← 中部目录

MN 12 · 大狮子吼经

Tipitaka 7.0 静态阅读页 · 64 段 · 打开交互阅读器

146如是我闻:有一次,世尊住在毗舍离城外西部的林丛中。就在那时候,离车人之子善星刚离开这法、律不久。他在毗舍离的集会中这样公开说道:“沙门乔达摩并没有什么超越常人的、足以称之为圣智见的殊胜之法。沙门乔达摩所宣说的法,是靠自己逻辑推论、反复琢磨、随其辩才而编造出来的。而且,他宣说这个法的目的,充其量不过是为了引导那修行者正确地去灭除痛苦罢了。”
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati bahinagare aparapure vanasaṇḍe. Tena kho pana samayena sunakkhatto licchaviputto acirapakkanto hoti imasmā dhammavinayā. So vesāliyaṃ parisati evaṃ vācaṃ bhāsati – ‘‘natthi samaṇassa gotamassa uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanaviseso. Takkapariyāhataṃ samaṇo gotamo dhammaṃ deseti vīmaṃsānucaritaṃ sayaṃpaṭibhānaṃ. Yassa ca khvāssa atthāya dhammo desito so niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāyā’’ti.
2那时,具寿舍利弗在午前时分,穿好下衣,拿着钵和衣,进入毗舍离托钵乞食。具寿舍利弗亲耳听见了离车人之子善星在毗舍离的集会中这样公开说道:“沙门乔达摩并没有什么超越常人的、足以称之为圣智见的殊胜之法。沙门乔达摩所宣说的法,是靠自己逻辑推论、反复琢磨、随其辩才而编造出来的。而且,他宣说这个法的目的,充其量不过是为了引导那修行者正确地去灭除痛苦罢了。”
Atha kho āyasmā sāriputto pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya vesāliṃ piṇḍāya pāvisi. Assosi kho āyasmā sāriputto sunakkhattassa licchaviputtassa vesāliyaṃ parisati evaṃ vācaṃ bhāsamānassa – ‘‘natthi samaṇassa gotamassa uttarimanussadhammā alamariyañāṇadassanaviseso. Takkapariyāhataṃ samaṇo gotamo dhammaṃ deseti vīmaṃsānucaritaṃ sayaṃpaṭibhānaṃ. Yassa ca khvāssa atthāya dhammo desito so niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāyā’’ti.
3那时,具寿舍利弗在毗舍离托钵乞食后,于饭食之后从乞食处返回,便前往世尊那里。到了以后,向世尊敬礼,然后坐在一边。坐定之后,具寿舍利弗对世尊这样说:“尊者!离车人之子善星刚离开这法、律不久。他在毗舍离的集会中这样公开说道:‘沙门乔达摩并没有什么超越常人的、足以称之为圣智见的殊胜之法。沙门乔达摩所宣说的法,是靠自己逻辑推论、反复琢磨、随其辩才而编造出来的。而且,他宣说这个法的目的,充其量不过是为了引导那修行者正确地去灭除痛苦罢了。’”
Atha kho āyasmā sāriputto vesāliyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā sāriputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sunakkhatto, bhante, licchaviputto acirapakkanto imasmā dhammavinayā. So vesāliyaṃ parisati evaṃ vācaṃ bhāsati – ‘natthi samaṇassa gotamassa uttarimanussadhammā alamariyañāṇadassanaviseso. Takkapariyāhataṃ samaṇo gotamo dhammaṃ deseti vīmaṃsānucaritaṃ sayaṃpaṭibhānaṃ. Yassa ca khvāssa atthāya dhammo desito so niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāyā’’’ti.
147“舍利弗!那个愚痴人善星,是因为心里忿怒。他说的这番话,是出于忿怒。舍利弗!那个愚痴人善星本意是想说‘我要毁谤如来’,但他说出来的,却恰恰是对如来的真实赞誉。舍利弗!若有人这样说:‘他宣说这个法的目的,是为了引导那修行者正确地去灭除痛苦。’这确实是对如来的赞誉啊。”
‘‘Kodhano heso, sāriputta, sunakkhatto moghapuriso. Kodhā ca panassa esā vācā bhāsitā. ‘Avaṇṇaṃ bhāsissāmī’ti kho, sāriputta, sunakkhatto moghapuriso vaṇṇaṃyeva tathāgatassa bhāsati . Vaṇṇo heso, sāriputta, tathāgatassa yo evaṃ vadeyya – ‘yassa ca khvāssa atthāya dhammo desito so niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāyā’ti.
5舍利弗,那个愚痴人善星,甚至不会因为这件事对我产生法的共鸣:‘那位世尊,能以清净、超越凡人的天耳界,听到两种声音——天界的和人间的,远的和近的。’
‘‘Ayampi hi nāma, sāriputta, sunakkhattassa moghapurisassa mayi dhammanvayo na bhavissati – ‘itipi so bhagavā dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya ubho sadde suṇāti – dibbe ca mānuse ca, ye dūre santike cā’ti.
6舍利弗,那个愚痴人善星,甚至不会因为这件事对我产生法的共鸣:‘那位世尊,能以自己的心全面把握其他众生、其他人的心而了知:有贪的心,知道是有贪的心;离贪的心,知道是离贪的心。有瞋的心,知道是有瞋的心;离瞋的心,知道是离瞋的心。有痴的心,知道是有痴的心;离痴的心,知道是离痴的心。集中的心,知道是集中的心;散乱的心,知道是散乱的心。广大的心,知道是广大的心;不广大的心,知道是不广大的心。有上的心,知道是有上的心;无上的心,知道是无上的心。入定的心,知道是入定的心;未入定的心,知道是未入定的心。解脱的心,知道是解脱的心;未解脱的心,知道是未解脱的心。’
‘‘Ayampi hi nāma, sāriputta, sunakkhattassa moghapurisassa mayi dhammanvayo na bhavissati – ‘itipi so bhagavā parasattānaṃ parapuggalānaṃ cetasā ceto paricca pajānāti – sarāgaṃ vā cittaṃ sarāgaṃ cittanti pajānāti, vītarāgaṃ vā cittaṃ vītarāgaṃ cittanti pajānāti; sadosaṃ vā cittaṃ sadosaṃ cittanti pajānāti, vītadosaṃ vā cittaṃ vītadosaṃ cittanti pajānāti; samohaṃ vā cittaṃ samohaṃ cittanti pajānāti, vītamohaṃ vā cittaṃ vītamohaṃ cittanti pajānāti; saṃkhittaṃ vā cittaṃ saṃkhittaṃ cittanti pajānāti , vikkhittaṃ vā cittaṃ vikkhittaṃ cittanti pajānāti; mahaggataṃ vā cittaṃ mahaggataṃ cittanti pajānāti, amahaggataṃ vā cittaṃ amahaggataṃ cittanti pajānāti; sauttaraṃ vā cittaṃ sauttaraṃ cittanti pajānāti, anuttaraṃ vā cittaṃ anuttaraṃ cittanti pajānāti; samāhitaṃ vā cittaṃ samāhitaṃ cittanti pajānāti, asamāhitaṃ vā cittaṃ asamāhitaṃ cittanti pajānāti; vimuttaṃ vā cittaṃ vimuttaṃ cittanti pajānāti, avimuttaṃ vā cittaṃ avimuttaṃ cittanti pajānātī’ti.
7“舍利弗!单凭这一点,就足以让那个愚痴人善星无法在我身上依理推知:‘那位世尊就是如此:他是阿拉汉、正自觉者、明行足、善逝、世间解、无上调御丈夫、天人师、觉者、世尊。’”
‘‘Ayampi hi nāma, sāriputta, sunakkhattassa moghapurisassa mayi dhammanvayo na bhavissati – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi, satthā devamanussānaṃ, buddho bhagavā’ti.
8“舍利弗!单凭这一点,就足以让那个愚痴人善星无法在我身上依理推知:‘那位世尊就是如此:他能现证种种神通——由一身变为多身,由多身变为一身;能自由地显现、隐藏;能毫无阻碍地穿过墙壁、城垛、山岳,就像在虚空中行走一样;能在大地中出没,就像在水中一样;能在水面上不沉没地行走,就像在大地上一样;能在虚空中结跏趺坐飞行,就像有翅膀的鸟一样;像日月这样有如此大威力、如此大神通,他也能用手去抚摸、碰触;甚至能用身体在梵天世界自如地施展力量。’”
‘‘Ayampi hi nāma, sāriputta, sunakkhattassa moghapurisassa mayi dhammanvayo na bhavissati – ‘itipi so bhagavā anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhoti – ekopi hutvā bahudhā hoti, bahudhāpi hutvā eko hoti; āvibhāvaṃ, tirobhāvaṃ; tirokuṭṭaṃ tiropākāraṃ tiropabbataṃ asajjamāno gacchati, seyyathāpi ākāse; pathaviyāpi ummujjanimujjaṃ karoti, seyyathāpi udake; udakepi abhijjamāno gacchati, seyyathāpi pathaviyaṃ; ākāsepi pallaṅkena kamati, seyyathāpi pakkhī sakuṇo; imepi candimasūriye evaṃmahiddhike evaṃmahānubhāve pāṇinā parimasati parimajjati; yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vattetī’ti.
148舍利弗,如来拥有这十种如来的力量。凭借这些力量,如来自称为处在大丈夫的境地,在各类集会中发出狮子吼,并转动梵轮。是哪十种呢?
‘‘Dasa kho panimāni, sāriputta, tathāgatassa tathāgatabalāni yehi balehi samannāgato tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti. Katamāni dasa?
