← 中部目录

MN 121 · 小空经

Tipitaka 7.0 静态阅读页 · 11 段 · 打开交互阅读器

176如是我闻:有一次,世尊住在舍卫城的东园鹿母讲堂。那时,具寿阿难在傍晚从独坐中起来,前往世尊那里。到了之后,他向世尊行礼,然后坐在一旁。坐在一旁的具寿阿难对世尊这样说:‘大德,有一次,世尊住在释迦族的一个名叫那格拉迦的聚落。在那里,大德,我当面从世尊那里听到,当面领受了这样的话:“阿难,我现在多住于空住。” 大德,我是否听对了、领受对了、作意对了、理解对了呢?’ ‘阿难,你确实听对了、领受对了、作意对了、理解对了。阿难,无论是过去还是现在,我都多住于空住。阿难,就比如这座鹿母讲堂,它是空无大象、牛、马、母马的,是空无金银的,是空无男女聚集的。但它还是有不空的东西,那就是:基于比丘僧团这个缘,而产生的单一性。同样地,阿难,一位比丘不去注意村想,不去注意人想,而是基于林想,去注意那个单一性。他的心对于林想,就投入、平静、安住、信解。他这样了知:“凡是基于村想而可能有的扰动,在这里不存在;凡是基于人想而可能有的扰动,在这里不存在;这里只有这么一点扰动,那就是:基于林想而产生的单一性。” 他了知:“这个想的状态,是空无村想的”, 了知:“这个想的状态,是空无人想的”,还了知:“但这里有不空的东西,那就是:基于林想而产生的单一性。” 就这样,凡是那里不存在的,他就以那个随观那个为空;而那里还残余存在的,他了知那个是“此存在”。阿难,这样,他有了如实的、不颠倒的、清净的空性进入。
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati pubbārāme migāramātupāsāde. Atha kho āyasmā ānando sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ekamidaṃ, bhante, samayaṃ bhagavā sakkesu viharati nagarakaṃ nāma sakyānaṃ nigamo. Tattha me, bhante, bhagavato sammukhā sutaṃ, sammukhā paṭiggahitaṃ – ‘suññatāvihārenāhaṃ, ānanda, etarahi bahulaṃ viharāmī’ti. Kacci metaṃ, bhante, sussutaṃ suggahitaṃ sumanasikataṃ sūpadhārita’’nti? ‘‘Taggha te etaṃ, ānanda, sussutaṃ suggahitaṃ sumanasikataṃ sūpadhāritaṃ. Pubbepāhaṃ , ānanda, etarahipi suññatāvihārena bahulaṃ viharāmi. Seyyathāpi, ānanda, ayaṃ migāramātupāsādo suñño hatthigavassavaḷavena, suñño jātarūparajatena, suñño itthipurisasannipātena atthi cevidaṃ asuññataṃ yadidaṃ – bhikkhusaṅghaṃ paṭicca ekattaṃ; evameva kho, ānanda, bhikkhu amanasikaritvā gāmasaññaṃ, amanasikaritvā manussasaññaṃ, araññasaññaṃ paṭicca manasi karoti ekattaṃ . Tassa araññasaññāya cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati adhimuccati. So evaṃ pajānāti – ‘ye assu darathā gāmasaññaṃ paṭicca tedha na santi, ye assu darathā manussasaññaṃ paṭicca tedha na santi, atthi cevāyaṃ darathamattā yadidaṃ – araññasaññaṃ paṭicca ekatta’nti. So ‘suññamidaṃ saññāgataṃ gāmasaññāyā’ti pajānāti, ‘suññamidaṃ saññāgataṃ manussasaññāyā’ti pajānāti, ‘atthi cevidaṃ asuññataṃ yadidaṃ – araññasaññaṃ paṭicca ekatta’nti. Iti yañhi kho tattha na hoti tena taṃ suññaṃ samanupassati, yaṃ pana tattha avasiṭṭhaṃ hoti taṃ ‘santamidaṃ atthī’’’ti pajānāti. Evampissa esā, ānanda, yathābhuccā avipallatthā parisuddhā suññatāvakkanti bhavati.
