MN 86 · 鸯掘利马喇经
347如是我闻:有一次,世尊住在舍卫城的祇树给孤独园。那时,憍萨罗国波斯匿王的领土中,有个盗贼名叫央掘魔罗,他凶残暴虐,双手沾满鲜血,耽溺于杀害和打击,对众生毫无怜悯。他让村落不再是村落,城镇不再是城镇,地区不再是地区。他不断杀人之后,把割下的手指串成花鬘戴在身上。那时,世尊在上午穿好下衣,拿着钵和衣,进入舍卫城乞食。在舍卫城托钵完毕,吃完饭回来,收好坐卧具,拿起钵和衣,便朝盗贼央掘魔罗所在的那条路走去。牧牛者、牧人、农夫、行路人看见世尊正朝盗贼央掘魔罗所在的路走去。看见之后,他们对世尊说:‘沙门,别走这条路。沙门,这条路上有个盗贼名叫央掘魔罗,凶残暴虐,双手沾满鲜血,耽溺于杀害和打击,对众生毫无怜悯。他让村落不再是村落,城镇不再是城镇,地区不再是地区。他不断杀人之后,把割下的手指串成花鬘戴在身上。沙门,这条路就算是十个人、二十个人、三十个人、四十个人、五十个人结伴同行,他们还是会落入盗贼央掘魔罗的手中。’听了这话,世尊默然,继续前行。第二次,那些牧牛者……第三次,牧牛者、牧人、农夫、行路人对世尊说:‘沙门,别走这条路。沙门,这条路上有个盗贼名叫央掘魔罗,凶残暴虐,双手沾满鲜血,耽溺于杀害和打击,对众生毫无怜悯。他让村落不再是村落,城镇不再是城镇,地区不再是地区。他不断杀人之后,把割下的手指串成花鬘戴在身上。沙门,这条路就算是十个人、二十个人、三十个人、四十个人、五十个人结伴同行,他们还是会落入盗贼央掘魔罗的手中。’
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena rañño pasenadissa kosalassa vijite coro aṅgulimālo nāma hoti luddo lohitapāṇi hatapahate niviṭṭho adayāpanno pāṇabhūtesu. Tena gāmāpi agāmā katā, nigamāpi anigamā katā, janapadāpi ajanapadā katā. So manusse vadhitvā vadhitvā aṅgulīnaṃ mālaṃ dhāreti. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisi. Sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto senāsanaṃ saṃsāmetvā pattacīvaramādāya yena coro aṅgulimālo tenaddhānamaggaṃ paṭipajji. Addasāsuṃ kho gopālakā pasupālakā kassakā pathāvino bhagavantaṃ yena coro aṅgulimālo tenaddhānamaggapaṭipannaṃ. Disvāna bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘mā, samaṇa, etaṃ maggaṃ paṭipajji. Etasmiṃ, samaṇa, magge coro aṅgulimālo nāma luddo lohitapāṇi hatapahate niviṭṭho adayāpanno pāṇabhūtesu. Tena gāmāpi agāmā katā, nigamāpi anigamā katā, janapadāpi ajanapadā katā. So manusse vadhitvā vadhitvā aṅgulīnaṃ mālaṃ dhāreti. Etañhi, samaṇa, maggaṃ dasapi purisā vīsampi purisā tiṃsampi purisā cattārīsampi purisā paññāsampi purisā saṅkaritvā saṅkaritvā paṭipajjanti. Tepi corassa aṅgulimālassa hatthatthaṃ gacchantī’’ti. Evaṃ vutte, bhagavā tuṇhībhūto agamāsi. Dutiyampi kho gopālakā…pe… tatiyampi kho gopālakā pasupālakā kassakā pathāvino bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘mā, samaṇa, etaṃ maggaṃ paṭipajji, etasmiṃ samaṇa magge coro aṅgulimālo nāma luddo lohitapāṇi hatapahate niviṭṭho adayāpanno pāṇabhūtesu, tena gāmāpi agāmā katā, nigamāpi anigamā katā, janapadāpi ajanapadā katā. So manusse vadhitvā vadhitvā aṅgulīnaṃ mālaṃ dhāreti. Etañhi samaṇa maggaṃ dasapi purisā vīsampi purisā tiṃsampi purisā cattārīsampi purisā paññāsampi purisā saṅkaritvā saṅkaritvā paṭipajjanti. Tepi corassa aṅgulimālassa hatthatthaṃ gacchantī’’ti.
