MN 71 · 三明瓦差经
185如是我闻：有一次，世尊住在毗舍离城的大林重阁讲堂。当时，游方者瓦恰果答正住在那个名为‘一莲池’的游方者园里。那天上午，世尊穿好下衣，拿着钵和上衣，进入毗舍离城去乞食。那时世尊心里想：‘现在去毗舍离城乞食还太早，不如我先去一莲池游方者园，找游方者瓦恰果答吧。’于是，世尊就朝着一莲池游方者园，也就是游方者瓦恰果答所在的地方走去。游方者瓦恰果答远远地看见世尊走过来了。看到世尊后，他就对世尊说：‘来啊，尊者，世尊请过来。欢迎您，尊者，世尊。尊者，世尊好久没绕道来这边了，您今天能来真是太好了。世尊，请坐，这里已经准备好座位了。’世尊便在已铺好的座位上坐了下来。游方者瓦恰果答也拿了一张矮凳子，坐在一边。坐在一边的游方者瓦恰果答对世尊这样说：‘尊者，我听到过这样的传闻：“沙门乔达摩是无所不知的、无所不见的，他宣称自己有完全无余的知见，无论我是走着、站着、睡着还是醒着，这种知见都恒常不断地现前。”尊者，那些这样说的人：“沙门乔达摩是无所不知的、无所不见的，他宣称自己有完全无余的知见，无论我是走着、站着、睡着还是醒着，这种知见都恒常不断地现前。”他们说的是您真实说过的话吧？不是在用不实之词诽谤世尊吧？是在依法如法地解说吧？不会让任何一位同修的质问与反驳落到该受谴责的地步吧？’‘瓦恰啊，那些这样说的人：“沙门乔达摩是无所不知的……知见都恒常不断地现前。”他们说的不是我真实讲过的话，他们是在用不存在、不真实的事情来诽谤我。’
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Tena kho pana samayena vacchagotto paribbājako ekapuṇḍarīke paribbājakārāme paṭivasati. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya vesāliṃ piṇḍāya pāvisi. Atha kho bhagavato etadahosi – ‘‘atippago kho tāva vesāliyaṃ piṇḍāya carituṃ; yaṃnūnāhaṃ yena ekapuṇḍarīko paribbājakārāmo yena vacchagotto paribbājako tenupasaṅkameyya’’nti. Atha kho bhagavā yena ekapuṇḍarīko paribbājakārāmo yena vacchagotto paribbājako tenupasaṅkami. Addasā kho vacchagotto paribbājako bhagavantaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘etu kho, bhante, bhagavā. Svāgataṃ , bhante, bhagavato. Cirassaṃ kho, bhante, bhagavā imaṃ pariyāyamakāsi yadidaṃ idhāgamanāya. Nisīdatu, bhante, bhagavā idamāsanaṃ paññatta’’nti. Nisīdi bhagavā paññatte āsane. Vacchagottopi kho paribbājako aññataraṃ nīcaṃ āsanaṃ gahetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho vacchagotto paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sutaṃ metaṃ, bhante – ‘samaṇo gotamo sabbaññū sabbadassāvī, aparise+saṃ ñāṇadassanaṃ paṭijānāti, carato ca me tiṭṭhato ca suttassa ca jāgarassa ca satataṃ samitaṃ ñāṇadassanaṃ paccupaṭṭhita’nti. Ye te, bhante, evamāhaṃsu – ‘samaṇo gotamo sabbaññū sabbadassāvī, aparisesaṃ ñāṇadassanaṃ paṭijānāti, carato ca me tiṭṭhato ca suttassa ca jāgarassa ca satataṃ samitaṃ ñāṇadassanaṃ paccupaṭṭhita’nti, kacci te, bhante, bhagavato vuttavādino, na ca bhagavantaṃ abhūtena abbhācikkhanti, dhammassa cānudhammaṃ byākaronti, na ca koci sahadhammiko vādānuvādo gārayhaṃ ṭhānaṃ āgacchatī’’ti? ‘‘Ye te, vaccha, evamāhaṃsu – ‘samaṇo gotamo sabbaññū sabbadassāvī, aparisesaṃ ñāṇadassanaṃ paṭijānāti, carato ca me tiṭṭhato ca suttassa ca jāgarassa ca satataṃ samitaṃ ñāṇadassanaṃ paccupaṭṭhita’nti, na me te vuttavādino, abbhācikkhanti ca pana maṃ asatā abhūtenā’’ti.
186‘那么，尊者，我们要怎样解说，才算是在说世尊真实讲过的话，才不是在用不实之词诽谤世尊，才算是依法如法地解说，才不会让任何一位同修的质问与反驳落到该受谴责的地步呢？’
‘‘Kathaṃ byākaramānā pana mayaṃ, bhante, vuttavādino ceva bhagavato assāma, na ca bhagavantaṃ abhūtena abbhācikkheyyāma, dhammassa cānudhammaṃ byākareyyāma, na ca koci sahadhammiko vādānuvādo gārayhaṃ ṭhānaṃ āgaccheyyā’’ti?
