圣谛,我要另外安立一个苦这第一圣谛’——这是不可能的事。比丘,苦集……苦灭……比丘,通往苦灭的道路是我教导的第四圣谛,你就这样记住它。比丘,如果有任何沙门或婆罗门这样说:‘沙门乔达摩所教导的通往苦灭的道路这第四圣谛不是这样,我不承认他说的通往苦灭的道路这第四圣谛,我要另外安立一个通往苦灭的道路这第四圣谛’——这是不可能的事。比丘,你就这样记住我所教导的四圣谛。”
‘‘Sādhu sādhu, bhikkhu! Sādhu kho tvaṃ, bhikkhu, dhāresi mayā cattāri ariyasaccāni desitānīti. Dukkhaṃ kho, bhikkhu, mayā paṭhamaṃ ariyasaccaṃ desitaṃ, tathā naṃ dhārehi; dukkhasamudayaṃ kho, bhikkhu, mayā dutiyaṃ ariyasaccaṃ desitaṃ, tathā naṃ dhārehi; dukkhanirodhaṃ kho, bhikkhu, mayā tatiyaṃ ariyasaccaṃ desitaṃ, tathā naṃ dhārehi; dukkhanirodhagāminī paṭipadā kho, bhikkhu, mayā catutthaṃ ariyasaccaṃ desitaṃ, tathā naṃ dhārehi. Evaṃ kho, bhikkhu, dhārehi mayā cattāri ariyasaccāni desitānīti.
86“所以,比丘,对于‘这是苦’,应该精勤修习……对于‘这是通往苦灭的道路’,应该精勤修习。”第八经。
‘‘Tasmātiha , bhikkhu, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Pañcamaṃ.
876. 第二受持经
6. Dutiyadhāraṇasuttaṃ
1086「诸比丘!你们受持我所教导的四圣谛吗?」如是说已,某位比丘对世尊如此说:「尊者!我受持世尊所教导的四圣谛。」
‘‘Dhāretha no tumhe, bhikkhave, mayā cattāri ariyasaccāni desitānī’’ti? Evaṃ vutte aññataro bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ahaṃ kho, bhante, dhāremi bhagavatā cattāri ariyasaccāni desitānī’’ti.
89『比丘,你如何受持我所教导的四圣谛呢?』『尊者,我受持世尊所教导的第一圣谛是苦。尊者,若有任何沙门或婆罗门如此说:』这不是沙门乔达摩所教导的苦第一圣谛。我将拒绝这苦第一圣谛,而施设另一个苦第一圣谛『,这是不可能的。尊者,我受持世尊所教导的苦集……(中略)……尊者,我受持世尊所教导的第四圣谛是导至苦灭之道。尊者,若有任何沙门或婆罗门如此说:』这不是沙门乔达摩所教导的导至苦灭之道第四圣谛。我将拒绝这导至苦灭之道第四圣谛,而施设另一个导至苦灭之道第四圣谛『,这是不可能的。尊者,我如此受持世尊所教导的四圣谛。』
‘‘Yathā kathaṃ pana tvaṃ, bhikkhu, dhāresi mayā cattāri ariyasaccāni desitānī’’ti? ‘‘Dukkhaṃ khvāhaṃ, bhante, bhagavatā paṭhamaṃ ariyasaccaṃ desitaṃ dhāremi. Yo hi koci, bhante, samaṇo vā brāhmaṇo vā evaṃ vadeyya – ‘netaṃ dukkhaṃ paṭhamaṃ ariyasaccaṃ yaṃ samaṇena gotamena desitaṃ. Ahametaṃ dukkhaṃ paṭhamaṃ ariyasaccaṃ paccakkhāya aññaṃ dukkhaṃ paṭhamaṃ ariyasaccaṃ paññapessāmī’ti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Dukkhasamudayaṃ khvāhaṃ, bhante, bhagavatā…pe… dukkhanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ khvāhaṃ, bhante, bhagavatā catutthaṃ ariyasaccaṃ desitaṃ dhāremi. Yo hi koci, bhante, samaṇo vā brāhmaṇo vā evaṃ vadeyya – ‘netaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā catutthaṃ ariyasaccaṃ yaṃ samaṇena gotamena desitaṃ. Ahametaṃ dukkhanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ catutthaṃ ariyasaccaṃ paccakkhāya aññaṃ dukkhanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ catutthaṃ ariyasaccaṃ paññapessāmī’ti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Evaṃ khvāhaṃ, bhante, dhāremi bhagavatā cattāri ariyasaccāni desitānī’’ti.
90『善哉!善哉!比丘!比丘,你善受持我所教导的四圣谛。比丘,我所教导的第一圣谛是苦,你应如此受持。比丘,若有任何沙门或婆罗门如此说:』这不是沙门乔达摩所教导的苦第一圣谛。我将拒绝这苦第一圣谛,而施设另一个苦第一圣谛『,这是不可能的。比丘,苦集……(中略)……比丘,苦灭……(中略)……比丘,我所教导的第四圣谛是导至苦灭之道,你应如此受持。比丘,若有任何沙门或婆罗门如此说:』这不是沙门乔达摩所教导的导至苦灭之道第四圣谛。我将拒绝这导至苦灭之道第四圣谛,而施设另一个导至苦灭之道第四圣谛『,这是不可能的。比丘,你应如此受持我所教导的四圣谛。』
‘‘Sādhu sādhu, bhikkhu! Sādhu kho tvaṃ, bhikkhu, dhāresi mayā cattāri ariyasaccāni desitānīti. Dukkhaṃ kho, bhikkhu, mayā paṭhamaṃ ariyasaccaṃ desitaṃ, tathā naṃ dhārehi. Yo hi koci, bhikkhu, samaṇo vā brāhmaṇo vā evaṃ vadeyya – ‘netaṃ dukkhaṃ paṭhamaṃ ariyasaccaṃ yaṃ samaṇena gotamena desitaṃ. Ahametaṃ dukkhaṃ paṭhamaṃ ariyasaccaṃ paccakkhāya aññaṃ dukkhaṃ paṭhamaṃ ariyasaccaṃ paññapessāmī’ti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Dukkhasamudayaṃ kho, bhikkhu…pe… dukkhanirodhaṃ kho, bhikkhu…pe… dukkhanirodhagāminī paṭipadā kho, bhikkhu, mayā catutthaṃ ariyasaccaṃ desitaṃ, tathā naṃ dhārehi. Yo hi koci, bhikkhu, samaṇo vā brāhmaṇo vā evaṃ vadeyya – ‘netaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā catutthaṃ ariyasaccaṃ yaṃ samaṇena gotamena desitaṃ . Ahametaṃ dukkhanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ catutthaṃ ariyasaccaṃ paccakkhāya aññaṃ dukkhanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ catutthaṃ ariyasaccaṃ paññapessāmī’ti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Evaṃ kho tvaṃ, bhikkhu, dhārehi mayā cattāri ariyasaccāni desitānīti.
91“所以,比丘,对于‘这是苦’,应该精勤修习……对于‘这是通往苦灭的道路’,应该精勤修习。”第七经。
‘‘Tasmātiha, bhikkhu, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Chaṭṭhaṃ.
927. 无明经
7. Avijjāsuttaṃ
937. 无明经
7. Avijjāsuttaṃ
1087那位比丘坐在一边后,对世尊说:“尊者,人们说‘无明、无明’。尊者,到底什么是无明?到什么程度算是被无明覆盖的人?” “比丘,对于苦的无知,对于苦集的无知,对于苦灭的无知,对于通往苦灭的修道的无知——比丘,这就叫做无明;就是这个程度,算是被无明覆盖的人。”
Ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘‘avijjā, avijjā’ti bhante, vuccati. Katamā nu kho, bhante, avijjā; kittāvatā ca avijjāgato hotī’’ti? ‘‘Yaṃ kho, bhikkhu, dukkhe aññāṇaṃ, dukkhasamudaye aññāṇaṃ, dukkhanirodhe aññāṇaṃ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya aññāṇaṃ – ayaṃ vuccati, bhikkhu, avijjā; ettāvatā ca avijjāgato hotī’’ti.
95「比丘!因此,在此应作努力:『这是苦』……应作努力:『这是导至苦灭之道』。」第七经。
‘‘Tasmātiha, bhikkhu, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Sattamaṃ.
968. 明经
8. Vijjāsuttaṃ
978. 明经
8. Vijjāsuttaṃ
1088那时,有一位比丘来到世尊那里。到了之后,向世尊礼敬,然后坐在一边。坐在一边后,那位比丘对世尊说:“尊者,人们说‘明、明’。尊者,到底什么是明?到什么程度算是具有明的人?” “比丘,对于苦的知,对于苦集的知,对于苦灭的知,对于通往苦灭的修道的知——比丘,这就叫做明;就是这个程度,算是具有明的人。”
Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘‘vijjā, vijjā’ti, bhante, vuccati. Katamā nu kho, bhante, vijjā; kittāvatā ca vijjāgato hotī’’ti? ‘‘Yaṃ kho, bhikkhu, dukkhe ñāṇaṃ, dukkhasamudaye ñāṇaṃ, dukkhanirodhe ñāṇaṃ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṃ – ayaṃ vuccati, bhikkhu, vijjā; ettāvatā ca vijjāgato hotī’’ti.
99「比丘!因此,在此应作努力:『这是苦』……应作努力:『这是导至苦灭之道』。」第八经。
‘‘Tasmātiha , bhikkhu, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Aṭṭhamaṃ.
1009. 教诫经
9. Saṅkāsanasuttaṃ
1019. 教诫经
9. Saṅkāsanasuttaṃ
1089“比丘们,'这是苦圣谛'——这是我所说的。对它的说明、用语、解释是无穷无尽的——'苦圣谛就是这个意思';'这是苦集圣谛'……'这是苦灭圣谛'……'这是导向苦灭的道圣谛'——比丘们,这也是我所说的。对它的说明、用语、解释也是无穷无尽的——'导向苦灭的道圣谛就是这个意思'。”
‘‘‘Idaṃ dukkhaṃ ariyasacca’nti bhikkhave, mayā paññattaṃ. Tattha aparimāṇā vaṇṇā aparimāṇā byañjanā aparimāṇā saṅkāsanā – ‘itipidaṃ dukkhaṃ ariyasacca’nti ; idaṃ dukkhasamudayaṃ…pe… idaṃ dukkhanirodhaṃ…pe… ‘idaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasacca’nti, bhikkhave, mayā paññattaṃ. Tattha aparimāṇā vaṇṇā aparimāṇā byañjanā aparimāṇā saṅkāsanā – ‘itipidaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasacca’nti.
103「诸比丘,因此,在此应作瑜伽『此是苦』……应作瑜伽『此是导至苦灭之道』。」第九经。
‘‘Tasmātiha, bhikkhave, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Navamaṃ.
10410. 如经
10. Tathasuttaṃ
10510. 如经
10. Tathasuttaṃ
1090“比丘们,有这四件事,是真实的、不会虚妄的、不会变异的。哪四件?比丘们,'这是苦'——这是真实的,不会虚妄的,不会变异的;'这是苦的集'——这是真实的,不会虚妄的,不会变异的;'这是苦的灭'——这是真实的,不会虚妄的,不会变异的;'这是导向苦灭的道'——这是真实的,不会虚妄的,不会变异的。比丘们,这四件事就是真实的、不会虚妄的、不会变异的。”
‘‘Cattārimāni, bhikkhave, tathāni avitathāni anaññathāni. Katamāni cattāri? ‘Idaṃ dukkha’nti, bhikkhave, tathametaṃ avitathametaṃ anaññathametaṃ ; ‘ayaṃ dukkhasamudayo’ti tathametaṃ avitathametaṃ anaññathametaṃ; ‘ayaṃ dukkhanirodho’ti tathametaṃ avitathametaṃ anaññathametaṃ; ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti tathametaṃ avitathametaṃ anaññathametaṃ – imāni kho, bhikkhave, cattāri tathāni avitathāni anaññathāni.
107「诸比丘,因此,在此应作瑜伽『此是苦』……应作瑜伽『此是导至苦灭之道』。」第十经。
‘‘Tasmātiha, bhikkhave, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Dasamaṃ.
108转法轮品第二
Dhammacakkappavattanavaggo dutiyo.
109其摄颂:
Tassuddānaṃ –
110其摄颂:
Tassuddānaṃ –
111法轮、如来、蕴,以及处;
Dhammacakkaṃ tathāgataṃ, khandhā āyatanena ca;
112受持、二无明,明与教示、如实。
Dhāraṇā ca dve avijjā, vijjā saṅkāsanā tathāti.
113第三 苦提咖马品
3. Koṭigāmavaggo
114第三 苦提咖马品
3. Koṭigāmavaggo
1151. 第一国提村经
1. Paṭhamakoṭigāmasuttaṃ
1091有一次,世尊住在跋耆国的拘利村。在那里,世尊对诸比丘说:“诸比丘,正是因为对四圣谛未证悟、未通达,我和你们才在这漫长的轮回中流转、漂泊了这么久。”
Ekaṃ samayaṃ bhagavā vajjīsu viharati koṭigāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘catunnaṃ, bhikkhave, ariyasaccānaṃ ananubodhā appaṭivedhā evamidaṃ dīghamaddhānaṃ sandhāvitaṃ saṃsaritaṃ mamañceva tumhākañca’’.
117“哪四个呢?诸比丘,正是因为对苦圣谛未证悟、未通达,我和你们才在这漫长的轮回中流转、漂泊了这么久。正是因为对苦集圣谛……对苦灭圣谛……正是因为对导向苦灭之道圣谛未证悟、未通达,我和你们才在这漫长的轮回中流转、漂泊了这么久。诸比丘,如今这苦圣谛已被证悟、已通达,苦集圣谛已被证悟、已通达,苦灭圣谛已被证悟、已通达,导向苦灭之道圣谛已被证悟、已通达;对存在的渴爱已被断除,导致再生的导引已经耗尽,现在不再有未来的再生了。”
‘‘Katamesaṃ catunnaṃ? Dukkhassa, bhikkhave, ariyasaccassa ananubodhā appaṭivedhā evamidaṃ dīghamaddhānaṃ sandhāvitaṃ saṃsaritaṃ mamañceva tumhākañca. Dukkhasamudayassa ariyasaccassa…pe… dukkhanirodhassa ariyasaccassa…pe… dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ariyasaccassa ananubodhā appaṭivedhā evamidaṃ dīghamaddhānaṃ sandhāvitaṃ saṃsaritaṃ mamañceva tumhākañca. Tayidaṃ, bhikkhave, dukkhaṃ ariyasaccaṃ anubuddhaṃ paṭividdhaṃ, dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ anubuddhaṃ paṭividdhaṃ, dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ anubuddhaṃ paṭividdhaṃ, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ anubuddhaṃ paṭividdhaṃ; ucchinnā bhavataṇhā, khīṇā bhavanetti; natthidāni punabbhavo’’ti.
118这是世尊所说。善逝这样说了之后,老师又进一步说了以下的话——
Idamavoca bhagavā. Idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā –
119“由于未能如实地照见四圣谛,
‘‘Catunnaṃ ariyasaccānaṃ, yathābhūtaṃ adassanā;
120生生世世流转其中,在这漫长岁月里不断地投生。
Saṃsitaṃ dīghamaddhānaṃ, tāsu tāsveva jātisu.
121「这些已被见,有之引导已被根除;
‘‘Tāni etāni diṭṭhāni, bhavanetti samūhatā;
122苦的根被斩断了,现在不再有新的生命。这是第一段。
Ucchinnaṃ mūlaṃ dukkhassa, natthidāni punabbhavo’’ti. paṭhamaṃ;
1232. 第二国提村经
2. Dutiyakoṭigāmasuttaṃ
1092“诸比丘,任何沙门或婆罗门,如果不能如实了知‘这是苦’……乃至……不能如实了知‘这是导向苦灭的修行之道’,他们就会仰望其他沙门或婆罗门的脸,心想:‘这位尊者想必是真正知道者,所以才如此了解;想必是真正看见者,所以才如此洞见。’”
‘‘Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ nappajānanti, ‘ayaṃ dukkhasamudayo’ti yathābhūtaṃ nappajānanti, ‘ayaṃ dukkhanirodho’ti yathābhūtaṃ nappajānanti, ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ nappajānanti, na me te, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu vā samaṇasammatā brāhmaṇesu vā brāhmaṇasammatā, na ca panete āyasmanto sāmaññatthaṃ vā brahmaññatthaṃ vā diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanti.
125“然而,诸比丘,凡是那些沙门或婆罗门,如实了知‘这是苦’……(中略)……如实了知‘这是导向苦灭之道’,他们便不乐于那些趣向生的造作,不乐于那些趣向老的造作,不乐于那些趣向死的造作,不乐于那些趣向愁、悲、苦、忧、恼的造作。他们不乐于那些趣向生的造作,不乐于那些趣向老的造作,不乐于那些趣向死的造作,不乐于那些趣向愁、悲、苦、忧、恼的造作,便不去造作那些趣向生的造作,不去造作那些趣向老的造作,不去造作那些趣向死的造作,不去造作那些趣向愁、悲、苦、忧、恼的造作。他们没有造作那些趣向生的造作,没有造作那些趣向老的造作,没有造作那些趣向死的造作,没有造作那些趣向愁、悲、苦、忧、恼的造作之后,便不堕入生的悬崖,不堕入老的悬崖,不堕入死的悬崖,不堕入愁、悲、苦、忧、恼的悬崖。他们从生、老、死、愁、悲、苦、忧、恼中解脱出来。我说:‘他们从苦中解脱出来。’”
‘‘Ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānanti, ‘ayaṃ dukkhasamudayo’ti yathābhūtaṃ pajānanti, ‘ayaṃ dukkhanirodho’ti yathābhūtaṃ pajānanti, ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānanti, te kho me, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu ceva samaṇasammatā brāhmaṇesu ca brāhmaṇasammatā, te ca panāyasmanto sāmaññatthañca brahmaññatthañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantī’’ti.
126世尊说此。说此已,善逝、导师又说此:
Idamavoca bhagavā. Idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā –
127那些不了解苦的人,也不了解苦的生起;
‘‘Ye dukkhaṃ nappajānanti, atho dukkhassa sambhavaṃ;
128也不了解苦在何处,彻底无余地被止息。
Yattha ca sabbaso dukkhaṃ, asesaṃ uparujjhati.
129他们也不知道那条,导向苦灭的道路;
‘‘Tañca maggaṃ na jānanti, dukkhūpasamagāminaṃ;
130他们缺失心的解脱,也缺失慧的解脱;
Cetovimuttihīnā te, atho paññāvimuttiyā;
131他们没有能力终结,只能一再经历生与老。
Abhabbā te antakiriyāya, te ve jātijarūpagā.
132而那些了解苦的人,也了解苦的生起;
‘‘Ye ca dukkhaṃ pajānanti, atho dukkhassa sambhavaṃ;
133在那里,一切苦无余地被灭尽。
Yattha ca sabbaso dukkhaṃ, asesaṃ uparujjhati.