348然后,世尊默然,继续前行。盗贼央掘魔罗远远看见世尊走来。看见之后,他心里想:‘真是稀有啊,真是未曾有啊!这条路就算十个人、二十个人、三十个人、四十个人、五十个人结伴而行,都会落到我手里。可是这个沙门,孤身一人,没有同伴,竟然像强行闯来似的走过来。我不如把这个沙门杀掉算了。’于是,盗贼央掘魔罗拿起剑和盾,背好弓箭,从后面紧紧追赶世尊。那时,世尊现起那样的神通变化,使得盗贼央掘魔罗用尽全力奔跑,却怎么也追不上正常行走的世尊。盗贼央掘魔罗心里想:‘真是稀有啊,真是未曾有啊!以前,奔跑的大象我都能追上抓住,奔跑的马我都能追上抓住,奔跑的车我都能追上抓住,奔跑的鹿我都能追上抓住。可是现在,这个沙门只是正常地走,我用尽全力跑,却追不上他。’他停下来,对世尊说:‘停下,停下,沙门!’‘我已经停下了,央掘魔罗,你也该停下。’盗贼央掘魔罗又想:‘这些释迦子出身的沙门都是说真实语、宣示真实的人。可这个沙门明明在走,却说“我已经停下了,央掘魔罗,你也该停下”。我不如问问这个沙门。’
Atha kho bhagavā tuṇhībhūto agamāsi. Addasā kho coro aṅgulimālo bhagavantaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvānassa etadahosi – ‘‘acchariyaṃ vata, bho, abbhutaṃ vata, bho! Imañhi maggaṃ dasapi purisā vīsampi purisā tiṃsampi purisā cattārīsampi purisā paññāsampi purisā saṅkaritvā saṅkaritvā paṭipajjanti. Tepi mama hatthatthaṃ gacchanti. Atha ca panāyaṃ samaṇo eko adutiyo pasayha maññe āgacchati. Yaṃnūnāhaṃ imaṃ samaṇaṃ jīvitā voropeyya’’nti. Atha kho coro aṅgulimālo asicammaṃ gahetvā dhanukalāpaṃ sannayhitvā bhagavantaṃ piṭṭhito piṭṭhito anubandhi. Atha kho bhagavā tathārūpaṃ iddhābhisaṅkhāraṃ abhisaṅkhāsi yathā coro aṅgulimālo bhagavantaṃ pakatiyā gacchantaṃ sabbathāmena gacchanto na sakkoti sampāpuṇituṃ. Atha kho corassa aṅgulimālassa etadahosi – ‘‘acchariyaṃ vata, bho, abbhutaṃ vata, bho! Ahañhi pubbe hatthimpi dhāvantaṃ anupatitvā gaṇhāmi, assampi dhāvantaṃ anupatitvā gaṇhāmi, rathampi dhāvantaṃ anupatitvā gaṇhāmi, migampi dhāvantaṃ anupatitvā gaṇhāmi; atha ca panāhaṃ imaṃ samaṇaṃ pakatiyā gacchantaṃ sabbathāmena gacchanto na sakkomi sampāpuṇitu’’nti! Ṭhitova bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘tiṭṭha, tiṭṭha, samaṇā’’ti. ‘‘Ṭhito ahaṃ, aṅgulimāla, tvañca tiṭṭhā’’ti. Atha kho corassa aṅgulimālassa etadahosi – ‘‘ime kho samaṇā sakyaputtiyā saccavādino saccapaṭiññā. Atha panāyaṃ samaṇo gacchaṃ yevāha – ‘ṭhito ahaṃ, aṅgulimāla, tvañca tiṭṭhā’ti. Yaṃnūnāhaṃ imaṃ samaṇaṃ puccheyya’’nti.