177‘再者,阿难,比丘不去注意人想,不去注意林想,而是基于地想,去注意那个单一性。他的心对于地想,就投入、平静、安住、信解。阿难,就像一张公牛之皮,用一百个钉子很好地撑开,完全没有了褶皱;同样地,阿难,一位比丘不去注意这片大地上的高低不平、河流沟坎、布满荆棘树桩的地方、崎岖的山地,对于这一切都不去作意,而是基于地想,去注意那个单一性。他的心对于地想,就投入、平静、安住、信解。他这样了知:“凡是基于人想而可能有的扰动,在这里不存在;凡是基于林想而可能有的扰动,在这里不存在;这里只有这么一点扰动,那就是:基于地想而产生的单一性。” 他了知:“这个想的状态,是空无人想的”,了知:“这个想的状态,是空无林想的”,还了知:“但这里有不空的东西,那就是:基于地想而产生的单一性。” 就这样,凡是那里不存在的,他就以那个随观那个为空;而那里还残余存在的,他了知那个是“此存在”。阿难,这样,他有了如实的、不颠倒的、清净的空性进入。
‘‘Puna caparaṃ, ānanda, bhikkhu amanasikaritvā manussasaññaṃ, amanasikaritvā araññasaññaṃ, pathavīsaññaṃ paṭicca manasi karoti ekattaṃ. Tassa pathavīsaññāya cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati adhimuccati. Seyyathāpi, ānanda, āsabhacammaṃ saṅkusatena suvihataṃ vigatavalikaṃ; evameva kho, ānanda, bhikkhu yaṃ imissā pathaviyā ukkūlavikkūlaṃ nadīviduggaṃ khāṇukaṇṭakaṭṭhānaṃ pabbatavisamaṃ taṃ sabbaṃ amanasikaritvā pathavīsaññaṃ paṭicca manasi karoti ekattaṃ. Tassa pathavīsaññāya cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati adhimuccati. So evaṃ pajānāti – ‘ye assu darathā manussasaññaṃ paṭicca tedha na santi, ye assu darathā araññasaññaṃ paṭicca tedha na santi, atthi cevāyaṃ darathamattā yadidaṃ – pathavīsaññaṃ paṭicca ekatta’nti. So ‘suññamidaṃ saññāgataṃ manussasaññāyā’ti pajānāti, ‘suññamidaṃ saññāgataṃ araññasaññāyā’ti pajānāti, ‘atthi cevidaṃ asuññataṃ yadidaṃ – pathavīsaññaṃ paṭicca ekatta’nti. Iti yañhi kho tattha na hoti tena taṃ suññaṃ samanupassati, yaṃ pana tattha avasiṭṭhaṃ hoti taṃ ‘santamidaṃ atthī’ti pajānāti. Evampissa esā, ānanda, yathābhuccā avipallatthā parisuddhā suññatāvakkanti bhavati.
