← 中部目录

MN 20 · 寻行经

Tipitaka 7.0 静态阅读页 · 14 段 · 打开交互阅读器

216如是我闻:有一次,世尊住在舍卫城的祇树给孤独园。在那里,世尊对诸比丘说:“比丘们。”那些比丘应答世尊:“尊师。”世尊这样说道:
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
2“比丘们,致力于增上心修习的比丘,应当适时地对五种相作意。是哪五种呢?比丘们,在此,比丘因为某个相,因为对该相作意,而生起了与贪欲相应、与嗔恚相应、与愚痴相应的恶不善寻。比丘们,那位比丘应当从那个相转向另一个与善相应的相来作意。当他从那个相转向另一个与善相应的相来作意时,那些与贪欲相应、与嗔恚相应、与愚痴相应的恶不善寻就被舍弃,就消失。因为它们被舍弃,心便安住于内,寂止、专一、入定。比丘们,就像一位熟练的木匠或木匠的徒弟,会用细的楔子敲出、取出、替换粗的楔子;同样地,比丘们,比丘因为某个相,因为对该相作意,而生起了与贪欲相应、与嗔恚相应、与愚痴相应的恶不善寻,那么,比丘们,那位比丘应当从那个相转向另一个与善相应的相来作意。当他从那个相转向另一个与善相应的相来作意时,那些与贪欲相应、与嗔恚相应、与愚痴相应的恶不善寻就被舍弃,就消失。因为它们被舍弃,心便安住于内,寂止、专一、入定。
‘‘Adhicittamanuyuttena, bhikkhave, bhikkhunā pañca nimittāni kālena kālaṃ manasi kātabbāni. Katamāni pañca? Idha, bhikkhave, bhikkhuno yaṃ nimittaṃ āgamma yaṃ nimittaṃ manasikaroto uppajjanti pāpakā akusalā vitakkā chandūpasaṃhitāpi dosūpasaṃhitāpi mohūpasaṃhitāpi, tena, bhikkhave, bhikkhunā tamhā nimittā aññaṃ nimittaṃ manasi kātabbaṃ kusalūpasaṃhitaṃ. Tassa tamhā nimittā aññaṃ nimittaṃ manasikaroto kusalūpasaṃhitaṃ ye pāpakā akusalā vitakkā chandūpasaṃhitāpi dosūpasaṃhitāpi mohūpasaṃhitāpi te pahīyanti te abbhatthaṃ gacchanti. Tesaṃ pahānā ajjhattameva cittaṃ santiṭṭhati sannisīdati ekodi hoti samādhiyati. Seyyathāpi, bhikkhave, dakkho palagaṇḍo vā palagaṇḍantevāsī vā sukhumāya āṇiyā oḷārikaṃ āṇiṃ abhinihaneyya abhinīhareyya abhinivatteyya ; evameva kho, bhikkhave, bhikkhuno yaṃ nimittaṃ āgamma yaṃ nimittaṃ manasikaroto uppajjanti pāpakā akusalā vitakkā chandūpasaṃhitāpi dosūpasaṃhitāpi mohūpasaṃhitāpi, tena, bhikkhave, bhikkhunā tamhā nimittā aññaṃ nimittaṃ manasi kātabbaṃ kusalūpasaṃhitaṃ. Tassa tamhā nimittā aññaṃ nimittaṃ manasikaroto kusalūpasaṃhitaṃ ye pāpakā akusalā vitakkā chandūpasaṃhitāpi dosūpasaṃhitāpi mohūpasaṃhitāpi te pahīyanti te abbhatthaṃ gacchanti. Tesaṃ pahānā ajjhattameva cittaṃ santiṭṭhati sannisīdati ekodi hoti samādhiyati.