10舍利弗,在此,如来如实地了知可能的事为可能,不可能的事为不可能。舍利弗,如来之所以能够如实地了知可能的事为可能,不可能的事为不可能,这也是如来的一种如来的力量。凭借这种力量,如来自称为处在大丈夫的境地,在各类集会中发出狮子吼,并转动梵轮。
‘‘Idha, sāriputta, tathāgato ṭhānañca ṭhānato aṭṭhānañca aṭṭhānato yathābhūtaṃ pajānāti. Yampi, sāriputta, tathāgato ṭhānañca ṭhānato aṭṭhānañca aṭṭhānato yathābhūtaṃ pajānāti, idampi, sāriputta, tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.
11再者,舍利弗,如来对过去、未来、现在所造业的果报,无论是从感果的因由还是从具体原因上,都如实地了知。舍利弗,如来之所以能够对过去、未来、现在所造业的果报,无论是从感果的因由还是从具体原因上,都如实地了知,这也是如来的一种如来的力量。凭借这种力量,如来自称为处在大丈夫的境地,在各类集会中发出狮子吼,并转动梵轮。
‘‘Puna caparaṃ, sāriputta, tathāgato atītānāgatapaccuppannānaṃ kammasamādānānaṃ ṭhānaso hetuso vipākaṃ yathābhūtaṃ pajānāti. Yampi, sāriputta, tathāgato atītānāgatapaccuppannānaṃ kammasamādānānaṃ ṭhānaso hetuso vipākaṃ yathābhūtaṃ pajānāti, idampi, sāriputta, tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.
12再者,舍利弗,如来对能导向一切目的地的修行道路,都如实地了知。舍利弗,如来之所以能够对能导向一切目的地的修行道路,都如实地了知,这也是如来的一种如来的力量。凭借这种力量,如来自称为处在大丈夫的境地,在各类集会中发出狮子吼,并转动梵轮。
‘‘Puna caparaṃ, sāriputta, tathāgato sabbatthagāminiṃ paṭipadaṃ yathābhūtaṃ pajānāti. Yampi , sāriputta, tathāgato sabbatthagāminiṃ paṭipadaṃ yathābhūtaṃ pajānāti, idampi, sāriputta, tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.
13再者,舍利弗,如来如实地了知这有着种种界、不同界的世界。舍利弗,如来能如实了知这有着种种界、不同界的世界——这也是如来的如来力。凭借此力,如来自称处于最胜地位,在大众中作狮子吼,转起梵轮。
‘‘Puna caparaṃ, sāriputta, tathāgato anekadhātunānādhātulokaṃ yathābhūtaṃ pajānāti. Yampi, sāriputta, tathāgato anekadhātunānādhātulokaṃ yathābhūtaṃ pajānāti, idampi, sāriputta, tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.
14再者,舍利弗,如来如实地了知众生种种不同的意乐倾向。舍利弗,如来能如实了知众生种种不同的意乐倾向——这也是如来的如来力。凭借此力,如来自称处于最胜地位,在大众中作狮子吼,转起梵轮。
‘‘Puna caparaṃ, sāriputta, tathāgato sattānaṃ nānādhimuttikataṃ yathābhūtaṃ pajānāti. Yampi, sāriputta, tathāgato sattānaṃ nānādhimuttikataṃ yathābhūtaṃ pajānāti, idampi, sāriputta, tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.
15再者,舍利弗,如来如实地了知其他众生、其他人的根器高低差别。舍利弗,如来能如实了知其他众生、其他人的根器高低差别——这也是如来的如来力。凭借此力,如来自称处于最胜地位,在大众中作狮子吼,转起梵轮。
‘‘Puna caparaṃ, sāriputta, tathāgato parasattānaṃ parapuggalānaṃ indriyaparopariyattaṃ yathābhūtaṃ pajānāti. Yampi, sāriputta, tathāgato parasattānaṃ parapuggalānaṃ indriyaparopariyattaṃ yathābhūtaṃ pajānāti, idampi, sāriputta, tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.
16再者,舍利弗,如来如实地了知禅那、解脱、定与等至的杂染、清净和出起。舍利弗,如来能如实了知禅那、解脱、定与等至的杂染、清净和出起——这也是如来的如来力。凭借此力,如来自称处于最胜地位,在大众中作狮子吼,转起梵轮。
‘‘Puna caparaṃ, sāriputta, tathāgato jhānavimokkhasamādhisamāpattīnaṃ saṃkilesaṃ vodānaṃ vuṭṭhānaṃ yathābhūtaṃ pajānāti. Yampi, sāriputta, tathāgato jhānavimokkhasamādhisamāpattīnaṃ saṃkilesaṃ vodānaṃ vuṭṭhānaṃ yathābhūtaṃ pajānāti, idampi, sāriputta, tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.
17再者,舍利弗,如来能回忆起种种过去世的生活,例如:一生、两生、三生、四生、五生、十生、二十生、三十生、四十生、五十生、百生、千生、百千生、许多坏劫、许多成劫、许多坏成劫。他在那里有这样的名字、这样的种姓、这样的容貌、这样的食物、经历这样的苦乐、有这样的寿命长度。他从那里死后,又在那里出生;在那里也有这样的名字、这样的种姓、这样的容貌、这样的食物、经历这样的苦乐、有这样的寿命长度。他从那里死后,又投生到这里。像这样,他能回忆起种种过去世的生活,连同其详细情况和特征。舍利弗,如来能如此回忆起种种过去世的生活——这也是如来的如来力。凭借此力,如来自称处于最胜地位,在大众中作狮子吼,转起梵轮。
‘‘Puna caparaṃ, sāriputta, tathāgato anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṃsampi jātiyo cattālīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekepi saṃvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṃvaṭṭavivaṭṭakappe – ‘amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṃ; tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno’ti. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Yampi, sāriputta, tathāgato anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo…pe… iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, idampi, sāriputta, tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.
18再者,舍利弗,如来以清净、超越常人的天眼,看见众生正在死去、正在投生,低劣的、高尚的,美丽的、丑陋的,去到善趣的、去到恶趣的,完全随他们的业而去。他了知:‘这些尊敬的众生,身行恶、口行恶、意行恶,诽谤圣者,持邪见,造作邪见之业。在身体坏灭、死亡之后,他们投生到苦界、恶趣、堕落处、地狱。而这些尊敬的众生,身行善、口行善、意行善,不诽谤圣者,持正见,造作正见之业。在身体坏灭、死亡之后,他们投生到善趣、天界。’像这样,他以清净、超越常人的天眼,看见众生正在死去、正在投生,低劣的、高尚的,美丽的、丑陋的,去到善趣的、去到恶趣的,完全随他们的业而去。舍利弗,这也是如来的如来力。凭借此力,如来自称处于最胜地位,在大众中作狮子吼,转起梵轮。
‘‘Puna caparaṃ, sāriputta, tathāgato dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti – ‘ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā ariyānaṃ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā. Ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṃ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannā’ti. Iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti. Yampi, sāriputta, tathāgato dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti – ‘ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā ariyānaṃ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā. Ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṃ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannā’ti. Iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti. Idampi, sāriputta, tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.
19再者,舍利弗,如来通过诸漏的灭尽,在当下亲自以证智体证并进入、安住于无漏的心解脱、慧解脱。舍利弗,如来如此通过诸漏的灭尽,在当下亲自以证智体证并进入、安住于无漏的心解脱与慧解脱,这也是如来的如来力。凭借此力,如来自称处于如公牛般无畏之处,在各类集会中作狮子吼,转动梵轮。
‘‘Puna caparaṃ, sāriputta, tathāgato āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Yampi, sāriputta, tathāgato āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati, idampi, sāriputta, tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.
20舍利弗,这就是如来的十种如来力。当如来具备这些力时,他便自称处于如公牛般无畏之处,在各类集会中作狮子吼,转动梵轮。
‘‘Imāni kho, sāriputta, dasa tathāgatassa tathāgatabalāni yehi balehi samannāgato tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.
149舍利弗,如果有人对我这位如此知、如此见的人这样说:'沙门乔达摩并没有超越常人的法,没有真正殊胜的圣智见;沙门乔达摩宣说法,只是通过逻辑推理、随顺思维、自创的产物。'那么,舍利弗,如果他不舍弃这句话,不舍弃这个心念,不舍弃这个见解,他就会被直接扔进地狱。舍利弗,就像一位戒行圆满、禅定圆满、智慧圆满的比丘能在当下证悟究竟智一样,我说,这就是这情况的如实模样。如果他不舍弃那句话,不舍弃那个心念,不舍弃那个见解,他就会被直接扔进地狱。
‘‘Yo kho maṃ, sāriputta, evaṃ jānantaṃ evaṃ passantaṃ evaṃ vadeyya – ‘natthi samaṇassa gotamassa uttarimanussadhammā alamariyañāṇadassanaviseso; takkapariyāhataṃ samaṇo gotamo dhammaṃ deseti vīmaṃsānucaritaṃ sayaṃpaṭibhāna’nti, taṃ, sāriputta, vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye. Seyyathāpi, sāriputta, bhikkhu sīlasampanno samādhisampanno paññāsampanno diṭṭheva dhamme aññaṃ ārādheyya, evaṃ sampadamidaṃ, sāriputta, vadāmi. Taṃ vācaṃ appahāya, taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye.
150舍利弗,有这四种如来的无惧无畏。当如来具备这四种无惧无畏时,他便自称处于如公牛般无畏之处,在各类集会中作狮子吼,转动梵轮。是哪四种呢?
