SN 49 · 5. 正勤相应
1. 恒河略说品
1-12. 东方等十二经
651-662舍卫城的因缘。那时,世尊这样说道:“诸比丘,有这四种正勤。哪四种呢?诸比丘,于此,比丘为令未生之恶、不善法不生起,便生起意欲、策励精进、振作心志、勇猛勤修;为令已生之恶、不善法断除,便生起意欲、策励精进、振作心志、勇猛勤修;为令未生之善法生起,便生起意欲、策励精进、振作心志、勇猛勤修;为令已生之善法住持、不失、增长、广大、圆满修习,便生起意欲、策励精进、振作心志、勇猛勤修。诸比丘,这便是四种正勤。”
Sāvatthinidānaṃ . Tatra kho bhagavā etadavoca – ‘‘cattārome, bhikkhave, sammappadhānā. Katame cattāro? Idha, bhikkhave, bhikkhu anuppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ anuppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati. Uppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati. Anuppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ uppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati. Uppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati. Ime kho, bhikkhave, cattāro sammappadhānāti’’.
5“诸比丘,犹如恒河倾向东方、斜向东方、归向东方;同样地,诸比丘,修习四正勤、多修四正勤的比丘,便倾向涅槃、斜向涅槃、归向涅槃。诸比丘,比丘如何修习四正勤、多修四正勤,而倾向涅槃、斜向涅槃、归向涅槃呢?诸比丘,于此,比丘为令未生之恶、不善法不生起,便生起意欲、策励精进、振作心志、勇猛勤修;为令已生之恶、不善法断除,便生起意欲、策励精进、振作心志、勇猛勤修;为令未生之善法生起,便生起意欲、策励精进、振作心志、勇猛勤修;为令已生之善法住持、不失、增长、广大、圆满修习,便生起意欲、策励精进、振作心志、勇猛勤修。诸比丘,比丘这样修习四正勤、多修四正勤,便倾向涅槃、斜向涅槃、归向涅槃。(第十二经。正勤相应中的恒河广说,应准照正勤之义详细展开。)”
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, gaṅgā nadī pācīnaninnā pācīnapoṇā pācīnapabbhārā; evameva kho, bhikkhave, bhikkhu cattāro sammappadhāne bhāvento cattāro sammappadhāne bahulīkaronto nibbānaninno hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro. Kathañca, bhikkhave, bhikkhu cattāro sammappadhāne bhāvento cattāro sammappadhāne bahulīkaronto nibbānaninno hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro? Idha , bhikkhave, bhikkhu anuppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ anuppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati. Uppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati. Anuppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ uppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati. Uppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu cattāro sammappadhāne bhāvento cattāro sammappadhāne bahulīkaronto nibbānaninno hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro’’ti. Dvādasamaṃ. (Sammappadhānasaṃyuttassa gaṅgāpeyyālī sammappadhānavasena vitthāretabbā).
恒河广说品第一
7其摄颂曰:
Tassuddānaṃ –
9六者倾向东方,六者倾向大海;
Cha pācīnato ninnā, cha ninnā ca samuddato;
10两六合为十二,即以此说此品。
Dvete cha dvādasa honti, vaggo tena pavuccatīti.
不放逸品
13不放逸品,依正勤应广说。
(Appamādavaggo sammappadhānavasena vitthāretabbo).
14其摄颂:
Tassuddānaṃ –
16如来、足迹、尖顶、根、心材、茉莉,
Tathāgataṃ padaṃ kūṭaṃ, mūlaṃ sārena vassikaṃ;
17王、月、太阳,衣为第十句。
Rājā candimasūriyā, vatthena dasamaṃ padanti.
3. 精勤品
力所作等十二经
673-684“诸比丘,正如所有需要力气才能完成的工作,无论哪种,全都依于大地、立于大地而得以完成;同样地,诸比丘,比丘依于戒、立于戒,修习四正勤,多修四正勤。诸比丘,比丘如何依于戒、立于戒,修习四正勤,多修四正勤呢?诸比丘,在此,比丘为令未生之恶、不善法不生,生起意愿,精进努力,发勤策心,精勤不懈……乃至……为令已生之善法住持、不忘、增长、广大、修习、圆满,生起意愿,精进努力,发勤策心,精勤不懈。诸比丘,比丘正是这样依于戒、立于戒,修习四正勤,多修四正勤。第十二经。”
‘‘Seyyathāpi , bhikkhave, ye keci balakaraṇīyā kammantā kayiranti, sabbe te pathaviṃ nissāya pathaviyaṃ patiṭṭhāya evamete balakaraṇīyā kammantā kayiranti; evameva kho, bhikkhave, bhikkhu sīlaṃ nissāya sīle patiṭṭhāya cattāro sammappadhāne bhāveti, cattāro sammappadhāne bahulīkaroti. Kathañca, bhikkhave, bhikkhu sīlaṃ nissāya sīle patiṭṭhāya cattāro sammappadhāne bhāveti, cattāro sammappadhāne bahulīkaroti? Idha, bhikkhave, bhikkhu anuppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ anuppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati…pe… uppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu sīlaṃ nissāya sīle patiṭṭhāya cattāro sammappadhāne bhāveti, cattāro sammappadhāne bahulīkarotī’’ti. (Evaṃ balakaraṇīyavaggo sammappadhānavasena vitthāretabbo). Dvādasamaṃ.