134他们了知那条导向苦止息的道路;
‘‘Tañca maggaṃ pajānanti, dukkhūpasamagāminaṃ;
135具足心解脱,以及慧解脱;
Cetovimuttisampannā, atho paññāvimuttiyā;
136他们一切都是为了作终结,他们不会再有生与老。」第二经。
Sabbā te antakiriyāya, na te jātijarūpagā’’ti. dutiyaṃ;
1373. 正自觉者经
3. Sammāsambuddhasuttaṃ
1093【舍卫城因缘】“诸比丘,有此等四圣谛。哪四个?苦圣谛……乃至……导向苦灭的行道圣谛——诸比丘,这些就是四圣谛。诸比丘,因如实现正觉了此等四圣谛之故,如来被称为‘阿拉汉、全自觉者’。
Sāvatthinidānaṃ. Cattārimāni, bhikkhave, ariyasaccāni. Katamāni cattāri? Dukkhaṃ ariyasaccaṃ…pe… dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ – imāni kho, bhikkhave, cattāri ariyasaccāni. Imesaṃ kho, bhikkhave, catunnaṃ ariyasaccānaṃ yathābhūtaṃ abhisambuddhattā tathāgato ‘arahaṃ sammāsambuddho’ti vuccati.
139「诸比丘,因此,于此应作努力:『此是苦』……(中略)……『此是导向苦灭之道』应作努力。」第三经。
‘‘Tasmātiha, bhikkhave, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Tatiyaṃ.
1404. 阿拉汉经
4. Arahantasuttaṃ
1414. 阿拉汉经
4. Arahantasuttaṃ
1094舍卫城因缘。诸比丘,凡任何过去时的阿拉汉、正自觉者如实现等觉,他们一切都如实现等觉四圣谛。诸比丘,凡任何未来时的阿拉汉、正自觉者将如实现等觉,他们一切都将如实现等觉四圣谛。诸比丘,凡任何现在的阿拉汉、正自觉者如实现等觉,他们一切都如实现等觉四圣谛。
Sāvatthinidānaṃ. Ye hi keci, bhikkhave, atītamaddhānaṃ arahanto sammāsambuddhā yathābhūtaṃ abhisambujjhiṃsu, sabbe te cattāri ariyasaccāni yathābhūtaṃ abhisambujjhiṃsu. Ye hi keci, bhikkhave, anāgatamaddhānaṃ arahanto sammāsambuddhā yathābhūtaṃ abhisambujjhissanti, sabbe te cattāri ariyasaccāni yathābhūtaṃ abhisambujjhissanti. Ye hi keci, bhikkhave, etarahi arahanto sammāsambuddhā yathābhūtaṃ abhisambujjhanti, sabbe te cattāri ariyasaccāni yathābhūtaṃ abhisambujjhanti.
143「哪四种?苦圣谛、苦集圣谛、苦灭圣谛、导向苦灭之道圣谛。诸比丘,凡任何过去时的阿拉汉、正自觉者如实现等觉……(中略)……将现等觉……(中略)……现等觉,他们一切都如实现等觉此等四圣谛。
‘‘Katamāni cattāri? Dukkhaṃ ariyasaccaṃ, dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ, dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ. Ye hi, keci, bhikkhave, atītamaddhānaṃ arahanto sammāsambuddhā yathābhūtaṃ abhisambujjhiṃsu…pe… abhisambujjhissanti…pe… abhisambujjhanti, sabbe te imāni cattāri ariyasaccāni yathābhūtaṃ abhisambujjhanti.
144「诸比丘!因此,在此应努力『这是苦』……应努力『这是导至苦灭之道』。」第四经。
‘‘Tasmātiha, bhikkhave, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Catutthaṃ.
1455. 漏尽经
5. Āsavakkhayasuttaṃ
1095“诸比丘,我说,对于知道的人、看到的人,有烦恼的灭尽,不是对于不知道的人、没看到的人。诸比丘,对于知道什么、看到什么,有烦恼的灭尽?诸比丘,对于知道‘这是苦’、看到‘这是苦’,有烦恼的灭尽;对于知道‘这是苦集’、看到‘这是苦集’,有烦恼的灭尽;对于知道‘这是苦灭’、看到‘这是苦灭’,有烦恼的灭尽;对于知道‘这是导向苦灭之道’、看到‘这是导向苦灭之道’,有烦恼的灭尽。诸比丘,就是这样,对于这样知道的人、这样看到的人,有烦恼的灭尽。”
‘‘Jānatohaṃ, bhikkhave, passato āsavānaṃ khayaṃ vadāmi, no ajānato apassato. Kiñca, bhikkhave, jānato passato āsavānaṃ khayo hoti? ‘Idaṃ dukkha’nti, bhikkhave, jānato passato āsavānaṃ khayo hoti, ‘ayaṃ dukkhasamudayo’ti jānato passato āsavānaṃ khayo hoti, ‘ayaṃ dukkhanirodho’ti jānato passato āsavānaṃ khayo hoti, ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti jānato passato āsavānaṃ khayo hoti. Evaṃ kho, bhikkhave, jānato evaṃ passato āsavānaṃ khayo hoti.
147「诸比丘!因此,在此应努力『这是苦』……应努力『这是导至苦灭之道』。」第五经。
‘‘Tasmātiha, bhikkhave, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Pañcamaṃ.
1486. 友经
6. Mittasuttaṃ
1496. 友经
6. Mittasuttaṃ
1096“诸比丘,对那些你们会悲悯的人,那些认为值得听的人——朋友、同僚、亲戚或血亲——诸比丘,你们应当教导他们、安立他们、建立他们如实通达四圣谛。”
‘‘Ye hi keci, bhikkhave, anukampeyyātha, ye ca sotabbaṃ maññeyyuṃ – mittā vā amaccā vā ñātī vā sālohitā vā – te vo, bhikkhave, catunnaṃ ariyasaccānaṃ yathābhūtaṃ abhisamayāya samādapetabbā nivesetabbā patiṭṭhāpetabbā.
151「是哪四种?苦圣谛、苦集圣谛、苦灭圣谛、导向苦灭之道圣谛。诸比丘!凡是你们应该同情的人,凡是那些认为应该听从的人——朋友、同僚、亲戚或血亲,诸比丘!你们应该劝导他们、安立他们、确立他们于如实现观这四圣谛。」
‘‘Katamesaṃ catunnaṃ? Dukkhassa ariyasaccassa, dukkhasamudayassa ariyasaccassa, dukkhanirodhassa ariyasaccassa, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ariyasaccassa. Ye hi keci, bhikkhave, anukampeyyātha, ye ca sotabbaṃ maññeyyuṃ – mittā vā amaccā vā ñātī vā sālohitā vā te vo, bhikkhave, imesaṃ catunnaṃ ariyasaccānaṃ yathābhūtaṃ abhisamayāya samādapetabbā nivesetabbā patiṭṭhāpetabbā.
152「诸比丘!因此,在此应努力『这是苦』……应努力『这是导至苦灭之道』。」第六经。
‘‘Tasmātiha, bhikkhave, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Chaṭṭhaṃ.
1537. 如经
7. Tathasuttaṃ
1547. 如经
7. Tathasuttaṃ
1097「诸比丘,有此四圣谛。何者为四?苦圣谛,苦集圣谛,苦灭圣谛,导至苦灭之道圣谛——诸比丘,此四圣谛是如、不虚、不异;因此称为『圣谛』。
‘‘Cattārimāni, bhikkhave, ariyasaccāni. Katamāni cattāri? Dukkhaṃ ariyasaccaṃ, dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ, dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ – imāni kho, bhikkhave, cattāri ariyasaccāni tathāni avitathāni anaññathāni; tasmā ‘ariyasaccānī’ti vuccanti.
156「诸比丘!因此,在此应努力『这是苦』……应努力『这是导至苦灭之道』。」第七经。
‘‘Tasmātiha, bhikkhave, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Sattamaṃ.
1578. 世间经
8. Lokasuttaṃ
1588. 世间经
8. Lokasuttaṃ
1098「诸比丘,这些是四圣谛。哪四种?苦圣谛、苦集圣谛、苦灭圣谛、导至苦灭之道圣谛。在含天的世间、含魔的世间、含梵天的世间、含沙门婆罗门的众生界、含天人的世间,如来是圣者;因此称为『圣谛』。」
‘‘Cattārimāni, bhikkhave, ariyasaccāni. Katamāni cattāri? Dukkhaṃ ariyasaccaṃ, dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ, dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ. Sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya tathāgato ariyo; tasmā ‘ariyasaccānī’ti vuccanti’’.
160「诸比丘,因此于此,应努力『这是苦』……应努力『这是导至苦灭之道』。」第八经。
‘‘Tasmātiha, bhikkhave, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Aṭṭhamaṃ.
1619. 应遍知经
9. Pariññeyyasuttaṃ
1629. 应遍知经
9. Pariññeyyasuttaṃ
1099“诸比丘,有这四圣谛。哪四个呢?苦圣谛、苦集圣谛、苦灭圣谛、导向苦灭的行道圣谛——诸比丘,这就是四圣谛。诸比丘,在这四圣谛中,有应遍知的圣谛,有应断的圣谛,有应证得的圣谛,有应修习的圣谛。”
‘‘Cattārimāni , bhikkhave, ariyasaccāni. Katamāni cattāri? Dukkhaṃ ariyasaccaṃ, dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ, dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ – imāni kho, bhikkhave, cattāri ariyasaccāni. Imesaṃ kho, bhikkhave, catunnaṃ ariyasaccānaṃ atthi ariyasaccaṃ pariññeyyaṃ, atthi ariyasaccaṃ pahātabbaṃ, atthi ariyasaccaṃ sacchikātabbaṃ, atthi ariyasaccaṃ bhāvetabbaṃ.
164“诸比丘,哪个是应遍知的圣谛呢?诸比丘,苦圣谛应遍知,苦集圣谛应断,苦灭圣谛应证得,导向苦灭的行道圣谛应修习。”
‘‘Katamañca, bhikkhave, ariyasaccaṃ pariññeyyaṃ? Dukkhaṃ, bhikkhave, ariyasaccaṃ pariññeyyaṃ, dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ pahātabbaṃ, dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ sacchikātabbaṃ, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ bhāvetabbaṃ.
165「诸比丘,因此于此,应努力『这是苦』……应努力『这是导至苦灭之道』。」第九经。
‘‘Tasmātiha, bhikkhave, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Navamaṃ.
16610. 牛主经
10. Gavampatisuttaṃ
16710. 牛主经
10. Gavampatisuttaṃ
1100有一次,众多上座比丘住在支提国的萨罕奢尼迦。那时,那些上座比丘在食后托钵归来,聚集在圆堂里坐着时,生起了这样的谈论:“贤友们,见到苦的人,也见到苦集、见到苦灭、见到导向苦灭的行道吗?”
Ekaṃ samayaṃ sambahulā therā bhikkhū cetesu viharanti sahañcanike . Tena kho pana samayena sambahulānaṃ therānaṃ bhikkhūnaṃ pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantānaṃ maṇḍalamāḷe sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ ayamantarākathā udapādi – ‘‘yo nu kho, āvuso, dukkhaṃ passati dukkhasamudayampi so passati, dukkhanirodhampi passati, dukkhanirodhagāminiṃ paṭipadampi passatī’’ti.
169这么说时,具寿伽梵波提长老对那些比丘说:“贤友们,这是我从世尊面前亲耳听到、当面领受的:‘诸比丘,见到苦的人,也见到苦集、见到苦灭、见到导向苦灭的行道。见到苦集的人,也见到苦、见到苦灭、见到导向苦灭的行道。见到苦灭的人,也见到苦、见到苦集、见到导向苦灭的行道。见到导向苦灭的行道的人,也见到苦、见到苦集、见到苦灭。’”第十经。
Evaṃ vutte āyasmā gavampati thero bhikkhū etadavoca – ‘‘sammukhā metaṃ, āvuso, bhagavato sutaṃ, sammukhā paṭiggahitaṃ – ‘yo , bhikkhave, dukkhaṃ passati dukkhasamudayampi so passati, dukkhanirodhampi passati, dukkhanirodhagāminiṃ paṭipadampi passati. Yo dukkhasamudayaṃ passati dukkhampi so passati, dukkhanirodhampi passati, dukkhanirodhagāminiṃ paṭipadampi passati. Yo dukkhanirodhaṃ passati dukkhampi so passati, dukkhasamudayampi passati, dukkhanirodhagāminiṃ paṭipadampi passati. Yo dukkhanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ passati dukkhampi so passati, dukkhasamudayampi passati, dukkhanirodhampi passatī’’’ti. Dasamaṃ.
170国提村品第三
Koṭigāmavaggo tatiyo.
171其摄颂——
Tassuddānaṃ –
172其摄颂——
Tassuddānaṃ –
173正自觉者说二种应呵责者:阿拉汉、诸漏已尽者;
Dve vajjī sammāsambuddho, arahaṃ āsavakkhayo;
174朋友以及世间,应被遍知,牛王。
Mittaṃ tathā ca loko ca, pariññeyyaṃ gavampatīti.
1754. 西沙巴林品
4. Sīsapāvanavaggo
1761. 申恕林经
1. Sīsapāvanasuttaṃ
1774. 西沙巴林品
4. Sīsapāvanavaggo
1781. 申恕林经
1. Sīsapāvanasuttaṃ
1101一时,世尊住在国桑比西沙巴林。那时,世尊用手拿起少许西沙巴树叶,告诉诸比丘:「诸比丘,你们认为如何?哪个较多——我用手拿起的这些少许西沙巴树叶,还是上面西沙巴林中的树叶?」「世尊,世尊用手拿起的少许西沙巴树叶是很少的;而上面西沙巴林中的树叶确实较多。」「诸比丘,正是如此,我证知而未宣说的确实较多。诸比丘,为何我未宣说那些?诸比丘,因为那些不相应于义利,不是梵行的基础,不导向厌离、离贪、灭、寂止、证智、正觉、涅槃;因此我未宣说那些。」
Ekaṃ samayaṃ bhagavā kosambiyaṃ viharati sīsapāvane . Atha kho bhagavā parittāni sīsapāpaṇṇāni pāṇinā gahetvā bhikkhū āmantesi – ‘‘taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, katamaṃ nu kho bahutaraṃ – yāni vā mayā parittāni sīsapāpaṇṇāni pāṇinā gahitāni yadidaṃ upari sīsapāvane’’ti? ‘‘Appamattakāni , bhante, bhagavatā parittāni sīsapāpaṇṇāni pāṇinā gahitāni; atha kho etāneva bahutarāni yadidaṃ upari sīsapāvane’’ti. ‘‘Evameva kho, bhikkhave, etadeva bahutaraṃ yaṃ vo mayā abhiññāya anakkhātaṃ. Kasmā cetaṃ, bhikkhave, mayā anakkhātaṃ? Na hetaṃ, bhikkhave, atthasaṃhitaṃ nādibrahmacariyakaṃ na nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṃvattati; tasmā taṃ mayā anakkhātaṃ’’.
180「诸比丘,那么我宣说了什么?诸比丘,我宣说了『这是苦』,我宣说了『这是苦集』,我宣说了『这是苦灭』,我宣说了『这是导向苦灭之道』。」
‘‘Kiñca, bhikkhave, mayā akkhātaṃ? ‘Idaṃ dukkha’nti, bhikkhave, mayā akkhātaṃ, ‘ayaṃ dukkhasamudayo’ti mayā akkhātaṃ, ‘ayaṃ dukkhanirodho’ti mayā akkhātaṃ, ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti mayā akkhātaṃ’’.
181「诸比丘,为何我宣说了这些?诸比丘,因为这些相应于义利,这是梵行的基础,这导向厌离、离贪、灭、寂止、证智、正觉、涅槃;因此我宣说了这些。」
‘‘Kasmā cetaṃ, bhikkhave, mayā akkhātaṃ? Etañhi, bhikkhave, atthasaṃhitaṃ etaṃ ādibrahmacariyakaṃ etaṃ nibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati; tasmā taṃ mayā akkhātaṃ .
182「诸比丘,因此,在此应作努力『这是苦』……(中略)……应作努力『这是导向苦灭之道』。」第一经。
‘‘Tasmātiha, bhikkhave, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Paṭhamaṃ.
1832. 槐叶经
2. Khadirapattasuttaṃ
1102「诸比丘,若如此说——『我将如实地不现观苦圣谛,如实地不现观苦集圣谛,如实地不现观苦灭圣谛,如实地不现观导向苦灭之道圣谛,而能正确地作苦之终结』——这没有此处。
‘‘Yo, bhikkhave, evaṃ vadeyya – ‘ahaṃ dukkhaṃ ariyasaccaṃ yathābhūtaṃ anabhisamecca, dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ yathābhūtaṃ anabhisamecca, dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ yathābhūtaṃ anabhisamecca, dukkhanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ ariyasaccaṃ yathābhūtaṃ anabhisamecca sammā dukkhassantaṃ karissāmī’ti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
185『诸比丘,譬如若有人如此说:』我将用阿迦陀树叶、娑罗树叶或余甘子树叶做成包,取来水或多罗叶『,这是不可能的。同样地,诸比丘,若有人如此说:』我未现观苦圣谛如实……(中略)……未现观导至苦灭之道圣谛如实,将正确地作苦的终结『,这是不可能的。』
‘‘Seyyathāpi , bhikkhave, yo evaṃ vadeyya – ‘ahaṃ khadirapattānaṃ vā saralapattānaṃ vā āmalakapattānaṃ vā puṭaṃ karitvā udakaṃ vā tālapattaṃ vā āharissāmī’ti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati; evameva kho, bhikkhave, yo evaṃ vadeyya – ‘ahaṃ dukkhaṃ ariyasaccaṃ yathābhūtaṃ anabhisamecca…pe… dukkhanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ ariyasaccaṃ yathābhūtaṃ anabhisamecca sammā dukkhassantaṃ karissāmī’ti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
186诸比丘,但是如果一个人这样说:‘我如实彻底洞见苦圣谛……如实彻底洞见导向苦灭之道圣谛,然后彻底终结苦’——这是有可能的事。
‘‘Yo ca kho, bhikkhave, evaṃ vadeyya – ‘ahaṃ dukkhaṃ ariyasaccaṃ yathābhūtaṃ abhisamecca, dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ yathābhūtaṃ abhisamecca, dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ yathābhūtaṃ abhisamecca, dukkhanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ ariyasaccaṃ yathābhūtaṃ abhisamecca sammā dukkhassantaṃ karissāmī’ti – ṭhānametaṃ vijjati.
187「诸比丘!譬如有人这样说:『我将用莲叶、波罗舍叶或摩楼瓦叶做成包,取来水或扇叶』,这是可能的。同样地,诸比丘!若有人这样说:『我将如实现观苦圣谛……如实现观导至苦灭之道圣谛而正确地作苦之终结』,这是可能的。」
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, yo evaṃ vadeyya – ‘ahaṃ padumapattānaṃ vā palāsapattānaṃ vā māluvapattānaṃ vā puṭaṃ karitvā udakaṃ vā tālapattaṃ vā āharissāmī’ti – ṭhānametaṃ vijjati; evameva kho, bhikkhave, yo evaṃ vadeyya – ‘ahaṃ dukkhaṃ ariyasaccaṃ yathābhūtaṃ abhisamecca …pe… dukkhanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ ariyasaccaṃ yathābhūtaṃ abhisamecca sammā dukkhassantaṃ karissāmī’ti – ṭhānametaṃ vijjati.
188「诸比丘!因此,于此应作瑜伽:『此是苦』……应作瑜伽:『此是导至苦灭之道』。」第二经。
‘‘Tasmātiha, bhikkhave, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Dutiyaṃ.
1893. 杖经
3. Daṇḍasuttaṃ
1903. 杖经
3. Daṇḍasuttaṃ
1103“比丘们,就像一根棍子被抛到空中,有时根部朝下落地,有时顶部朝下落地。比丘们,同样地,那些被无明覆盖、被渴爱捆绑的众生,流转着、轮回着,有时从这个世间去了另一个世间,有时又从另一个世间来到这个世间。这是什么原因呢?比丘们,就因为没见到四圣谛。哪四个?苦圣谛……乃至……导向苦灭之道的圣谛。”
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, daṇḍo uparivehāsaṃ khitto sakimpi mūlena nipatati, sakimpi aggena nipatati; evameva kho, bhikkhave, avijjānīvaraṇā sattā taṇhāsaṃyojanā sandhāvantā saṃsarantā sakimpi asmā lokā paraṃ lokaṃ gacchanti, sakimpi parasmā lokā imaṃ lokaṃ āgacchanti. Taṃ kissa hetu? Adiṭṭhattā, bhikkhave, catunnaṃ ariyasaccānaṃ. Katamesaṃ catunnaṃ? Dukkhassa ariyasaccassa…pe… dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ariyasaccassa.
192「诸比丘!因此,于此应作瑜伽:『此是苦』……应作瑜伽:『此是导至苦灭之道』。」第三经。
‘‘Tasmātiha , bhikkhave, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Tatiyaṃ.
1934. 衣经
4. Celasuttaṃ
1944. 衣经
4. Celasuttaṃ
1104“比丘们,如果衣服或头烧起来了,应该做什么呢?”“尊者,如果衣服或头烧起来了,为了扑灭那衣服或头,就要生起极大的意欲、精勤、勇猛、努力、不退转、正念和正知。”
‘‘Āditte , bhikkhave, cele vā sīse vā kimassa karaṇīya’’nti? ‘‘Āditte, bhante, cele vā sīse vā, tasseva celassa vā sīsassa vā nibbāpanāya adhimatto chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca karaṇīya’’nti.
196“比丘们,就算把烧起来的衣服或头搁置一边,不把它当回事,不为它分心,为了如实通达那尚未通达的四圣谛,也要生起极大的意欲、精勤、勇猛、努力、不退转、正念和正知。哪四个?苦圣谛……乃至……导向苦灭之道的圣谛。”
‘‘Ādittaṃ, bhikkhave, celaṃ vā sīsaṃ vā ajjhupekkhitvā amanasikaritvā anabhisametānaṃ catunnaṃ ariyasaccānaṃ yathābhūtaṃ abhisamayāya adhimatto chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca karaṇīyaṃ. Katamesaṃ catunnaṃ? Dukkhassa ariyasaccassa…pe… dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ariyasaccassa.
197「诸比丘!因此,于此应作努力:『这是苦』……应作努力:『这是导至苦灭之道』。」第四经。
‘‘Tasmātiha, bhikkhave, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Catutthaṃ.
1985. 百枪经
5. Sattisatasuttaṃ
1995. 百枪经
5. Sattisatasuttaṃ
1105「诸比丘!譬如有一位寿命百岁、活百岁的人。若有人对他这样说:『喂,朋友!上午时分将以百支矛刺你,中午时分将以百支矛刺你,傍晚时分将以百支矛刺你。喂,朋友!你每日被三百支矛所刺,寿命百岁、活百岁,百年过后,你将现观未现观的四圣谛。』」
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, puriso vassasatāyuko vassasatajīvī. Tamenaṃ evaṃ vadeyya – ‘ehambho purisa, pubbaṇhasamayaṃ taṃ sattisatena hanissanti, majjhanhikasamayaṃ sattisatena hanissanti, sāyanhasamayaṃ sattisatena hanissanti. So kho tvaṃ, ambho purisa, divase divase tīhi tīhi sattisatehi haññamāno vassasatāyuko vassasatajīvī vassasatassa accayena anabhisametāni cattāri ariyasaccāni abhisamessasī’’’ti.
201「诸比丘!对于有义利的善男子来说,值得接受。那是什么原因呢?诸比丘!此轮回无始,矛击、剑击、箭击、斧击的前际不可知。诸比丘!即使如此。然而,诸比丘!我不说伴随着苦、伴随着忧而现观四圣谛;诸比丘!我说伴随着乐、伴随着喜而现观四圣谛。哪四者?苦圣谛……导至苦灭之道圣谛。
‘‘Atthavasikena, bhikkhave, kulaputtena alaṃ upagantuṃ. Taṃ kissa hetu? Anamataggoyaṃ, bhikkhave, saṃsāro; pubbā koṭi nappaññāyati sattippahārānaṃ asippahārānaṃ usuppahārānaṃ pharasuppahārānaṃ . Evañcetaṃ, bhikkhave, assa. Na kho panāhaṃ, bhikkhave, saha dukkhena, saha domanassena catunnaṃ ariyasaccānaṃ abhisamayaṃ vadāmi; api cāhaṃ, bhikkhave, sahāva sukhena, sahāva somanassena catunnaṃ ariyasaccānaṃ abhisamayaṃ vadāmi. Katamesaṃ catunnaṃ? Dukkhassa ariyasaccassa…pe… dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ariyasaccassa.
202「诸比丘!因此,于此应作努力:『这是苦』……应作努力:『这是导至苦灭之道』。」第五经。
‘‘Tasmātiha , bhikkhave, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Pañcamaṃ.
2036. 生类经
6. Pāṇasuttaṃ
2046. 生类经
6. Pāṇasuttaṃ
1106「诸比丘!譬如有人将此阎浮提的草、薪、枝、叶砍下后聚集一处;聚集一处后做成尖桩。做成尖桩后,将大海中的大众生穿在大尖桩上,将大海中的中等众生穿在中等尖桩上,将大海中的微细众生穿在微细尖桩上。诸比丘!大海中的粗大众生仍未穷尽。
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, puriso yaṃ imasmiṃ jambudīpe tiṇakaṭṭhasākhāpalāsaṃ tacchetvā ekajjhaṃ saṃhareyya; ekajjhaṃ saṃharitvā sūlaṃ kareyya. Sūlaṃ karitvā ye mahāsamudde mahantakā pāṇā te mahantakesu sūlesu āvuneyya, ye mahāsamudde majjhimakā pāṇā te majjhimakesu sūlesu āvuneyya, ye mahāsamudde sukhumakā pāṇā te sukhumakesu sūlesu āvuneyya. Apariyādinnā ca, bhikkhave, mahāsamudde oḷārikā pāṇā assu.
206「然而此阎浮提的草、薪、枝、叶将会耗尽、穷尽。诸比丘!大海中的微细众生比这更多,他们不容易穿在尖桩上。那是什么原因呢?诸比丘!因为身体的微细性。诸比丘!恶趣如此之大。诸比丘!具见者已从如此大的恶趣解脱,如实了知『这是苦』……如实了知『这是导至苦灭之道』。
‘‘Atha imasmiṃ jambudīpe tiṇakaṭṭhasākhāpalāsaṃ parikkhayaṃ pariyādānaṃ gaccheyya. Ito bahutarā kho, bhikkhave, mahāsamudde sukhumakā pāṇā, ye na sukarā sūlesu āvunituṃ. Taṃ kissa hetu? Sukhumattā , bhikkhave, attabhāvassa. Evaṃ mahā kho, bhikkhave, apāyo. Evaṃ mahantasmā kho, bhikkhave, apāyasmā parimutto diṭṭhisampanno puggalo ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānāti…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānāti.
207「诸比丘!因此,于此应作努力:『这是苦』……应作努力:『这是导至苦灭之道』。」第六经。
‘‘Tasmātiha, bhikkhave, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Chaṭṭhaṃ.
2087. 第一日经
7. Paṭhamasūriyasuttaṃ
1107「诸比丘!对于日出,这是前行,这是前相,也就是:曙光现起。同样地,诸比丘!对于比丘对四圣谛的如实现观,这是前行,这是前相,也就是:正见。诸比丘!对于那位比丘,这可以预期:他将如实了知『这是苦』,他将如实了知『这是苦集』,他将如实了知『这是苦灭』,他将如实了知『这是导至苦灭之道』。」
‘‘Sūriyassa , bhikkhave, udayato etaṃ pubbaṅgamaṃ etaṃ pubbanimittaṃ, yadidaṃ – aruṇuggaṃ. Evameva kho, bhikkhave, bhikkhuno catunnaṃ ariyasaccānaṃ yathābhūtaṃ abhisamayāya etaṃ pubbaṅgamaṃ etaṃ pubbanimittaṃ, yadidaṃ – sammādiṭṭhi. Tassetaṃ bhikkhave, bhikkhuno pāṭikaṅkhaṃ – ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānissati…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānissati.
210「诸比丘!因此,于此应努力『这是苦』……应努力『这是导至苦灭之道』。」第七经。
‘‘Tasmātiha, bhikkhave, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Sattamaṃ.
2118. 第二日经
8. Dutiyasūriyasuttaṃ
1108「诸比丘!只要月亮与太阳未在世间生起,就没有大光明的显现、大光辉的显现。那时是盲暗,是黑暗幽冥。那时昼夜不显现,月半月不显现,季节年岁不显现。
‘‘Yāvakīvañca , bhikkhave, candimasūriyā loke nuppajjanti, neva tāva mahato ālokassa pātubhāvo hoti mahato obhāsassa. Andhatamaṃ tadā hoti andhakāratimisā . Neva tāva rattindivā paññāyanti, na māsaddhamāsā paññāyanti, na utusaṃvaccharā paññāyanti.
213「诸比丘!但当月亮与太阳在世间生起时,则有大光明的显现、大光辉的显现。那时不是盲暗,不是黑暗幽冥。那时昼夜显现,月半月显现,季节年岁显现。诸比丘!同样地,只要如来、阿拉汉、正自觉者未在世间生起,就没有大光明的显现、大光辉的显现。那时是盲暗,是黑暗幽冥。那时没有四圣谛的指示、教导、施设、建立、开显、分别论、阐明。
‘‘Yato ca kho, bhikkhave, candimasūriyā loke uppajjanti, atha mahato ālokassa pātubhāvo hoti mahato obhāsassa. Neva andhakāratamaṃ tadā hoti na andhakāratimisā. Atha rattindivā paññāyanti, māsaddhamāsā paññāyanti, utusaṃvaccharā paññāyanti. Evameva kho, bhikkhave, yāvakīvañca tathāgato loke nuppajjati arahaṃ sammāsambuddho, neva tāva mahato ālokassa pātubhāvo hoti mahato obhāsassa. Andhatamaṃ tadā hoti andhakāratimisā. Neva tāva catunnaṃ ariyasaccānaṃ ācikkhaṇā hoti desanā paññāpanā paṭṭhapanā vivaraṇā vibhajanā uttānīkammaṃ.
214“但是,诸比丘,一旦如来、阿拉汉、全自觉者在世间出现,就有了大光明、大光辉的显现。那时,不再有混沌的黑暗,也不再暗无天日。然后,就有了对四圣谛的宣讲、教导、确立、建立、开显、分析、阐明。是哪四个呢?苦的圣谛……乃至……导向苦灭修行之道的圣谛。”
‘‘Yato ca kho, bhikkhave, tathāgato loke uppajjati arahaṃ sammāsambuddho, atha mahato ālokassa pātubhāvo hoti mahato obhāsassa. Neva andhatamaṃ tadā hoti na andhakāratimisā. Atha kho catunnaṃ ariyasaccānaṃ ācikkhaṇā hoti desanā paññāpanā paṭṭhapanā vivaraṇā vibhajanā uttānīkammaṃ. Katamesaṃ catunnaṃ? Dukkhassa ariyasaccassa…pe… dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ariyasaccassa .
215「诸比丘!因此,于此应努力『这是苦』……应努力『这是导至苦灭之道』。」第八经。
‘‘Tasmātiha, bhikkhave, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Aṭṭhamaṃ.
2169. 门阈经
9. Indakhīlasuttaṃ
2179. 门阈经
9. Indakhīlasuttaṃ
1109「诸比丘!凡任何沙门或婆罗门没真正了知『这是苦』……没真正了知『这是导至苦灭之道』,他们仰望其他沙门或婆罗门的面容——『这位尊者确实知者而知,见者而见』。
‘‘Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ nappajānanti…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ nappajānanti, te aññassa samaṇassa vā brāhmaṇassa vā mukhaṃ ullokenti – ‘ayaṃ nūna bhavaṃ jānaṃ jānāti, passaṃ passatī’’’ti.
219「诸比丘!譬如棉絮或木棉絮,轻而易被风吹起,被放置在平坦的地面上。东风会将它吹向西方,西风会将它吹向东方,北风会将它吹向南方,南风会将它吹向北方。那是什么原因?诸比丘!因为木棉絮的轻。诸比丘!同样地,凡任何沙门或婆罗门没真正了知『这是苦』……没真正了知『这是导至苦灭之道』,他们仰望其他沙门或婆罗门的面容——『这位尊者确实知者而知,见者而见』。那是什么原因?诸比丘!因为未见四圣谛。
‘‘Seyyathāpi , bhikkhave, tūlapicu vā kappāsapicu vā lahuko vātūpādāno same bhūmibhāge nikkhitto. Tamenaṃ puratthimo vāto pacchimena saṃhareyya, pacchimo vāto puratthimena saṃhareyya, uttaro vāto dakkhiṇena saṃhareyya, dakkhiṇo vāto uttarena saṃhareyya. Taṃ kissa hetu? Lahukattā, bhikkhave, kappāsapicuno. Evameva kho, bhikkhave, ye hi keci samaṇā vā brāhmaṇā vā ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ nappajānanti…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ nappajānanti, te aññassa samaṇassa vā brāhmaṇassa vā mukhaṃ ullokenti – ‘ayaṃ nūna bhavaṃ jānaṃ jānāti, passaṃ passatī’ti. Taṃ kissa hetu? Adiṭṭhattā, bhikkhave, catunnaṃ ariyasaccānaṃ.
220「诸比丘!但凡任何沙门或婆罗门如实了知『这是苦』……如实了知『这是导至苦灭之道』,他们不仰望其他沙门或婆罗门的面容——『这位尊者确实知者而知,见者而见』。
‘‘Ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānanti…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānanti, te na aññassa samaṇassa vā brāhmaṇassa vā mukhaṃ ullokenti – ‘ayaṃ nūna bhavaṃ jānaṃ jānāti, passaṃ passatī’’’ti.
221「诸比丘!譬如铁柱或萨咖柱,深深埋入地下,善固定,不动,不摇。即使从东方来猛烈的风雨,也不会动摇、不会震动、不会摇晃;即使从西方来……即使从北方来……即使从南方来猛烈的风雨,也不会动摇、不会震动、不会摇晃。那是什么原因呢?诸比丘!因为柱深深埋入地下,萨咖柱善固定。同样地,诸比丘!凡任何沙门或婆罗门如实了知『这是苦』……如实了知『这是导至苦灭之道』,他们不会仰望其他沙门或婆罗门的面容[说]:『这位尊者知者而知,见者而见』。那是什么原因呢?诸比丘!因为善见四圣谛。哪四种?苦圣谛……导至苦灭之道圣谛。」
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, ayokhīlo vā indakhīlo vā gambhīranemo sunikhāto acalo asampakampī. Puratthimāya cepi disāya āgaccheyya bhusā vātavuṭṭhi, neva saṅkampeyya na sampakampeyya na sampacāleyya; pacchimāya cepi disāya…pe… uttarāya cepi disāya…pe… dakkhiṇāya cepi disāya āgaccheyya bhusā vātavuṭṭhi, neva saṅkampeyya na sampakampeyya na sampacāleyya. Taṃ kissa hetu? Gambhīrattā, bhikkhave, nemassa sunikhātattā indakhīlassa. Evameva kho, bhikkhave, ye ca kho keci samaṇā vā brāhmaṇā vā ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānanti…pe… ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānanti, te na aññassa samaṇassa vā brāhmaṇassa vā mukhaṃ ullokenti – ‘ayaṃ nūna bhavaṃ jānaṃ jānāti, passaṃ passatī’ti. Taṃ kissa hetu? Sudiṭṭhattā, bhikkhave, catunnaṃ ariyasaccānaṃ. Katamesaṃ catunnaṃ? Dukkhassa ariyasaccassa…pe… dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ariyasaccassa.
222「诸比丘!因此,在这里,应该努力『这是苦』……应该努力『这是导至苦灭之道』。」第九经。
‘‘Tasmātiha, bhikkhave, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Navamaṃ.
22310. 论师经
10. Vādatthikasuttaṃ
1110『诸比丘,若有任何比丘如实了知』这是苦『……(中略)……如实了知』这是导至苦灭之道『,即使从东方来了沙门或婆罗门,好辩论者、寻求辩论者,想:』我将对他提起辩论『,他确实能如法地动摇、震动或摇撼他,这是不可能的。即使从西方……(中略)……即使从北方……(中略)……即使从南方来了沙门或婆罗门,好辩论者、寻求辩论者,想:』我将对他提起辩论『,他确实能如法地动摇、震动或摇撼他,这是不可能的。』
‘‘Yo hi koci, bhikkhave, bhikkhu ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānāti…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānāti, puratthimāya cepi disāya āgaccheyya samaṇo vā brāhmaṇo vā vādatthiko vādagavesī – ‘vādamassa āropessāmī’ti, taṃ vata sahadhammena saṅkampessati vā sampakampessati vā sampacālessati vāti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Pacchimāya cepi disāya…pe… uttarāya cepi disāya…pe… dakkhiṇāya cepi disāya āgaccheyya samaṇo vā brāhmaṇo vā vādatthiko vādagavesī – ‘vādamassa āropessāmī’ti, taṃ vata sahadhammena saṅkampessati vā sampakampessati vā sampacālessati vāti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
225『诸比丘,譬如有十六角的石柱。它有八角在下面入地,八角在上面。即使从东方来了猛烈的风雨,也不能动摇、震动或摇撼它;即使从西方……(中略)……即使从北方……(中略)……即使从南方来了猛烈的风雨,也不能动摇、震动或摇撼它。那是什么原因呢?诸比丘,因为地基深,石柱善埋。同样地,诸比丘,若有任何比丘如实了知』这是苦『……(中略)……如实了知』这是导至苦灭之道『,即使从东方来了沙门或婆罗门,好辩论者、寻求辩论者,想:』我将对他提起辩论『,他确实能如法地动摇、震动或摇撼他,这是不可能的。即使从西方……(中略)……即使从北方……(中略)……即使从南方来了沙门或婆罗门,好辩论者、寻求辩论者,想:』我将对他提起辩论『,他确实能如法地动摇、震动或摇撼他,这是不可能的。那是什么原因呢?诸比丘,因为善见四圣谛。哪四种呢?苦圣谛……(中略)……导至苦灭之道圣谛。』
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, silāyūpo soḷasa kukkuko. Tassassu aṭṭha kukku heṭṭhā nemaṅgamā, aṭṭha kukku uparinemassa. Puratthimāya cepi disāya āgaccheyya bhusā vātavuṭṭhi, neva saṅkampeyya na sampakampeyya na sampacāleyya; pacchimāya cepi disāya…pe… uttarāya cepi disāya…pe… dakkhiṇāya cepi disāya āgaccheyya bhusā vātavuṭṭhi, neva saṅkampeyya na sampakampeyya na sampacāleyya. Taṃ kissa hetu? Gambhīrattā, bhikkhave, nemassa sunikhātattā silāyūpassa. Evameva kho, bhikkhave, yo hi koci bhikkhu ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānāti…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānāti; puratthimāya cepi disāya āgaccheyya samaṇo vā brāhmaṇo vā vādatthiko vādagavesī ‘vādamassa āropessāmī’ti, taṃ vata sahadhammena saṅkampessati vā sampakampessati vā sampacālessati vāti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Pacchimāya cepi disāya…pe… uttarāya cepi disāya…pe… dakkhiṇāya cepi disāya āgaccheyya samaṇo vā brāhmaṇo vā vādatthiko vādagavesī – ‘vādamassa āropessāmī’ti, taṃ vata sahadhammena saṅkampessati vā sampakampessati vā sampacālessati vāti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Taṃ kissa hetu? Sudiṭṭhattā, bhikkhave, catunnaṃ ariyasaccānaṃ. Katamesaṃ catunnaṃ? Dukkhassa ariyasaccassa…pe… dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ariyasaccassa.