178‘再者,阿难,比丘不去注意林想,不去注意地想,而是基于空无边处想,去注意那个单一性。他的心对于空无边处想,就投入、平静、安住、信解。他这样了知:“凡是基于林想而可能有的扰动,在这里不存在;凡是基于地想而可能有的扰动,在这里不存在;这里只有这么一点扰动,那就是:基于空无边处想而产生的单一性。” 他了知:“这个想的状态,是空无林想的”,了知:“这个想的状态,是空无地想的”,还了知:“但这里有不空的东西,那就是:基于空无边处想而产生的单一性。” 就这样,凡是那里不存在的,他就以那个随观那个为空;而那里还残余存在的,他了知那个是“此存在”。阿难,这样,他有了如实的、不颠倒的、清净的空性进入。
‘‘Puna caparaṃ, ānanda, bhikkhu amanasikaritvā araññasaññaṃ, amanasikaritvā pathavīsaññaṃ, ākāsānañcāyatanasaññaṃ paṭicca manasi karoti ekattaṃ. Tassa ākāsānañcāyatanasaññāya cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati adhimuccati. So evaṃ pajānāti – ‘ye assu darathā araññasaññaṃ paṭicca tedha na santi, ye assu darathā pathavīsaññaṃ paṭicca tedha na santi, atthi cevāyaṃ darathamattā yadidaṃ – ākāsānañcāyatanasaññaṃ paṭicca ekatta’nti. So ‘suññamidaṃ saññāgataṃ araññasaññāyā’ti pajānāti, ‘suññamidaṃ saññāgataṃ pathavīsaññāyā’ti pajānāti, ‘atthi cevidaṃ asuññataṃ yadidaṃ – ākāsānañcāyatanasaññaṃ paṭicca ekatta’nti. Iti yañhi kho tattha na hoti tena taṃ suññaṃ samanupassati, yaṃ pana tattha avasiṭṭhaṃ hoti taṃ ‘santamidaṃ atthī’ti pajānāti. Evampissa esā, ānanda , yathābhuccā avipallatthā parisuddhā suññatāvakkanti bhavati.
179‘再者,阿难,比丘不去注意地想,不去注意空无边处想,而是基于识无边处想,去注意那个单一性。他的心对于识无边处想,就投入、平静、安住、信解。他这样了知:“凡是基于地想而可能有的扰动,在这里不存在;凡是基于空无边处想而可能有的扰动,在这里不存在;这里只有这么一点扰动,那就是:基于识无边处想而产生的单一性。” 他了知:“这个想的状态,是空无地想的”,了知:“这个想的状态,是空无空无边处想的”,还了知:“但这里有不空的东西,那就是:基于识无边处想而产生的单一性。” 就这样,凡是那里不存在的,他就以那个随观那个为空;而那里还残余存在的,他了知那个是“此存在”。阿难,这样,他有了如实的、不颠倒的、清净的空性进入。
‘‘Puna caparaṃ, ānanda, bhikkhu amanasikaritvā pathavīsaññaṃ, amanasikaritvā ākāsānañcāyatanasaññaṃ, viññāṇañcāyatanasaññaṃ paṭicca manasi karoti ekattaṃ. Tassa viññāṇañcāyatanasaññāya cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati adhimuccati. So evaṃ pajānāti – ‘ye assu darathā pathavīsaññaṃ paṭicca tedha na santi, ye assu darathā ākāsānañcāyatanasaññaṃ paṭicca tedha na santi, atthi cevāyaṃ darathamattā yadidaṃ – viññāṇañcāyatanasaññaṃ paṭicca ekatta’nti. So ‘suññamidaṃ saññāgataṃ pathavīsaññāyā’ti pajānāti, ‘suññamidaṃ saññāgataṃ ākāsānañcāyatanasaññāyā’ti pajānāti, ‘atthi cevidaṃ asuññataṃ yadidaṃ – viññāṇañcāyatanasaññaṃ paṭicca ekatta’nti. Iti yañhi kho tattha na hoti tena taṃ suññaṃ samanupassati, yaṃ pana tattha avasiṭṭhaṃ hoti taṃ ‘santamidaṃ atthī’ti pajānāti. Evampissa esā, ānanda, yathābhuccā avipallatthā parisuddhā suññatāvakkanti bhavati.