349于是,盗贼央掘魔罗用偈颂对世尊说:
Atha kho coro aṅgulimālo bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
4‘你走着,却说“我已停下”,沙门,
‘‘Gacchaṃ vadesi samaṇa ṭhitomhi,
5你却对我说,我没停下;
Mamañca brūsi ṭhitamaṭṭhitoti;
6我问你,沙门,这个道理,
Pucchāmi taṃ samaṇa etamatthaṃ,
7‘你说你已停下,我却没有停下?’
Kathaṃ ṭhito tvaṃ ahamaṭṭhitomhī’’ti.
8‘央掘魔罗,我早已永住于停止,
‘‘Ṭhito ahaṃ aṅgulimāla sabbadā,
9我对一切众生皆放下了暴力;
Sabbesu bhūtesu nidhāya daṇḍaṃ;
10而你对于生命却毫无节制,
Tuvañca pāṇesu asaññatosi,
11所以我是真正停下的人,你才未曾停下。’
Tasmā ṭhitohaṃ tuvamaṭṭhitosī’’ti.
12‘长久以来,确实,那位受人敬仰的大仙人,
‘‘Cirassaṃ vata me mahito mahesī,
13那说真实者进入了大林
Mahāvanaṃ pāpuṇi saccavādī ;
14我将舍弃罪恶而行走
Sohaṃ carissāmi pahāya pāpaṃ ,
15听到了你那与法相应的偈颂
Sutvāna gāthaṃ tava dhammayuttaṃ’’.
16就这样,那盗贼将利剑与武器
Itveva coro asimāvudhañca,
17抛入深渊、悬崖、地狱般的深坑
Sobbhe papāte narake akiri;
18那盗贼顶礼善逝的双足
Avandi coro sugatassa pāde,
19就在那里,他请求出家。
Tattheva naṃ pabbajjaṃ ayāci.
20那位佛陀,大悲的圣者,
Buddho ca kho kāruṇiko mahesi,
21这包括天界在内的世间之师;
Yo satthā lokassa sadevakassa;
22那时便对他说:“来,比丘。”
‘Tamehi bhikkhū’ti tadā avoca,
23这便成就了他的比丘之身。
Eseva tassa ahu bhikkhubhāvoti.
350那时,世尊以具寿央掘魔罗为随行沙门,朝着舍卫城的方向游化。一路次第游化,最终抵达了舍卫城。在那里,世尊便住在舍卫城的祇树给孤独园。而就在那时,在拘萨罗王波斯匿的内宫门前,聚集了一大群人,高声大呼:‘陛下!在您的国土里,有一个盗贼,名叫央掘魔罗,他凶残暴虐,满手血腥,耽溺于杀戮,对所有生灵毫无悲悯。因为他,村庄不再是村庄,城镇不再是城镇,聚落不再是聚落。他不断地杀人,砍下他们的手指做成花鬘。陛下,请去阻止他吧!’
Atha kho bhagavā āyasmatā aṅgulimālena pacchāsamaṇena yena sāvatthi tena cārikaṃ pakkāmi. Anupubbena cārikaṃ caramāno yena sāvatthi tadavasari. Tatra sudaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena rañño pasenadissa kosalassa antepuradvāre mahājanakāyo sannipatitvā uccāsaddo mahāsaddo hoti – ‘‘coro te, deva, vijite aṅgulimālo nāma luddo lohitapāṇi hatapahate niviṭṭho adayāpanno pāṇabhūtesu. Tena gāmāpi agāmā katā, nigamāpi anigamā katā, janapadāpi ajanapadā katā. So manusse vadhitvā vadhitvā aṅgulīnaṃ mālaṃ dhāreti. Taṃ devo paṭisedhetū’’ti.
