← 中部目录

MN 18 · 蜜丸经

Tipitaka 7.0 静态阅读页 · 17 段 · 打开交互阅读器

199如是我闻:有一次,世尊住在释迦族的迦毕喇瓦土,在榕树园里。那天上午,世尊穿好下衣,拿着钵和上衣,进入迦毕喇瓦土乞食。他在迦毕喇瓦土托钵乞食后,吃过饭后从乞食处返回,便去到大林那里,作日间禅坐。他进入大林后,在一棵毕罗瓦棱咖树下坐下来作日间禅坐。那时,释迦族执杖者正散步漫步、四处走动,也去到了大林那里。他进入大林后,来到那棵毕罗瓦棱咖树旁、世尊跟前;到了之后,便与世尊互相问候致意。互相致以温馨、亲切的问候后,他仍在拄着杖,站到了旁边。站在旁边的释迦族执杖者对世尊这样说:‘沙门主张什么?宣说什么?’世尊说:‘朋友,在包含天、魔、梵天的世界,在包含沙门、婆罗门,包含天与人的人群中,我如是主张、如是宣说:不与世间任何一处相争而住;也像这样宣说,一个彻底离欲而住、没有疑惑、断除焦躁、于诸有中离了渴爱的婆罗门,想不再潜伏在下。’
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sakkesu viharati kapilavatthusmiṃ nigrodhārāme. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya kapilavatthuṃ piṇḍāya pāvisi. Kapilavatthusmiṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto yena mahāvanaṃ tenupasaṅkami divāvihārāya. Mahāvanaṃ ajjhogāhetvā beluvalaṭṭhikāya mūle divāvihāraṃ nisīdi. Daṇḍapāṇipi kho sakko jaṅghāvihāraṃ anucaṅkamamāno anuvicaramāno yena mahāvanaṃ tenupasaṅkami. Mahāvanaṃ ajjhogāhetvā yena beluvalaṭṭhikā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā daṇḍamolubbha ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho daṇḍapāṇi sakko bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kiṃvādī samaṇo kimakkhāyī’’ti? ‘‘Yathāvādī kho, āvuso, sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya na kenaci loke viggayha tiṭṭhati, yathā ca pana kāmehi visaṃyuttaṃ viharantaṃ taṃ brāhmaṇaṃ akathaṃkathiṃ chinnakukkuccaṃ bhavābhave vītataṇhaṃ saññā nānusenti – evaṃvādī kho ahaṃ, āvuso, evamakkhāyī’’ti.
2这样说的时候,释迦族执杖者摇了摇头,吐了吐舌头,把三道皱纹从额头上耸起来,仍然拄着杖离开了。
‘‘Evaṃ vutte daṇḍapāṇi sakko sīsaṃ okampetvā , jivhaṃ nillāḷetvā, tivisākhaṃ nalāṭikaṃ nalāṭe vuṭṭhāpetvā daṇḍamolubbha pakkāmi.
200那时,傍晚时分世尊从禅坐起身,去到了榕树园那里;到了之后,在铺好的座位上坐下。坐好后,世尊告诉比丘们说:‘比丘们,今天上午,我穿好下衣,拿着钵和上衣,进入迦毕喇瓦土乞食。在迦毕喇瓦土托钵乞食后,吃过饭后从乞食处返回,就去到了大林那里作日间禅坐。进入大林后,在一棵毕罗瓦棱咖树下坐下来作日间禅坐。比丘们,那时,释迦族执杖者也正散步漫步、四处走动,去到了大林那里。他进入大林后,来到了那棵毕罗瓦棱咖树和我的面前;到了之后,与我互相问候。互相致以温馨、亲切的问候后,仍在拄着杖,站在了旁边。比丘们,站在旁边的释迦族执杖者这样问我:“沙门主张什么?宣说什么?”’
Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yena nigrodhārāmo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘idhāhaṃ, bhikkhave, pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya kapilavatthuṃ piṇḍāya pāvisiṃ. Kapilavatthusmiṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto yena mahāvanaṃ tenupasaṅkamiṃ divāvihārāya. Mahāvanaṃ ajjhogāhetvā beluvalaṭṭhikāya mūle divāvihāraṃ nisīdiṃ. Daṇḍapāṇipi kho, bhikkhave, sakko jaṅghāvihāraṃ anucaṅkamamāno anuvicaramāno yena mahāvanaṃ tenupasaṅkami. Mahāvanaṃ ajjhogāhetvā yena beluvalaṭṭhikā yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā mayā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā daṇḍamolubbha ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho, bhikkhave, daṇḍapāṇi sakko maṃ etadavoca – ‘kiṃvādī samaṇo kimakkhāyī’ti?
4比丘们,在他这样问时,我这样回答释迦族执杖者:‘朋友,在包含天、魔、梵天的世界,在包含沙门、婆罗门,包含天与人的人群中,我如是主张、如是宣说:不与世间任何一处相争而住;也像这样宣说,一个彻底离欲而住、没有疑惑、断除焦躁、于诸有中离了渴爱的婆罗门,想不再潜伏在下。’比丘们,在我这样说的时候,释迦族执杖者摇了摇头,吐了吐舌头,把三道皱纹从额头上耸起来,仍然拄着杖离开了。’
‘‘Evaṃ vutte ahaṃ, bhikkhave, daṇḍapāṇiṃ sakkaṃ etadavocaṃ – yathāvādī kho, āvuso, sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya na kenaci loke viggayha tiṭṭhati, yathā ca pana kāmehi visaṃyuttaṃ viharantaṃ taṃ brāhmaṇaṃ akathaṃkathiṃ chinnakukkuccaṃ bhavābhave vītataṇhaṃ saññā nānusenti – evaṃvādī kho ahaṃ, āvuso, evamakkhāyī’’ti. ‘‘Evaṃ vutte bhikkhave, daṇḍapāṇi sakko sīsaṃ okampetvā, jivhaṃ nillāḷetvā, tivisākhaṃ nalāṭikaṃ nalāṭe vuṭṭhāpetvā daṇḍamolubbha pakkāmī’’ti.
201这样说完,某位比丘问世尊:‘世尊,您到底是如何在含天、魔、梵天的世界,在含沙门、婆罗门、含天与人的人群中,不与世间任何一处相争而住的呢?世尊,您这位离欲而住、没有疑惑、断除焦躁、于诸有中离了渴爱的婆罗门,想又是如何不再潜伏在下呢?’世尊回答:‘比丘,从那个因缘,人会产生虚妄分别的想和概念。如果在这些地方没有任何可欢喜、可称叹、可执取的东西,那么——这就是贪随眠的终点,这就是嗔随眠的终点,这就是见随眠的终点,这就是疑随眠的终点,这就是慢随眠的终点,这就是有贪随眠的终点,这就是无明随眠的终点,这就是拿杖、拿刀、吵架、相争、斗诤、抬杠、离间语和妄语的终点。就在这里,这些种种的不善、恶法会毫无剩余地灭尽。’这就是世尊所说的。说完这些话,善逝就从座位上站起来,进去了精舍。
Evaṃ vutte aññataro bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kiṃvādī pana, bhante, bhagavā sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya na kenaci loke viggayha tiṭṭhati? Kathañca pana, bhante, bhagavantaṃ kāmehi visaṃyuttaṃ viharantaṃ taṃ brāhmaṇaṃ akathaṃkathiṃ chinnakukkuccaṃ bhavābhave vītataṇhaṃ saññā nānusentī’’ti? ‘‘Yatonidānaṃ, bhikkhu, purisaṃ papañcasaññāsaṅkhā samudācaranti. Ettha ce natthi abhinanditabbaṃ abhivaditabbaṃ ajjhositabbaṃ. Esevanto rāgānusayānaṃ, esevanto paṭighānusayānaṃ, esevanto diṭṭhānusayānaṃ , esevanto vicikicchānusayānaṃ, esevanto mānānusayānaṃ, esevanto bhavarāgānusayānaṃ, esevanto avijjānusayānaṃ, esevanto daṇḍādāna-satthādāna-kalaha-viggaha-vivāda-tuvaṃtuvaṃ-pesuñña-musāvādānaṃ. Etthete pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhantī’ti. Idamavoca bhagavā. Idaṃ vatvāna sugato uṭṭhāyāsanā vihāraṃ pāvisi.