‘‘Cattārimāni, sāriputta, tathāgatassa vesārajjāni yehi vesārajjehi samannāgato tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti. Katamāni cattāri?
23'你自称是正等正觉者,但对于这些法,你并未彻底觉悟。'关于这一点,舍利弗,我看不到有任何征兆,会有任何沙门、婆罗门、天神、魔王、梵天或世间的任何人,能依正法来指责我。舍利弗,正因为看不见这样的征兆,我才安住于已达到安全、已达到无惧、已达到无惧无畏的状态。
‘‘‘Sammāsambuddhassa te paṭijānato ime dhammā anabhisambuddhā’ti. Tatra vata maṃ samaṇo vā brāhmaṇo vā devo vā māro vā brahmā vā koci vā lokasmiṃ sahadhammena paṭicodessatīti nimittametaṃ, sāriputta, na samanupassāmi. Etamahaṃ , sāriputta, nimittaṃ asamanupassanto khemappatto abhayappatto vesārajjappatto viharāmi.
24'你自称是漏尽者,但这些漏烦恼还没有完全灭尽。'关于这一点,舍利弗,我看不到有任何征兆,会有任何沙门、婆罗门、天神、魔王、梵天或世间的任何人,能依正法来指责我。舍利弗,正因为看不见这样的征兆,我才安住于已达到安全、已达到无惧、已达到无惧无畏的状态。
‘‘‘Khīṇāsavassa te paṭijānato ime āsavā aparikkhīṇā’ti. Tatra vata maṃ samaṇo vā brāhmaṇo vā devo vā māro vā brahmā vā koci vā lokasmiṃ sahadhammena paṭicodessatīti nimittametaṃ, sāriputta, na samanupassāmi. Etamahaṃ, sāriputta, nimittaṃ asamanupassanto khemappatto abhayappatto vesārajjappatto viharāmi.
25“对于那些被宣说为障碍法的事,从事它们就足以构成障碍。舍利弗,在这点上,我看不到任何征兆——会有任何沙门、婆罗门、天、魔、梵天,或世间任何人以正法来谴责我。舍利弗,由于我看不到这样的征兆,我安住于已达安稳、已达无惧、已达无畏的状态。”
‘‘‘Ye kho pana te antarāyikā dhammā vuttā, te paṭisevato nālaṃ antarāyāyā’ti. Tatra vata maṃ samaṇo vā brāhmaṇo vā devo vā māro vā brahmā vā koci vā lokasmiṃ sahadhammena paṭicodessatīti nimittametaṃ, sāriputta, na samanupassāmi. Etamahaṃ, sāriputta, nimittaṃ asamanupassanto khemappatto abhayappatto vesārajjappatto viharāmi.
26“为了那个目的而被教导的法,它却未能引导实行者正确地灭尽苦。舍利弗,在这点上,我看不到任何征兆——会有任何沙门、婆罗门、天、魔、梵天,或世间任何人以正法来谴责我。舍利弗,由于我看不到这样的征兆,我安住于已达安稳、已达无惧、已达无畏的状态。”
‘‘‘Yassa kho pana te atthāya dhammo desito, so na niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāyā’ti . Tatra vata maṃ samaṇo vā brāhmaṇo vā devo vā māro vā brahmā vā koci vā lokasmiṃ sahadhammena paṭicodessatī’ti nimittametaṃ, sāriputta, na samanupassāmi. Etamahaṃ, sāriputta, nimittaṃ asamanupassanto khemappatto abhayappatto vesārajjappatto viharāmi.
27“舍利弗,这就是如来的四种无所畏。具备了这些无所畏,如来声称了那最上的地位,在大众中作狮子吼,转动了梵轮。”
‘‘Imāni kho, sāriputta, cattāri tathāgatassa vesārajjāni yehi vesārajjehi samannāgato tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.
28“舍利弗,如果有人这样说我——一个如此知、如此见的如来:‘沙门乔达摩并没有超越凡人的、堪称为圣者的智见殊胜;沙门乔达摩所教的法,是他自己靠逻辑推论、反复思索、自创出来的。’——如果他不舍弃这话语、不舍弃这心、不舍弃这见解,他就会像被自动放下的东西一样,直接落入地狱。舍利弗,这就好比一个戒具足、定具足、慧具足的比丘能在当下这一生就证得究竟智一样,我说这正是那样的圆满成就。但他若不舍弃这话语、不舍弃这心、不舍弃这见解,他就会像被自动放下的东西一样,直接落入地狱。”
‘‘Yo kho maṃ, sāriputta, evaṃ jānantaṃ evaṃ passantaṃ evaṃ vadeyya – ‘natthi samaṇassa gotamassa uttarimanussadhammā alamariyañāṇadassanaviseso, takkapariyāhataṃ samaṇo gotamo dhammaṃ deseti vīmaṃsānucaritaṃ sayaṃpaṭibhāna’nti, taṃ, sāriputta, vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye. Seyyathāpi, sāriputta, bhikkhu sīlasampanno samādhisampanno paññāsampanno diṭṭheva dhamme aññaṃ ārādheyya, evaṃ sampadamidaṃ, sāriputta, vadāmi. Taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye.
151“舍利弗,有这八种大众。哪八种?王族大众、婆罗门大众、居士大众、沙门大众、四大王天大众、三十三天大众、魔罗大众、梵天大众。舍利弗,这就是八种大众。舍利弗,具备这四种无所畏的如来,走近、深入这八种大众。舍利弗,我回忆起曾走近过数百个王族大众。在那里,我曾经和他们一起坐过,一起交谈过,也进行过讨论。舍利弗,在那时,我看不到任何征兆——会有恐惧或羞怯降临到我身上。舍利弗,由于我看不到这样的征兆,我安住于已达安稳、已达无惧、已达无畏的状态。”
‘‘Aṭṭha kho imā, sāriputta, parisā. Katamā aṭṭha? Khattiyaparisā, brāhmaṇaparisā, gahapatiparisā, samaṇaparisā, cātumahārājikaparisā , tāvatiṃsaparisā, māraparisā, brahmaparisā – imā kho, sāriputta, aṭṭha parisā. Imehi kho, sāriputta, catūhi vesārajjehi samannāgato tathāgato imā aṭṭha parisā upasaṅkamati ajjhogāhati. Abhijānāmi kho panāhaṃ, sāriputta, anekasataṃ khattiyaparisaṃ upasaṅkamitā. Tatrapi mayā sannisinnapubbañceva, sallapitapubbañca, sākacchā ca samāpajjitapubbā. Tatra vata maṃ bhayaṃ vā sārajjaṃ vā okkamissatīti nimittametaṃ, sāriputta, na samanupassāmi. Etamahaṃ, sāriputta, nimittaṃ asamanupassanto khemappatto abhayappatto vesārajjappatto viharāmi.
30“舍利弗,我回忆起曾走近过数百个婆罗门大众……居士大众……沙门大众……四大王天大众……三十三天大众……魔罗大众……梵天大众。在那里,我也曾经和他们一起坐过,一起交谈过,也进行过讨论。舍利弗,在那时,我看不到任何征兆——会有恐惧或羞怯降临到我身上。舍利弗,由于我看不到这样的征兆,我安住于已达安稳、已达无惧、已达无畏的状态。”
‘‘Abhijānāmi kho panāhaṃ, sāriputta, anekasataṃ brāhmaṇaparisaṃ…pe… gahapatiparisaṃ… samaṇaparisaṃ… cātumahārājikaparisaṃ… tāvatiṃsaparisaṃ… māraparisaṃ… brahmaparisaṃ upasaṅkamitā. Tatrapi mayā sannisinnapubbañceva, sallapitapubbañca, sākacchā ca samāpajjitapubbā. Tatra vata maṃ bhayaṃ vā sārajjaṃ vā okkamissatīti nimittametaṃ, sāriputta , na samanupassāmi. Etamahaṃ, sāriputta, nimittaṃ asamanupassanto khemappatto abhayappatto vesārajjappatto viharāmi.
31舍利弗,如果有人明知道我是这样知、这样见的,却还这样说:'沙门乔达摩并没有什么超越常人的、能称得上圣知见的殊胜之法,沙门乔达摩所宣说的法,只是他自己推理、琢磨、自创出来的。'——那么,舍利弗,这个人如果不舍弃那样的言论,不舍弃那样的心念,不舍弃那样的邪见,他就会被如其所造业般地丢进地狱。舍利弗,我这样说吧:这就像一个具足戒、定、慧的比丘,在现世就能获得其他成就一样;同样地,他如果不舍弃那样的言论,不舍弃那样的心念,不舍弃那样的邪见,他就会被如其所造业般地丢进地狱。
‘‘Yo kho maṃ, sāriputta, evaṃ jānantaṃ evaṃ passantaṃ evaṃ vadeyya – ‘natthi samaṇassa gotamassa uttarimanussadhammā alamariyañāṇadassanaviseso, takkapariyāhataṃ samaṇo gotamo dhammaṃ deseti vīmaṃsānucaritaṃ sayaṃpaṭibhāna’nti, taṃ, sāriputta, vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye. Seyyathāpi, sāriputta, bhikkhu sīlasampanno samādhisampanno paññāsampanno diṭṭheva dhamme aññaṃ ārādheyya, evaṃ sampadamidaṃ, sāriputta, vadāmi. Taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye.