25那时,憍萨罗国王波斯匿带着大约五百匹马,在大白天从舍卫城出发。他往园子的方向进去。车子能到的地方就乘车,到了车子走不了的地方就下车,步行朝世尊那边去。走近以后,他向世尊行礼,坐在一边。世尊对坐在一边的憍萨罗国王波斯匿说:'大王,是怎么回事呢?是摩揭陀国的斯尼耶·频婆娑罗王惹你生气了,还是毗舍离的离车人,或是其他的敌对国王?''尊者,不是摩揭陀国的斯尼耶·频婆娑罗王惹我生气,也不是毗舍离的离车人,更不是其他的敌对国王。尊者,我的国土里有个盗贼,名叫央掘魔罗,残暴,双手沾满血,沉迷于杀戮和暴力,对一切众生毫无怜悯。因为他,村庄不再是村庄,城镇不再是城镇,聚落不再是聚落。他不断地杀人,然后把手指串成花鬘戴着。尊者,我是要去制止他的。''大王,如果你看到央掘魔罗剃掉了头发和胡须,穿着袈裟衣,从在家出家,成为无家之人,远离了杀生,远离了偷盗,远离了妄语,一天只吃一餐,修梵行,持戒,具足善法,你会怎么对待他?''尊者,我们会向他行礼,会起身迎接他,会请他坐下,会尽力供养他衣服、饮食、住处和生病所需的医药资具,还会为他安排如法的保护、防卫和守护。可是,尊者,像他那样一个破了戒、品行恶劣的人,哪里会有这样的戒律和自制呢?'
Atha kho rājā pasenadi kosalo pañcamattehi assasatehi sāvatthiyā nikkhami divā divassa. Yena ārāmo tena pāvisi. Yāvatikā yānassa bhūmi yānena gantvā yānā paccorohitvā pattikova yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘kiṃ nu te, mahārāja, rājā vā māgadho seniyo bimbisāro kupito vesālikā vā licchavī aññe vā paṭirājāno’’ti? ‘‘Na kho me, bhante, rājā māgadho seniyo bimbisāro kupito, nāpi vesālikā licchavī, nāpi aññe paṭirājāno. Coro me, bhante, vijite aṅgulimālo nāma luddo lohitapāṇi hatapahate niviṭṭho adayāpanno pāṇabhūtesu. Tena gāmāpi agāmā katā, nigamāpi anigamā katā, janapadāpi ajanapadā katā. So manusse vadhitvā vadhitvā aṅgulīnaṃ mālaṃ dhāreti. Tāhaṃ, bhante, paṭisedhissāmī’’ti. ‘‘Sace pana tvaṃ, mahārāja, aṅgulimālaṃ passeyyāsi kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitaṃ, virataṃ pāṇātipātā, virataṃ adinnādānā, virataṃ musāvādā, ekabhattikaṃ, brahmacāriṃ, sīlavantaṃ, kalyāṇadhammaṃ, kinti naṃ kareyyāsī’’ti? ‘‘Abhivādeyyāma vā, bhante, paccuṭṭheyyāma vā āsanena vā nimanteyyāma, abhinimanteyyāma vā naṃ cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārehi, dhammikaṃ vā assa rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidaheyyāma. Kuto panassa, bhante, dussīlassa pāpadhammassa evarūpo sīlasaṃyamo bhavissatī’’ti?