202那时,世尊离开后不久,那些比丘们心想:‘贤友们,世尊为我们做了这个简略的开示,但没有详尽地解释义理,就从座位上站起来进入精舍了——“比丘,从那个因缘,人会产生虚妄分别的想和概念。如果在这些地方没有任何可欢喜、可称叹、可执取的东西,那么——这就是贪随眠的终点……(等等)……就在这里,这些种种的不善、恶法会毫无剩余地灭尽。”现在,谁能把世尊这个做了简略开示、没有详尽解释义理的法,详细地解释它的义理呢?’接着,这些比丘们又想:‘这位大迦旃延长老,被导师称赞过,也在有智慧的梵行同伴中备受推重。大迦旃延长老有足够的能力,把世尊这个做了简略开示、没有详尽解释义理的法,详细地解释它的义理。我们何不去到大迦旃延长老那里,到了之后,向大迦旃延长老请教这个义理呢?’
Atha kho tesaṃ bhikkhūnaṃ acirapakkantassa bhagavato etadahosi – ‘‘idaṃ kho no, āvuso, bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā, vitthārena atthaṃ avibhajitvā, uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho – ‘yatonidānaṃ, bhikkhu, purisaṃ papañcasaññāsaṅkhā samudācaranti. Ettha ce natthi abhinanditabbaṃ abhivaditabbaṃ ajjhositabbaṃ. Esevanto rāgānusayānaṃ…pe… etthete pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhantī’ti . Ko nu kho imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajeyyā’’ti? Atha kho tesaṃ bhikkhūnaṃ etadahosi – ‘‘ayaṃ kho āyasmā mahākaccāno satthu ceva saṃvaṇṇito sambhāvito ca viññūnaṃ sabrahmacārīnaṃ. Pahoti cāyasmā mahākaccāno imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajituṃ. Yaṃnūna mayaṃ yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkameyyāma; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ mahākaccānaṃ etamatthaṃ paṭipuccheyyāmā’’ti.
7那时,那些比丘们来到大迦旃延尊者那里。到了之后,和大迦旃延尊者互相问候。说完令人欢喜、值得记住的问候语之后,他们坐在一旁。坐在一旁的那些比丘对大迦旃延尊者这样说:“迦旃延朋友,世尊给我们这样简略地作了开示,没详细分析义理,就从座位起身进入住处了:‘比丘,以什么为因缘,戏论想行就袭击一个人。如果在这些地方没有任何可欢喜、可称叹、可执著的,这就是贪随眠的终结……乃至……就在这里,这些邪恶不善的诸法便会无余灭尽。’迦旃延朋友,世尊离开后不久,我们心里就起了这个念头:‘朋友们,世尊给我们这样简略地作了开示,没详细分析义理,就从座位起身进入住处了:“比丘,以什么为因缘,戏论想行就袭击一个人。如果在这些地方没有任何可欢喜、可称叹、可执著的,这就是贪随眠的终结……乃至……就在这里,这些邪恶不善的诸法便会无余灭尽。”那么,有谁能对世尊这个简略开示、没详细分析的义理作详细解说呢?’迦旃延朋友,我们后来又这样想:‘这位大迦旃延尊者,既被导师称赞,也被有智慧的同梵行者们敬重。而且大迦旃延尊者有能力对世尊这个简略开示、没详细分析的义理作详细解说。我们何不来到大迦旃延尊者这里,向他请教这个义理呢?’就请大迦旃延尊者来详细解说吧。”
Atha kho te bhikkhū yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā āyasmatā mahākaccānena saddhiṃ sammodiṃsu. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū āyasmantaṃ mahākaccānaṃ etadavocuṃ – ‘‘idaṃ kho no, āvuso kaccāna, bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho – ‘yatonidānaṃ, bhikkhu, purisaṃ papañcasaññāsaṅkhā samudācaranti. Ettha ce natthi abhinanditabbaṃ abhivaditabbaṃ ajjhositabbaṃ. Esevanto rāgānusayānaṃ…pe… etthete pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhantī’ti. Tesaṃ no, āvuso kaccāna, amhākaṃ acirapakkantassa bhagavato etadahosi – ‘idaṃ kho no, āvuso, bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho – ‘‘yatonidānaṃ, bhikkhu, purisaṃ papañcasaññāsaṅkhā samudācaranti. Ettha ce natthi abhinanditabbaṃ abhivaditabbaṃ ajjhositabbaṃ. Esevanto rāgānusayānaṃ…pe… etthete pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhantī’’ti. Ko nu kho imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajeyyāti? Tesaṃ no, āvuso kaccāna, amhākaṃ etadahosi – ‘ayaṃ kho āyasmā mahākaccāno satthu ceva saṃvaṇṇito sambhāvito ca viññūnaṃ sabrahmacārīnaṃ, pahoti cāyasmā mahākaccāno imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajituṃ. Yaṃnūna mayaṃ yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkameyyāma; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ mahākaccānaṃ etamatthaṃ paṭipuccheyyāmā’ti. Vibhajatāyasmā mahākaccāno’’ti.
203“朋友们,这就像一个人,想要树心、寻找树心、到处寻觅树心,却越过一棵高大、有树心的树的根,越过树干,以为在枝叶那里能找到树心一样。你们各位尊者现在的情况就是这样:导师就在眼前,你们却越过那位世尊,认为该来问我们这件事。朋友们,那位世尊,该知道的他知道,该看见的他看见,他是眼睛,是智慧,是法,是梵,是说法者、推动者,是目标的引导者,是不死的赐予者,是法主、如来。那时也正是该向世尊请教这个义理的时候。世尊怎么回答你们的,你们就怎样持守。” “迦旃延朋友,确实如此。世尊该知道的他知道,该看见的他看见,他是眼睛,是智慧,是法,是梵,是说法者、推动者,是目标的引导者,是不死的赐予者,是法主、如来。那时确实也是该向世尊请教这个义理的时候。世尊怎么回答我们的,我们就怎样持守。不过,大迦旃延尊者既被导师称赞,也被有智慧的同梵行者们敬重,而且大迦旃延尊者有能力对世尊这个简略开示、没详细分析的义理作详细解说。请大迦旃延尊者不要觉得为难,为我们详细解说吧。” “那么,朋友们,你们好好听,用心思惟,我要说了。” “好的,朋友。”那些比丘回应大迦旃延尊者。大迦旃延尊者这样说:
‘‘Seyyathāpi, āvuso, puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṃ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva mūlaṃ, atikkamma khandhaṃ, sākhāpalāse sāraṃ pariyesitabbaṃ maññeyya; evaṃsampadamidaṃ āyasmantānaṃ satthari sammukhībhūte, taṃ bhagavantaṃ atisitvā , amhe etamatthaṃ paṭipucchitabbaṃ maññatha. So hāvuso, bhagavā jānaṃ jānāti, passaṃ passati, cakkhubhūto ñāṇabhūto dhammabhūto brahmabhūto, vattā pavattā, atthassa ninnetā, amatassa dātā, dhammassāmī tathāgato. So ceva panetassa kālo ahosi, yaṃ bhagavantaṃyeva etamatthaṃ paṭipuccheyyātha. Yathā vo bhagavā byākareyya tathā naṃ dhāreyyāthā’’ti. ‘‘Addhāvuso kaccāna, bhagavā jānaṃ jānāti, passaṃ passati, cakkhubhūto ñāṇabhūto dhammabhūto brahmabhūto, vattā pavattā, atthassa ninnetā, amatassa dātā, dhammassāmī tathāgato. So ceva panetassa kālo ahosi, yaṃ bhagavantaṃyeva etamatthaṃ paṭipuccheyyāma. Yathā no bhagavā byākareyya tathā naṃ dhāreyyāma. Api cāyasmā mahākaccāno satthu ceva saṃvaṇṇito