152舍利弗,有这四种生育方式。哪四种呢?卵生、胎生、湿生、化生。舍利弗,什么是卵生呢?那些众生,破开卵壳而出生,这就叫做卵生。舍利弗,什么是胎生呢?那些众生,破开胎膜而出生,这就叫做胎生。舍利弗,什么是湿生呢?那些众生,在腐坏的鱼、腐坏的尸体、腐烂的饭菜、污水沟、或臭水坑里出生,这就叫做湿生。舍利弗,什么是化生呢?天人们、地狱众生、一部分人类、以及一部分堕恶道者,这就叫做化生。舍利弗,这就是四种生育方式。
‘‘Catasso kho imā, sāriputta, yoniyo. Katamā catasso? Aṇḍajā yoni, jalābujā yoni, saṃsedajā yoni, opapātikā yoni. Katamā ca, sāriputta, aṇḍajā yoni? Ye kho te, sāriputta, sattā aṇḍakosaṃ abhinibbhijja jāyanti – ayaṃ vuccati, sāriputta, aṇḍajā yoni. Katamā ca, sāriputta, jalābujā yoni? Ye kho te, sāriputta, sattā vatthikosaṃ abhinibbhijja jāyanti – ayaṃ vuccati, sāriputta, jalābujā yoni. Katamā ca, sāriputta, saṃsedajā yoni? Ye kho te, sāriputta, sattā pūtimacche vā jāyanti pūtikuṇape vā pūtikummāse vā candanikāye vā oḷigalle vā jāyanti – ayaṃ vuccati, sāriputta, saṃsedajā yoni. Katamā ca, sāriputta, opapātikā yoni? Devā, nerayikā, ekacce ca manussā, ekacce ca vinipātikā – ayaṃ vuccati, sāriputta, opapātikā yoni. Imā kho, sāriputta, catasso yoniyo.
33舍利弗,如果有人明知道我是这样知、这样见的,却还这样说:'沙门乔达摩并没有什么超越常人的、能称得上圣知见的殊胜之法,沙门乔达摩所宣说的法,只是他自己推理、琢磨、自创出来的。'——那么,舍利弗,这个人如果不舍弃那样的言论,不舍弃那样的心念,不舍弃那样的邪见,他就会被如其所造业般地丢进地狱。舍利弗,我这样说吧:这就像一个具足戒、定、慧的比丘,在现世就能获得其他成就一样;同样地,他如果不舍弃那样的言论,不舍弃那样的心念,不舍弃那样的邪见,他就会被如其所造业般地丢进地狱。
‘‘Yo kho maṃ, sāriputta, evaṃ jānantaṃ evaṃ passantaṃ evaṃ vadeyya – ‘natthi samaṇassa gotamassa uttarimanussadhammā alamariyañāṇadassanaviseso, takkapariyāhataṃ samaṇo gotamo dhammaṃ deseti vīmaṃsānucaritaṃ sayaṃpaṭibhāna’nti, taṃ, sāriputta, vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye. Seyyathāpi, sāriputta, bhikkhu sīlasampanno samādhisampanno paññāsampanno diṭṭheva dhamme aññaṃ ārādheyya, evaṃ sampadamidaṃ, sāriputta, vadāmi. Taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye.
153舍利弗,有这五种趣处。哪五种呢?地狱、畜生道、饿鬼道、人间、天界。舍利弗,我清楚地了知地狱,也了知通往地狱的道路,以及通往地狱的行道;并且,对于一个人是如何践行此道,以至于在身体崩解、死后投生到苦界、恶趣、堕处、地狱,这些我也清清楚楚地了知。舍利弗,我清楚地了知畜生道,也了知通往畜生道的道路,以及通往畜生道的行道;并且,对于一个人是如何践行此道,以至于在身体崩解、死后投生到畜生道,这些我也清清楚楚地了知。舍利弗,我清楚地了知饿鬼道,也了知通往饿鬼道的道路,以及通往饿鬼道的行道;并且,对于一个人是如何践行此道,以至于在身体崩解、死后投生到饿鬼道,这些我也清清楚楚地了知。舍利弗,我清楚地了知人间,也了知通往人间的道路,以及通往人间的行道;并且,对于一个人是如何践行此道,以至于在身体崩解、死后投生到人间,这些我也清清楚楚地了知。舍利弗,我清楚地了知天界,也了知通往天界的道路,以及通往天界的行道;并且,对于一个人是如何践行此道,以至于在身体崩解、死后投生到善趣、天界,这些我也清清楚楚地了知。舍利弗,我清楚地了知涅槃,也了知通往涅槃的道路,以及通往涅槃的行道;并且,对于一个人是如何践行此道,以至于在现世通过自己的神通亲证断尽一切烦恼、无漏的心解脱与慧解脱并安住其中,这些我也清清楚楚地了知。
‘‘Pañca kho imā, sāriputta, gatiyo. Katamā pañca? Nirayo, tiracchānayoni, pettivisayo, manussā, devā. Nirayañcāhaṃ, sāriputta, pajānāmi, nirayagāmiñca maggaṃ, nirayagāminiñca paṭipadaṃ; yathā paṭipanno ca kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati tañca pajānāmi. Tiracchānayoniñcāhaṃ, sāriputta, pajānāmi, tiracchānayonigāmiñca maggaṃ, tiracchānayonigāminiñca paṭipadaṃ; yathā paṭipanno ca kāyassa bhedā paraṃ maraṇā tiracchānayoniṃ upapajjati tañca pajānāmi. Pettivisayaṃ cāhaṃ, sāriputta, pajānāmi, pettivisayagāmiñca maggaṃ, pettivisayagāminiñca paṭipadaṃ; yathā paṭipanno ca kāyassa bhedā paraṃ maraṇā pettivisayaṃ upapajjati tañca pajānāmi. Manusse cāhaṃ, sāriputta, pajānāmi, manussalokagāmiñca maggaṃ , manussalokagāminiñca paṭipadaṃ; yathā paṭipanno ca kāyassa bhedā paraṃ maraṇā manussesu upapajjati tañca pajānāmi. Deve cāhaṃ, sāriputta, pajānāmi, devalokagāmiñca maggaṃ, devalokagāminiñca paṭipadaṃ; yathā paṭipanno ca kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati tañca pajānāmi. Nibbānañcāhaṃ, sāriputta, pajānāmi, nibbānagāmiñca maggaṃ, nibbānagāminiñca paṭipadaṃ; yathā paṭipanno ca āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati tañca pajānāmi.
154舍利弗,在此,我通过以自己的心洞察某个人的心,而清楚地了知:'这个人是这样的修行,这样地行为,走的是这样的路,以至于在身体崩解、死后,将会投生到苦界、恶趣、堕处、地狱。'过了一段时间,我用那清净的、超越凡人的天眼,看见他在身体崩解、死后,真的投生到了苦界、恶趣、堕处、地狱,正在感受着那些极为纯粹、剧烈、刺骨的痛苦。舍利弗,这就像一个比人还深的炭坑,装满了烧得通红、无烟无焰的木炭。那时,来了一个人,被暑热所困、被暑热击败,疲惫不堪,又渴又饿,他一路直奔,朝着那个炭坑走去。一位有眼睛的人看到后,就这样说:'这位先生是这样的行为,这样地走,走的是这样的路,他一定会走到这个炭坑去的。'过了一会儿,他真的看见那个人掉进了那个炭坑,正在感受着那些极为纯粹、剧烈、刺骨的痛苦。正是这样,舍利弗,我在此通过以自己的心洞察某个人的心,而清楚地了知……(中略)过了一段时间,我用那清净的、超越凡人的天眼,看见他在身体崩解、死后,真的投生到了苦界、恶趣、堕处、地狱,正在感受着那些极为纯粹、剧烈、刺骨的痛苦。
‘‘Idhāhaṃ, sāriputta, ekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – tathāyaṃ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṃ samārūḷho, yathā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjissatīti. Tamenaṃ passāmi aparena samayena dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannaṃ, ekantadukkhā tibbā kaṭukā vedanā vedayamānaṃ. Seyyathāpi, sāriputta, aṅgārakāsu sādhikaporisā pūrā aṅgārānaṃ vītaccikānaṃ vītadhūmānaṃ. Atha puriso āgaccheyya ghammābhitatto ghammapareto kilanto tasito pipāsito ekāyanena maggena tameva aṅgārakāsuṃ paṇidhāya. Tamenaṃ cakkhumā puriso disvā evaṃ vadeyya – ‘tathāyaṃ bhavaṃ puriso paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṃ samārūḷho, yathā imaṃyeva aṅgārakāsuṃ āgamissatī’ti . Tamenaṃ passeyya aparena samayena tassā aṅgārakāsuyā patitaṃ, ekantadukkhā tibbā kaṭukā vedanā vedayamānaṃ. Evameva kho ahaṃ, sāriputta, idhekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – tathāyaṃ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṃ samārūḷho yathā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjissatīti. Tamenaṃ passāmi aparena samayena dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannaṃ, ekantadukkhā tibbā kaṭukā vedanā vedayamānaṃ.