26就在那时,央掘魔罗尊者正坐在离世尊不远的地方。于是,世尊伸出右手,对憍萨罗国王波斯匿说:'大王,这就是央掘魔罗。'那时候,憍萨罗国王波斯匿立刻感到恐惧,浑身僵硬,汗毛直竖。世尊知道憍萨罗国王波斯匿心中害怕、惊恐、汗毛直竖,就对他说:'大王,不要害怕,你在这里已经没有什么可以害怕的了。'这时,憍萨罗国王波斯匿心中的恐惧、僵硬和毛骨悚然的感觉,就都平息了下来。然后,憍萨罗国王波斯匿走到央掘魔罗尊者那边去。走近了,他对央掘魔罗尊者说:'尊者,我们的圣者就是央掘魔罗吗?''是的,大王。''尊者,圣者的父亲是什么族姓,母亲是什么族姓?''大王,我的父亲是嘎嘎,母亲是曼答尼。''愿嘎嘎和曼答尼的儿子圣者心安住。我会为嘎嘎和曼答尼的儿子圣者提供衣服、饮食、住处和生病所需的医药资具。'
Tena kho pana samayena āyasmā aṅgulimālo bhagavato avidūre nisinno hoti. Atha kho bhagavā dakkhiṇaṃ bāhuṃ paggahetvā rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ etadavoca – ‘‘eso, mahārāja, aṅgulimālo’’ti. Atha kho rañño pasenadissa kosalassa ahudeva bhayaṃ, ahu chambhitattaṃ, ahu lomahaṃso. Atha kho bhagavā rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ bhītaṃ saṃviggaṃ lomahaṭṭhajātaṃ viditvā rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ etadavoca – ‘‘mā bhāyi, mahārāja, natthi te ito bhaya’’nti. Atha kho rañño pasenadissa kosalassa yaṃ ahosi bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā so paṭippassambhi. Atha kho rājā pasenadi kosalo yenāyasmā aṅgulimālo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ aṅgulimālaṃ etadavoca – ‘‘ayyo no, bhante, aṅgulimālo’’ti? ‘‘Evaṃ, mahārājā’’ti. ‘‘Kathaṃgotto ayyassa pitā, kathaṃgottā mātā’’ti? ‘‘Gaggo kho, mahārāja, pitā, mantāṇī mātā’’ti. ‘‘Abhiramatu, bhante, ayyo gaggo mantāṇiputto. Ahamayyassa gaggassa mantāṇiputtassa ussukkaṃ karissāmi cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārāna’’nti.
351那时候,央掘魔罗尊者是一位住在森林里的比丘,靠托钵乞食为生,穿着粪扫衣,只持有三衣。于是,央掘魔罗尊者对憍萨罗国王波斯匿说:'大王,够了。我的衣服已经足够了。'接着,憍萨罗国王波斯匿又往世尊那边去。走近之后,向世尊行礼,坐在一边。坐在一边的憍萨罗国王波斯匿对世尊说:'太奇妙了,尊者!太不可思议了,尊者!世尊您能调伏那些未被调伏的,能安抚那些未被安抚的,能让那些尚未彻底熄灭的人彻底熄灭。尊者,我们用了武力、用了刑罚都没能制伏的人,世尊您不动用武力、不动用刑罚,就把他调伏了。好了,尊者,我们现在要告辞了。我们还有许多事务,许多该办的事情。''大王,现在是时候了,你觉得合适的话,就请吧。'那时,憍萨罗国王波斯匿从座位起身,向世尊行礼,右绕一圈,就离开了。
Tena kho pana samayena āyasmā aṅgulimālo āraññiko hoti piṇḍapātiko paṃsukūliko tecīvariko. Atha kho āyasmā aṅgulimālo rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ etadavoca – ‘‘alaṃ, mahārāja, paripuṇṇaṃ me cīvara’’nti. Atha kho rājā pasenadi kosalo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante! Yāvañcidaṃ, bhante, bhagavā adantānaṃ dametā, asantānaṃ sametā, aparinibbutānaṃ parinibbāpetā. Yañhi mayaṃ, bhante, nāsakkhimhā daṇḍenapi satthenapi dametuṃ so bhagavatā adaṇḍena asattheneva danto. Handa ca dāni mayaṃ, bhante, gacchāma; bahukiccā mayaṃ bahukaraṇīyā’’ti. ‘‘Yassadāni, mahārāja, kālaṃ maññasī’’ti. Atha kho rājā pasenadi kosalo uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi.
