MN 147 · 小教诫罗睺罗经
416如是我闻:有一次,世尊住在舍卫城的祇树给孤独园。那时,世尊在独自禅修时,心里生起了这样的思考:'罗睺罗的诸法已经成熟,足以令其解脱圆满。我现在应该进一步教导罗睺罗,令他灭尽烦恼。'于是,世尊在午前时分,穿好下衣,拿着钵和上衣,进入舍卫城托钵。在舍卫城托钵乞食后,吃完饭回来,放下钵,对罗睺罗尊者说:'罗睺罗,带上坐布,我们去盲林那边做白天的禅修。''是的,尊者。'罗睺罗尊者回应世尊后,便拿着坐布,跟在世尊后面走着。
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho bhagavato rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘‘paripakkā kho rāhulassa vimuttiparipācanīyā dhammā. Yaṃnūnāhaṃ rāhulaṃ uttariṃ āsavānaṃ khaye vineyya’’nti. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisi. Sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto āyasmantaṃ rāhulaṃ āmantesi – ‘‘gaṇhāhi, rāhula, nisīdanaṃ; yena andhavanaṃ tenupasaṅkamissāma divāvihārāyā’’ti . ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā rāhulo bhagavato paṭissutvā nisīdanaṃ ādāya bhagavantaṃ piṭṭhito piṭṭhito anubandhi.
2就在那时候,有好几千的天人跟随着世尊,心想:'今天世尊要更深入地教导罗睺罗尊者,令他灭尽烦恼了。'接着,世尊走进了盲林,在一棵树下已铺好的座位上坐下来。罗睺罗尊者也向世尊顶礼后,坐在一旁。对坐在一旁的罗睺罗尊者,世尊这样说道:
Tena kho pana samayena anekāni devatāsahassāni bhagavantaṃ anubandhāni honti – ‘‘ajja bhagavā āyasmantaṃ rāhulaṃ uttariṃ āsavānaṃ khaye vinessatī’’ti. Atha kho bhagavā andhavanaṃ ajjhogāhetvā aññatarasmiṃ rukkhamūle paññatte āsane nisīdi. Āyasmāpi kho rāhulo bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ rāhulaṃ bhagavā etadavoca –
417'罗睺罗,你觉得如何,眼是常的还是无常的?''无常的,尊者。''凡是无常的,是苦的还是乐的?''苦的,尊者。''凡是无常、苦、变易法,适合这样来观察它吗——这是我的,这是我,这是我的自性?''这确实不适合,尊者。'罗睺罗,你觉得如何,那些可见的色是常的还是无常的?'无常的,尊者。''凡是无常的,是苦的还是乐的?''苦的,尊者。''凡是无常、苦、变易法,适合这样来观察它吗——这是我的,这是我,这是我的自性?''这确实不适合,尊者。'罗睺罗,你觉得如何,眼识是常的还是无常的?''无常的,尊者。''凡是无常的,是苦的还是乐的?''苦的,尊者。''凡是无常、苦、变易法,适合这样来观察它吗——这是我的,这是我,这是我的自性?''这确实不适合,尊者。'罗睺罗,你觉得如何,眼触是常的还是无常的?''无常的,尊者。''凡是无常的,是苦的还是乐的?''苦的,尊者。''凡是无常、苦、变易法,适合这样来观察它吗——这是我的,这是我,这是我的自性?''这确实不适合,尊者。'罗睺罗,你觉得如何,凡是由眼触为缘而生起的,包含在受、想、行、识里面的那些东西,也是常的还是无常的?''无常的,尊者。''凡是无常的,是苦的还是乐的?''苦的,尊者。''凡是无常、苦、变易法,适合这样来观察它吗——这是我的,这是我,这是我的自性?''这确实不适合,尊者。'
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, rāhula, cakkhu niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante ’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti? ‘‘Dukkhaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, rāhula, rūpā niccā vā aniccā vā’’ti? ‘‘Aniccā, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti? ‘‘Dukkhaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, rāhula, cakkhuviññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti? ‘‘Dukkhaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, rāhula, cakkhusamphasso nicco vā anicco vā’’ti? ‘‘Anicco, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ, dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti? ‘‘Dukkhaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, rāhula, yamidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedanāgataṃ saññāgataṃ saṅkhāragataṃ viññāṇagataṃ tampi niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti ? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ, dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti? ‘‘Dukkhaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.