226「诸比丘!因此,在这里,应该努力『这是苦』……应该努力『这是导至苦灭之道』。」第十经。
‘‘Tasmātiha , bhikkhave, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Dasamaṃ.
227申恕林品第四
Sīsapāvanavaggo catuttho.
228其摄颂:
Tassuddānaṃ –
229其摄颂:
Tassuddānaṃ –
230尸舍巴、佉地罗、杖,衣、矛与百矛;
Sīsapā khadiro daṇḍo, celā sattisatena ca;
231众生、日喻、二种,萨咖柱与辩论者。
Pāṇā suriyūpamā dvedhā, indakhīlo ca vādinoti.
2325. 悬崖品
5. Papātavaggo
2331. 世间思经
1. Lokacintāsuttaṃ
2345. 悬崖品
5. Papātavaggo
2351. 世间思经
1. Lokacintāsuttaṃ
1111有一次,世尊住在王舍城的竹林松鼠饲喂处。在那里,世尊对诸比丘说:“诸比丘,从前,有个人离开王舍城,心想‘我要思考世界的问题’,便走向苏摩揭陀池。走到之后,就在苏摩揭陀池岸边坐下,思考着世界的问题。诸比丘,那人看见四支部队进入苏摩揭陀池岸边的莲花茎和藕根中。看后,他这样想:‘我真是疯了,我真是神志不清了!我竟然看见了这世上根本不存在的东西。’”
Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhūtapubbaṃ, bhikkhave, aññataro puriso rājagahā nikkhamitvā ‘lokacintaṃ cintessāmī’ti yena sumāgadhā pokkharaṇī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā sumāgadhāya pokkharaṇiyā tīre nisīdi lokacintaṃ cintento. Addasā kho, bhikkhave, so puriso sumāgadhāya pokkharaṇiyā tīre caturaṅginiṃ senaṃ bhisamuḷālaṃ pavisantaṃ. Disvānassa etadahosi – ‘ummattosmi nāmāhaṃ, vicetosmi nāmāhaṃ! Yaṃ loke natthi taṃ mayā diṭṭha’’’nti.
237「诸比丘,然后那人进入城市,向大众宣告:『尊者,我确实疯了,尊者,我确实失心了!我看见了世间所没有的东西。』『朋友,你怎么疯了?怎么失心了?你看见了什么世间所没有的东西?』『尊者,我从王舍城出来,「我将思惟世间之思惟」,前往苏玛嘎塔莲花池;前往后,坐在苏玛嘎塔莲花池岸边,思惟世间之思惟。尊者,我看见在苏玛嘎塔莲花池岸边,四支军队进入莲藕茎。尊者,我就是这样疯了,这样失心了。这就是我看见的世间所没有的东西。』『朋友,你确实疯了,确实失心了。这确实是世间所没有的,你所看见的。』」
‘‘Atha kho so, bhikkhave, puriso nagaraṃ pavisitvā mahājanakāyassa ārocesi – ‘ummattosmi nāmāhaṃ, bhante, vicetosmi nāmāhaṃ, bhante! Yaṃ loke natthi taṃ mayā diṭṭha’’’nti. ‘‘Kathaṃ pana tvaṃ, ambho purisa, ummatto kathaṃ viceto? Kiñca loke natthi yaṃ tayā diṭṭha’’nti? ‘‘Idhāhaṃ, bhante, rājagahā nikkhamitvā ‘lokacintaṃ cintessāmī’ti yena sumāgadhā pokkharaṇī tenupasaṅkamiṃ; upasaṅkamitvā sumāgadhāya pokkharaṇiyā tīre nisīdiṃ lokacintaṃ cintento. Addasaṃ khvāhaṃ, bhante, sumāgadhāya pokkharaṇiyā tīre caturaṅginiṃ senaṃ bhisamuḷālaṃ pavisantaṃ. Evaṃ khvāhaṃ, bhante, ummatto evaṃ viceto. Idañca loke natthi yaṃ mayā diṭṭha’’nti. ‘‘Taggha tvaṃ, ambho purisa, ummatto taggha viceto. Idañca loke natthi yaṃ tayā diṭṭha’’nti.
238「诸比丘,然而那人确实看见了真实的,不是虚假的。诸比丘,过去世时,天人与阿修罗之战已准备就绪。诸比丘,在那场战争中,天人胜利了,阿修罗战败了。诸比丘,战败的阿修罗们恐惧地通过莲藕茎进入阿修罗城,正在迷惑天人们。」
‘‘Taṃ kho pana, bhikkhave, so puriso bhūtaṃyeva addasa, no abhūtaṃ. Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, devāsurasaṅgāmo samupabyūḷho ahosi. Tasmiṃ kho pana, bhikkhave, saṅgāme devā jiniṃsu, asurā parājiniṃsu. Parājitā ca kho, bhikkhave, asurā bhītā bhisamuḷālena asurapuraṃ pavisiṃsu devānaṃyeva mohayamānā.
239「诸比丘,因此,你们不要思惟世间之思惟——『世间是常的』或『世间是无常的』,『世间是有边的』或『世间是无边的』,『命即是身』或『命是一身是另一』,『如来死后存在』或『如来死后不存在』,『如来死后既存在又不存在』或『如来死后既非存在又非不存在』。那是什么原因?诸比丘,这思惟不与义相应,不是梵行之初,不导向厌离、离贪、灭、寂止、证智、正觉、涅槃。」
‘‘Tasmātiha, bhikkhave, mā lokacintaṃ cintetha – ‘sassato loko’ti vā ‘asassato loko’ti vā, ‘antavā loko’ti vā ‘anantavā loko’ti vā, ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīra’nti vā ‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’nti vā, ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vā ‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vā, ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vā, ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vā. Taṃ kissa hetu? Nesā, bhikkhave, cintā atthasaṃhitā nādibrahmacariyakā na nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṃvattati.
240「诸比丘,你们思惟时,应当思惟『这是苦』……应当思惟『这是导至苦灭之道』。那是什么原因?诸比丘,这思惟与义相应,这是梵行之初,这导向厌离、离贪、灭、寂止、证智、正觉、涅槃。」
‘‘Cintentā kho tumhe, bhikkhave, ‘idaṃ dukkha’nti cinteyyātha…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti cinteyyātha. Taṃ kissa hetu? Esā, bhikkhave, cintā atthasaṃhitā esā ādibrahmacariyakā esā nibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati.
241「诸比丘,因此,在此应当努力『这是苦』……应当努力『这是导至苦灭之道』。」第一经。
‘‘Tasmātiha, bhikkhave, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Paṭhamaṃ.
2422. 悬崖经
2. Papātasuttaṃ
2432. 悬崖经
2. Papātasuttaṃ
1112一时,世尊住在王舍城鹫峰山。那时,世尊对诸比丘说——「诸比丘,来吧,我们前往巴提巴那咖山峰作日中住。」「是的,世尊。」那些比丘回答世尊。那时,世尊与众多比丘一起前往巴提巴那咖山峰。某位比丘在巴提巴那咖山峰看见一个大悬崖。看见后,对世尊这样说:「世尊,这悬崖确实很大,世尊,这悬崖很可怕。世尊,是否有比这悬崖更大、更可怕的其他悬崖?」「比丘,确实有比这悬崖更大、更可怕的其他悬崖。」
Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate. Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘āyāma, bhikkhave, yena paṭibhānakūṭo tenupasaṅkamissāma divāvihārāyā’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Atha kho bhagavā sambahulehi bhikkhūhi saddhiṃ yena paṭibhānakūṭo tenupasaṅkami. Addasā kho aññataro bhikkhu paṭibhānakūṭe mahantaṃ papātaṃ. Disvāna bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘mahā vatāyaṃ, bhante, papāto subhayānako, bhante, papāto. Atthi nu kho, bhante, imamhā papātā añño papāto mahantataro ca bhayānakataro cā’’ti? ‘‘Atthi kho, bhikkhu, imamhā papātā añño papāto mahantataro ca bhayānakataro cā’’ti.
245“那么,尊者,比这个悬崖更巨大、更可怕的其他悬崖是什么呢?”“诸比丘,凡是那些沙门或婆罗门,不如实了知‘这是苦’,不如实了知‘这是苦的集’,不如实了知‘这是苦的灭’,不如实了知‘这是导向苦灭之道’,他们便乐于那些趣向生的造作,乐于那些趣向老的造作,乐于那些趣向死的造作,乐于那些趣向愁、悲、苦、忧、恼的造作。他们乐于那些趣向生的造作,乐于那些趣向老的造作,乐于那些趣向死的造作,乐于那些趣向愁、悲、苦、忧、恼的造作之后,便去造作那些趣向生的造作,造作那些趣向老的造作,造作那些趣向死的造作,造作那些趣向愁、悲、苦、忧、恼的造作。他们造作了那些趣向生的造作,造作了那些趣向老的造作,造作了那些趣向死的造作,造作了那些趣向愁、悲、苦、忧、恼的造作之后,便堕入生的悬崖,堕入老的悬崖,堕入死的悬崖,堕入愁、悲、苦、忧、恼的悬崖。他们不能从生、老、死、愁、悲、苦、忧、恼中解脱出来。我说:‘他们不能从苦中解脱出来。’”
‘‘Katamo pana, bhante, imamhā papātā añño papāto mahantataro ca bhayānakataro cā’’ti? ‘‘Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ nappajānanti, ‘ayaṃ dukkhasamudayo’ti yathābhūtaṃ nappajānanti, ‘ayaṃ dukkhanirodho’ti yathābhūtaṃ nappajānanti, ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ nappajānanti, te jātisaṃvattanikesu saṅkhāresu abhiramanti, jarāsaṃvattanikesu saṅkhāresu abhiramanti , maraṇasaṃvattanikesu saṅkhāresu abhiramanti, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsasaṃvattanikesu saṅkhāresu abhiramanti. Te jātisaṃvattanikesu saṅkhāresu abhiratā jarāsaṃvattanikesu saṅkhāresu abhiratā maraṇasaṃvattanikesu saṅkhāresu abhiratā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsasaṃvattanikesu saṅkhāresu abhiratā jātisaṃvattanikepi saṅkhāre abhisaṅkharonti, jarāsaṃvattanikepi saṅkhāre abhisaṅkharonti, maraṇasaṃvattanikepi saṅkhāre abhisaṅkharonti, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsasaṃvattanikepi saṅkhāre abhisaṅkharonti. Te jātisaṃvattanikepi saṅkhāre abhisaṅkharitvā jarāsaṃvattanikepi saṅkhāre abhisaṅkharitvā maraṇasaṃvattanikepi saṅkhāre abhisaṅkharitvā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsasaṃvattanikepi saṅkhāre abhisaṅkharitvā jātipapātampi papatanti, jarāpapātampi papatanti, maraṇapapātampi papatanti, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsapapātampi papatanti. Te na parimuccanti jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi. ‘Na parimuccanti dukkhasmā’ti vadāmi’’.
246「诸比丘,凡任何沙门或婆罗门如实了知『此是苦』……如实了知『此是导至苦灭之道』,他们不欢喜于导至生的诸行,不欢喜于导至老的诸行,不欢喜于导至死的诸行,不欢喜于导至愁、悲、苦、忧、恼的诸行。他们不欢喜于导至生的诸行,不欢喜于导至老的诸行,不欢喜于导至死的诸行,不欢喜于导至愁、悲、苦、忧、恼的诸行,他们不造作导至生的诸行,不造作导至老的诸行,不造作导至死的诸行,不造作导至愁、悲、苦、忧、恼的诸行。他们不造作导至生的诸行,不造作导至老的诸行,不造作导至死的诸行,不造作导至愁、悲、苦、忧、恼的诸行,他们不堕入生悬崖,不堕入老悬崖,不堕入死悬崖,不堕入愁、悲、苦、忧、恼悬崖。他们从生、老、死、愁、悲、苦、忧、恼解脱。我说『他们从苦解脱』。」
‘‘Ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānanti…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānanti, te jātisaṃvattanikesu saṅkhāresu nābhiramanti, jarāsaṃvattanikesu saṅkhāresu nābhiramanti, maraṇasaṃvattanikesu saṅkhāresu nābhiramanti, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsasaṃvattanikesu saṅkhāresu nābhiramanti. Te jātisaṃvattanikesu saṅkhāresu anabhiratā, jarāsaṃvattanikesu saṅkhāresu anabhiratā, maraṇasaṃvattanikesu saṅkhāresu anabhiratā, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsasaṃvattanikesu saṅkhāresu anabhiratā, jātisaṃvattanikepi saṅkhāre nābhisaṅkharonti, jarāsaṃvattanikepi saṅkhāre nābhisaṅkharonti, maraṇasaṃvattanikepi saṅkhāre nābhisaṅkharonti, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsasaṃvattanikepi saṅkhāre nābhisaṅkharonti. Te jātisaṃvattanikepi saṅkhāre anabhisaṅkharitvā, jarāsaṃvattanikepi saṅkhāre anabhisaṅkharitvā, maraṇasaṃvattanikepi saṅkhāre anabhisaṅkharitvā, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsasaṃvattanikepi saṅkhāre anabhisaṅkharitvā, jātipapātampi nappapatanti, jarāpapātampi nappapatanti, maraṇapapātampi nappapatanti, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsapapātampi nappapatanti. Te parimuccanti jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi. ‘Parimuccanti dukkhasmā’ti vadāmi’’.
247「诸比丘,因此于此,应努力『此是苦』……应努力『此是导至苦灭之道』。」第二经。
‘‘Tasmātiha, bhikkhave, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Dutiyaṃ.
2483. 大热恼经
3. Mahāpariḷāhasuttaṃ
1113“诸比丘,有一个名叫‘大热恼’的地狱。在那里,无论用眼睛看到什么色,看到的都只是不可爱的色,不是可爱的色;都只是不悦意的色,不是悦意的色;都只是不可意的色,不是可意的色。无论用耳朵听到什么声……(中略)……无论用身体接触到什么触……(中略)……无论用意识了知到什么法,了知到的都只是不可爱的法,不是可爱的法;都只是不悦意的法,不是悦意的法;都只是不可意的法,不是可意的法。”
‘‘Atthi, bhikkhave, mahāpariḷāho nāma nirayo. Tattha yaṃ kiñci cakkhunā rūpaṃ passati, aniṭṭharūpaññeva passati no iṭṭharūpaṃ; akantarūpaññeva passati no kantarūpaṃ; amanāparūpaññeva passati no manāparūpaṃ. Yaṃ kiñci sotena saddaṃ suṇāti…pe… yaṃ kiñci kāyena phoṭṭhabbaṃ phusati…pe… yaṃ kiñci manasā dhammaṃ vijānāti, aniṭṭharūpaññeva vijānāti no iṭṭharūpaṃ; akantarūpaññeva vijānāti no kantarūpaṃ; amanāparūpaññeva vijānāti no manāparūpa’’nti.
250这样说的时候,某位比丘对世尊这样说:“尊者,那热恼真是大啊!尊者,那热恼真是巨大啊!尊者,有没有比这个热恼更巨大、更可怕的其他热恼呢?”“比丘,有的,比这个热恼更巨大、更可怕的其他热恼。”
Evaṃ vutte aññataro bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘mahā vata so, bhante, pariḷāho, sumahā vata so, bhante, pariḷāho! Atthi nu kho, bhante, etamhā pariḷāhā añño pariḷāho mahantataro ceva bhayānakataro cā’’ti? ‘‘Atthi kho, bhikkhu, etamhā pariḷāhā añño pariḷāho mahantataro ca bhayānakataro cā’’ti.
251“那么,尊者,比这个热恼更巨大、更可怕的其他热恼是什么呢?”“诸比丘,凡是那些沙门或婆罗门,不如实了知‘这是苦’……(中略)……不如实了知‘这是导向苦灭之道’,他们便乐于那些趣向生的造作……(中略)……乐于……(中略)……造作……(中略)……造作之后,便被生的热恼所烧,被老的热恼所烧,被死的热恼所烧,被愁、悲、苦、忧、恼的热恼所烧。他们不能从生、老、死、愁、悲、苦、忧、恼中解脱出来。我说:‘他们不能从苦中解脱出来。’”
‘‘Katamo pana, bhante, etamhā pariḷāhā añño pariḷāho mahantataro ca bhayānakataro cā’’ti? ‘‘Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ nappajānanti…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ nappajānanti, te jātisaṃvattanikesu saṅkhāresu abhiramanti…pe… abhiratā…pe… abhisaṅkharonti…pe… abhisaṅkharitvā jātipariḷāhenapi pariḍayhanti, jarāpariḷāhenapi pariḍayhanti, maraṇapariḷāhenapi pariḍayhanti, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsapariḷāhenapi pariḍayhanti . Te na parimuccanti jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi. ‘Na parimuccanti dukkhasmā’ti vadāmi’’.
252「诸比丘,凡任何沙门或婆罗门如实了知『此是苦』……如实了知『此是导至苦灭之道』,他们不欢喜于导至生的诸行……不欢喜……不造作……不造作,他们不被生热恼所烧,不被老热恼所烧,不被死热恼所烧,不被愁、悲、苦、忧、恼热恼所烧。他们从生、老、死、愁、悲、苦、忧、恼解脱。我说『他们从苦解脱』。」
‘‘Ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānanti…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānanti. Te jātisaṃvattanikesu saṅkhāresu nābhiramanti…pe… anabhiratā…pe… nābhisaṅkharonti…pe… anabhisaṅkharitvā jātipariḷāhenapi na pariḍayhanti, jarāpariḷāhenapi na pariḍayhanti, maraṇapariḷāhenapi na pariḍayhanti, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsapariḷāhenapi na pariḍayhanti. Te parimuccanti jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi. ‘Parimuccanti dukkhasmā’ti vadāmi’’.