36然而,舍利弗,在此,我通过以自己的心洞察某个人的心,而清楚地了知:'这个人是这样的修行,这样地行为,走的是这样的路,以至于在身体崩解、死后,将会投生到畜生道。'过了一段时间,我用那清净的、超越凡人的天眼,看见他在身体崩解、死后,真的投生到了畜生道,正在感受着那些痛苦、剧烈、刺骨的感受。舍利弗,这就像一个比人还深的粪坑,装满了粪便。那时,来了一个人,被暑热所困、被暑热击败,疲惫不堪,又渴又饿,他一路直奔,朝着那个粪坑走去。一位有眼睛的人看到后,就这样说:'这位先生是这样的行为,这样地走,走的是这样的路,他一定会走到这个粪坑去的。'过了一会儿,他真的看见那个人掉进了那个粪坑,正在感受着那些痛苦、剧烈、刺骨的感受。正是这样,舍利弗,我在此通过以自己的心洞察某个人的心,而清楚地了知……(中略)过了一段时间,我用那清净的、超越凡人的天眼,看见他在身体崩解、死后,真的投生到了畜生道,正在感受着那些痛苦、剧烈、刺骨的感受。
‘‘Idha panāhaṃ, sāriputta, ekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – tathāyaṃ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṃ samārūḷho, yathā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā tiracchānayoniṃ upapajjissatīti. Tamenaṃ passāmi aparena samayena dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena kāyassa bhedā paraṃ maraṇā tiracchānayoniṃ upapannaṃ, dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vedayamānaṃ. Seyyathāpi, sāriputta, gūthakūpo sādhikaporiso, pūro gūthassa. Atha puriso āgaccheyya ghammābhitatto ghammapareto kilanto tasito pipāsito ekāyanena maggena tameva gūthakūpaṃ paṇidhāya. Tamenaṃ cakkhumā puriso disvā evaṃ vadeyya – ‘tathāyaṃ bhavaṃ puriso paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṃ samārūḷho yathā imaṃyeva gūthakūpaṃ āgamissatī’ti. Tamenaṃ passeyya aparena samayena tasmiṃ gūthakūpe patitaṃ, dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vedayamānaṃ. Evameva kho ahaṃ, sāriputta, idhekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – tathāyaṃ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṃ samārūḷho, yathā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā tiracchānayoniṃ upapajjissatīti. Tamenaṃ passāmi aparena samayena dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena kāyassa bhedā paraṃ maraṇā tiracchānayoniṃ upapannaṃ, dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vedayamānaṃ.
37舍利弗,在此,我以心如此遍知某人的心:'此人如此行道、如此举止、已踏上那条路,以致身坏命终后,将投生到鬼道。'之后,另一时我以清净、超越常人的天眼,看见他身坏命终后投生到鬼道,正感受着众多痛苦的感受。舍利弗,就如一棵生长在崎岖地面的树,枝叶稀疏,树荫斑驳。那时来了一个人,被暑热所迫、被暑热所征服,疲惫、干渴、想喝水,他沿着一条直路直奔那棵树。一个有眼力的人看见后会说:'那位先生如此行道、如此举止、已踏上那条路,以致他将会来到这棵树下。'之后,他看见那人坐在或躺在树荫下,正感受着众多痛苦的感受。同样地,舍利弗,在此我以心如此遍知某人的心:'此人如此行道、如此举止、已踏上那条路,以致身坏命终后,将投生到鬼道。'之后,另一时我以清净、超越常人的天眼,看见他身坏命终后投生到鬼道,正感受着众多痛苦的感受。
‘‘Idha panāhaṃ, sāriputta, ekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – tathāyaṃ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṃ samārūḷho, yathā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā pettivisayaṃ upapajjissatīti. Tamenaṃ passāmi aparena samayena dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena kāyassa bhedā paraṃ maraṇā pettivisayaṃ upapannaṃ, dukkhabahulā vedanā vedayamānaṃ. Seyyathāpi, sāriputta, rukkho visame bhūmibhāge jāto tanupattapalāso kabaracchāyo . Atha puriso āgaccheyya ghammābhitatto ghammapareto kilanto tasito pipāsito ekāyanena maggena tameva rukkhaṃ paṇidhāya. Tamenaṃ cakkhumā puriso disvā evaṃ vadeyya – ‘tathāyaṃ bhavaṃ puriso paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṃ samārūḷho, yathā imaṃyeva rukkhaṃ āgamissatī’ti. Tamenaṃ passeyya, aparena samayena tassa rukkhassa chāyāya nisinnaṃ vā nipannaṃ vā dukkhabahulā vedanā vedayamānaṃ. Evameva kho ahaṃ, sāriputta, idhekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – tathāyaṃ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṃ samārūḷho, yathā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā pettivisayaṃ upapajjissatīti. Tamenaṃ passāmi aparena samayena dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena kāyassa bhedā paraṃ maraṇā pettivisayaṃ upapannaṃ, dukkhabahulā vedanā vedayamānaṃ.
38舍利弗,在此,我以心如此遍知某人的心:'此人如此行道、如此举止、已踏上那条路,以致身坏命终后,将投生到人间。'之后,另一时我以清净、超越常人的天眼,看见他身坏命终后投生到人间,正感受着众多快乐的感受。舍利弗,就如一棵生长在平坦地面的树,枝叶茂密,树荫浓密。那时来了一个人,被暑热所迫、被暑热所征服,疲惫、干渴、想喝水,他沿着一条直路直奔那棵树。一个有眼力的人看见后会说:'那位先生如此行道、如此举止、已踏上那条路,以致他将会来到这棵树下。'之后,他看见那人坐在或躺在树荫下,正感受着众多快乐的感受。同样地,舍利弗,在此我以心如此遍知某人的心:'此人如此行道、如此举止、已踏上那条路,以致身坏命终后,将投生到人间。'之后,另一时我以清净、超越常人的天眼,看见他身坏命终后投生到人间,正感受着众多快乐的感受。
‘‘Idha panāhaṃ, sāriputta, ekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – tathāyaṃ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṃ samārūḷho yathā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā manussesu upapajjissatīti. Tamenaṃ passāmi aparena samayena dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena kāyassa bhedā paraṃ maraṇā manussesu upapannaṃ, sukhabahulā vedanā vedayamānaṃ. Seyyathāpi, sāriputta, rukkho same bhūmibhāge jāto bahalapattapalāso sandacchāyo . Atha puriso āgaccheyya ghammābhitatto ghammapareto kilanto tasito pipāsito ekāyanena maggena tameva rukkhaṃ paṇidhāya. Tamenaṃ cakkhumā puriso disvā evaṃ vadeyya – ‘tathāyaṃ bhavaṃ puriso paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṃ samārūḷho, yathā imameva rukkhaṃ āgamissatī’ti. Tamenaṃ passeyya aparena samayena tassa rukkhassa chāyāya nisinnaṃ vā nipannaṃ vā sukhabahulā vedanā vedayamānaṃ. Evameva kho ahaṃ, sāriputta, idhekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – tathāyaṃ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṃ samārūḷho yathā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā manussesu upapajjissatīti. Tamenaṃ passāmi aparena samayena dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena kāyassa bhedā paraṃ maraṇā manussesu upapannaṃ, sukhabahulā vedanā vedayamānaṃ.
39舍利弗,在此,我以心如此遍知某人的心:'此人如此行道、如此举止、已踏上那条路,以致身坏命终后,将投生到善趣、天界。'之后,另一时我以清净、超越常人的天眼,看见他身坏命终后投生到善趣、天界,正感受着纯一快乐的感受。舍利弗,就如一座宫殿,那里有一间阁楼,内外粉刷,无风,门闩紧合,窗户紧闭。那里有一张长椅,铺着长毛毯、白毛毯、绣花毯,上有名贵的鹿皮敷设,上有顶篷,两端有红色枕垫。那时来了一个人,被暑热所迫、被暑热所征服,疲惫、干渴、想喝水,他沿着一条直路直奔那座宫殿。一个有眼力的人看见后会说:'那位先生如此行道、如此举止、已踏上那条路,以致他将会来到这座宫殿。'之后,他看见那人坐在或躺在那宫殿中、那阁楼里、那张长椅上,正感受着纯一快乐的感受。同样地,舍利弗,在此我以心如此遍知某人的心:'此人如此行道、如此举止、已踏上那条路,以致身坏命终后,将投生到善趣、天界。'之后,另一时我以清净、超越常人的天眼,看见他身坏命终后投生到善趣、天界,正感受着纯一快乐的感受。
‘‘Idha panāhaṃ, sāriputta, ekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – tathāyaṃ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṃ samārūḷho, yathā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjissatī’ti. Tamenaṃ passāmi aparena samayena dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannaṃ, ekantasukhā vedanā vedayamānaṃ. Seyyathāpi, sāriputta, pāsādo, tatrāssa kūṭāgāraṃ ullittāvalittaṃ nivātaṃ phusitaggaḷaṃ pihitavātapānaṃ. Tatrāssa pallaṅko gonakatthato paṭikatthato paṭalikatthato kadalimigapavarapaccattharaṇo sauttaracchado ubhatolohitakūpadhāno. Atha puriso āgaccheyya ghammābhitatto ghammapareto kilanto tasito pipāsito ekāyanena maggena tameva pāsādaṃ paṇidhāya. Tamenaṃ cakkhumā puriso disvā evaṃ vadeyya – ‘tathāyaṃ bhavaṃ puriso paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṃ samārūḷho, yathā imaṃyeva pāsādaṃ āgamissatī’ti. Tamenaṃ passeyya aparena samayena tasmiṃ pāsāde tasmiṃ kūṭāgāre tasmiṃ pallaṅke nisinnaṃ vā nipannaṃ vā ekantasukhā vedanā vedayamānaṃ. Evameva kho ahaṃ, sāriputta, idhekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – tathāyaṃ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṃ samārūḷho yathā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjissatīti. Tamenaṃ passāmi aparena samayena dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannaṃ, ekantasukhā vedanā vedayamānaṃ.