sambhāvito ca viññūnaṃ sabrahmacārīnaṃ, pahoti cāyasmā mahākaccāno imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajituṃ. Vibhajatāyasmā mahākaccāno agaruṃ katvā’’ti . ‘‘Tena hāvuso, suṇātha, sādhukaṃ manasikarotha, bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evamāvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato mahākaccānassa paccassosuṃ. Āyasmā mahākaccāno etadavoca –
204贤友们,世尊简略地开示后,没有详细解释它的含义就起身回住处了:‘比丘,那些虚妄分别的想行是从什么因缘袭击人的,如果在其中没有可欢喜、可称叹、可执取的东西,这就是贪随眠的终结……在这里,这些恶不善法无有余地熄灭。’对于世尊这样简略开示而没有详细解释的法,我是这样详细理解它的含义的。如果各位尊者愿意,你们可以直接去问世尊这个含义。世尊怎么回答,你们就那样记住吧。”
‘‘Yaṃ kho no, āvuso, bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho – ‘yatonidānaṃ, bhikkhu, purisaṃ papañcasaññāsaṅkhā samudācaranti ettha ce natthi abhinanditabbaṃ abhivaditabbaṃ ajjhositabbaṃ esevanto rāgānusayānaṃ…pe… etthete pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhantī’ti, imassa kho ahaṃ, āvuso, bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa evaṃ vitthārena atthaṃ ājānāmi. Ākaṅkhamānā ca pana tumhe āyasmanto bhagavantaṃyeva upasaṅkamitvā etamatthaṃ paṭipuccheyyātha. Yathā no bhagavā byākaroti tathā naṃ dhāreyyāthā’’ti.
10“朋友们,依缘眼和诸色,眼识生起。这三者的和合就是触。以触为缘而生起受。感受到什么,就认知什么;认知到什么,就寻思什么;寻思什么,就戏论什么;戏论什么,就以它作为因缘,关于过去、未来、现在、眼所能认识的诸色,戏论想行就袭击那个人。朋友们,依缘耳和诸声,耳识生起……乃至……依缘鼻和诸香,鼻识生起……乃至……依缘舌和诸味,舌识生起……乃至……依缘身和诸触,身识生起……乃至……朋友们,依缘意和诸法,意识生起。这三者的和合就是触。以触为缘而生起受。感受到什么,就认知什么;认知到什么,就寻思什么;寻思什么,就戏论什么;戏论什么,就以它作为因缘,关于过去、未来、现在、意所能认识的诸法,戏论想行就袭击那个人。”
‘‘Cakkhuñcāvuso, paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṃ, tiṇṇaṃ saṅgati phasso, phassapaccayā vedanā, yaṃ vedeti taṃ sañjānāti , yaṃ sañjānāti taṃ vitakketi, yaṃ vitakketi taṃ papañceti, yaṃ papañceti tatonidānaṃ purisaṃ papañcasaññāsaṅkhā samudācaranti atītānāgatapaccuppannesu cakkhuviññeyyesu rūpesu. Sotañcāvuso, paṭicca sadde ca uppajjati sotaviññāṇaṃ…pe… ghānañcāvuso, paṭicca gandhe ca uppajjati ghānaviññāṇaṃ…pe… jivhañcāvuso, paṭicca rase ca uppajjati jivhāviññāṇaṃ…pe… kāyañcāvuso, paṭicca phoṭṭhabbe ca uppajjati kāyaviññāṇaṃ…pe… manañcāvuso, paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṃ, tiṇṇaṃ saṅgati phasso, phassapaccayā vedanā, yaṃ vedeti taṃ sañjānāti, yaṃ sañjānāti taṃ vitakketi, yaṃ vitakketi taṃ papañceti, yaṃ papañceti tatonidānaṃ purisaṃ papañcasaññāsaṅkhā samudācaranti atītānāgatapaccuppannesu manoviññeyyesu dhammesu.