253「诸比丘,因此于此,应努力『此是苦』……应努力『此是导至苦灭之道』。」第三经。
‘‘Tasmātiha, bhikkhave, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Tatiyaṃ.
2544. 重阁经
4. Kūṭāgārasuttaṃ
2554. 重阁经
4. Kūṭāgārasuttaṃ
1114诸比丘,如果一个人这样说:‘我不如实彻底洞见苦圣谛……不如实彻底洞见导向苦灭之道圣谛,就能彻底终结苦’——这是不可能的事。
‘‘Yo hi, bhikkhave , evaṃ vadeyya – ‘ahaṃ dukkhaṃ ariyasaccaṃ yathābhūtaṃ anabhisamecca…pe… dukkhanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ ariyasaccaṃ yathābhūtaṃ anabhisamecca sammā dukkhassantaṃ karissāmī’ti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
257诸比丘,如果一个人这样说:‘我不建高楼的下层,就要把上层架上去’——这是不可能的事;同样地,诸比丘,如果一个人这样说:‘我不如实彻底洞见苦圣谛……不如实彻底洞见导向苦灭之道圣谛,就能彻底终结苦’——这是不可能的事。
‘‘Seyyathāpi , bhikkhave, yo evaṃ vadeyya – ‘ahaṃ kūṭāgārassa heṭṭhimaṃ gharaṃ akaritvā uparimaṃ gharaṃ āropessāmī’ti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati; evameva kho, bhikkhave, yo evaṃ vadeyya – ‘ahaṃ dukkhaṃ ariyasaccaṃ yathābhūtaṃ anabhisamecca…pe… dukkhanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ ariyasaccaṃ yathābhūtaṃ anabhisamecca sammā dukkhassantaṃ karissāmī’ti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
258「诸比丘,然而若有人这样说:『我已如实现观苦圣谛……(中略)……已如实现观导至苦灭之道圣谛,将正确地作苦的终结』,这是可能的。
‘‘Yo ca kho, bhikkhave, evaṃ vadeyya – ‘ahaṃ dukkhaṃ ariyasaccaṃ yathābhūtaṃ abhisamecca…pe… dukkhanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ ariyasaccaṃ yathābhūtaṃ abhisamecca sammā dukkhassantaṃ karissāmī’ti – ṭhānametaṃ vijjati.
259诸比丘,如果一个人这样说:‘我建好高楼的下层,再把上层架上去’——这是有可能的事;同样地,诸比丘,如果一个人这样说:‘我如实彻底洞见苦圣谛……如实彻底洞见导向苦灭之道圣谛,然后彻底终结苦’——这是有可能的事。
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, yo evaṃ vadeyya – ‘ahaṃ kūṭāgārassa heṭṭhimaṃ gharaṃ karitvā uparimaṃ gharaṃ āropessāmī’ti – ṭhānametaṃ vijjati; evameva kho , bhikkhave, yo evaṃ vadeyya – ‘ahaṃ dukkhaṃ ariyasaccaṃ yathābhūtaṃ abhisamecca…pe… dukkhanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ ariyasaccaṃ yathābhūtaṃ abhisamecca sammā dukkhassantaṃ karissāmī’ti – ṭhānametaṃ vijjati.
260「诸比丘,因此,在此应当努力『这是苦』……(中略)……应当努力『这是导至苦灭之道』。」第四经。
‘‘Tasmātiha , bhikkhave, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Catutthaṃ.
2615. 马尾毛经
5. Vālasuttaṃ
2625. 马尾毛经
5. Vālasuttaṃ
1115一时,世尊住在毗舍离大林重阁讲堂。那时,具寿阿难在上午时分穿好衣,拿着钵与衣,进入毗舍离为了托钵。具寿阿难看见许多离车童子在集会堂练习,从远处用细小的箭穿过钥匙孔,一次又一次地不失误。看见后,他这样想:『这些离车童子真是有训练,这些离车童子真是善训练;他们竟然从远处用细小的箭穿过钥匙孔,一次又一次地不失误。』
Ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Atha kho āyasmā ānando pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya vesāliṃ piṇḍāya pāvisi. Addasā kho āyasmā ānando sambahule licchavikumārake santhāgāre upāsanaṃ karonte, dūratova sukhumena tāḷacchiggaḷena asanaṃ atipātente, poṅkhānupoṅkhaṃ avirādhitaṃ. Disvānassa etadahosi – ‘‘sikkhitā vatime licchavikumārakā, susikkhitā vatime licchavikumārakā; yatra hi nāma dūratova sukhumena tāḷacchiggaḷena asanaṃ atipātessanti poṅkhānupoṅkhaṃ avirādhita’’nti.
264那时,具寿阿难在毗舍离托钵后,食后从托钵返回,去到世尊那里;到了之后,礼敬世尊,在一旁坐下。在一旁坐下的具寿阿难对世尊这样说:「尊者,在此我在上午时分穿好衣,拿着钵与衣,进入毗舍离为了托钵。尊者,我看见许多离车童子在集会堂练习,从远处用细小的箭穿过钥匙孔,一次又一次地不失误。看见后,我这样想:『这些离车童子真是有训练,这些离车童子真是善训练;他们竟然从远处用细小的箭穿过钥匙孔,一次又一次地不失误。』」
Atha kho āyasmā ānando vesāliṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘idhāhaṃ, bhante, pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya vesāliṃ piṇḍāya pāvisiṃ . Addasaṃ khvāhaṃ, bhante sambahule licchavikumārake santhāgāre upāsanaṃ karonte dūratova sukhumena tāḷacchiggaḷena asanaṃ atipātente poṅkhānupoṅkhaṃ avirādhitaṃ’. Disvāna me etadahosi – ‘‘sikkhitā vatime licchavikumārakā, susikkhitā vatime licchavikumārakā; yatra hi nāma dūratova sukhumena tāḷacchiggaḷena asanaṃ atipātessanti poṅkhānupoṅkhaṃ avirādhita’’nti.
265「阿难,你认为如何,哪一个更难做或更难达成——从远处用细小的箭穿过钥匙孔,一次又一次地不失误,或者用分成七份的毛发尖端穿透另一毛发尖端?」「尊者,这个更难做且更难达成——用分成七份的毛发尖端穿透另一毛发尖端。」「然而,阿难,那些如实穿透『这是苦』……(中略)……如实穿透『这是导至苦灭之道』者,穿透了更难穿透的。」
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, ānanda, katamaṃ nu kho dukkarataraṃ vā durabhisambhavataraṃ vā – yo dūratova sukhumena tāḷacchiggaḷena asanaṃ atipāteyya poṅkhānupoṅkhaṃ avirādhitaṃ, yo vā sattadhā bhinnassa vālassa koṭiyā koṭiṃ paṭivijjheyyā’’ti? ‘‘Etadeva, bhante, dukkaratarañceva durabhisambhavatarañca yo vā sattadhā bhinnassa vālassa koṭiyā koṭiṃ paṭivijjheyyā’’ti. ‘‘Atha kho , ānanda, duppaṭivijjhataraṃ paṭivijjhanti, ye ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ paṭivijjhanti…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ paṭivijjhanti’’.
266「阿难!因此,在此应作努力『这是苦』……应作努力『这是导至苦灭之道』。」第五经。
‘‘Tasmātihānanda, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Pañcamaṃ.
2676. 黑暗经
6. Andhakārasuttaṃ
2686. 黑暗经
6. Andhakārasuttaṃ
1116「诸比丘!有世界之间的无覆盖的黑暗、黑暗幽冥,在那里,这些如此大神通、如此大威力的日月之光也照不到。」
‘‘Atthi, bhikkhave, lokantarikā aghā asaṃvutā andhakārā andhakāratimisā, yatthamimesaṃ candimasūriyānaṃ evaṃmahiddhikānaṃ evaṃ mahānubhāvānaṃ ābhāya nānubhontī’’ti.
270如是所说已,某位比丘对世尊如是说:「尊者!那确实是大黑暗,尊者!那确实是极大黑暗!尊者!是否有比这黑暗更大、更可怖的其他黑暗呢?」「比丘!确实有比这黑暗更大、更可怖的其他黑暗。」
Evaṃ vutte aññataro bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘mahā vata so, bhante, andhakāro, sumahā vata so, bhante, andhakāro! Atthi nu kho, bhante, etamhā andhakārā añño andhakāro mahantataro ca bhayānakataro cā’’ti? ‘‘Atthi kho, bhikkhu, etamhā andhakārā añño andhakāro mahantataro ca bhayānakataro cā’’ti.
271“大德,那比这黑暗更大、更可怕的黑暗是什么呢?”“比丘,任何沙门或婆罗门,如果不如实了知‘这是苦’……不如实了知‘这是导向苦灭的道路’,他们就会在导向出生的诸行中感到欢喜……欢喜了……就会造作……造作之后,就会跌进出生的黑暗,跌进老年的黑暗,跌进死亡的黑暗,跌进愁、悲、苦、忧、恼的黑暗。他们无法从生、老、死、愁、悲、苦、忧、恼中解脱。我说:‘他们不能从苦中解脱。’”
‘‘Katamo pana, bhante, etamhā andhakārā añño andhakāro mahantataro ca bhayānakataro cā’’ti? ‘‘Ye hi keci, bhikkhu, samaṇā vā brāhmaṇā vā ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ nappajānanti…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ nappajānanti, te jātisaṃvattanikesu saṅkhāresu abhiramanti…pe… abhiratā…pe… abhisaṅkharonti…pe… abhisaṅkharitvā jātandhakārampi papatanti, jarandhakārampi papatanti, maraṇandhakārampi papatanti, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsandhakārampi papatanti. Te na parimuccanti jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi. ‘Na parimuccanti dukkhasmā’ti vadāmi’’.
272“比丘,而任何沙门或婆罗门,如果如实了知‘这是苦’……如实了知‘这是导向苦灭的道路’,他们就不会在导向出生的诸行中感到欢喜……不欢喜……就不会造作……不造作之后,就不会跌进出生的黑暗,不会跌进老年的黑暗,不会跌进死亡的黑暗,不会跌进愁、悲、苦、忧、恼的黑暗。他们能从生、老、死、愁、悲、苦、忧、恼中解脱。我说:‘他们能从苦中解脱。’”
‘‘Ye ca kho keci, bhikkhu, samaṇā vā brāhmaṇā vā ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānanti…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānanti, te jātisaṃvattanikesu saṅkhāresu nābhiramanti…pe… anabhiratā…pe… nābhisaṅkharonti…pe… anabhisaṅkharitvā jātandhakārampi nappapatanti , jarandhakārampi nappapatanti, maraṇandhakārampi nappapatanti, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsandhakārampi nappapatanti. Te parimuccanti jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi. ‘Parimuccanti dukkhasmā’ti vadāmi’’.
273「诸比丘!因此,在此应作努力『这是苦』……应作努力『这是导至苦灭之道』。」第六经。
‘‘Tasmātiha, bhikkhave, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Chaṭṭhaṃ.
2747. 第一轭孔经
7. Paṭhamachiggaḷayugasuttaṃ
1117“比丘们,好比一个人,把一块中间有个单孔的木轭扔进大海里。那里还有一只瞎眼的海龟,它每隔一百年才浮出水面一次。比丘们,你们怎么看?那只每隔一百年才浮出水面一次的瞎眼海龟,有没有可能把脖子正好伸进那块单孔木轭里呢?”“大德,就算有可能,那也是在很久很久以后偶然才会发生的事了。”
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, puriso mahāsamudde ekacchiggaḷaṃ yugaṃ pakkhipeyya. Tatrāpissa kāṇo kacchapo. So vassasatassa vassasatassa accayena sakiṃ sakiṃ ummujjeyya. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, api nu kho kāṇo kacchapo vassasatassa vassasatassa accayena sakiṃ sakiṃ ummujjanto amusmiṃ ekacchiggaḷe yuge gīvaṃ paveseyyā’’ti? ‘‘Yadi nūna, bhante, kadāci karahaci dīghassa addhuno accayenā’’ti.
276“比丘们,那只每隔一百年才浮出水面一次的瞎眼海龟,把脖子伸进那块单孔木轭里,这事发生的速度还算快的;我告诉你们,比丘们,一个已经堕入恶道、愚蠢的人,要再得到人身,比这还要慢。”
‘‘Khippataraṃ kho so, bhikkhave, kāṇo kacchapo vassasatassa vassasatassa accayena sakiṃ sakiṃ ummujjanto amusmiṃ ekacchiggaḷe yuge gīvaṃ paveseyya, na tvevāhaṃ, bhikkhave, sakiṃ vinipātagatena bālena manussattaṃ vadāmi’’.
277为什么呢?比丘们,因为在那里没有法行,没有正行,没有善业,没有福德业。那里有的,只是互相吞食,弱者被吞食。为什么这样呢?比丘们,因为那里没有见到四圣谛。哪四个呢?苦的圣谛……苦灭之道的圣谛。
Taṃ kissa hetu? Na hettha, bhikkhave, atthi dhammacariyā, samacariyā, kusalakiriyā, puññakiriyā. Aññamaññakhādikā ettha, bhikkhave, vattati dubbalakhādikā. Taṃ kissa hetu? Adiṭṭhattā, bhikkhave, catunnaṃ ariyasaccānaṃ. Katamesaṃ catunnaṃ? Dukkhassa ariyasaccassa…pe… dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ariyasaccassa.
278「诸比丘!因此,在这里,应努力于『这是苦』……应努力于『这是导至苦灭之道』。」第七经。
‘‘Tasmātiha, bhikkhave, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Sattamaṃ.
2798. 第二轭孔经
8. Dutiyachiggaḷayugasuttaṃ
1118比丘们,假设这大地上全是汪洋一片。有人把一副只有一个孔的木轭扔进水中。东风把它往西边吹,西风把它往东边吹,北风把它往南边吹,南风把它往北边吹。水中有一只盲龟,它每隔一百年才浮出水面一次。比丘们,你们觉得怎样,那只盲龟每隔一百年才浮出来一次,有没有可能把脖子钻进那副只有一个孔的木轭里呢?”“尊者,那盲龟每隔百年才浮出一次,要把脖子钻进那个有单孔的木轭里,这实在是极其偶然的难事。”
‘‘Seyyathāpi , bhikkhave, ayaṃ mahāpathavī ekodakā assa. Tatra puriso ekacchiggaḷaṃ yugaṃ pakkhipeyya. Tamenaṃ puratthimo vāto pacchimena saṃhareyya, pacchimo vāto puratthimena saṃhareyya, uttaro vāto dakkhiṇena saṃhareyya, dakkhiṇo vāto uttarena saṃhareyya. Tatrassa kāṇo kacchapo. So vassasatassa vassasatassa accayena sakiṃ sakiṃ ummujjeyya. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, api nu kho kāṇo kacchapo vassasatassa vassasatassa accayena sakiṃ sakiṃ ummujjanto amusmiṃ ekacchiggaḷe yuge gīvaṃ paveseyyā’’ti? ‘‘Adhiccamidaṃ, bhante, yaṃ so kāṇo kacchapo vassasatassa vassasatassa accayena sakiṃ sakiṃ ummujjanto amusmiṃ ekacchiggaḷe yuge gīvaṃ paveseyyā’’ti.
281“同样地,比丘们,能获得人身是极其难得的;比丘们,如来、阿拉汉、正等正觉者出现在世间是极其难得的;比丘们,如来所宣说的法和律在世间流传是极其难得的。可是现在,比丘们,人身已经得到,如来、阿拉汉、正等正觉者已经出现在世间,如来所宣说的法和律也已经在世间流传。”
‘‘Evaṃ adhiccamidaṃ, bhikkhave, yaṃ manussattaṃ labhati. Evaṃ adhiccamidaṃ, bhikkhave, yaṃ tathāgato loke uppajjati arahaṃ sammāsambuddho. Evaṃ adhiccamidaṃ, bhikkhave, yaṃ tathāgatappavedito dhammavinayo loke dibbati. Tassidaṃ , bhikkhave, manussattaṃ laddhaṃ, tathāgato loke uppanno arahaṃ sammāsambuddho, tathāgatappavedito ca dhammavinayo loke dibbati.
282「诸比丘!因此,在这里,应努力于『这是苦』……应努力于『这是导至苦灭之道』。」第八经。
‘‘Tasmātiha, bhikkhave, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Aṭṭhamaṃ.
2839. 第一须弥山王经
9. Paṭhamasinerupabbatarājasuttaṃ
1119比丘们,好比有人把七粒绿豆大的石子放在须弥山王旁边。比丘们,你们觉得怎样,是那放下的七粒绿豆大的石子多,还是须弥山王多呢?”“尊者,这须弥山王实在太多了,那放下的七粒绿豆大的石子微不足道。拿来做比较,根本算不得什么,不可计量,无法相比,连一个零头都不到,和须弥山王比,那七粒绿豆大的石子什么都不是。”“同样地,比丘们,一位具足正见的圣弟子,一位已经通达的人,他所灭尽、所耗尽的苦是极多的;残余的部分极少。与已经灭尽、已经耗尽的旧苦蕴相比,那个最多七次转生的残余之苦根本算不得什么,不可计量,无法相比,连个零头都不到。他如实了知‘这是苦’……如实了知‘这是导向苦灭之道’。”
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, puriso sinerussa pabbatarājassa satta muggamattiyo pāsāṇasakkharā upanikkhipeyya. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave , katamaṃ nu kho bahutaraṃ – yā vā satta muggamattiyo pāsāṇasakkharā upanikkhittā, yo vā sinerupabbatarājā’’ti? ‘‘Etadeva, bhante, bahutaraṃ, yadidaṃ – sinerupabbatarājā; appamattikā satta muggamattiyo pāsāṇasakkharā upanikkhittā. Saṅkhampi na upenti, upanidhampi na upenti, kalabhāgampi na upenti sinerupabbatarājānaṃ upanidhāya satta muggamattiyo pāsāṇasakkharā upanikkhittā’’ti. ‘‘Evameva kho, bhikkhave, ariyasāvakassa diṭṭhisampannassa puggalassa abhisametāvino etadeva bahutaraṃ dukkhaṃ yadidaṃ parikkhīṇaṃ pariyādinnaṃ; appamattakaṃ avasiṭṭhaṃ. Saṅkhampi na upeti, upanidhampi na upeti, kalabhāgampi na upeti, purimaṃ dukkhakkhandhaṃ parikkhīṇaṃ pariyādinnaṃ upanidhāya yadidaṃ sattakkhattuparamatā; yo ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānāti…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānāti’’.
285「诸比丘!因此,在这里,应努力于『这是苦』……应努力于『这是导至苦灭之道』。」第九经。
‘‘Tasmātiha, bhikkhave, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Navamaṃ.