3‘瓦恰啊，如果这样来解说：“沙门乔达摩是三明者”，这就是在说我真实讲过的话，不是在用不实之词诽谤我，是依法如法地解说，也不会让任何一位同修的质问与反驳落到该受谴责的地步。瓦恰啊，因为只要我愿意，我就可以回忆起自己多种形式的过去生，也就是：一生、两生……像这样，我可以带着种种细节和特征，回忆起多种形式的过去生。瓦恰啊，因为只要我愿意，我可以用那清净的、超越常人的天眼，看见有情众生死去、投生，有低劣的有高尚的，有美丽的有丑陋的，有投生善趣的有投生恶趣的……我可以如实了知众生都是依照自己的业力而投生的。瓦恰啊，因为我灭尽了各种烦恼，在当下的生命中，我自己以亲证智，作证并安住于无漏的心解脱、慧解脱之中。’
‘‘‘Tevijjo samaṇo gotamo’ti kho, vaccha, byākaramāno vuttavādī ceva me assa, na ca maṃ abhūtena abbhācikkheyya, dhammassa cānudhammaṃ byākareyya, na ca koci sahadhammiko vādānuvādo gārayhaṃ ṭhānaṃ āgaccheyya. Ahañhi, vaccha, yāvadeva ākaṅkhāmi anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarāmi, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo…pe… iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarāmi. Ahañhi, vaccha, yāvadeva ākaṅkhāmi dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passāmi cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate…pe… yathākammūpage satte pajānāmi. Ahañhi, vaccha, āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmi.
4‘瓦恰啊，如果这样来解说：“沙门乔达摩是三明者”，这就是在说我真实讲过的话，不是在用不实之词诽谤我，是依法如法地解说，也不会让任何一位同修的质问与反驳落到该受谴责的地步。’
‘‘‘Tevijjo samaṇo gotamo’ti kho, vaccha, byākaramāno vuttavādī ceva me assa, na ca maṃ abhūtena abbhācikkheyya, dhammassa cānudhammaṃ byākareyya, na ca koci sahadhammiko vādānuvādo gārayhaṃ ṭhānaṃ āgaccheyyā’’ti.
5听了这话，游方者瓦恰果答对世尊这样说：‘乔达摩先生，有没有哪个在家居士，在还没有舍断在家的结缚时，就能在身体破灭后，成为痛苦的终结者呢？’‘瓦恰啊，没有哪个在家居士，在还没有舍断在家的结缚时，就能在身体破灭后，成为痛苦的终结者。’
Evaṃ vutte, vacchagotto paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘atthi nu kho, bho gotama, koci gihī gihisaṃyojanaṃ appahāya kāyassa bhedā dukkhassantakaro’’ti? ‘‘Natthi kho, vaccha, koci gihī gihisaṃyojanaṃ appahāya kāyassa bhedā dukkhassantakaro’’ti.
6‘那么，乔达摩先生，有没有哪个在家居士，在还没有舍断在家的结缚时，能在身体破灭后，投生到天界呢？’‘瓦恰啊，不是一百个，不是两百个，不是三百个，不是四百个，不是五百个，比这些还要多得多，是有很多在家居士，在还没有舍断在家的结缚时，就能在身体破灭后，投生到天界。’
‘‘Atthi pana, bho gotama, koci gihī gihisaṃyojanaṃ appahāya kāyassa bhedā saggūpago’’ti? ‘‘Na kho, vaccha, ekaṃyeva sataṃ na dve satāni na tīṇi satāni na cattāri satāni na pañca satāni, atha kho bhiyyova ye gihī gihisaṃyojanaṃ appahāya kāyassa bhedā saggūpagā’’ti .
7“乔达摩尊者，可曾有某个邪命外道，在身体死后成为苦的终结者吗？”“瓦恰，没有任何邪命外道，在身体死后能成为苦的终结者。”
‘‘Atthi nu kho, bho gotama, koci ājīvako kāyassa bhedā dukkhassantakaro’’ti? ‘‘Natthi kho, vaccha, koci ājīvako kāyassa bhedā dukkhassantakaro’’ti.
8“那么，乔达摩尊者，可曾有某个邪命外道，在身体死后往生天界吗？”“瓦恰，在我所能忆念起的这九十一个劫里，除了一个人之外，我不曾知道有任何一个邪命外道往生天界；而那个人，是主张业、主张有作为的。”“乔达摩尊者，既然如此，那个外道修行处所，就连往生天界者也是空的吗？”“是的，瓦恰，那个外道修行处所，就连往生天界者也是空的。”
‘‘Atthi pana, bho gotama, koci ājīvako kāyassa bhedā saggūpago’’ti? ‘‘Ito kho so, vaccha, ekanavuto kappo yamahaṃ anussarāmi, nābhijānāmi kañci ājīvakaṃ saggūpagaṃ aññatra ekena; sopāsi kammavādī kiriyavādī’’ti. ‘‘Evaṃ sante, bho gotama, suññaṃ aduṃ titthāyatanaṃ antamaso saggūpagenapī’’ti? ‘‘Evaṃ, vaccha, suññaṃ aduṃ titthāyatanaṃ antamaso saggūpagenapī’’ti.
9这是世尊所说的话。游方者瓦恰果答心中欢喜，对世尊的教导感到满意。
Idamavoca bhagavā. Attamano vacchagotto paribbājako bhagavato bhāsitaṃ abhinandīti.
10三明瓦差经完 第一
Tevijjavacchasuttaṃ niṭṭhitaṃ paṭhamaṃ.