418'罗睺罗,你觉得如何,耳是常的还是无常的?''无常的,尊者。'……鼻是常的还是无常的?'无常的,尊者。'……舌是常的还是无常的?'无常的,尊者。'……身是常的还是无常的?'无常的,尊者。'……意是常的还是无常的?'无常的,尊者。''凡是无常的,是苦的还是乐的?''苦的,尊者。''凡是无常、苦、变易法,适合这样来观察它吗——这是我的,这是我,这是我的自性?''这确实不适合,尊者。'罗睺罗,你觉得如何,各种法是常的还是无常的?'无常的,尊者。''凡是无常的,是苦的还是乐的?''苦的,尊者。''凡是无常、苦、变易法,适合这样来观察它吗——这是我的,这是我,这是我的自性?''这确实不适合,尊者。'罗睺罗,你觉得如何,意识是常的还是无常的?'无常的,尊者。''凡是无常的,是苦的还是乐的?''苦的,尊者。''凡是无常、苦、变易法,适合这样来观察它吗——这是我的,这是我,这是我的自性?''这确实不适合,尊者。'罗睺罗,你觉得如何,意触是常的还是无常的?'无常的,尊者。''凡是无常的,是苦的还是乐的?''苦的,尊者。''凡是无常、苦、变易法,适合这样来观察它吗——这是我的,这是我,这是我的自性?''这确实不适合,尊者。'罗睺罗,你觉得如何,凡是由意触为缘而生起的,包含在受、想、行、识里面的那些东西,也是常的还是无常的?'无常的,尊者。''凡是无常的,是苦的还是乐的?''苦的,尊者。''凡是无常、苦、变易法,适合这样来观察它吗——这是我的,这是我,这是我的自性?''这确实不适合,尊者。'
‘‘Taṃ kiṃ maññasi rāhula, sotaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante…pe… ghānaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante…pe… jivhā niccā vā aniccā vā’’ti? ‘‘Aniccā, bhante…pe… kāyo nicco vā anicco vā’’ti? ‘‘Anicco, bhante…pe… mano nicco vā anicco vā’’ti? ‘‘Anicco, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ, dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti? ‘‘Dukkhaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ –‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi rāhula, dhammā niccā vā aniccā vā’’ti? ‘‘Aniccā, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ, dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti? ‘‘Dukkhaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi rāhula, manoviññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ, dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti? ‘‘Dukkhaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi rāhula, manosamphasso nicco vā anicco vā’’ti? ‘‘Anicco, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ, dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti? ‘‘Dukkhaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, rāhula, yamidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedanāgataṃ saññāgataṃ saṅkhāragataṃ viññāṇagataṃ, tampi niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ, dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti? ‘‘Dukkhaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.
419'罗睺罗,这样观察的多闻圣弟子,便会对眼厌离,对那些可见的色厌离,对眼识厌离,对眼触厌离,对由眼触为缘而生起、包含在受、想、行、识里的那些东西也厌离。对耳厌离,对声音厌离……对鼻厌离,对气味厌离……对舌厌离,对味道厌离……对身厌离,对所触之物厌离……对意厌离,对各种法厌离,对意识厌离,对意触厌离,对由意触为缘而生起、包含在受、想、行、识里的那些东西也厌离。因为厌离而离欲,因为离欲而解脱。在解脱时,便有了'已解脱'的智慧。他彻底了知:'生已尽,梵行已立,应做的都已做,不再有这轮回的状态了。'
‘‘Evaṃ passaṃ, rāhula, sutavā ariyasāvako cakkhusmiṃ nibbindati, rūpesu nibbindati, cakkhuviññāṇe nibbindati, cakkhusamphasse nibbindati, yamidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedanāgataṃ saññāgataṃ saṅkhāragataṃ viññāṇagataṃ tasmimpi nibbindati. Sotasmiṃ nibbindati, saddesu nibbindati…pe… , ghānasmiṃ nibbindati, gandhesu nibbindati… jivhāya nibbindati, rasesu nibbindati… kāyasmiṃ nibbindati, phoṭṭhabbesu nibbindati… manasmiṃ nibbindati, dhammesu nibbindati, manoviññāṇe nibbindati, manosamphasse nibbindati, yamidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedanāgataṃ saññāgataṃ saṅkhāragataṃ viññāṇagataṃ tasmimpi nibbindati. Nibbindaṃ virajjati, virāgā vimuccati. Vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānātī’’ti.
6世尊这样说了。罗睺罗尊者内心愉悦,对世尊所说的话感到欢喜。就在这番解说被宣说的时候,罗睺罗尊者的心,不执取任何事物,从种种烦恼中解脱了。而跟随闻法的好几千天人,也生起了远尘离垢的法眼,了悟到:'凡是具有生起性质的事物,全部都具有灭去的性质。'
Idamavoca bhagavā. Attamano āyasmā rāhulo bhagavato bhāsitaṃ abhinandīti. Imasmiñca pana veyyākaraṇasmiṃ bhaññamāne āyasmato rāhulassa anupādāya āsavehi cittaṃ vimucci. Tāsañca anekānaṃ devatāsahassānaṃ virajaṃ vītamalaṃ dhammacakkhuṃ udapādi – ‘yaṃ kiñci samudayadhammaṃ sabbaṃ taṃ nirodhadhamma’’nti.
7小教诫罗睺罗经完,第五
Cūḷarāhulovādasuttaṃ niṭṭhitaṃ pañcamaṃ.