40舍利弗,在此,我以心遍知某人的心:'此人如此行道、如此举止、已踏上那条路,以致将依诸漏灭尽,在现法中以自证通证得无漏心解脱、慧解脱,具足住。'之后,另一时我看见他依诸漏灭尽,在现法中以自证通证得无漏心解脱、慧解脱,具足住,正感受着纯一快乐的感受。舍利弗,就如一个池塘,水清、水甜、水凉、水净,有美好的岸边,令人愉悦。离它不远处有一片茂密的树林。那时来了一个人,被暑热所迫、被暑热所征服,疲惫、干渴、想喝水,他沿着一条直路直奔那个池塘。一个有眼力的人看见后会说:'那位先生如此行道、如此举止、已踏上那条路,以致他将会来到这个池塘。'之后,他看见那人进入池塘,洗浴、饮用后,平息了一切疲劳、倦怠、热恼,上岸后坐在或躺在那树林中,正感受着纯一快乐的感受。同样地,舍利弗,在此我以心如此遍知某人的心:'此人如此行道、如此举止、已踏上那条路,以致将依诸漏灭尽,在现法中以自证通证得无漏心解脱、慧解脱,具足住。'之后,另一时我看见他依诸漏灭尽,在现法中以自证通证得无漏心解脱、慧解脱,具足住,正感受着纯一快乐的感受。舍利弗,这就是五种趣向。
‘‘Idha panāhaṃ, sāriputta, ekaccaṃ puggalaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – tathāyaṃ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṃ samārūḷho, yathā āsavānaṃ khayā anāsaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissatīti. Tamenaṃ passāmi aparena samayena āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantaṃ, ekantasukhā vedanā vedayamānaṃ. Seyyathāpi, sāriputta, pokkharaṇī acchodakā sātodakā sītodakā setakā supatitthā ramaṇīyā. Avidūre cassā tibbo vanasaṇḍo. Atha puriso āgaccheyya ghammābhitatto ghammapareto kilanto tasito pipāsito ekāyanena maggena tameva pokkharaṇiṃ paṇidhāya. Tamenaṃ cakkhumā puriso disvā evaṃ vadeyya – ‘tathā bhavaṃ puriso paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṃ samārūḷho, yathā imaṃyeva pokkharaṇiṃ āgamissatī’ti. Tamenaṃ passeyya aparena samayena taṃ pokkharaṇiṃ ogāhetvā nhāyitvā ca pivitvā ca sabbadarathakilamathapariḷāhaṃ paṭippassambhetvā paccuttaritvā tasmiṃ vanasaṇḍe nisinnaṃ vā nipannaṃ vā, ekantasukhā vedanā vedayamānaṃ. Evameva kho ahaṃ, sāriputta, idhekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – tathāyaṃ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṃ samārūḷho, yathā āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissatī’ti. Tamenaṃ passāmi aparena samayena āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantaṃ, ekantasukhā vedanā vedayamānaṃ. Imā kho, sāriputta, pañca gatiyo.
41舍利弗,如果有任何人在我如此知、如此见的情况下,仍这样说:'沙门乔达摩并没有超越常人的圣智见殊胜;沙门乔达摩宣说的法是逻辑推理的产物,是随顺审察、自己构思出来的。'舍利弗,如果他不舍弃那样的言语,不舍弃那样的心,不舍弃那样的见解,他就会被如实地丢进地狱。舍利弗,就像一个戒德具足、定力具足、智慧具足的比丘,能在现法中证得更高的成就一样,舍利弗,我说这种情形就是如此:'他不舍弃那样的言语,不舍弃那样的心,不舍弃那样的见解,就会被如实地丢进地狱。'
‘‘Yo kho maṃ, sāriputta, evaṃ jānantaṃ evaṃ passantaṃ evaṃ vadeyya – ‘natthi samaṇassa gotamassa uttarimanussadhammā alamariyañāṇadassanaviseso; takkapariyāhataṃ samaṇo gotamo dhammaṃ deseti vīmaṃsānucaritaṃ sayaṃpaṭibhāna’nti taṃ, sāriputta, vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye. Seyyathāpi, sāriputta, bhikkhu sīlasampanno samādhisampanno paññāsampanno diṭṭheva dhamme aññaṃ ārādheyya, evaṃ sampadamidaṃ, sāriputta, vadāmi ‘taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye’.
155舍利弗,我又回忆起曾修行过具备四种特点的梵行生活:我确实是苦行者,是极端的苦行者;我确实是粗陋者,是极端的粗陋者;我确实是厌离者,是极端的厌离者;我确实是独处者,是极端的独处者。舍利弗,在那时,我的苦行状态是这样的:我裸体,不守规矩,舔手而食,别人叫'来,尊者'时我不来,别人叫'停,尊者'时我不停;我不接受别人送来的食物,也不接受专门为我做的食物,也不接受邀请。我不从锅口接受,不从盆口接受,不越过门槛、不越过棍棒、不越过杵臼,不在两人正在吃的时候接受,不从孕妇那里接受,不从正在哺乳的妇女那里接受,不从有男人陪伴的妇女那里接受,不在有饥荒的地方接受,不在有狗等候的地方接受,不在苍蝇成群飞舞的地方接受;我不吃鱼,不吃肉,不喝烈酒,不喝果子酒,不喝米汤。我有时只去一家乞食,只取一口食物;有时只去两家乞食,只取两口食物……乃至有时只去七家乞食,只取七口食物;我靠一份供养维持生命,靠两份供养维持生命……乃至靠七份供养维持生命;我有时一天吃一餐,有时两天吃一餐……乃至有时七天吃一餐;我就这样致力于这种半月一食的轮替饮食方式而住。
‘‘Abhijānāmi kho panāhaṃ, sāriputta, caturaṅgasamannāgataṃ brahmacariyaṃ caritā – tapassī sudaṃ homi paramatapassī, lūkho sudaṃ homi paramalūkho, jegucchī sudaṃ homi paramajegucchī, pavivitto sudaṃ homi paramapavivitto . Tatrāssu me idaṃ, sāriputta, tapassitāya hoti – acelako homi muttācāro hatthāpalekhano , na ehibhaddantiko na tiṭṭhabhaddantiko; nābhihaṭaṃ na uddissakataṃ na nimantanaṃ sādiyāmi. So na kumbhimukhā paṭiggaṇhāmi, na kaḷopimukhā paṭiggaṇhāmi, na eḷakamantaraṃ, na daṇḍamantaraṃ, na musalamantaraṃ, na dvinnaṃ bhuñjamānānaṃ, na gabbhiniyā, na pāyamānāya , na purisantaragatāya, na saṅkittīsu, na yattha sā upaṭṭhito hoti, na yattha makkhikā saṇḍasaṇḍacārinī; na macchaṃ na maṃsaṃ na suraṃ na merayaṃ na thusodakaṃ pivāmi; so ekāgāriko vā homi ekālopiko, dvāgāriko vā homi dvālopiko…pe… sattāgāriko vā homi sattālopiko; ekissāpi dattiyā yāpemi, dvīhipi dattīhi yāpemi…pe… sattahipi dattīhi yāpemi; ekāhikampi āhāraṃ āhāremi, dvīhikampi āhāraṃ āhāremi…pe… sattāhikampi āhāraṃ āhāremi; iti evarūpaṃ addhamāsikampi pariyāyabhattabhojanānuyogamanuyutto viharāmi.
43我有时以野菜为食,有时以稗子为食,有时以野米为食,有时以达杜拉果为食,有时以水草为食,有时以米糠为食,有时以米汤为食,有时以芝麻渣为食,有时以草为食,有时以牛粪为食,靠着森林里的根果和落果维持生计。
‘‘So sākabhakkho vā homi, sāmākabhakkho vā homi, nīvārabhakkho vā homi, daddulabhakkho vā homi, haṭabhakkho vā homi, kaṇabhakkho vā homi, ācāmabhakkho vā homi , piññākabhakkho vā homi, tiṇabhakkho vā homi, gomayabhakkho vā homi, vanamūlaphalāhāro yāpemi pavattaphalabhojī.
44我穿着麻衣,也穿着杂布衣,也穿着裹尸布,也穿着粪扫衣,也穿着树皮衣,也穿着兽皮,也穿着带蹄兽皮,也穿着吉祥草衣,也穿着树皮纤维衣,也穿着木板衣,也穿着人发毯,也穿着兽毛毯,也穿着猫头鹰翅膀衣;我也修习拔除须发,专精于拔除须发的修行;我也常站立着,拒绝坐下;我也常蹲踞着,专精于蹲踞的修行;我也睡荆棘床,在荆棘铺上安卧;我也修习日暮三次入水的沐浴,专精于此而住——像这样,我修习了种种让身体受苦受折磨的修行。舍利弗,这就是我在苦行方面所做的。
‘‘So sāṇānipi dhāremi, masāṇānipi dhāremi, chavadussānipi dhāremi, paṃsukūlānipi dhāremi, tirīṭānipi dhāremi, ajinampi dhāremi, ajinakkhipampi dhāremi, kusacīrampi dhāremi, vākacīrampi dhāremi, phalakacīrampi dhāremi, kesakambalampi dhāremi, vāḷakambalampi dhāremi, ulūkapakkhampi dhāremi; kesamassulocakopi homi kesamassulocanānuyogamanuyutto; ubbhaṭṭhakopi homi āsanapaṭikkhitto; ukkuṭikopi homi ukkuṭikappadhānamanuyutto; kaṇṭakāpassayikopi homi kaṇṭakāpassaye seyyaṃ kappemi ; sāyatatiyakampi udakorohanānuyogamanuyutto viharāmi – iti evarūpaṃ anekavihitaṃ kāyassa ātāpanaparitāpanānuyogamanuyutto viharāmi. Idaṃsu me, sāriputta, tapassitāya hoti.