28610. 第二须弥山王经
10. Dutiyasinerupabbatarājasuttaṃ
1120「诸比丘!譬如须弥山王被消耗、被耗尽,只剩下七粒绿豆大小的石子。诸比丘!你们认为如何?哪个比较多——须弥山王已被消耗、已被耗尽的,还是所剩余的七粒绿豆大小的石子?」「尊者!须弥山王已被消耗、已被耗尽的比较多;所剩余的七粒绿豆大小的石子极其微少。与须弥山王已被消耗、已被耗尽的相比,所剩余的七粒绿豆大小的石子不能计算,不能比较,不及其分。」「诸比丘!同样地,对于具见的圣弟子、已证悟的补特伽罗,已灭尽、已耗尽的苦比较多;所剩余的极其微少。与已灭尽、已耗尽的先前苦蕴相比,所剩余的不能计算,不能比较,不及其分,即最多七次,因为他如实了知『这是苦』……如实了知『这是导至苦灭之道』。
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, sinerupabbatarājāyaṃ parikkhayaṃ pariyādānaṃ gaccheyya, ṭhapetvā satta muggamattiyo pāsāṇasakkharā. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, katamaṃ nu kho bahutaraṃ – yaṃ vā sinerussa pabbatarājassa parikkhīṇaṃ pariyādinnaṃ, yā vā satta muggamattiyo pāsāṇasakkharā avasiṭṭhā’’ti? ‘‘Etadeva, bhante, bahutaraṃ sinerussa pabbatarājassa yadidaṃ parikkhīṇaṃ pariyādinnaṃ; appamattikā satta muggamattiyo pāsāṇasakkharā avasiṭṭhā. Saṅkhampi na upenti, upanidhampi na upenti, kalabhāgampi na upenti sinerussa pabbatarājassa parikkhīṇaṃ pariyādinnaṃ upanidhāya satta muggamattiyo pāsāṇasakkharā avasiṭṭhā’’ti. ‘‘Evameva kho, bhikkhave, ariyasāvakassa diṭṭhisampannassa puggalassa abhisametāvino etadeva bahutaraṃ dukkhaṃ yadidaṃ parikkhīṇaṃ pariyādinnaṃ; appamattakaṃ avasiṭṭhaṃ. Saṅkhampi na upeti, upanidhampi na upeti, kalabhāgampi na upeti, purimaṃ dukkhakkhandhaṃ parikkhīṇaṃ pariyādinnaṃ upanidhāya yadidaṃ sattakkhattuparamatā; yo ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānāti…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānāti’’.
288「诸比丘!因此,于此应努力『这是苦』……应努力『这是导至苦灭之道』。」第十经。
‘‘Tasmātiha, bhikkhave, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Dasamaṃ.
289悬崖品第五
Papātavaggo pañcamo.
290其摄颂——
Tassuddānaṃ –
291其摄颂——
Tassuddānaṃ –
292思、悬崖、热恼,尖顶、毛与黑暗;
Cintā papāto pariḷāho, kūṭaṃ vālandhakāro ca;
293《孔》中说了两个,以及须弥山的两个。
Chiggaḷena ca dve vuttā, sineru apare duveti.
2946. 现观品
6. Abhisamayavaggo
2951. 指甲尖经
1. Nakhasikhasuttaṃ
2966. 现观品
6. Abhisamayavaggo
2971. 指甲尖经
1. Nakhasikhasuttaṃ
1121那时,世尊取少许尘土于指甲端,告诉诸比丘:「诸比丘!你们认为如何,哪个较多——我取于指甲端的这少许尘土,还是这大地?」「世尊!这个较多,即:大地;世尊取于指甲端的尘土极少。比起大地,世尊取于指甲端的少许尘土不能计数、不能比较、不能成为分数。」「诸比丘!同样地,对于具见的圣弟子、已现观的补特伽罗,这个较多,即:已尽、已灭的苦;所余的极少。比起已尽、已灭的先前苦蕴,这个不能计数、不能比较、不能成为分数,即:最多七次,他如实了知『这是苦』……如实了知『这是导至苦灭之道』。」
Atha kho bhagavā parittaṃ nakhasikhāyaṃ paṃsuṃ āropetvā bhikkhū āmantesi – ‘‘taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, katamaṃ nu kho bahutaraṃ – yo vāyaṃ mayā paritto nakhasikhāyaṃ paṃsu āropito, ayaṃ vā mahāpathavī’’ti? ‘‘Etadeva, bhante, bahutaraṃ yadidaṃ – mahāpathavī; appamattakāyaṃ bhagavatā paritto nakhasikhāyaṃ paṃsu āropito. Saṅkhampi na upeti, upanidhampi na upeti, kalabhāgampi na upeti mahāpathaviṃ upanidhāya bhagavatā paritto nakhasikhāyaṃ paṃsu āropito’’ti. ‘‘Evameva kho, bhikkhave, ariyasāvakassa diṭṭhisampannassa puggalassa abhisametāvino etadeva bahutaraṃ dukkhaṃ yadidaṃ parikkhīṇaṃ pariyādinnaṃ; appamattakaṃ avasiṭṭhaṃ. Saṅkhampi na upeti, upanidhampi na upeti, kalabhāgampi na upeti purimaṃ dukkhakkhandhaṃ parikkhīṇaṃ pariyādinnaṃ upanidhāya yadidaṃ sattakkhattuparamatā; yo ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānāti…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānāti’’.
299「诸比丘!因此,于此应努力『这是苦』……应努力『这是导至苦灭之道』。」第一经。
‘‘Tasmātiha, bhikkhave, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Paṭhamaṃ.
3002. 莲池经
2. Pokkharaṇīsuttaṃ
3012. 莲池经
2. Pokkharaṇīsuttaṃ
1122「诸比丘!譬如有一莲池,长五十由旬,宽五十由旬,深五十由旬,充满水至边缘,乌鸦可饮。从那里,男子以草尖端取出水。诸比丘!你们认为如何,哪个较多——以草尖端取出的,还是莲池中的水?」「尊者!这个较多,即:莲池中的水;以草尖端取出的水极少。比起莲池中的水,以草尖端取出的水不能计数、不能比较、不能成为分数。」「诸比丘!同样地,对于圣弟子……应努力。」第二经。
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, pokkharaṇī paññāsayojanāni āyāmena, paññāsayojanāni vitthārena, paññāsayojanāni ubbedhena, puṇṇā udakassa samatittikā kākapeyyā. Tato puriso kusaggena udakaṃ uddhareyya. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, katamaṃ nu kho bahutaraṃ – yaṃ vā kusaggena ubbhataṃ, yaṃ vā pokkharaṇiyā udaka’’nti? ‘‘Etadeva, bhante, bahutaraṃ, yadidaṃ – pokkharaṇiyā udakaṃ; appamattakaṃ kusaggena udakaṃ ubbhataṃ. Saṅkhampi na upeti, upanidhampi na upeti, kalabhāgampi na upeti pokkharaṇiyā udakaṃ upanidhāya kusaggena udakaṃ ubbhata’’nti. ‘‘Evameva kho, bhikkhave, ariyasāvakassa…pe… yogo karaṇīyo’’ti. Dutiyaṃ.
3033. 第一合流经
3. Paṭhamasaṃbhejjasuttaṃ
1123「诸比丘,譬如在这些大河汇合、会流之处,即:恒河、亚穆那河、阿吉拉瓦底河、沙拉浮河、摩希河,从那里有人取出两滴或三滴水滴。诸比丘,你们认为如何:哪个较多——被取出的两滴或三滴水滴,还是汇合之水?」「尊者,这个较多,即:汇合之水;被取出的两滴或三滴水滴是极少的。与汇合之水相比,被取出的两滴或三滴水滴不能计算,不能比较,不及其分量。」「诸比丘,同样地,对于圣弟子……应作精勤。」第三。
‘‘Seyyathāpi , bhikkhave, yatthimā mahānadiyo saṃsandanti samenti, seyyathidaṃ – gaṅgā, yamunā, aciravatī, sarabhū, mahī, tato puriso dve vā tīṇi vā udakaphusitāni uddhareyya. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave katamaṃ nu kho bahutaraṃ – yāni dve vā tīṇi vā udakaphusitāni ubbhatāni, yaṃ vā saṃbhejjaudaka’’nti? ‘‘Etadeva, bhante, bahutaraṃ, yadidaṃ – saṃbhejjaudakaṃ; appamattakāni dve vā tīṇi vā udakaphusitāni ubbhatāni. Saṅkhampi na upenti , upanidhampi na upenti, kalabhāgampi na upenti saṃbhejjaudakaṃ upanidhāya dve vā tīṇi vā udakaphusitāni ubbhatānī’’ti. ‘‘Evameva kho, bhikkhave, ariyasāvakassa…pe… yogo karaṇīyo’’ti. Tatiyaṃ.
3054. 第二合流经
4. Dutiyasaṃbhejjasuttaṃ
1124「诸比丘,譬如在这些大河汇合、会流之处,即:恒河、亚穆那河、阿吉拉瓦底河、沙拉浮河、摩希河,那水会耗尽、消失,除了两滴或三滴水滴。诸比丘,你们认为如何:哪个较多——已耗尽、已消失的汇合之水,还是剩余的两滴或三滴水滴?」「尊者,这个较多,即:已耗尽、已消失的汇合之水;剩余的两滴或三滴水滴是极少的。与已耗尽、已消失的汇合之水相比,剩余的两滴或三滴水滴不能计算,不能比较,不及其分量。」「诸比丘,同样地,对于圣弟子……应作精勤。」第四。
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, yatthimā mahānadiyo saṃsandanti samenti, seyyathidaṃ – gaṅgā, yamunā, aciravatī, sarabhū, mahī, taṃ udakaṃ parikkhayaṃ pariyādānaṃ gaccheyya, ṭhapetvā dve vā tīṇi vā udakaphusitāni . Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, katamaṃ nu kho bahutaraṃ – yaṃ vā saṃbhejjaudakaṃ parikkhīṇaṃ pariyādinnaṃ, yāni dve vā tīṇi vā udakaphusitāni avasiṭṭhānī’’ti? ‘‘Etadeva, bhante, bahutaraṃ saṃbhejjaudakaṃ yadidaṃ parikkhīṇaṃ pariyādinnaṃ; appamattakāni dve vā tīṇi vā udakaphusitāni avasiṭṭhāni. Saṅkhampi na upenti, upanidhampi na upenti, kalabhāgampi na upenti saṃbhejjaudakaṃ parikkhīṇaṃ pariyādinnaṃ upanidhāya dve vā tīṇi vā udakaphusitāni avasiṭṭhānī’’ti. ‘‘Evameva kho, bhikkhave, ariyasāvakassa…pe… yogo karaṇīyo’’ti. Catutthaṃ.
3075. 第一大地经
5. Paṭhamamahāpathavīsuttaṃ
1125“诸比丘,这就好比有个人,在这大地上放上七颗枣核大小的泥丸子。你们怎么看,诸比丘,哪样更多——是这放下的七颗枣核大小的泥丸子多,还是这大地更多?” “世尊,这大地本身就是更多的那一方;放下的那七颗枣核大小的泥丸子少得可怜。那七颗枣核大小的泥丸子和大地比起来,根本不算数,没法相比,连一个零头都够不上。” “正是如此,诸比丘,对于一位圣弟子来说……应当精勤努力。” 第五经。
‘‘Seyyathāpi , bhikkhave, puriso mahāpathaviyā satta kolaṭṭhimattiyo guḷikā upanikkhipeyya. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, katamaṃ nu kho bahutaraṃ – yā vā satta kolaṭṭhimattiyo guḷikā upanikkhittā, ayaṃ vā mahāpathavī’’ti? ‘‘Etadeva, bhante, bahutaraṃ, yadidaṃ – mahāpathavī; appamattikā satta kolaṭṭhimattiyo guḷikā upanikkhittā. Saṅkhampi na upenti, upanidhampi na upenti, kalabhāgampi na upenti mahāpathaviṃ upanidhāya satta kolaṭṭhimattiyo guḷikā upanikkhittā’’ti. ‘‘Evameva kho, bhikkhave, ariyasāvakassa…pe… yogo karaṇīyo’’ti. Pañcamaṃ.
3096. 第二大地经
6. Dutiyamahāpathavīsuttaṃ
1126“诸比丘,这就好比这大地走到了尽头,全部毁尽,只剩下七颗枣核大小的泥丸子。你们怎么看,诸比丘,哪样更多——是这已经毁尽、全部消失的大地多,还是那剩下来的七颗枣核大小的泥丸子多?” “世尊,那已经毁尽、全部消失的大地本身就是更多的一方;剩下来的七颗枣核大小的泥丸子少得可怜。那剩下的七颗枣核大小的泥丸子和已经毁尽的大地比起来,根本不算数,没法相比,连一个零头都够不上。” “正是如此,诸比丘,对于一位圣弟子来说……应当精勤努力。” 第六经。
‘‘Seyyathāpi , bhikkhave, mahāpathavī parikkhayaṃ pariyādānaṃ gaccheyya ṭhapetvā satta kolaṭṭhimattiyo guḷikā. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, katamaṃ nu kho bahutaraṃ – yaṃ vā mahāpathaviyā parikkhīṇaṃ pariyādinnaṃ , yā vā satta kolaṭṭhimattiyo guḷikā avasiṭṭhā’’ti? ‘‘Etadeva, bhante, bahutaraṃ mahāpathaviyā yadidaṃ parikkhīṇaṃ pariyādinnaṃ; appamattikā satta kolaṭṭhimattiyo guḷikā avasiṭṭhā. Saṅkhampi na upenti, upanidhampi na upenti, kalabhāgampi na upenti mahāpathaviyā parikkhīṇaṃ pariyādinnaṃ upanidhāya satta kolaṭṭhimattiyo guḷikā avasiṭṭhā’’ti. ‘‘Evameva kho, bhikkhave, ariyasāvakassa…pe… yogo karaṇīyo’’ti. Chaṭṭhaṃ.
3117. 第一大海经
7. Paṭhamamahāsamuddasuttaṃ
1127“诸比丘,这就好比有个人,从大海里取出两三滴水珠。你们怎么看,诸比丘,哪样更多——是那被取出的两三滴水珠多,还是大海里的水更多?” “世尊,大海里的水本身就是更多的一方;那被取出的两三滴水珠少得可怜。那两三滴水珠和大海里的水比起来,根本不算数,没法相比,连一个零头都够不上。” “正是如此,诸比丘,对于一位圣弟子来说……应当精勤努力。” 第七经。
‘‘Seyyathāpi , bhikkhave, puriso mahāsamuddato dve vā tīṇi vā udakaphusitāni uddhareyya. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, katamaṃ nu kho bahutaraṃ – yāni dve vā tīṇi vā udakaphusitāni ubbhatāni, yaṃ vā mahāsamudde udaka’’nti? ‘‘Etadeva, bhante, bahutaraṃ, yadidaṃ – mahāsamudde udakaṃ; appamattakāni dve vā tīṇi vā udakaphusitāni ubbhatāni. Saṅkhampi na upenti, upanidhampi na upenti, kalabhāgampi na upenti mahāsamudde udakaṃ upanidhāya dve vā tīṇi vā udakaphusitāni ubbhatānī’’ti. ‘‘Evameva kho, bhikkhave, ariyasāvakassa…pe… yogo karaṇīyo’’ti. Sattamaṃ.
3138. 第二大海经
8. Dutiyamahāsamuddasuttaṃ
1128“诸比丘,这就好比大海里的水走到了尽头,全部干涸,只剩下两三滴水珠。你们怎么看,诸比丘,哪样更多——是那已经干涸、全部消失的大海水多,还是那剩下来的两三滴水珠多?” “世尊,那已经干涸、全部消失的大海水本身就是更多的一方;剩下来的两三滴水珠少得可怜。那剩下的两三滴水珠和已经干涸的大海水比起来,根本不算数,没法相比,连一个零头都够不上。” “正是如此,诸比丘,对于一位圣弟子来说……应当精勤努力。” 第八经。
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, mahāsamudde udakaṃ parikkhayaṃ pariyādānaṃ gaccheyya ṭhapetvā dve vā tīṇi vā udakaphusitāni. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, katamaṃ nu kho bahutaraṃ – yaṃ vā mahāsamudde udakaṃ parikkhīṇaṃ pariyādinnaṃ, yāni dve vā tīṇi vā udakaphusitāni avasiṭṭhānī’’ti? ‘‘Etadeva, bhante, bahutaraṃ mahāsamudde udakaṃ yadidaṃ parikkhīṇaṃ pariyādinnaṃ; appamattakāni dve vā tīṇi vā udakaphusitāni avasiṭṭhāni. Saṅkhampi na upenti, upanidhampi na upenti, kalabhāgampi na upenti mahāsamudde udakaṃ parikkhīṇaṃ pariyādinnaṃ upanidhāya dve vā tīṇi vā udakaphusitāni avasiṭṭhānī’’ti. ‘‘Evameva kho, bhikkhave, ariyasāvakassa…pe… yogo karaṇīyo’’ti. Aṭṭhamaṃ.
3159. 第一山喻经
9. Paṭhamapabbatūpamasuttaṃ
1129“诸比丘,这就好比有个人,在喜马拉雅山王边上放上七颗芥子大小的沙砾。你们怎么看,诸比丘,哪样更多——是这放下的七颗芥子大小的沙砾多,还是这喜马拉雅山王更多?” “世尊,这喜马拉雅山王本身就是更多的一方;放下的那七颗芥子大小的沙砾少得可怜。那七颗芥子大小的沙砾和喜马拉雅山王比起来,根本不算数,没法相比,连一个零头都够不上。” “正是如此,诸比丘,对于一位圣弟子来说……应当精勤努力。” 第九经。
‘‘Seyyathāpi , bhikkhave, puriso himavato pabbatarājassa satta sāsapamattiyo pāsāṇasakkharā upanikkhipeyya. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, katamaṃ nu kho bahutaraṃ – yā vā satta sāsapamattiyo pāsāṇasakkharā upanikkhittā, ayaṃ vā himavā pabbatarājā’’ti? ‘‘Etadeva, bhante, bahutaraṃ, yadidaṃ – himavā pabbatarājā; appamattikā satta sāsapamattiyo pāsāṇasakkharā upanikkhittā. Saṅkhampi na upenti, upanidhampi na upenti, kalabhāgampi na upenti himavantaṃ pabbatarājānaṃ upanidhāya satta sāsapamattiyo pāsāṇasakkharā upanikkhittā’’ti. ‘‘Evameva kho, bhikkhave, ariyasāvakassa…pe… yogo karaṇīyo’’ti. Navamaṃ.