28然后,央掘魔罗尊者在午前穿好下衣,拿着钵和外衣,进入舍卫城乞食。就在那时,有人向央掘魔罗尊者的身上扔土块,有人向他扔棍棒,有人向他扔石头。于是,央掘魔罗尊者头破血流,钵也碎了,桑喀帝也被撕破,就这样来到世尊那里。世尊从远处看到央掘魔罗尊者走来。看到他之后,世尊对央掘魔罗尊者说:“你承受吧,婆罗门!你承受吧,婆罗门!婆罗门,那业报本会使你在地狱中受苦许多年、许多百年、许多千年,但婆罗门,你如今就在现法中感受了那业的果报。”之后,央掘魔罗尊者独自在静处,感受解脱之乐,当时诵出了这首感兴偈:
Atha kho āyasmā aṅgulimālo pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisi. Tena kho pana samayena aññenapi leḍḍu khitto āyasmato aṅgulimālassa kāye nipatati, aññenapi daṇḍo khitto āyasmato aṅgulimālassa kāye nipatati, aññenapi sakkharā khittā āyasmato aṅgulimālassa kāye nipatati. Atha kho āyasmā aṅgulimālo bhinnena sīsena, lohitena gaḷantena, bhinnena pattena, vipphālitāya saṅghāṭiyā yena bhagavā tenupasaṅkami. Addasā kho bhagavā āyasmantaṃ aṅgulimālaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna āyasmantaṃ aṅgulimālaṃ etadavoca – ‘‘adhivāsehi tvaṃ, brāhmaṇa, adhivāsehi tvaṃ, brāhmaṇa. Yassa kho tvaṃ, brāhmaṇa, kammassa vipākena bahūni vassāni bahūni vassasatāni bahūni vassasahassāni niraye pacceyyāsi tassa tvaṃ, brāhmaṇa, kammassa vipākaṃ diṭṭheva dhamme paṭisaṃvedesī’’ti. Atha kho āyasmā aṅgulimālo rahogato paṭisallīno vimuttisukhaṃ paṭisaṃvedi; tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –
29'那么,央掘魔罗,你去找那位妇女那里。见到她以后,这样对她说:姊妹,自从我出生以来,不知道故意夺取生命的生命,以这真实语,祝你平安,祝胎儿平安。'
‘‘Tena hi tvaṃ, aṅgulimāla, yena sā itthī tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā taṃ itthiṃ evaṃ vadehi – ‘yatohaṃ, bhagini, jāto nābhijānāmi sañcicca pāṇaṃ jīvitā voropetā, tena saccena sotthi te hotu, sotthi gabbhassā’’’ti.
30'可是,尊者,如果那样说,我就成了故意的妄语了。尊者,我过去确实故意夺取过许多生命啊。''那么,央掘魔罗,你去找那位妇女那里。见到她以后,这样对她说:姊妹,自从我以圣者之生而生以来,不知道故意夺取生命的生命,以这真实语,祝你平安,祝胎儿平安。'
‘‘So hi nūna me, bhante, sampajānamusāvādo bhavissati. Mayā hi, bhante, bahū sañcicca pāṇā jīvitā voropitā’’ti. ‘‘Tena hi tvaṃ, aṅgulimāla, yena sā itthī tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā taṃ itthiṃ evaṃ vadehi – ‘yatohaṃ, bhagini, ariyāya jātiyā jāto, nābhijānāmi sañcicca pāṇaṃ jīvitā voropetā, tena saccena sotthi te hotu, sotthi gabbhassā’’’ti.