217“比丘们,如果那位比丘从那个相转向另一个与善相应的相来作意时,与贪欲相应、与嗔恚相应、与愚痴相应的恶不善寻仍然生起,那么,比丘们,那位比丘应当审察这些寻的过患:'这些寻确实是不善的,这些寻确实是有罪过的,这些寻确实有痛苦的果报。'当他审察这些寻的过患时,那些与贪欲相应、与嗔恚相应、与愚痴相应的恶不善寻就被舍弃,就消失。因为它们被舍弃,心便安住于内,寂止、专一、入定。比丘们,就像一位年轻、喜欢打扮的女子或男子,当有人将一条死蛇、一条死狗或一具人的尸体挂在他脖子上时,他会感到厌恶、羞愧、排斥;同样地,比丘们,如果那位比丘从那个相转向另一个与善相应的相来作意时,那些与贪欲相应、与嗔恚相应、与愚痴相应的恶不善寻仍然生起,那么,比丘们,那位比丘应当审察这些寻的过患:'这些寻确实是不善的,这些寻确实是有罪过的,这些寻确实有痛苦的果报。'当他审察这些寻的过患时,那些与贪欲相应、与嗔恚相应、与愚痴相应的恶不善寻就被舍弃,就消失。因为它们被舍弃,心便安住于内,寂止、专一、入定。
‘‘Tassa ce, bhikkhave, bhikkhuno tamhā nimittā aññaṃ nimittaṃ manasikaroto kusalūpasaṃhitaṃ uppajjanteva pāpakā akusalā vitakkā chandūpasaṃhitāpi dosūpasaṃhitāpi mohūpasaṃhitāpi, tena, bhikkhave, bhikkhunā tesaṃ vitakkānaṃ ādīnavo upaparikkhitabbo – ‘itipime vitakkā akusalā, itipime vitakkā sāvajjā, itipime vitakkā dukkhavipākā’ti. Tassa tesaṃ vitakkānaṃ ādīnavaṃ upaparikkhato ye pāpakā akusalā vitakkā chandūpasaṃhitāpi dosūpasaṃhitāpi mohūpasaṃhitāpi te pahīyanti te abbhatthaṃ gacchanti. Tesaṃ pahānā ajjhattameva cittaṃ santiṭṭhati sannisīdati ekodi hoti samādhiyati. Seyyathāpi, bhikkhave, itthī vā puriso vā daharo yuvā maṇḍanakajātiko ahikuṇapena vā kukkurakuṇapena vā manussakuṇapena vā kaṇṭhe āsattena aṭṭiyeyya harāyeyya jiguccheyya; evameva kho, bhikkhave, tassa ce bhikkhuno tamhāpi nimittā aññaṃ nimittaṃ manasikaroto kusalūpasaṃhitaṃ uppajjanteva pāpakā akusalā vitakkā chandūpasaṃhitāpi dosūpasaṃhitāpi mohūpasaṃhitāpi, tena, bhikkhave, bhikkhunā tesaṃ vitakkānaṃ ādīnavo upaparikkhitabbo – ‘itipime vitakkā akusalā, itipime vitakkā sāvajjā, itipime vitakkā dukkhavipākā’ti. Tassa tesaṃ vitakkānaṃ ādīnavaṃ upaparikkhato ye pāpakā akusalā vitakkā chandūpasaṃhitāpi dosūpasaṃhitāpi mohūpasaṃhitāpi te pahīyanti te abbhatthaṃ gacchanti. Tesaṃ pahānā ajjhattameva cittaṃ santiṭṭhati sannisīdati ekodi hoti samādhiyati.
218“比丘们,如果那位比丘审察这些寻的过患时,与贪欲相应、与嗔恚相应、与愚痴相应的恶不善寻仍然生起,那么,比丘们,那位比丘应当对这些寻采取不忆念、不作意。当他对这些寻采取不忆念、不作意时,那些与贪欲相应、与嗔恚相应、与愚痴相应的恶不善寻就被舍弃,就消失。因为它们被舍弃,心便安住于内,寂止、专一、入定。比丘们,就像一位有眼睛的人,不想看见进入视野中的景象,他便闭上眼睛,或看向别处;同样地,比丘们,如果那位比丘审察这些寻的过患时,那些与贪欲相应、与嗔恚相应、与愚痴相应的恶不善寻仍然生起,它们就被舍弃,就消失。因为它们被舍弃,心便安住于内,寂止、专一、入定。
‘‘Tassa ce, bhikkhave, bhikkhuno tesampi vitakkānaṃ ādīnavaṃ upaparikkhato uppajjanteva pāpakā akusalā vitakkā chandūpasaṃhitāpi dosūpasaṃhitāpi mohūpasaṃhitāpi, tena, bhikkhave, bhikkhunā tesaṃ vitakkānaṃ asatiamanasikāro āpajjitabbo. Tassa tesaṃ vitakkānaṃ asatiamanasikāraṃ āpajjato ye pāpakā akusalā vitakkā chandūpasaṃhitāpi dosūpasaṃhitāpi mohūpasaṃhitāpi te pahīyanti te abbhatthaṃ gacchanti. Tesaṃ pahānā ajjhattameva cittaṃ santiṭṭhati sannisīdati ekodi hoti samādhiyati. Seyyathāpi, bhikkhave, cakkhumā puriso āpāthagatānaṃ rūpānaṃ adassanakāmo assa; so nimīleyya vā aññena vā apalokeyya. Evameva kho, bhikkhave, tassa ce bhikkhuno tesampi vitakkānaṃ ādīnavaṃ upaparikkhato uppajjanteva pāpakā akusalā vitakkā chandūpasaṃhitāpi dosūpasaṃhitāpi mohūpasaṃhitāpi, te pahīyanti te abbhatthaṃ gacchanti. Tesaṃ pahānā ajjhattameva cittaṃ santiṭṭhati sannisīdati ekodi hoti samādhiyati.