180‘再者,阿难,比丘不去注意空无边处想,不去注意识无边处想,而是基于无所有处想,去注意那个单一性。他的心对于无所有处想,就投入、平静、安住、信解。他这样了知:“凡是基于空无边处想而可能有的扰动,在这里不存在;凡是基于识无边处想而可能有的扰动,在这里不存在;这里只有这么一点扰动,那就是:基于无所有处想而产生的单一性。” 他了知:“这个想的状态,是空无空无边处想的”,了知:“这个想的状态,是空无识无边处想的”,还了知:“但这里有不空的东西,那就是:基于无所有处想而产生的单一性。” 就这样,凡是那里不存在的,他就以那个随观那个为空;而那里还残余存在的,他了知那个是“此存在”。阿难,这样,他有了如实的、不颠倒的、清净的空性进入。
‘‘Puna caparaṃ, ānanda, bhikkhu amanasikaritvā ākāsānañcāyatanasaññaṃ, amanasikaritvā viññāṇañcāyatanasaññaṃ, ākiñcaññāyatanasaññaṃ paṭicca manasi karoti ekattaṃ. Tassa ākiñcaññāyatanasaññāya cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati adhimuccati. So evaṃ pajānāti – ‘ye assu darathā ākāsānañcāyatanasaññaṃ paṭicca tedha na santi, ye assu darathā viññāṇañcāyatanasaññaṃ paṭicca tedha na santi, atthi cevāyaṃ darathamattā yadidaṃ – ākiñcaññāyatanasaññaṃ paṭicca ekatta’nti. So ‘suññamidaṃ saññāgataṃ ākāsānañcāyatanasaññāyā’ti pajānāti, ‘suññamidaṃ saññāgataṃ viññāṇañcāyatanasaññāyā’ti pajānāti, ‘atthi cevidaṃ asuññataṃ yadidaṃ – ākiñcaññāyatanasaññaṃ paṭicca ekatta’nti. Iti yañhi kho tattha na hoti tena taṃ suññaṃ samanupassati, yaṃ pana tattha avasiṭṭhaṃ hoti taṃ ‘santamidaṃ atthī’ti pajānāti. Evampissa esā, ānanda, yathābhuccā avipallatthā parisuddhā suññatāvakkanti bhavati.
181‘再者,阿难,比丘不去注意识无边处想,不去注意无所有处想,而是基于非想非非想处想,去注意那个单一性。他的心对于非想非非想处想,就投入、平静、安住、信解。他这样了知:“凡是基于识无边处想而可能有的扰动,在这里不存在;凡是基于无所有处想而可能有的扰动,在这里不存在;这里只有这么一点扰动,那就是:基于非想非非想处想而产生的单一性。” 他了知:“这个想的状态,是空无识无边处想的”,了知:“这个想的状态,是空无无所有处想的”,还了知:“但这里有不空的东西,那就是:基于非想非非想处想而产生的单一性。” 就这样,凡是那里不存在的,他就以那个随观那个为空;而那里还残余存在的,他了知那个是“此存在”。阿难,这样,他有了如实的、不颠倒的、清净的空性进入。
‘‘Puna caparaṃ, ānanda bhikkhu amanasikaritvā viññāṇañcāyatanasaññaṃ, amanasikaritvā ākiñcaññāyatanasaññaṃ, nevasaññānāsaññāyatanasaññaṃ paṭicca manasi karoti ekattaṃ. Tassa nevasaññānāsaññāyatanasaññāya cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati adhimuccati. So evaṃ pajānāti – ‘ye assu darathā viññāṇañcāyatanasaññaṃ paṭicca tedha na santi, ye assu darathā ākiñcaññāyatanasaññaṃ paṭicca tedha na santi, atthi cevāyaṃ darathamattā yadidaṃ – nevasaññānāsaññāyatanasaññaṃ paṭicca ekatta’nti. So ‘suññamidaṃ saññāgataṃ viññāṇañcāyatanasaññāyā’ti pajānāti, ‘suññamidaṃ saññāgataṃ ākiñcaññāyatanasaññāyā’ti pajānāti, ‘atthi cevidaṃ asuññataṃ yadidaṃ – nevasaññānāsaññāyatanasaññaṃ paṭicca ekatta’nti . Iti yañhi kho tattha na hoti tena taṃ suññaṃ samanupassati, yaṃ pana tattha avasiṭṭhaṃ hoti taṃ ‘santamidaṃ atthī’ti pajānāti. Evampissa esā, ānanda, yathābhuccā avipallatthā parisuddhā suññatāvakkanti bhavati.