31710. 第二山喻经
10. Dutiyapabbatūpamasuttaṃ
1130“诸比丘,这就好比喜马拉雅山王走到了尽头,全部磨灭,只剩下七颗芥子大小的沙砾。你们怎么看,诸比丘,哪样更多——是这已经磨灭、全部消失的喜马拉雅山王多,还是那剩下来的七颗芥子大小的沙砾多?” “世尊,那已经磨灭、全部消失的喜马拉雅山王本身就是更多的一方;剩下来的七颗芥子大小的沙砾少得可怜。那剩下的七颗芥子大小的沙砾和已经磨灭的喜马拉雅山王比起来,根本不算数,没法相比,连一个零头都够不上。” “正是如此,诸比丘,对于一位具足正见、已经现观了真理的圣弟子来说,这已经彻底灭尽、完全止息的苦就是更多的那一方;剩余下来的微乎其微。和先前已经灭尽、耗尽的那一大堆苦比起来,这最多还剩七次生死轮回的量,根本不算数,没法相比,连一个零头都够不上。他如实了知‘这是苦’……如实了知‘这是导向苦灭的道路’。”
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, himavā pabbatarājā parikkhayaṃ pariyādānaṃ gaccheyya, ṭhapetvā satta sāsapamattiyo pāsāṇasakkharā. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, katamaṃ nu kho bahutaraṃ – yaṃ vā himavato pabbatarājassa parikkhīṇaṃ pariyādinnaṃ, yā vā satta sāsapamattiyo pāsāṇasakkharā avasiṭṭhā’’ti? ‘‘Etadeva, bhante, bahutaraṃ himavato pabbatarājassa yadidaṃ parikkhīṇaṃ pariyādinnaṃ; appamattikā satta sāsapamattiyo pāsāṇasakkharā avasiṭṭhā. Saṅkhampi na upenti, upanidhampi na upenti, kalabhāgampi na upenti himavato pabbatarājassa parikkhīṇaṃ pariyādinnaṃ upanidhāya satta sāsapamattiyo pāsāṇasakkharā avasiṭṭhā’’ti. ‘‘Evameva kho, bhikkhave, ariyasāvakassa diṭṭhisampannassa puggalassa abhisametāvino etadeva bahutaraṃ dukkhaṃ yadidaṃ parikkhīṇaṃ pariyādinnaṃ; appamattakaṃ avasiṭṭhaṃ. Saṅkhampi na upeti, upanidhampi na upeti, kalabhāgampi na upeti purimaṃ dukkhakkhandhaṃ parikkhīṇaṃ pariyādinnaṃ upanidhāya yadidaṃ sattakkhattuparamatā; yo ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānāti…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānāti’’.
319「比丘们!因此,于此应努力『这是苦』……应努力『这是导至苦灭之道』。」第十经。
‘‘Tasmātiha , bhikkhave, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Dasamaṃ.
320现观品第六
Abhisamayavaggo chaṭṭho.
321其摄颂——
Tassuddānaṃ –
322其摄颂——
Tassuddānaṃ –
323指甲尖、莲池,以及另外两个合流处;
Nakhasikhā pokkharaṇī, saṃbhejja apare duve;
324一个大地喻、两个大海喻,又有两个山喻。
Pathavī dve samuddā dve, dvemā ca pabbatūpamāti.
325第七品 初·生谷·重说品
7. Paṭhamaāmakadhaññapeyyālavaggo
3261. 其他经
1. Aññatrasuttaṃ
3271. 其他经
1. Aññatrasuttaṃ
1131尔时,世尊以指甲尖挑起少许尘土后,对比丘们说:「比丘们!你们认为如何?哪个较多——我以指甲尖挑起的这少许尘土,还是这大地?」「世尊!这大地较多;世尊以指甲尖挑起的这少许尘土极少。与大地相比,世尊以指甲尖挑起的少许尘土不能计数、不能比较、不及其分。」
Atha kho bhagavā parittaṃ nakhasikhāyaṃ paṃsuṃ āropetvā bhikkhū āmantesi – ‘‘taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, katamaṃ nu kho bahutaraṃ – yo vāyaṃ mayā paritto nakhasikhāyaṃ paṃsu āropito, ayaṃ vā mahāpathavī’’ti? ‘‘Etadeva , bhante, bahutaraṃ, yadidaṃ – mahāpathavī; appamattakāyaṃ bhagavatā paritto nakhasikhāyaṃ paṃsu āropito. Saṅkhampi na upeti, upanidhampi na upeti, kalabhāgampi na upeti mahāpathaviṃ upanidhāya bhagavatā paritto nakhasikhāyaṃ paṃsu āropito’’ti.
329同样地,诸比丘,那些再生于中部地区的众生,只是极少数;而再生于边地、没有教化的野蛮人当中的众生,却要多得多……乃至……第二经。
‘‘Evameva kho, bhikkhave, appamattakā te sattā ye manussesu paccājāyanti; atha kho eteva bahutarā sattā ye aññatra manussehi paccājāyanti. Taṃ kissa hetu? Adiṭṭhattā, bhikkhave, catunnaṃ ariyasaccānaṃ. Katamesaṃ catunnaṃ? Dukkhassa ariyasaccassa…pe… dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ariyasaccassa’’.
330「比丘们!因此,于此应努力『这是苦』……应努力『这是导至苦灭之道』。」第一经。
‘‘Tasmātiha , bhikkhave, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Paṭhamaṃ.
3312. 边地经
2. Paccantasuttaṃ
3322. 边地经
2. Paccantasuttaṃ
1132那时,世尊在指甲尖上放了少许尘土后,对诸比丘说:「诸比丘,你们认为如何?哪个较多——我在指甲尖上所放的这少许尘土,还是这大地?」「世尊,这大地较多;世尊在指甲尖上所放的少许尘土是极少的。与大地相比,世尊在指甲尖上所放的少许尘土不能计算、不能比较、不及其一分。」
Atha kho bhagavā parittaṃ nakhasikhāyaṃ paṃsuṃ āropetvā bhikkhū āmantesi – ‘‘taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, katamaṃ nu kho bahutaraṃ – yo vāyaṃ mayā paritto nakhasikhāyaṃ paṃsu āropito, ayaṃ vā mahāpathavī’’ti? ‘‘Etadeva, bhante, bahutaraṃ, yadidaṃ – mahāpathavī; appamattakāyaṃ bhagavatā paritto nakhasikhāyaṃ paṃsu āropito. Saṅkhampi na upeti, upanidhampi na upeti, kalabhāgampi na upeti mahāpathaviṃ upanidhāya bhagavatā paritto nakhasikhāyaṃ paṃsu āropito’’ti.
334「诸比丘,同样地,那些在中部诸国出生的众生是极少的;而那些在边地诸国、在无知识的蛮族中出生的众生才是更多的……第二。
‘‘Evameva kho, bhikkhave, appamattakā te sattā ye majjhimesu janapadesu paccājāyanti; atha kho eteva bahutarā sattā ye paccantimesu janapadesu paccājāyanti aviññātāresu milakkhesu …pe…. Dutiyaṃ.
3353. 慧经
3. Paññāsuttaṃ
3363. 慧经
3. Paññāsuttaṃ
1133同样地,诸比丘,那些具备了圣慧眼的众生,只是少数;而陷于无明、愚痴当中的众生,却要多得多……乃至……第三经。
… ‘‘Evameva kho, bhikkhave, appakā te sattā ye pana ariyena paññācakkhunā samannāgatā; atha kho eteva bahutarā sattā ye avijjāgatā sammuḷhā…pe…. Tatiyaṃ.
3384. 谷酒果酒经
4. Surāmerayasuttaṃ
3394. 谷酒果酒经
4. Surāmerayasuttaṃ
1134同样地,诸比丘,那些远离了成为放逸之因的谷酒、果酒等各类酒品的众生,只是少数;而没有远离那些的众生,却要多得多……乃至……第四经。
… ‘‘Evameva kho, bhikkhave, appakā te sattā ye surāmerayamajjappamādaṭṭhānā paṭiviratā; atha kho eteva bahutarā sattā ye surāmerayamajjappamādaṭṭhānā apaṭiviratā…pe…. Catutthaṃ.
3415. 水经
5. Odakasuttaṃ
3425. 水经
5. Odakasuttaṃ
1135……同样地,诸比丘,那些陆生的众生是稀少的;而水生的众生却要多得多。那是什么原因?……(余略)第五。
… ‘‘Evameva kho, bhikkhave, appakā te sattā ye thalajā; atha kho eteva bahutarā sattā ye udakajā. Taṃ kissa hetu…pe…. Pañcamaṃ.
3446. 对母经
6. Matteyyasuttaṃ
3456. 对母经
6. Matteyyasuttaṃ
1136……同样地,诸比丘,那些尊敬母亲的众生是稀少的;然而不尊敬母亲的众生却要多得多。……(余略)第六。
… ‘‘Evameva kho, bhikkhave, appakā te sattā ye matteyyā; atha kho eteva bahutarā sattā ye amatteyyā…pe…. Chaṭṭhaṃ.
3477. 对父经
7. Petteyyasuttaṃ
3487. 对父经
7. Petteyyasuttaṃ
1137……同样地,诸比丘,那些尊敬父亲的众生是稀少的;然而不尊敬父亲的众生却要多得多。……(余略)第七。
… ‘‘Evameva kho, bhikkhave, appakā te sattā ye petteyyā; atha kho eteva bahutarā sattā ye apetteyyā…pe…. Sattamaṃ.
3508. 沙门性经
8. Sāmaññasuttaṃ
3518. 沙门性经
8. Sāmaññasuttaṃ
1138「诸比丘,同样地,那些恭敬沙门的众生是少数的;而那些不恭敬沙门的众生才是更多的……第八。
… ‘‘Evameva kho, bhikkhave, appakā te sattā ye sāmaññā; atha kho eteva bahutarā sattā ye asāmaññā…pe…. Aṭṭhamaṃ.
3539. 婆罗门性经
9. Brahmaññasuttaṃ
3549. 婆罗门性经
9. Brahmaññasuttaṃ
1139……「诸比丘,同样地,那些对梵天恭敬的众生是少数;而那些对梵天不恭敬的众生才是多数……」……第九。
… ‘‘Evameva kho, bhikkhave, appakā te sattā ye brahmaññā; atha kho eteva bahutarā sattā ye abrahmaññā…pe…. Navamaṃ.
35610. 尊敬经
10. Pacāyikasuttaṃ
35710. 尊敬经
10. Pacāyikasuttaṃ
1140……同样地,诸比丘,那些在家族中尊敬长辈的众生是稀少的;然而那些在家族中不尊敬长辈的众生,却要多得多。……(余略)第十。
… ‘‘Evameva kho, bhikkhave, appakā te sattā ye kule jeṭṭhāpacāyino; atha kho eteva bahutarā sattā ye kule ajeṭṭhāpacāyinoti …pe…. Dasamaṃ.
359第一生谷广说品第七
Paṭhamaāmakadhaññapeyyālavaggo sattamo.
360其摄颂——
Tassuddānaṃ –
361其摄颂——
Tassuddānaṃ –
362除外边地与慧,诸酒类与水;
Aññatra paccantaṃ paññā, surāmerayaodakā;
363对母恭敬对父恭敬,沙门性与梵天恭敬。
Matteyya petteyyā cāpi, sāmaññaṃ brahmapacāyikanti.
3648. 第二生谷中略品
8. Dutiyaāmakadhaññapeyyālavaggo
3651. 杀生经
1. Pāṇātipātasuttaṃ
3661. 杀生经
1. Pāṇātipātasuttaṃ
1141……「诸比丘,同样地,那些离杀生的众生是少数;而那些不离杀生的众生才是多数。那是什么原因?……」……第一。
…Pe… ‘‘evameva kho, bhikkhave, appakā te sattā ye pāṇātipātā paṭiviratā; atha kho eteva bahutarā sattā ye pāṇātipātā appaṭiviratā. Taṃ kissa hetu? …Pe…. Paṭhamaṃ.
3682. 不与取经
2. Adinnādānasuttaṃ
3692. 不与取经
2. Adinnādānasuttaṃ
1142……「诸比丘,同样地,那些离不与取的众生是少数;而那些不离不与取的众生才是多数……」……第二。
…Pe… ‘‘evameva kho, bhikkhave, appakā te sattā ye adinnādānā paṭiviratā; atha kho eteva bahutarā sattā ye adinnādānā appaṭiviratā…pe…. Dutiyaṃ.
3713. 欲邪行经
3. Kāmesumicchācārasuttaṃ
1143……同样的,诸比丘,那些远离邪淫的众生是极少数的;然而,那些不远离邪淫的众生却多得多。……这是第三。
…Pe… ‘‘evameva kho, bhikkhave, appakā te sattā ye kāmesumicchācārā paṭiviratā; atha kho eteva bahutarā sattā ye kāmesumicchācārā appaṭiviratā…pe…. Tatiyaṃ.
3734. 妄语经
4. Musāvādasuttaṃ
3744. 妄语经
4. Musāvādasuttaṃ
1144……同样的,诸比丘,那些远离妄语的众生是极少数的;然而,那些不远离妄语的众生却多得多。……这是第四。
…Pe… ‘‘evameva kho, bhikkhave, appakā te sattā ye musāvādā paṭiviratā; atha kho eteva bahutarā sattā ye musāvādā appaṭiviratā…pe…. Catutthaṃ.
3765. 两舌经
5. Pesuññasuttaṃ
3775. 两舌经
5. Pesuññasuttaṃ
1145……同样的,诸比丘,那些远离离间语的众生是极少数的;然而,那些不远离离间语的众生却多得多。……这是第五。
…Pe… ‘‘evameva kho, bhikkhave, appakā te sattā ye pisuṇāya vācāya paṭiviratā; atha kho eteva bahutarā sattā ye pisuṇāya vācāya appaṭiviratā…pe…. Pañcamaṃ.
3796. 粗恶语经
6. Pharusavācāsuttaṃ
1146……同样的,诸比丘,那些远离粗恶语的众生是极少数的;然而,那些不远离粗恶语的众生却多得多。……这是第六。
…Pe… ‘‘evameva kho, bhikkhave, appakā te sattā ye pharusāya vācāya paṭiviratā; atha kho eteva bahutarā sattā ye pharusāya vācāya appaṭiviratā…pe…. Chaṭṭhaṃ.
3817. 杂秽语经
7. Samphappalāpasuttaṃ
1147……同样的,诸比丘,那些远离绮语的众生是极少数的;然而,那些不远离绮语的众生却多得多。……这是第七。
…Pe… ‘‘evameva kho, bhikkhave, appakā te sattā ye samphappalāpā paṭiviratā; atha kho eteva bahutarā sattā ye samphappalāpā appaṭiviratā…pe…. Sattamaṃ.
3838. 种子经
8. Bījagāmasuttaṃ
3848. 种子经
8. Bījagāmasuttaṃ
1148……同样的,诸比丘,那些远离破坏种子和草木的众生是极少数的;然而,那些不远离破坏种子和草木的众生却多得多。……这是第八。
…Pe… ‘‘evameva kho, bhikkhave, appakā te sattā ye bījagāmabhūtagāmasamārambhā paṭiviratā; atha kho eteva bahutarā sattā ye bījagāmabhūtagāmasamārambhā appaṭiviratā…pe…. Aṭṭhamaṃ.
3869. 非时食经
9. Vikālabhojanasuttaṃ
1149……“同样地,诸比丘,那些远离非时食的众生是很少的;而不断除非时食的众生却要多得多。”……第九。
…Pe… ‘‘evameva kho, bhikkhave, appakā te sattā ye vikālabhojanā paṭiviratā; atha kho eteva bahutarā sattā ye vikālabhojanā appaṭiviratā…pe…. Navamaṃ.
38810. 香涂经
10. Gandhavilepanasuttaṃ
1150……乃至……「诸比丘,如是,离花鬘、香、涂料之受持及装饰、庄严之处的众生少;然而不离花鬘、香、涂料之受持及装饰、庄严之处的众生更多……乃至……第十。」
…Pe… ‘‘evameva kho, bhikkhave, appakā te sattā ye mālāgandhavilepanadhāraṇamaṇḍanavibhūsanaṭṭhānā paṭiviratā; atha kho eteva bahutarā sattā ye mālāgandhavilepanadhāraṇamaṇḍanavibhūsanaṭṭhānā appaṭiviratā…pe…. Dasamaṃ.
390第二生谷广说品第八
Dutiyaāmakadhaññapeyyālavaggo aṭṭhamo.
391其偈颂——
Tassuddānaṃ –
392其偈颂——
Tassuddānaṃ –
393“杀生、不与取、于欲邪行,妄语与离间语;
Pāṇaṃ adinnaṃ kāmesu, musāvādañca pesuññaṃ;
394粗恶语、绮语,以及损害种子、非时食、香等。”
Pharusaṃ samphappalāpaṃ, bījañca vikālaṃ gandhanti.
395第九 第三生谷省略品
9. Tatiyaāmakadhaññapeyyālavaggo
3961. 歌舞经
1. Naccagītasuttaṃ
1151……(中略)……
…Pe… .
3981. 歌舞经
1. Naccagītasuttaṃ
1151……(中略)……
…Pe… .
400「诸比丘,同样地,离歌舞音乐观听的众生少;而不离歌舞音乐观听的众生更多。那是什么原因……(中略)……第一。
‘‘Evameva kho, bhikkhave, appakā te sattā ye naccagītavāditavisūkadassanā paṭiviratā; atha kho eteva bahutarā sattā ye naccagītavāditavisūkadassanā appaṭiviratā. Taṃ kissa hetu…pe…. Paṭhamaṃ.
4012. 高广床座经
2. Uccāsayanasuttaṃ
4022. 高广床座经
2. Uccāsayanasuttaṃ
1152“同样地,比丘们,那些戒除使用高广大床的众生是很少的;而更多的众生是没有戒除使用高广大床的……第二个。
…Pe… ‘‘evameva kho, bhikkhave, appakā te sattā ye uccāsayanamahāsayanā paṭiviratā; atha kho eteva bahutarā sattā ye uccāsayanamahāsayanā appaṭiviratā…pe…. Dutiyaṃ.
4043. 金银经
3. Jātarūparajatasuttaṃ
1153“同样地,比丘们,那些戒除接受金银的众生是很少的;而更多的众生是没有戒除接受金银的……第三个。
…Pe… ‘‘evameva kho, bhikkhave, appakā te sattā ye jātarūparajatapaṭiggahaṇā paṭiviratā; atha kho eteva bahutarā sattā ye jātarūparajatapaṭiggahaṇā appaṭiviratā…pe…. Tatiyaṃ.
4064. 生谷经
4. Āmakadhaññasuttaṃ
1154“同样地,比丘们,那些戒除接受生肉的众生是很少的;而更多的众生是没有戒除接受生肉的……第五个。”
…Pe… ‘‘evameva kho, bhikkhave, appakā te sattā ye āmakadhaññapaṭiggahaṇā paṭiviratā; atha kho eteva bahutarā sattā ye āmakadhaññapaṭiggahaṇā appaṭiviratā…pe…. Catutthaṃ.
4085. 生肉经
5. Āmakamaṃsasuttaṃ
4095. 生肉经
5. Āmakamaṃsasuttaṃ
1155……诸比丘,如是,离受取生肉的众生少;而不离受取生肉的众生更多……第五。
…Pe… ‘‘evameva kho, bhikkhave, appakā te sattā ye āmakamaṃsapaṭiggahaṇā paṭiviratā; atha kho eteva bahutarā sattā ye āmakamaṃsapaṭiggahaṇā appaṭiviratā…pe…. Pañcamaṃ.