31“是的,尊者。”央掘魔罗尊者回应世尊后,便去那位妇女那里。到了之后,他对那位妇女这样说:“姊妹,自从我以圣者之生而生以来,我不记得自己曾故意夺取过众生的生命。凭借这一真实语,愿你平安,愿胎儿平安。”于是,那位妇女便获得了平安,胎儿也获得了平安。
‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā aṅgulimālo bhagavato paṭissutvā yena sā itthī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ itthiṃ etadavoca – ‘‘yatohaṃ, bhagini, ariyāya jātiyā jāto, nābhijānāmi sañcicca pāṇaṃ jīvitā voropetā, tena saccena sotthi te hotu, sotthi gabbhassā’’ti. Atha khvāssā itthiyā sotthi ahosi, sotthi gabbhassa.
32之后,央掘魔罗尊者独自远离、不放逸、精勤、坚定地安住,不久便亲自以胜智于现法中作证、达到并住于那无上的梵行之终——正是为了这个目标,善男子们正确地离家而出家。他了知:“生已尽,梵行已立,应作已作,不再有像这样(轮回)的状态了。”就这样,央掘魔罗尊者成为了阿拉汉中的一位。
Atha kho āyasmā aṅgulimālo eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi. ‘Khīṇā jāti vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti abbhaññāsi. Aññataro kho panāyasmā aṅgulimālo arahataṃ ahosi.
352然后,央掘魔罗尊者在午前时分,穿好下衣,拿着钵和上衣,进入舍卫城托钵乞食。当央掘魔罗尊者在舍卫城沿街挨家挨户地乞食时,看见一位妇女,胎儿卡在腹中,痛苦万分。看到这一幕,他心里就想:'唉,众生真的是受苦啊!唉,众生真的是受苦啊!'之后,央掘魔罗尊者在舍卫城托钵完毕,吃过饭食,托钵回归后,就往世尊那边去。走近了,向世尊行礼,坐在一边。坐在一边的央掘魔罗尊者对世尊说:'尊者,我今天午前时分,穿好下衣,拿着钵和上衣,进入舍卫城去乞食。尊者,我在舍卫城沿街挨家挨户乞食的时候,看见一位妇女,胎儿卡在腹中,痛苦万分。看到这个情景,我心想:唉,众生真的是受苦啊!唉,众生真的是受苦啊!'
Atha kho āyasmā aṅgulimālo pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiyaṃ piṇḍāya pāvisi. Addasā kho āyasmā aṅgulimālo sāvatthiyaṃ sapadānaṃ piṇḍāya caramāno aññataraṃ itthiṃ mūḷhagabbhaṃ vighātagabbhaṃ . Disvānassa etadahosi – ‘‘kilissanti vata, bho, sattā; kilissanti vata, bho, sattā’’ti! Atha kho āyasmā aṅgulimālo sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā aṅgulimālo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘idhāhaṃ, bhante, pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisiṃ. Addasaṃ kho ahaṃ, bhante, sāvatthiyaṃ sapadānaṃ piṇḍāya caramāno aññataraṃ itthiṃ mūḷhagabbhaṃ vighātagabbhaṃ’’. Disvāna mayhaṃ etadahosi – ‘‘kilissanti vata , bho, sattā; kilissanti vata, bho, sattā’’ti!
34先前曾放逸,后来不放逸;
‘‘Yo pubbeva pamajjitvā, pacchā so nappamajjati;
35犹如出云的月亮,他照亮这世间。
Somaṃ lokaṃ pabhāseti, abbhā muttova candimā.
36他所做的恶业,被善法覆盖;
‘‘Yassa pāpaṃ kataṃ kammaṃ, kusalena pidhīyati ;
37犹如出云的月亮,他照亮这世间。
Somaṃ lokaṃ pabhāseti, abbhā muttova candimā.
38那确实年轻的比丘,完全投入佛陀的教法时,
‘‘Yo have daharo bhikkhu, yuñjati buddhasāsane;
39他照亮这世间,如月脱离云翳。
Somaṃ lokaṃ pabhāseti, abbhā muttova candimā.