219“比丘们,如果那位比丘对这些寻采取不忆念、不作意时,与贪欲相应、与嗔恚相应、与愚痴相应的恶不善寻仍然生起,那么,比丘们,那位比丘应当对这些寻的寻行止息作意。当他对这些寻的寻行止息作意时,那些与贪欲相应、与嗔恚相应、与愚痴相应的恶不善寻就被舍弃,就消失。因为它们被舍弃,心便安住于内,寂止、专一、入定。比丘们,就像一个快走的人,他可能会想:'我干嘛走得这么快?我何不走得慢一些呢?'于是他便走得慢一些。他又可能会想:'我干嘛走得这么慢?我何不站住呢?'于是他便站住。他又可能会想:'我干嘛站着?我何不坐下呢?'于是他便坐下。他又可能会想:'我干嘛坐着?我何不躺下呢?'于是他便躺下。比丘们,就这样,那个人避开了一个又一个粗重的姿势,采取了一个又一个微细的姿势。同样地,比丘们,如果那位比丘对这些寻采取不忆念、不作意时,那些与贪欲相应、与嗔恚相应、与愚痴相应的恶不善寻仍然生起,它们就被舍弃,就消失。因为它们被舍弃,心便安住于内,寂止、专一、入定。
‘‘Tassa ce, bhikkhave, bhikkhuno tesampi vitakkānaṃ asatiamanasikāraṃ āpajjato uppajjanteva pāpakā akusalā vitakkā chandūpasaṃhitāpi dosūpasaṃhitāpi mohūpasaṃhitāpi, tena, bhikkhave, bhikkhunā tesaṃ vitakkānaṃ vitakkasaṅkhārasaṇṭhānaṃ manasikātabbaṃ. Tassa tesaṃ vitakkānaṃ vitakkasaṅkhārasaṇṭhānaṃ manasikaroto ye pāpakā akusalā vitakkā chandūpasaṃhitāpi dosūpasaṃhitāpi mohūpasaṃhitāpi te pahīyanti te abbhatthaṃ gacchanti. Tesaṃ pahānā ajjhattameva cittaṃ santiṭṭhati sannisīdati ekodi hoti samādhiyati. Seyyathāpi, bhikkhave, puriso sīghaṃ gaccheyya. Tassa evamassa – ‘kiṃ nu kho ahaṃ sīghaṃ gacchāmi? Yaṃnūnāhaṃ saṇikaṃ gaccheyya’nti. So saṇikaṃ gaccheyya. Tassa evamassa – ‘kiṃ nu kho ahaṃ saṇikaṃ gacchāmi? Yaṃnūnāhaṃ tiṭṭheyya’nti. So tiṭṭheyya . Tassa evamassa – ‘kiṃ nu kho ahaṃ ṭhito? Yaṃnūnāhaṃ nisīdeyya’nti. So nisīdeyya. Tassa evamassa – ‘kiṃ nu kho ahaṃ nisinno? Yaṃnūnāhaṃ nipajjeyya’nti. So nipajjeyya. Evañhi so, bhikkhave, puriso oḷārikaṃ oḷārikaṃ iriyāpathaṃ abhinivajjetvā sukhumaṃ sukhumaṃ iriyāpathaṃ kappeyya. Evameva kho, bhikkhave, tassa ce bhikkhuno tesampi vitakkānaṃ asatiamanasikāraṃ āpajjato uppajjanteva pāpakā akusalā vitakkā chandūpasaṃhitāpi dosūpasaṃhitāpi mohūpasaṃhitāpi te pahīyanti te abbhatthaṃ gacchanti. Tesaṃ pahānā ajjhattameva cittaṃ santiṭṭhati sannisīdati ekodi hoti samādhiyati.