4116. 童女经
6. Kumārikasuttaṃ
4126. 童女经
6. Kumārikasuttaṃ
1156……同样地,诸比丘,那些远离接受女人和女孩的众生是少的;而这些不远离接受女人和女孩的众生,实在是更多……第六。
…Pe… ‘‘evameva kho, bhikkhave, appakā te sattā ye itthikumārikapaṭiggahaṇā paṭiviratā; atha kho eteva bahutarā sattā ye itthikumārikapaṭiggahaṇā appaṭiviratā…pe…. Chaṭṭhaṃ.
4147. 奴婢经
7. Dāsidāsasuttaṃ
4157. 奴婢经
7. Dāsidāsasuttaṃ
1157……同样地,诸比丘,那些远离接受男女奴仆的众生是少的;而这些不远离接受男女奴仆的众生,实在是更多……第七。
…Pe… ‘‘evameva kho, bhikkhave, appakā te sattā ye dāsidāsapaṭiggahaṇā paṭiviratā; atha kho eteva bahutarā sattā ye dāsidāsapaṭiggahaṇā appaṭiviratā…pe…. Sattamaṃ.
4178. 山羊绵羊经
8. Ajeḷakasuttaṃ
4188. 山羊绵羊经
8. Ajeḷakasuttaṃ
1158……同样地,诸比丘,那些远离接受山羊和羊的众生是少的;而这些不远离接受山羊和羊的众生,实在是更多……第八。
…Pe… ‘‘evameva kho, bhikkhave, appakā te sattā ye ajeḷakapaṭiggahaṇā paṭiviratā; atha kho eteva bahutarā sattā ye ajeḷakapaṭiggahaṇā appaṭiviratā…pe…. Aṭṭhamaṃ.
4209. 鸡猪经
9. Kukkuṭasūkarasuttaṃ
1159……同样地,诸比丘,那些远离接受鸡和猪的众生是少的;而这些不远离接受鸡和猪的众生,实在是更多……第九。
…Pe… ‘‘evameva kho, bhikkhave, appakā te sattā ye kukkuṭasūkarapaṭiggahaṇā paṭiviratā; atha kho eteva bahutarā sattā ye kukkuṭasūkarapaṭiggahaṇā appaṭiviratā…pe…. Navamaṃ.
42210. 象牛马经
10. Hatthigavassasuttaṃ
1160……同样地,诸比丘,那些远离接受象、牛、马和牝马的众生是少的;而这些不远离接受象、牛、马和牝马的众生,实在是更多……第十。
…Pe… ‘‘evameva kho, bhikkhave, appakā te sattā ye hatthigavassavaḷavapaṭiggahaṇā paṭiviratā; atha kho eteva bahutarā sattā ye hatthigavassavaḷavapaṭiggahaṇā appaṭiviratā…pe…. Dasamaṃ.
424第三生谷广说品第九
Tatiyaāmakadhaññapeyyālavaggo navamo.
425其摄颂——
Tassuddānaṃ –
426其摄颂——
Tassuddānaṃ –
427歌舞、床座、银,谷物、肉、女童;
Naccaṃ sayanaṃ rajataṃ, dhaññaṃ maṃsaṃ kumārikā;
428女奴、山羊和绵羊,还有鸡、猪、大象。
Dāsī ajeḷakañceva, kukkuṭasūkarahatthīti.
42910. 第四生谷广说品
10. Catutthaāmakadhaññapeyyālavaggo
4301. 田地经
1. Khettavatthusuttaṃ
1161……“同样地,比丘们,那些远离接受田地和土地的人很少;而更多数的众生是不远离接受田地和土地的”……第一。
…Pe… ‘‘evameva kho, bhikkhave, appakā te sattā ye khettavatthupaṭiggahaṇā paṭiviratā; atha kho eteva bahutarā sattā ye khettavatthupaṭiggahaṇā appaṭiviratā…pe…. Paṭhamaṃ.
4322. 买卖经
2. Kayavikkayasuttaṃ
1162……“同样地,比丘们,那些远离买卖的人很少;而更多数的众生是不远离买卖的”……第二。
…Pe… ‘‘evameva kho, bhikkhave, appakā te sattā ye kayavikkayā paṭiviratā; atha kho eteva bahutarā sattā ye kayavikkayā appaṭiviratā…pe…. Dutiyaṃ.
4343. 使者经
3. Dūteyyasuttaṃ
4353. 使者经
3. Dūteyyasuttaṃ
1163……“同样地,比丘们,那些远离从事信使和差遣工作的人很少;而更多数的众生是不远离从事信使和差遣工作的”……第三。
…Pe… ‘‘evameva kho, bhikkhave, appakā te sattā ye dūteyyapahinagamanānuyogā paṭiviratā; atha kho eteva bahutarā sattā ye dūteyyapahinagamanānuyogā appaṭiviratā…pe…. Tatiyaṃ.
4374. 秤欺诳经
4. Tulākūṭasuttaṃ
4384. 秤欺诳经
4. Tulākūṭasuttaṃ
1164……“同样地,诸比丘,那些远离在秤上、金属上、量度上作弊的众生,实在很稀少;而数量多得多的,是那些不远离在秤上、金属上、量度上作弊的众生。”……第四。
…Pe… ‘‘evameva kho, bhikkhave, appakā te sattā ye tulākūṭakaṃsakūṭamānakūṭā paṭiviratā; atha kho eteva bahutarā sattā ye tulākūṭakaṃsakūṭamānakūṭā appaṭiviratā…pe…. Catutthaṃ.
4405. 贿赂经
5. Ukkoṭanasuttaṃ
4415. 贿赂经
5. Ukkoṭanasuttaṃ
1165……「诸比丘,如是,离贿赂、欺骗、诈欺、虚伪的有情少;不离贿赂、欺骗、诈欺、虚伪的有情更多……。」第五
…Pe… ‘‘evameva kho, bhikkhave, appakā te sattā ye ukkoṭanavañcananikatisāciyogā paṭiviratā; atha kho eteva bahutarā sattā ye ukkoṭanavañcananikatisāciyogā appaṭiviratā…pe…. Pañcamaṃ.
4436-11. 切断等经
6-11. Chedanādisuttaṃ
1166-1171……“同样地,诸比丘,那些远离砍杀、捆绑、抢掠、洗劫、暴行的众生,实在很稀少;而数量多得多的,是那些不远离砍杀、捆绑、抢掠、洗劫、暴行的众生。那是什么原因呢?诸比丘,是因为没有如实看清四圣谛。哪四个呢?就是没有如实看清:苦的圣谛……导向苦灭之道的圣谛。”
…Pe… evameva kho, bhikkhave, appakā te sattā ye chedanavadhabandhanaviparāmosaālopasahasākārā paṭiviratā ; atha kho eteva bahutarā sattā ye chedanavadhabandhanaviparāmosaālopasahasākārā appaṭiviratā . Taṃ kissa hetu? Adiṭṭhattā bhikkhave, catunnaṃ ariyasaccānaṃ. Katamesaṃ catunnaṃ? Dukkhassa ariyasaccassa…pe… dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ariyasaccassa’’.
445「诸比丘!因此,于此应作努力:『这是苦』……应作努力:『这是导至苦灭之道』。」第十一经。
‘‘Tasmātiha, bhikkhave, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Ekādasamaṃ.
446第四生谷中略品第十
Catutthaāmakadhaññapeyyālavaggo dasamo.
447其摄颂——
Tassuddānaṃ –
448其摄颂——
Tassuddānaṃ –
449田、身、使者,秤欺诈、掘出;
Khettaṃ kāyaṃ dūteyyañca, tulākūṭaṃ ukkoṭanaṃ;
450伤害、杀戮、捆绑,掠夺、抢劫、暴力。
Chedanaṃ vadhabandhanaṃ, viparālopaṃ sāhasanti.
451第十一品 五趣简略品
11. Pañcagatipeyyālavaggo
4521. 人死地狱经
1. Manussacutinirayasuttaṃ
1172那时,世尊取少许尘土于指甲端,告诉诸比丘:「诸比丘!你们认为如何,哪个较多——我取于指甲端的这少许尘土,还是这大地?」「世尊!这大地较多;世尊取于指甲端的少许尘土极少。将世尊取于指甲端的少许尘土与大地相比,不能计算、不能比较、不及其分。」「诸比丘!同样地,从人死后再生于人中的众生少;而从人死后再生于地狱的众生更多……。」第一经。
Atha kho bhagavā parittaṃ nakhasikhāyaṃ paṃsuṃ āropetvā bhikkhū āmantesi – ‘‘taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, katamaṃ nu kho bahutaraṃ – yo vāyaṃ mayā paritto nakhasikhāyaṃ paṃsu āropito, ayaṃ vā mahāpathavī’’ti? ‘‘Etadeva, bhante, bahutaraṃ, yadidaṃ – mahāpathavī; appamattakāyaṃ bhagavatā paritto nakhasikhāyaṃ paṃsu āropito. Saṅkhampi na upeti, upanidhampi na upeti, kalabhāgampi na upeti mahāpathaviṃ upanidhāya bhagavatā paritto nakhasikhāyaṃ paṃsu āropito’’ti. Evameva kho, bhikkhave, appakā te sattā ye manussā cutā manussesu paccājāyanti; atha kho eteva bahutarā sattā ye manussā cutā niraye paccājāyanti…pe…. Paṭhamaṃ.
4542. 人死畜生经
2. Manussacutitiracchānasuttaṃ
1173(世尊说:)“正是这样,比丘们,那些从人死后再生到天界的有情极其稀少;而绝大多数有情,是从人死后再生到地狱里去的……再生到畜生道里去的……再生到鬼道里去的……这是第六。”
…Pe… ‘‘evameva kho, bhikkhave, appakā te sattā ye manussā cutā manussesu paccājāyanti; atha kho eteva bahutarā sattā ye manussā cutā tiracchānayoniyā paccājāyanti…pe…. Dutiyaṃ.
4563. 人死饿鬼界经
3. Manussacutipettivisayasuttaṃ
1174……「诸比丘!同样地,从人死后再生于人中的众生少;而从人死后再生于饿鬼界的众生更多……。」第三经。
…Pe… ‘‘evameva kho, bhikkhave, appakā te sattā ye manussā cutā manussesu paccājāyanti; atha kho eteva bahutarā sattā ye manussā cutā pettivisaye paccājāyanti…pe…. Tatiyaṃ.
4584-5-6. 人死天地狱等经
4-5-6. Manussacutidevanirayādisuttaṃ
1175-1177……「诸比丘,如是,从人死后再生于诸天的众生是少数;而从人死后再生于地狱的众生……再生于畜生趣的众生……再生于饿鬼界的众生才是更多数……第六。」
…Pe… ‘‘evameva kho, bhikkhave, appakā te sattā ye manussā cutā devesu paccājāyanti; atha kho eteva bahutarā sattā ye manussā cutā niraye paccājāyanti…pe… tiracchānayoniyā paccājāyanti…pe… pettivisaye paccājāyanti…pe…. Chaṭṭhaṃ.
4607-9. 天死地狱等经
7-9. Devacutinirayādisuttaṃ
1178-1180……正是这样,诸比丘,那些从天界死后再生于人间的众生,是极少数的;反而是那些从天界死后再生于地狱……再生于畜生界……再生于饿鬼界的众生,要远多得多。……第十二。
…Pe… ‘‘evameva kho, bhikkhave, appakā te sattā ye devā cutā devesu paccājāyanti; atha kho eteva bahutarā sattā ye devā cutā niraye paccājāyanti…pe… tiracchānayoniyā paccājāyanti…pe… pettivisaye paccājāyanti…pe…. Navamaṃ.
46210-12. 天人地狱等经
10-12. Devamanussanirayādisuttaṃ
1181-1183……「诸比丘,如是,从天死后再生于人间的众生是少数;而从天死后再生于地狱的众生……再生于畜生趣的众生……再生于饿鬼界的众生才是更多数……第十二。」
…Pe… ‘‘evameva kho, bhikkhave, appakā te sattā ye devā cutā manussesu paccājāyanti; atha kho eteva bahutarā sattā ye devā cutā niraye paccājāyanti…pe… tiracchānayoniyā paccājāyanti…pe… pettivisaye paccājāyanti…pe…. Dvādasamaṃ.
46413-15. 地狱人地狱等经
13-15. Nirayamanussanirayādisuttaṃ
1184-1186……正是这样,诸比丘,那些从地狱死后再生于天界的众生,是极少数的;反而是那些从地狱死后再生于地狱……再生于畜生界……再生于饿鬼界的众生,要远多得多。……第十八。
…Pe… ‘‘evameva kho, bhikkhave, appakā te sattā ye nirayā cutā manussesu paccājāyanti; atha kho eteva bahutarā sattā ye nirayā cutā niraye paccājāyanti…pe… tiracchānayoniyā paccājāyanti…pe… pettivisaye paccājāyanti…pe…. Pannarasamaṃ.
46616-18. 地狱天地狱等经
16-18. Nirayadevanirayādisuttaṃ
1187-1189……「诸比丘,如是,从地狱死后再生于诸天的众生是少数;而从地狱死后再生于地狱的众生……再生于畜生趣的众生……再生于饿鬼界的众生才是更多数……第十八。」
…Pe… ‘‘evameva kho, bhikkhave, appakā te sattā ye nirayā cutā devesu paccājāyanti; atha kho eteva bahutarā sattā ye nirayā cutā niraye paccājāyanti…pe… tiracchānayoniyā paccājāyanti…pe… pettivisaye paccājāyanti…pe…. Aṭṭhārasamaṃ.
46819-21. 畜生人地狱等经
19-21. Tiracchānamanussanirayādisuttaṃ
1190-1192……正是这样,诸比丘,那些从畜生界死后再生于天界的众生,是极少数的;反而是那些从畜生界死后再生于地狱……再生于畜生界……再生于饿鬼界的众生,要远多得多。……第二十四。
…Pe… ‘‘evameva kho, bhikkhave, appakā te sattā ye tiracchānayoniyā cutā manussesu paccājāyanti; atha kho eteva bahutarā sattā ye tiracchānayoniyā cutā niraye paccājāyanti…pe… tiracchānayoniyā paccājāyanti…pe… pettivisaye paccājāyanti…pe…. Ekavīsatimaṃ.
47022-24. 畜生天地狱等经
22-24. Tiracchānadevanirayādisuttaṃ
1193-1195……「诸比丘,如是,从畜生趣死后再生于诸天的众生是少数;而从畜生趣死后再生于地狱的众生……再生于畜生趣的众生……再生于饿鬼界的众生才是更多数……第二十四。」
…Pe… ‘‘evameva kho, bhikkhave, appakā te sattā ye tiracchānayoniyā cutā devesu paccājāyanti; atha kho eteva bahutarā sattā ye tiracchānayoniyā cutā niraye paccājāyanti…pe… tiracchānayoniyā paccājāyanti…pe… pettivisaye paccājāyanti…pe…. Catuvīsatimaṃ.
47225-27. 饿鬼人地狱等经
25-27. Pettimanussanirayādisuttaṃ
1196-1198省略……“比丘们,与此同理,那些从饿鬼界死后再生于天界的众生是很少的;而恰恰是这些从饿鬼界死后再生于饿鬼界的众生是更多的。那是什么原因呢?比丘们,是因为没有见到四圣谛。是哪四个呢?苦圣谛、苦集圣谛、苦灭圣谛、通向苦灭的道路圣谛。”
…Pe… ‘‘evameva kho, bhikkhave, appakā te sattā ye pettivisayā cutā manussesu paccājāyanti; atha kho eteva bahutarā sattā ye pettivisayā cutā niraye paccājāyanti…pe… tiracchānayoniyā paccājāyanti…pe… pettivisaye paccājāyanti…pe…. Sattavīsatimaṃ.
47428-29. 饿鬼天地狱等经
28-29. Pettidevanirayādisuttaṃ
1199-1200……(中略)……「诸比丘!同样地,从饿鬼界死后再生于诸天的众生是少数;而从饿鬼界死后再生于地狱的众生才是更多……(中略)……诸比丘!同样地,从饿鬼界死后再生于诸天的众生是少数;而从饿鬼界死后再生于畜生趣的众生才是更多……(中略)……第二十九」
…Pe… ‘‘evameva kho, bhikkhave, appakā te sattā ye pettivisayā cutā devesu paccājāyanti; atha kho eteva bahutarā sattā ye pettivisayā cutā niraye paccājāyanti…pe… evameva kho, bhikkhave, appakā te sattā ye pettivisayā cutā devesu paccājāyanti; atha kho eteva bahutarā sattā ye pettivisayā cutā tiracchānayoniyā paccājāyanti…pe…. Ekūnatiṃsatimaṃ.
47630. 饿鬼天饿鬼界经
30. Pettidevapettivisayasuttaṃ
1201……(中略)……「诸比丘!同样地,从饿鬼界死后再生于诸天的众生是少数;而从饿鬼界死后再生于饿鬼界的众生才是更多。那是什么原因呢?诸比丘!因为未见四圣谛。哪四种?苦圣谛、苦集圣谛、苦灭圣谛、导至苦灭之道圣谛」
…Pe… ‘‘evameva kho, bhikkhave, appakā te sattā ye pettivisayā cutā devesu paccājāyanti; atha kho eteva bahutarā sattā ye pettivisayā cutā pettivisaye paccājāyanti. Taṃ kissa hetu? Adiṭṭhattā bhikkhave, catunnaṃ ariyasaccānaṃ. Katamesaṃ catunnaṃ ? Dukkhassa ariyasaccassa, dukkhasamudayassa ariyasaccassa, dukkhanirodhassa ariyasaccassa, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ariyasaccassa’’.
478「诸比丘!因此,于此应作努力『这是苦』,应作努力『这是苦集』,应作努力『这是苦灭』,应作努力『这是导至苦灭之道』」。世尊说此。那些比丘心满意足,欢喜世尊所说。第三十
‘‘Tasmātiha , bhikkhave, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo, ‘ayaṃ dukkhasamudayo’ti yogo karaṇīyo, ‘ayaṃ dukkhanirodho’ti yogo karaṇīyo, ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti. Tiṃsatimaṃ.
479五趣中略品第十一
Pañcagatipeyyālavaggo ekādasamo.
480其摄颂──
Tassuddānaṃ –
481其摄颂──
Tassuddānaṃ –
482从人间死后有六部,从天界死后,以及从地狱死后;
Manussato cutā chāpi, devā cutā nirayato;
483畜生饿鬼等境界,三十经的趣品。
Tiracchānapettivisayā, tiṃsamatto gativaggoti.
484谛相应第十二
Saccasaṃyuttaṃ dvādasamaṃ.
485大品第五
Mahāvaggo pañcamo.
486其摄颂──
Tassuddānaṃ –
487大品第五
Mahāvaggo pañcamo.
488其摄颂──
Tassuddānaṃ –
489道、觉支、念,根、正勤;
Maggabojjhaṅgaṃ satiyā, indriyaṃ sammappadhānaṃ;
490力、神足、阿那律,禅定、入出息相应;
Baliddhipādānuruddhā, jhānānāpānasaṃyutaṃ;
491预流以及谛,这就叫大品。
Sotāpatti saccañcāti, mahāvaggoti vuccatīti.
492大品相应部完
Mahāvaggasaṃyuttapāḷi niṭṭhitā.