182再者,阿难,比丘不去注意无所有处想,也不去注意非想非非想处想,而是依靠无相心定来专注于单一性。他的心跃入无相心定,变得清净、安住、信解。他这样清楚地知道:‘那些依靠无所有处想而产生的扰动,在这里不存在;那些依靠非想非非想处想而产生的扰动,在这里不存在;而只有这一点微细的扰动留存,那就是依赖这个身体、具有六处、以生命为条件的。’他清楚地知道:‘这种想的状态中,没有无所有处想,这是空的’;他清楚地知道:‘这种想的状态中,没有非想非非想处想,这是空的’;并且知道:‘但这里还有不空的东西,那就是依赖这个身体、具有六处、以生命为条件的。’像这样,凡是那里不存在的,他就以那个随观那个为空;而那里残余存在的,他了知‘这个存在’。阿难,这就是他如实、不颠倒、清净的空性进入。
‘‘Puna caparaṃ, ānanda, bhikkhu amanasikaritvā ākiñcaññāyatanasaññaṃ, amanasikaritvā nevasaññānāsaññāyatanasaññaṃ, animittaṃ cetosamādhiṃ paṭicca manasi karoti ekattaṃ. Tassa animitte cetosamādhimhi cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati adhimuccati. So evaṃ pajānāti – ‘ye assu darathā ākiñcaññāyatanasaññaṃ paṭicca tedha na santi, ye assu darathā nevasaññānāsaññāyatanasaññaṃ paṭicca tedha na santi, atthi cevāyaṃ darathamattā yadidaṃ – imameva kāyaṃ paṭicca saḷāyatanikaṃ jīvitapaccayā’ti . So ‘suññamidaṃ saññāgataṃ ākiñcaññāyatanasaññāyā’ti pajānāti, ‘suññamidaṃ saññāgataṃ nevasaññānāsaññāyatanasaññāyā’ti pajānāti, ‘atthi cevidaṃ asuññataṃ yadidaṃ – imameva kāyaṃ paṭicca saḷāyatanikaṃ jīvitapaccayā’ti. Iti yañhi kho tattha na hoti tena taṃ suññaṃ samanupassati, yaṃ pana tattha avasiṭṭhaṃ hoti taṃ ‘santamidaṃ atthī’ti pajānāti. Evampissa esā, ānanda, yathābhuccā avipallatthā parisuddhā suññatāvakkanti bhavati.
183再者,阿难,比丘不去注意无所有处想,也不去注意非想非非想处想,而是依靠无相心定来专注于单一性。他的心跃入无相心定,变得清净、安住、信解。他这样清楚地知道:‘这个无相心定也是被造作出来的、被思惟出来的。’他清楚地知道:‘凡是任何被造作、被思惟的,那都是无常的、是灭法。’当他这样知、这样见时,心从欲漏解脱,从有漏解脱,从无明漏解脱。解脱时,便生起‘解脱了’的智慧。他清楚地知道:‘生已尽,梵行已立,应该做的已经做了,不再有像这样继续存在的状态。’他这样清楚地知道:‘那些依靠欲漏而产生的扰动,在这里不存在;那些依靠有漏而产生的扰动,在这里不存在;那些依靠无明漏而产生的扰动,在这里不存在;而只有这一点微细的扰动留存,那就是依赖这个身体、具有六处、以生命为条件的。’他清楚地知道:‘这种想的状态中,没有欲漏,这是空的’;他清楚地知道:‘这种想的状态中,没有有漏,这是空的’;他清楚地知道:‘这种想的状态中,没有无明漏,这是空的’;并且知道:‘但这里还有不空的东西,那就是依赖这个身体、具有六处、以生命为条件的。’像这样,凡是那里不存在的,他就以那个随观那个为空;而那里残余存在的,他了知‘这个存在’。阿难,这就是他如实、不颠倒、清净的、最上无上的空性进入。