11“朋友们,当眼确实存在,诸色确实存在,眼识确实存在时,那就有可能去施设‘触’这个名称。当‘触’这个名称存在时,就有可能去施设‘受’这个名称。当‘受’这个名称存在时,就有可能去施设‘想’这个名称。当‘想’这个名称存在时,就有可能去施设‘寻’这个名称。当‘寻’这个名称存在时,就有可能去施设‘戏论想行袭击’这个名称。朋友们,当耳确实存在,诸声确实存在时……乃至……当鼻确实存在,诸香确实存在时……乃至……当舌确实存在,诸味确实存在时……乃至……当身确实存在,诸触确实存在时……乃至……当意确实存在,诸法确实存在,意识确实存在时,那就有可能去施设‘触’这个名称。当‘触’这个名称存在时,就有可能去施设‘受’这个名称。当‘受’这个名称存在时,就有可能去施设‘想’这个名称。当‘想’这个名称存在时,就有可能去施设‘寻’这个名称。当‘寻’这个名称存在时,就有可能去施设‘戏论想行袭击’这个名称。”
‘‘So vatāvuso, cakkhusmiṃ sati rūpe sati cakkhuviññāṇe sati phassapaññattiṃ paññāpessatīti – ṭhānametaṃ vijjati. Phassapaññattiyā sati vedanāpaññattiṃ paññāpessatīti – ṭhānametaṃ vijjati. Vedanāpaññattiyā sati saññāpaññattiṃ paññāpessatīti – ṭhānametaṃ vijjati. Saññāpaññattiyā sati vitakkapaññattiṃ paññāpessatīti – ṭhānametaṃ vijjati. Vitakkapaññattiyā sati papañcasaññāsaṅkhāsamudācaraṇapaññattiṃ paññāpessatīti – ṭhānametaṃ vijjati. So vatāvuso, sotasmiṃ sati sadde sati…pe… ghānasmiṃ sati gandhe sati…pe… jivhāya sati rase sati…pe… kāyasmiṃ sati phoṭṭhabbe sati…pe… manasmiṃ sati dhamme sati manoviññāṇe sati phassapaññattiṃ paññāpessatīti – ṭhānametaṃ vijjati. Phassapaññattiyā sati vedanāpaññattiṃ paññāpessatīti – ṭhānametaṃ vijjati. Vedanāpaññattiyā sati saññāpaññattiṃ paññāpessatīti – ṭhānametaṃ vijjati. Saññāpaññattiyā sati vitakkapaññattiṃ paññāpessatīti – ṭhānametaṃ vijjati. Vitakkapaññattiyā sati papañcasaññāsaṅkhāsamudācaraṇapaññattiṃ paññāpessatīti – ṭhānametaṃ vijjati.