156舍利弗,那时,我在粗鄙方面是这样的:多年积攒的尘垢在身上堆积,结成了如树皮般的硬壳。舍利弗,就像镇杜卡树桩,经过多年积攒,结成了如树皮般的硬壳;同样地,舍利弗,我身上多年积攒的尘垢也堆积起来,结成了如树皮般的硬壳。舍利弗,我那时并没有这样的念头:'啊,让我用手把这些尘垢擦掉吧,或者让别人用手帮我把这些尘垢擦掉吧。'舍利弗,我甚至没有这样的念头。舍利弗,这就是我在粗鄙方面所做的。
‘‘Tatrāssu me idaṃ, sāriputta, lūkhasmiṃ hoti – nekavassagaṇikaṃ rajojallaṃ kāye sannicitaṃ hoti papaṭikajātaṃ. Seyyathāpi, sāriputta, tindukakhāṇu nekavassagaṇiko sannicito hoti papaṭikajāto, evamevāssu me, sāriputta, nekavassagaṇikaṃ rajojallaṃ kāye sannicitaṃ hoti papaṭikajātaṃ. Tassa mayhaṃ, sāriputta, na evaṃ hoti – ‘aho vatāhaṃ imaṃ rajojallaṃ pāṇinā parimajjeyyaṃ, aññe vā pana me imaṃ rajojallaṃ pāṇinā parimajjeyyu’nti. Evampi me, sāriputta , na hoti. Idaṃsu me, sāriputta, lūkhasmiṃ hoti.
46舍利弗,那时,我在厌离方面是这样的:舍利弗,我以正念前进,以正念后退,乃至对一滴水,怜悯心都现前,怕的是'我伤害了走在不当路上的微小众生'。舍利弗,这就是我在厌离方面所做的。
‘‘Tatrāssu me idaṃ, sāriputta, jegucchismiṃ hoti – so kho ahaṃ, sāriputta, satova abhikkamāmi, satova paṭikkamāmi, yāva udakabindumhipi me dayā paccupaṭṭhitā hoti – ‘māhaṃ khuddake pāṇe visamagate saṅghātaṃ āpādesi’nti. Idaṃsu me, sāriputta, jegucchismiṃ hoti.
47舍利弗,那时,我在独处方面是这样的:舍利弗,我深入某处山林而住。每当我看见放牛人、牧人、割草人、砍柴人或林务工人时,我便从这片树林跑到那片树林,从这片密林跑到那片密林,从这个洼地跑到那个洼地,从这个高地跑到那个高地。那是什么原因呢?为了不让他们看见我,也为了我不看见他们。舍利弗,就像林中野鹿看见人后,便从这片树林跑到那片树林,从这片密林跑到那片密林,从这个洼地跑到那个洼地,从这个高地跑到那个高地;同样地,舍利弗,每当我看见放牛人、牧人、割草人、砍柴人或林务工人时,我便从这片树林跑到那片树林,从这片密林跑到那片密林,从这个洼地跑到那个洼地,从这个高地跑到那个高地。那是什么原因呢?为了不让他们看见我,也为了我不看见他们。舍利弗,这就是我在独处方面所做的。
‘‘Tatrāssu me idaṃ, sāriputta, pavivittasmiṃ hoti – so kho ahaṃ, sāriputta, aññataraṃ araññāyatanaṃ ajjhogāhetvā viharāmi. Yadā passāmi gopālakaṃ vā pasupālakaṃ vā tiṇahārakaṃ vā kaṭṭhahārakaṃ vā vanakammikaṃ vā, vanena vanaṃ gahanena gahanaṃ ninnena ninnaṃ thalena thalaṃ saṃpatāmi . Taṃ kissa hetu? Mā maṃ te addasaṃsu ahañca mā te addasanti. Seyyathāpi, sāriputta, āraññako mago manusse disvā vanena vanaṃ gahanena gahanaṃ ninnena ninnaṃ thalena thalaṃ saṃpatati, evameva kho ahaṃ, sāriputta, yadā passāmi gopālakaṃ vā pasupālakaṃ vā tiṇahārakaṃ vā kaṭṭhahārakaṃ vā vanakammikaṃ vā vanena vanaṃ gahanena gahanaṃ ninnena ninnaṃ thalena thalaṃ saṃpatāmi. Taṃ kissa hetu? Mā maṃ te addasaṃsu ahañca mā te addasanti. Idaṃsu me, sāriputta, pavivittasmiṃ hoti.
48舍利弗,那些奶牛已离开、牧牛人也已离去的牛棚,我便四肢着地爬进去,吃那些幼小、还在吃奶的牛犊所排的牛粪。舍利弗,只要我自己的大小便还没有耗尽,我就一直吃自己的大小便。舍利弗,这就是我在极度腐败食物方面所做的。
‘‘So kho ahaṃ, sāriputta, ye te goṭṭhā paṭṭhitagāvo apagatagopālakā, tattha catukkuṇḍiko upasaṅkamitvā yāni tāni vacchakānaṃ taruṇakānaṃ dhenupakānaṃ gomayāni tāni sudaṃ āhāremi. Yāvakīvañca me , sāriputta, sakaṃ muttakarīsaṃ apariyādinnaṃ hoti, sakaṃyeva sudaṃ muttakarīsaṃ āhāremi. Idaṃsu me, sāriputta, mahāvikaṭabhojanasmiṃ hoti.
157舍利弗,那时我进入一处阴森恐怖的密林居住。舍利弗,在那片恐怖密林里,有个可怕之处:任何贪欲未尽的人走入这片林丛,大多会毛骨悚然。舍利弗,在那些寒冷的冬夜,在暗半月的分界时节,在霜雪纷飞的日子,我夜晚就待在露地,白天则留在密林里;而在热季的最后一个月,我白天待在露地,夜晚则留在密林里。舍利弗,就在那时,有一首我从未听闻过的、不平常的偈颂自己浮现出来:
‘‘So kho ahaṃ, sāriputta, aññataraṃ bhiṃsanakaṃ vanasaṇḍaṃ ajjhogāhetvā viharāmi. Tatrāssudaṃ, sāriputta, bhiṃsanakassa vanasaṇḍassa bhiṃsanakatasmiṃ hoti – yo koci avītarāgo taṃ vanasaṇḍaṃ pavisati, yebhuyyena lomāni haṃsanti. So kho ahaṃ, sāriputta, yā tā rattiyo sītā hemantikā antaraṭṭhakā himapātasamayā tathārūpāsu rattīsu rattiṃ abbhokāse viharāmi, divā vanasaṇḍe; gimhānaṃ pacchime māse divā abbhokāse viharāmi, rattiṃ vanasaṇḍe. Apissu maṃ, sāriputta, ayaṃ anacchariyagāthā paṭibhāsi pubbe assutapubbā –
50他遭受烘烤,被晒得干枯,孤身一人在恐怖的林中。赤裸而不近火,这位沉默的求索者专心寻求。
‘‘Sotatto sosinno ceva, eko bhiṃsanake vane;
51舍利弗,那时我在冢间以尸骨为床,铺上骨骸来躺卧。舍利弗,那些牧牛童跑来,向我吐口水、撒尿、扬灰尘,还把细棍子塞进我的耳朵里。舍利弗,但我自知我并没有对他们生起过一丁点不善的心念。舍利弗,这就是我的舍心之住。
Naggo na caggimāsīno, esanāpasuto munī’’ti.
52舍利弗,有一些沙门婆罗门,持这样的见解、这样的主张:'通过食物得以清净。'他们说:'我们就靠枣子过活。'他们便嚼生枣,吃枣子粉,喝枣子水,享用各种枣子做的东西。舍利弗,而我清楚地记得,我曾一度只以一颗枣子为食。舍利弗,你可能会这样想:'想必那时的枣子很大吧。'舍利弗,不应该这样看。那时最大的枣子,也就跟现在的一样。舍利弗,由于我只靠一颗枣子为食,身体达到了极度消瘦的程度。就像枯藤的节,又像黑蔓的节,我的四肢就因为那样少的饮食,变得一节一节的。就像骆驼的脚印,我的臀部就因为那样少的饮食,变得凹陷下去。就像一串串的纺锤珠子,我的脊椎就因为那样少的饮食,凹凸不平地突了出来。就像老朽的厅堂,椽子坍塌零落,我的肋骨就因为那样少的饮食,变得歪歪倒倒。就像深井里,远远地才看见深处的水光,我的眼珠就因为那样少的饮食,深深地陷在眼眶里。就像切开的嫩苦葫芦,被风吹日晒后,变得干皱萎缩,我的头皮就因为那样少的饮食,变得干皱萎缩。舍利弗,当我想要触碰腹部皮肤时,抓到的却总是脊椎骨;当我想触碰脊椎骨时,抓到的却总是腹部皮肤。舍利弗,我的腹部皮肤就因为那样少的饮食,紧紧地粘在了脊椎骨上。舍利弗,当我想排大、小便时,就因为那样少的饮食,会当场脸朝下倒下去。舍利弗,我只能用手顺着肢体安抚这具身体。舍利弗,当我的手顺着肢体安抚时,那些根部腐烂的汗毛,就因为那样少的饮食,纷纷从身上脱落。
‘‘So kho ahaṃ, sāriputta, susāne seyyaṃ kappemi chavaṭṭhikāni upadhāya. Apissu maṃ, sāriputta, gāmaṇḍalā upasaṅkamitvā oṭṭhubhantipi, omuttentipi, paṃsukenapi okiranti, kaṇṇasotesupi salākaṃ pavesenti. Na kho panāhaṃ, sāriputta, abhijānāmi tesu pāpakaṃ cittaṃ uppādetā. Idaṃsu me, sāriputta, upekkhāvihārasmiṃ hoti.