40愿众生听闻我的法语,
‘‘Disā hi me dhammakathaṃ suṇantu,
41愿众生精勤于佛陀的教法;
Disā hi me yuñjantu buddhasāsane;
42愿那些人们亲近于我,
Disā hi me te manujā bhajantu,
43那些寂静者只宣说法。
Ye dhammamevādapayanti santo.
44「这是忍辱说者、赞颂无碍者们的方向;
‘‘Disā hi me khantivādānaṃ, avirodhappasaṃsīnaṃ;
45愿他们适时闻法,并随顺于彼法。」
Suṇantu dhammaṃ kālena, tañca anuvidhīyantu.
46「他确实绝不会伤害我,也不会伤害其他任何人;
‘‘Na hi jātu so mamaṃ hiṃse, aññaṃ vā pana kiñci naṃ ;
47他达到最高的寂静后,会守护动与不动的众生。」
Pappuyya paramaṃ santiṃ, rakkheyya tasathāvare.
48「就像治水者引导水流,制箭匠弄直箭杆。」
‘‘Udakañhi nayanti nettikā, usukārā namayanti tejanaṃ;
49木匠能弯折木头,有智慧的人能调伏自己。
Dāruṃ namayanti tacchakā, attānaṃ damayanti paṇḍitā.
50有些人用棍棒调伏,用钩子和鞭子来调伏;
‘‘Daṇḍeneke damayanti, aṅkusehi kasāhi ca;
51我却是被一位不用棍棒、不用刀剑的如来所调伏的。
Adaṇḍena asatthena, ahaṃ dantomhi tādinā.
52「不害者」是我的名字,我往昔曾是害者;
‘‘Ahiṃsakoti me nāmaṃ, hiṃsakassa pure sato;
53今天我是真实名者,我不伤害任何众生。
Ajjāhaṃ saccanāmomhi, na naṃ hiṃsāmi kiñci naṃ .
54往昔我确是一个强盗,以"指鬘"之名广为人知;
‘‘Coro ahaṃ pure āsiṃ, aṅgulimāloti vissuto;
55被巨大的洪流冲走时,我归依了佛陀。
Vuyhamāno mahoghena, buddhaṃ saraṇamāgamaṃ.
56过去,我名叫央掘魔罗,以血手闻名;
‘‘Lohitapāṇi pure āsiṃ, aṅgulimāloti vissuto;
57你看这归依,导致再生的牵引已被彻底拔除。
Saraṇagamanaṃ passa, bhavanetti samūhatā.
58做了那样多的、导向恶趣的恶业后,
‘‘Tādisaṃ kammaṃ katvāna, bahuṃ duggatigāminaṃ;
59如今被业报触碰,我却无债地享用食物。
Phuṭṭho kammavipākena, aṇaṇo bhuñjāmi bhojanaṃ.
60那些愚痴、智慧低劣的人,沉溺于放逸;
‘‘Pamādamanuyuñjanti, bālā dummedhino janā;
61智者守护不放逸,如同守护最殊胜的财富。
Appamādañca medhāvī, dhanaṃ seṭṭhaṃva rakkhati.
62不要沉溺于放逸,不要亲近欲乐。
‘‘Mā pamādamanuyuñjetha, mā kāmarati santhavaṃ;
63不放逸而禅修的人,会获得广大的快乐。
Appamatto hi jhāyanto, pappoti vipulaṃ sukhaṃ.
64善来而没有离去,这并非我错误的思量。
‘‘Svāgataṃ nāpagataṃ , nayidaṃ dummantitaṃ mama;
65在分享的诸法中,我获得了最殊胜的。
Saṃvibhattesu dhammesu, yaṃ seṭṭhaṃ tadupāgamaṃ.
66善来而没有离去,这并非我错误的思量。
‘‘Svāgataṃ nāpagataṃ, nayidaṃ dummantitaṃ mama;
67我已证得三明,完成了佛陀的教导。
Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
68鸯掘利马喇经完 第六
Aṅgulimālasuttaṃ niṭṭhitaṃ chaṭṭhaṃ.