力所作品第三
22其摄颂:
Tassuddānaṃ –
24力、种子及龙,树、瓶与针,
Balaṃ bījañca nāgo ca, rukkho kumbhena sūkiyā;
25虚空与二云,船、客舍与河。
Ākāsena ca dve meghā, nāvā āgantukā nadīti.
4. 寻求品
1-10. 寻求等十经
685-694「诸比丘,有三种寻求。哪三种?欲寻求、有寻求、梵行寻求。诸比丘,这便是三种寻求。诸比丘,为了证知、遍知、灭尽、舍断这三种寻求,应当修习四正勤。哪四种呢?诸比丘,在此,比丘对于未生起的……乃至……对于已生起的善法,为令住立、不失、增长、广大、修习圆满,他发起意欲、精进、策励心、勤奋。诸比丘,为了证知、遍知、灭尽、舍断这三种寻求,应当修习这四正勤。」(应详说)
‘‘Tisso imā, bhikkhave, esanā. Katamā tisso? Kāmesanā, bhavesanā, brahmacariyesanā – imā kho, bhikkhave, tisso esanā. Imāsaṃ kho, bhikkhave, tissannaṃ esanānaṃ abhiññāya pariññāya parikkhayāya pahānāya cattāro sammappadhānā bhāvetabbā. Katame cattāro? Idha, bhikkhave, bhikkhu anuppannānaṃ…pe… uppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati. Imāsaṃ kho, bhikkhave, tissannaṃ esanānaṃ abhiññāya pariññāya parikkhayāya pahānāya ime cattāro sammappadhānā bhāvetabbā’’ti. (Vitthāretabbaṃ). Dasamaṃ.
第四 寻求品
31其摄颂:
Tassuddānaṃ –
33寻求、分别、漏,有与三种苦性。
Esanā vidhā āsavo, bhavo ca dukkhatā tisso;
34荒芜、垢秽与恼害,感受、渴爱与渴求。
Khilaṃ malañca nīgho ca, vedanā taṇhā tasinā cāti.
第五 暴流品
1-10. 暴流等十经
695-704诸比丘,有五上分结。哪五种?色贪、无色贪、慢、掉举、无明。诸比丘,此即五上分结。诸比丘,为证知、遍知、灭尽、舍断此五上分结,应修习四正勤。哪四种?诸比丘,于此,比丘为令未生起的恶不善法不生……(中略)……为令已生起的善法住立、不失、增长、广大、修习、圆满,生起欲,精勤,激励心,奋发努力。诸比丘,为证知、遍知、灭尽、舍断此五上分结,即应修习此四正勤。」(应详说)。第十。
‘‘Pañcimāni , bhikkhave, uddhambhāgiyāni saṃyojanāni. Katamāni pañca? Rūparāgo, arūparāgo, māno, uddhaccaṃ, avijjā – imāni kho, bhikkhave, pañcuddhambhāgiyāni saṃyojanāni. Imesaṃ kho, bhikkhave, pañcannaṃ uddhambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ abhiññāya pariññāya parikkhayāya pahānāya cattāro sammappadhānā bhāvetabbā. Katame cattāro? Idha, bhikkhave, bhikkhu anuppannānaṃ…pe… uppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati. Imesaṃ kho, bhikkhave, pañcannaṃ uddhambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ abhiññāya pariññāya parikkhayāya pahānāya ime cattāro sammappadhānā bhāvetabbā’’ti. (Vitthāretabbā). Dasamaṃ.
暴流品第五
40其摄颂——
Tassuddānaṃ –
第五品 暴流品
42其摄颂:
Tassuddānaṃ –
43暴流、轭、取、结缚与随眠;
Ogho yogo upādānaṃ, ganthā anusayena ca;
44欲功德、诸盖、诸蕴、下分结与上分结。
Kāmaguṇā nīvaraṇā, khandhā oruddhambhāgiyāti.