12“朋友们,当眼不存在,诸色不存在,眼识不存在时,就没有可能去施设‘触’这个名称。当‘触’这个名称不存在时,就没有可能去施设‘受’这个名称。当‘受’这个名称不存在时,就没有可能去施设‘想’这个名称。当‘想’这个名称不存在时,就没有可能去施设‘寻’这个名称。当‘寻’这个名称不存在时,就没有可能去施设‘戏论想行袭击’这个名称。朋友们,当耳不存在,诸声不存在时……乃至……当鼻不存在,诸香不存在时……乃至……当舌不存在,诸味不存在时……乃至……当身不存在,诸触不存在时……乃至……当意不存在,诸法不存在,意识不存在时,就没有可能去施设‘触’这个名称。当‘触’这个名称不存在时,就没有可能去施设‘受’这个名称。当‘受’这个名称不存在时,就没有可能去施设‘想’这个名称。当‘想’这个名称不存在时,就没有可能去施设‘寻’这个名称。当‘寻’这个名称不存在时,就没有可能去施设‘戏论想行袭击’这个名称。”
‘‘So vatāvuso, cakkhusmiṃ asati rūpe asati cakkhuviññāṇe asati phassapaññattiṃ paññāpessatīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Phassapaññattiyā asati vedanāpaññattiṃ paññāpessatīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Vedanāpaññattiyā asati saññāpaññattiṃ paññāpessatīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Saññāpaññattiyā asati vitakkapaññattiṃ paññāpessatīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Vitakkapaññattiyā asati papañcasaññāsaṅkhāsamudācaraṇapaññattiṃ paññāpessatīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati. So vatāvuso, sotasmiṃ asati sadde asati…pe… ghānasmiṃ asati gandhe asati…pe… jivhāya asati rase asati…pe… kāyasmiṃ asati phoṭṭhabbe asati…pe… manasmiṃ asati dhamme asati manoviññāṇe asati phassapaññattiṃ paññāpessatīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Phassapaññattiyā asati vedanāpaññattiṃ paññāpessatīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Vedanāpaññattiyā asati saññāpaññattiṃ paññāpessatīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Saññāpaññattiyā asati vitakkapaññattiṃ paññāpessatīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Vitakkapaññattiyā asati papañcasaññāsaṅkhāsamudācaraṇapaññattiṃ paññāpessatīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
13“朋友们,世尊给我们简略开示后,没详细分析义理,就从座位起身进入住处时说:‘比丘,以什么为因缘,戏论想行就袭击一个人。如果在这些地方没有任何可欢喜、可称叹、可执著的,这就是贪随眠的终结……乃至……就在这里,这些邪恶不善的诸法便会无余灭尽。’朋友们,我对世尊这个简略开示、没详细分析的义理,是这样详细理解的:
‘‘Yaṃ kho no, āvuso, bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho – ‘yatonidānaṃ, bhikkhu, purisaṃ papañcasaññāsaṅkhā samudācaranti . Ettha ce natthi abhinanditabbaṃ abhivaditabbaṃ ajjhositabbaṃ, esevanto rāgānusayānaṃ…pe… etthete pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhantī’ti, imassa kho ahaṃ, āvuso, bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa evaṃ vitthārena atthaṃ ājānāmi –
205于是那些比丘对尊者大迦旃延的说法感到欢喜、随喜后,从座位起来,去世尊那里。到了以后,顶礼世尊,坐在一旁。坐在一旁的比丘们对世尊说:“世尊,您简略地给我们开示后,没有详细解释它的含义就起身回住处了:‘比丘,那些虚妄分别的想行是从什么因缘袭击人的,如果在其中没有可欢喜、可称叹、可执取的东西,这就是贪随眠的终结,这就是嗔随眠的终结,这就是见随眠的终结,这就是疑随眠的终结,这就是慢随眠的终结,这就是有贪随眠的终结,这就是无明随眠的终结,这就是执杖、执刀、争吵、斗诤、舌战、离间语、妄语的终结。在这里,这些恶不善法无有余地熄灭。’世尊,您离开后不久,我们就想:‘世尊简略地开示了这个法,没有详细解释它的含义就回住处了。谁能详细解释世尊这样简略开示而未详细解释的法呢?’我们就想:‘这位尊者大迦旃延被导师所称叹,也被有智慧的同梵行者们所尊重,尊者大迦旃延有能力详细解释世尊这样简略开示而未详细解释的法。我们何不去找尊者大迦旃延,向他请教这个含义呢?’于是我们就去找尊者大迦旃延,向他请教这个含义。世尊,尊者大迦旃延用这些理由、这些语句、这些言词为我们解释了那个含义。” 世尊说:“比丘们,大迦旃延是智者;比丘们,大迦旃延是大智慧者。比丘们,如果你们问我这个含义,我也会像大迦旃延所解释的那样来解释。这就是它的意思,你们要这样记住它。”