220“比丘们,如果那位比丘对这些寻的寻行止息作意时,与贪欲相应、与嗔恚相应、与愚痴相应的恶不善寻仍然生起。那么,比丘们,那位比丘应当以齿压齿,以舌抵上颚,用他的心去制服、压制、击溃心。当他以齿压齿,以舌抵上颚,用他的心去制服、压制、击溃心时,那些与贪欲相应、与嗔恚相应、与愚痴相应的恶不善寻就被舍弃,就消失。因为它们被舍弃,心便安住于内,寂止、专一、入定。比丘们,就像一个强壮的人,抓住一个弱小的人的头部、颈部或肩部,将他制服、压制、击溃;同样地,比丘们,如果那位比丘对这些寻的寻行止息作意时,那些与贪欲相应、与嗔恚相应、与愚痴相应的恶不善寻仍然生起。那么,比丘们,那位比丘应当以齿压齿,以舌抵上颚,用他的心去制服、压制、击溃心。当他以齿压齿,以舌抵上颚,用他的心去制服、压制、击溃心时,那些与贪欲相应、与嗔恚相应、与愚痴相应的恶不善寻就被舍弃,就消失。因为它们被舍弃,心便安住于内,寂止、专一、入定。”
‘‘Tassa ce, bhikkhave, bhikkhuno tesampi vitakkānaṃ vitakkasaṅkhārasaṇṭhānaṃ manasikaroto uppajjanteva pāpakā akusalā vitakkā chandūpasaṃhitāpi dosūpasaṃhitāpi mohūpasaṃhitāpi. Tena, bhikkhave, bhikkhunā dantebhidantamādhāya jivhāya tāluṃ āhacca cetasā cittaṃ abhiniggaṇhitabbaṃ abhinippīḷetabbaṃ abhisantāpetabbaṃ . Tassa dantebhidantamādhāya jivhāya tāluṃ āhacca cetasā cittaṃ abhiniggaṇhato abhinippīḷayato abhisantāpayato ye pāpakā akusalā vitakkā chandūpasaṃhitāpi dosūpasaṃhitāpi mohūpasaṃhitāpi te pahīyanti te abbhatthaṃ gacchanti. Tesaṃ pahānā ajjhattameva cittaṃ santiṭṭhati sannisīdati ekodi hoti samādhiyati. Seyyathāpi, bhikkhave, balavā puriso dubbalataraṃ purisaṃ sīse vā gale vā khandhe vā gahetvā abhiniggaṇheyya abhinippīḷeyya abhisantāpeyya; evameva kho, bhikkhave, tassa ce bhikkhuno tesampi vitakkānaṃ vitakkasaṅkhārasaṇṭhānaṃ manasikaroto uppajjanteva pāpakā akusalā vitakkā chandūpasaṃhitāpi dosūpasaṃhitāpi mohūpasaṃhitāpi. Tena, bhikkhave, bhikkhunā dantebhidantamādhāya jivhāya tāluṃ āhacca cetasā cittaṃ abhiniggaṇhitabbaṃ abhinippīḷetabbaṃ abhisantāpetabbaṃ. Tassa dantebhidantamādhāya jivhāya tāluṃ āhacca cetasā cittaṃ abhiniggaṇhato abhinippīḷayato abhisantāpayato ye pāpakā akusalā vitakkā chandūpasaṃhitāpi dosūpasaṃhitāpi mohūpasaṃhitāpi te pahīyanti te abbhatthaṃ gacchanti. Tesaṃ pahānā ajjhattameva cittaṃ santiṭṭhati sannisīdati ekodi hoti samādhiyati.