‘‘Puna caparaṃ, ānanda, bhikkhu amanasikaritvā ākiñcaññāyatanasaññaṃ, amanasikaritvā nevasaññānāsaññāyatanasaññaṃ, animittaṃ cetosamādhiṃ paṭicca manasi karoti ekattaṃ. Tassa animitte cetosamādhimhi cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati adhimuccati. So evaṃ pajānāti – ‘ayampi kho animitto cetosamādhi abhisaṅkhato abhisañcetayito’. ‘Yaṃ kho pana kiñci abhisaṅkhataṃ abhisañcetayitaṃ tadaniccaṃ nirodhadhamma’nti pajānāti. Tassa evaṃ jānato evaṃ passato kāmāsavāpi cittaṃ vimuccati, bhavāsavāpi cittaṃ vimuccati, avijjāsavāpi cittaṃ vimuccati. Vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāti. So evaṃ pajānāti – ‘ye assu darathā kāmāsavaṃ paṭicca tedha na santi, ye assu darathā bhavāsavaṃ paṭicca tedha na santi, ye assu darathā avijjāsavaṃ paṭicca tedha na santi, atthi cevāyaṃ darathamattā yadidaṃ – imameva kāyaṃ paṭicca saḷāyatanikaṃ jīvitapaccayā’ti. So ‘suññamidaṃ saññāgataṃ kāmāsavenā’ti pajānāti, ‘suññamidaṃ saññāgataṃ bhavāsavenā’ti pajānāti, ‘suññamidaṃ saññāgataṃ avijjāsavenā’ti pajānāti, ‘atthi cevidaṃ asuññataṃ yadidaṃ – imameva kāyaṃ paṭicca saḷāyatanikaṃ jīvitapaccayā’ti. Iti yañhi kho tattha na hoti tena taṃ suññaṃ samanupassati, yaṃ pana tattha avasiṭṭhaṃ hoti taṃ ‘santamidaṃ atthī’ti pajānāti. Evampissa esā, ānanda, yathābhuccā avipallatthā parisuddhā paramānuttarā suññatāvakkanti bhavati.
184阿难,无论过去世有哪些沙门或婆罗门证得清净、最上无上的空住而安住,他们全都正是靠着这个清净、最上无上的空住而安住。阿难,无论未来世有哪些沙门或婆罗门将要证得清净、最上无上的空住而安住,他们全都正是靠着这个清净、最上无上的空住而安住。阿难,无论现在世有哪些沙门或婆罗门证得清净、最上无上的空住而安住,他们全都正是靠着这个清净、最上无上的空住而安住。因此,阿难,你们应当这样学:‘我们要证得清净、最上无上的空住而安住。’
‘‘Yepi hi keci, ānanda, atītamaddhānaṃ samaṇā vā brāhmaṇā vā parisuddhaṃ paramānuttaraṃ suññataṃ upasampajja vihariṃsu, sabbe te imaṃyeva parisuddhaṃ paramānuttaraṃ suññataṃ upasampajja vihariṃsu. Yepi hi keci, ānanda, anāgatamaddhānaṃ samaṇā vā brāhmaṇā vā parisuddhaṃ paramānuttaraṃ suññataṃ upasampajja viharissanti, sabbe te imaṃyeva parisuddhaṃ paramānuttaraṃ suññataṃ upasampajja viharissanti. Yepi hi keci, ānanda, etarahi samaṇā vā brāhmaṇā vā parisuddhaṃ paramānuttaraṃ suññataṃ upasampajja viharanti, sabbe te imaṃyeva parisuddhaṃ paramānuttaraṃ suññataṃ upasampajja viharanti. Tasmātiha, ānanda, ‘parisuddhaṃ paramānuttaraṃ suññataṃ upasampajja viharissāmā’ti – evañhi vo , ānanda, sikkhitabba’’nti.
10这就是世尊所说的。具寿阿难内心满意,对世尊的开示感到欢喜。
Idamavoca bhagavā. Attamano āyasmā ānando bhagavato bhāsitaṃ abhinandīti.
11小空经完 第一
Cūḷasuññatasuttaṃ niṭṭhitaṃ paṭhamaṃ.