Atha kho te bhikkhū āyasmato mahākaccānassa bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘yaṃ kho no, bhante, bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho – ‘yatonidānaṃ, bhikkhu, purisaṃ papañcasaññāsaṅkhā samudācaranti. Ettha ce natthi abhinanditabbaṃ abhivaditabbaṃ ajjhositabbaṃ. Esevanto rāgānusayānaṃ…pe… etthete pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhantī’ti. Tesaṃ no, bhante, amhākaṃ acirapakkantassa bhagavato etadahosi – ‘idaṃ kho no, āvuso, bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho – ‘‘yatonidānaṃ, bhikkhu, purisaṃ papañcasaññāsaṅkhā samudācaranti. Ettha ce natthi abhinanditabbaṃ abhivaditabbaṃ ajjhositabbaṃ. Esevanto rāgānusayānaṃ, esevanto paṭighānusayānaṃ, esevanto diṭṭhānusayānaṃ, esevanto vicikicchānusayānaṃ, esevanto mānānusayānaṃ, esevanto bhavarāgānusayānaṃ , esevanto avijjānusayānaṃ, esevanto daṇḍādāna-satthādāna-kalaha-viggaha-vivādatuvaṃtuvaṃ-pesuñña-musāvādānaṃ. Etthete pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhantī’’ti. Ko nu kho imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajeyyā’ti? Tesaṃ no, bhante, amhākaṃ etadahosi – ‘ayaṃ kho āyasmā mahākaccāno satthu ceva saṃvaṇṇito sambhāvito ca viññūnaṃ sabrahmacārīnaṃ, pahoti cāyasmā mahākaccāno imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajituṃ, yaṃnūna mayaṃ yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkameyyāma; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ mahākaccānaṃ etamatthaṃ paṭipuccheyyāmā’ti. Atha kho mayaṃ, bhante, yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkamimha; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ mahākaccānaṃ etamatthaṃ paṭipucchimha. Tesaṃ no, bhante, āyasmatā mahākaccānena imehi ākārehi imehi padehi imehi byañjanehi attho vibhatto’’ti. ‘‘Paṇḍito, bhikkhave, mahākaccāno; mahāpañño, bhikkhave, mahākaccāno. Maṃ cepi tumhe, bhikkhave, etamatthaṃ paṭipuccheyyātha, ahampi taṃ evamevaṃ byākareyyaṃ yathā taṃ mahākaccānena byākataṃ. Eso cevetassa attho. Evañca naṃ dhārethā’’ti.
15听了这话,尊者阿难对世尊说:“世尊,好比一个被饥饿虚弱所折磨的人,得到一颗蜜丸,不管他从哪边品尝,都能尝到甘甜可口的滋味。同样地,世尊,一个心智成熟的比丘,不管他用智慧从哪个角度审察这个法门的含义,都能得到内心的喜悦,得到心的清净。世尊,这个法门叫什么名字呢?”“那么,阿难,你就把这个法门记住,就叫‘蜜丸法门’吧。”
Evaṃ vutte āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘seyyathāpi, bhante, puriso jighacchādubbalyapareto madhupiṇḍikaṃ adhigaccheyya, so yato yato sāyeyya, labhetheva sādurasaṃ asecanakaṃ. Evameva kho, bhante, cetaso bhikkhu dabbajātiko, yato yato imassa dhammapariyāyassa paññāya atthaṃ upaparikkheyya, labhetheva attamanataṃ, labhetheva cetaso pasādaṃ. Ko nāmo ayaṃ , bhante, dhammapariyāyo’’ti? ‘‘Tasmātiha tvaṃ, ānanda, imaṃ dhammapariyāyaṃ madhupiṇḍikapariyāyo tveva naṃ dhārehī’’ti.
16这是世尊所说的。尊者阿难内心满意,对世尊所说欢喜信受。
Idamavoca bhagavā. Attamano āyasmā ānando bhagavato bhāsitaṃ abhinandīti.
17蜜丸经完 第八
Madhupiṇḍikasuttaṃ niṭṭhitaṃ aṭṭhamaṃ.