221比丘们,当一位比丘因为某个相、作意某个相,而生起与贪欲相关的恶不善寻、与嗔恚相关的恶不善寻、与愚痴相关的恶不善寻时,他应该从这个相,转而去作意另一个与善法相关的相。当他转而去作意另一个与善法相关的相时,那些与贪欲相关、与嗔恚相关、与愚痴相关的恶不善寻,就会被舍断,就会消失。由于它们被舍断,心便内在地安定下来、平静下来、变得专注、入定。如果他观察这些寻的过患,那些与贪欲相关、与嗔恚相关、与愚痴相关的恶不善寻,就会被舍断,就会消失。由于它们被舍断,心便内在地安定下来、平静下来、变得专注、入定。如果他致力于对这些寻不作意、不忆念,那些与贪欲相关、与嗔恚相关、与愚痴相关的恶不善寻,就会被舍断,就会消失。由于它们被舍断,心便内在地安定下来、平静下来、变得专注、入定。如果他作意于这些寻的寻行止息,那些与贪欲相关、与嗔恚相关、与愚痴相关的恶不善寻,就会被舍断,就会消失。由于它们被舍断,心便内在地安定下来、平静下来、变得专注、入定。如果他以齿压齿,以舌抵上颚,用强大的心意去克制心、压迫心、摧破心,那些与贪欲相关、与嗔恚相关、与愚痴相关的恶不善寻,就会被舍断,就会消失。由于它们被舍断,心便内在地安定下来、平静下来、变得专注、入定。比丘们,这样的比丘,被称为是寻的道路方法的自在者。他想生起什么样的寻,就能生起什么样的寻;他不想生起什么样的寻,就不会生起那样的寻。他斩断了渴爱,挣脱了结缚,由于正确地现观了慢,他彻底走到了痛苦的尽头。
‘‘Yato kho , bhikkhave, bhikkhuno yaṃ nimittaṃ āgamma yaṃ nimittaṃ manasikaroto uppajjanti pāpakā akusalā vitakkā chandūpasaṃhitāpi dosūpasaṃhitāpi mohūpasaṃhitāpi, tassa tamhā nimittā aññaṃ nimittaṃ manasikaroto kusalūpasaṃhitaṃ ye pāpakā akusalā vitakkā chandūpasaṃhitāpi dosūpasaṃhitāpi mohūpasaṃhitāpi te pahīyanti te abbhatthaṃ gacchanti. Tesaṃ pahānā ajjhattameva cittaṃ santiṭṭhati sannisīdati ekodi hoti samādhiyati. Tesampi vitakkānaṃ ādīnavaṃ upaparikkhato ye pāpakā akusalā vitakkā chandūpasaṃhitāpi dosūpasaṃhitāpi mohūpasaṃhitāpi te pahīyanti te abbhatthaṃ gacchanti. Tesaṃ pahānā ajjhattameva cittaṃ santiṭṭhati sannisīdati ekodi hoti samādhiyati. Tesampi vitakkānaṃ asatiamanasikāraṃ āpajjato ye pāpakā akusalā vitakkā chandūpasaṃhitāpi dosūpasaṃhitāpi mohūpasaṃhitāpi te pahīyanti te abbhatthaṃ gacchanti. Tesaṃ pahānā ajjhattameva cittaṃ santiṭṭhati sannisīdati ekodi hoti samādhiyati. Tesampi vitakkānaṃ vitakkasaṅkhārasaṇṭhānaṃ manasikaroto ye pāpakā akusalā vitakkā chandūpasaṃhitāpi dosūpasaṃhitāpi mohūpasaṃhitāpi te pahīyanti te abbhatthaṃ gacchanti. Tesaṃ pahānā ajjhattameva cittaṃ santiṭṭhati sannisīdati ekodi hoti samādhiyati. Dantebhidantamādhāya jivhāya tāluṃ āhacca cetasā cittaṃ abhiniggaṇhato abhinippīḷayato abhisantāpayato ye pāpakā akusalā vitakkā chandūpasaṃhitāpi dosūpasaṃhitāpi mohūpasaṃhitāpi te pahīyanti te abbhatthaṃ gacchanti. Tesaṃ pahānā ajjhattameva cittaṃ santiṭṭhati sannisīdati ekodi hoti samādhiyati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu vasī vitakkapariyāyapathesu. Yaṃ vitakkaṃ ākaṅkhissati taṃ vitakkaṃ vitakkessati, yaṃ vitakkaṃ nākaṅkhissati na taṃ vitakkaṃ vitakkessati. Acchecchi taṇhaṃ, vivattayi saṃyojanaṃ, sammā mānābhisamayā antamakāsi dukkhassā’’ti.
8世尊说了这个。那些比丘们心中欢喜,随喜世尊所说。
Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti.
9它的摄颂:
Tassuddānaṃ –
10寻行经完 第十
Vitakkasaṇṭhānasuttaṃ niṭṭhitaṃ dasamaṃ.
11狮子吼品完 第二
Sīhanādavaggo niṭṭhito dutiyo.
12其摄颂——
Tassuddānaṃ –
13小狮子吼、令人毛发竖立、大,小、苦蕴、阿奴摩那经;
Cūḷasīhanādalomahaṃsavaro, mahācūḷadukkhakkhandhaanumānikasuttaṃ;
14荒芜、寻求、蜜丸、二种寻思,五相之谈,这一品结束。
Khilapatthamadhupiṇḍikadvidhāvitakka, pañcanimittakathā puna vaggo.