158舍利弗,有一些沙门婆罗门,他们秉持这样的见解、这样的主张:'通过轮回而得以清净。' 舍利弗,除了净居天之外,在如此漫长的时光里,我所不曾轮回过的那种轮回,其实是很难找到的。但是,舍利弗,如果我也会轮回成为净居天的天神,我就不会再回到这个世界来了。
‘‘Santi kho pana, sāriputta, eke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘saṃsārena suddhī’ti. Na kho pana so , sāriputta, saṃsāro sulabharūpo yo mayā asaṃsaritapubbo iminā dīghena addhunā, aññatra suddhāvāsehi devehi. Suddhāvāse cāhaṃ, sāriputta, deve saṃsareyyaṃ, nayimaṃ lokaṃ punarāgaccheyyaṃ.
159舍利弗,有一些沙门婆罗门,他们秉持这样的见解、这样的主张:'通过投生而得以清净。' 舍利弗,除了净居天之外,在如此漫长的时光里,我所不曾投生过的那种投生,其实是很难找到的。但是,舍利弗,如果我也会投生为净居天的天神,我就不会再回到这个世界来了。
‘‘Santi kho pana, sāriputta, eke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘upapattiyā suddhī’ti. Na kho pana sā, sāriputta , upapatti sulabharūpā yā mayā anupapannapubbā iminā dīghena addhunā, aññatra suddhāvāsehi devehi. Suddhāvāse cāhaṃ, sāriputta, deve upapajjeyyaṃ, nayimaṃ lokaṃ punarāgaccheyyaṃ.
55舍利弗,即使以那样的威仪、那样的行道、那样的难行苦行,我仍未证得超越人法、能为圣者的殊胜智见。那是什么原因呢?因为我那时还没证得这圣慧。而一旦证得这圣慧,它便是圣的、能引导的,能引导那修习者正确地走向彻底的灭苦。
‘‘Tāyapi kho ahaṃ, sāriputta, iriyāya tāya paṭipadāya tāya dukkarakārikāya nājjhagamaṃ uttariṃ manussadhammā alamariyañāṇadassanavisesaṃ. Taṃ kissa hetu? Imissāyeva ariyāya paññāya anadhigamā, yāyaṃ ariyā paññā adhigatā ariyā niyyānikā, niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāya.
160舍利弗,有一些沙门婆罗门,他们秉持这样的见解、这样的主张:'通过住处而得以清净。' 舍利弗,除了净居天之外,在如此漫长的时光里,我所不曾居住过的那种住处,其实是很难找到的。但是,舍利弗,如果我也会居住在净居天,我就不会再回到这个世界来了。
‘‘Santi kho pana, sāriputta, eke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘āvāsena suddhī’ti. Na kho pana so, sāriputta, āvāso sulabharūpo yo mayā anāvuṭṭhapubbo iminā dīghena addhunā, aññatra suddhāvāsehi devehi. Suddhāvāse cāhaṃ, sāriputta, deve āvaseyyaṃ, nayimaṃ lokaṃ punarāgaccheyyaṃ.
57舍利弗,有一些沙门婆罗门,他们秉持这样的见解、这样的主张:'通过祭祀而得以清净。' 舍利弗,除了作为灌顶的刹帝利王或拥有大财富的婆罗门之外,在如此漫长的时光里,我所不曾举行过的那种祭祀,其实是很难找到的。
‘‘Santi kho pana, sāriputta, eke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘yaññena suddhī’ti. Na kho pana so, sāriputta, yañño sulabharūpo yo mayā ayiṭṭhapubbo iminā dīghena addhunā, tañca kho raññā vā satā khattiyena muddhāvasittena brāhmaṇena vā mahāsālena.
58舍利弗,有一些沙门婆罗门,他们秉持这样的见解、这样的主张:'通过侍奉火而得以清净。' 舍利弗,除了作为灌顶的刹帝利王或拥有大财富的婆罗门之外,在如此漫长的时光里,我所不曾侍奉过的那种火,其实是很难找到的。
‘‘Santi kho pana, sāriputta, eke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘aggiparicariyāya suddhī’ti. Na kho pana so, sāriputta, aggi sulabharūpo yo mayā apariciṇṇapubbo iminā dīghena addhunā, tañca kho raññā vā satā khattiyena muddhāvasittena brāhmaṇena vā mahāsālena.
59舍利弗,有一些沙门和婆罗门持有这样的见解和主张:'当这位尊贵的人还年轻,是个正值青春年少、头发乌黑、活力充沛的初阶青年时,他才具有顶级的慧解聪明。但是当这位尊贵的人变老、衰老、年迈、已到了人生的最后阶段,无论是八十、九十还是一百岁时,他的慧解聪明就会因此衰退。'然而,舍利弗,不应当这样看待。我现在就是个老人、老者、长者,已经走过了生命的路程,到了这个年龄阶段,已经八十岁了。舍利弗,假如我有四位弟子,寿命一百岁,能活一百年,具备最顶级的念力、理解力、持续力,以及最极致的慧解聪明。舍利弗,就像一位臂力强健的射手,受过训练,手法娴熟,技艺精湛,能用轻便的箭矢轻易地射穿棕榈树的横叶子那样,拥有如此超强的念力、超强的理解力、超强的持续力,并具足最极致的慧解聪明。他们若就四念处,一个接一个地来向我提问,而我被他们问及后一一解答,并且他们能记住我所解答的,而不再反过来第二次追问我的话。除了饮食、咀嚼、品尝之外,除了大小便之外,除了消除睡眠疲乏之外,舍利弗,如来的说法也不会穷尽,如来的法语词句也不会穷尽,如来答问的才智也不会穷尽。而我这四位寿命百岁的弟子,在百年之后便会死亡。舍利弗,即使你们那时用担架抬着我,如来的慧解聪明也不会有任何改变。舍利弗,如果有人正确地称赞,应该说:'一位不迷惑的众生已出现在世上,为众生带来利益,为众生带来安乐,出于对世间的悲悯,为了人天的福祉、利益与安乐。'那个正确称赞的人,正是在称赞我:'一位不迷惑的众生已出现在世上,为众生带来利益,为众生带来安乐,出于对世间的悲悯,为了人天的福祉、利益与安乐。'
‘‘Santi kho pana, sāriputta, eke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘yāvadevāyaṃ bhavaṃ puriso daharo hoti yuvā susukāḷakeso bhadrena yobbanena samannāgato paṭhamena vayasā tāvadeva paramena paññāveyyattiyena samannāgato hoti. Yato ca kho ayaṃ bhavaṃ puriso jiṇṇo hoti vuddho mahallako addhagato vayoanuppatto, āsītiko vā nāvutiko vā vassasatiko vā jātiyā, atha tamhā paññāveyyattiyā, parihāyatī’ti. Na kho panetaṃ, sāriputta , evaṃ daṭṭhabbaṃ. Ahaṃ kho pana, sāriputta, etarahi jiṇṇo vuddho mahallako addhagato vayoanuppatto, āsītiko me vayo vattati. Idha me assu, sāriputta, cattāro sāvakā vassasatāyukā vassasatajīvino, paramāya satiyā ca gatiyā ca dhitiyā ca samannāgatā paramena ca paññāveyyattiyena. Seyyathāpi, sāriputta, daḷhadhammā dhanuggaho sikkhito katahattho katūpāsano lahukena asanena appakasireneva tiriyaṃ tālacchāyaṃ atipāteyya, evaṃ adhimattasatimanto evaṃ adhimattagatimanto evaṃ adhimattadhitimanto evaṃ paramena paññāveyyattiyena samannāgatā. Te maṃ catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ upādāyupādāya pañhaṃ puccheyyuṃ, puṭṭho puṭṭho cāhaṃ tesaṃ byākareyyaṃ, byākatañca me byākatato dhāreyyuṃ, na ca maṃ dutiyakaṃ uttari paṭipuccheyyuṃ. Aññatra asitapītakhāyitasāyitā aññatra uccārapassāvakammā, aññatra niddākilamathapaṭivinodanā apariyādinnāyevassa, sāriputta, tathāgatassa dhammadesanā, apariyādinnaṃyevassa tathāgatassa dhammapadabyañjanaṃ, apariyādinnaṃyevassa tathāgatassa pañhapaṭibhānaṃ . Atha me te cattāro sāvakā vassasatāyukā vassasatajīvino vassasatassa accayena kālaṃ kareyyuṃ. Mañcakena cepi maṃ, sāriputta, pariharissatha, nevatthi tathāgatassa paññāveyyattiyassa aññathattaṃ. Yaṃ kho taṃ , sāriputta, sammā vadamāno vadeyya – ‘asammohadhammo satto loke uppanno bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussāna’nti, mameva taṃ sammā vadamāno vadeyya ‘asammohadhammo satto loke uppanno bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussāna’’’nti.
60舍利弗,有一些沙门婆罗门,持这样的见解、这样的主张:'通过食物得以清净。'他们说:'我们就靠绿豆过活……'……'我们就靠芝麻过活……'……'我们就靠米活吧。'他们便嚼生米,吃米粉,喝米水,享用各种米做的东西。舍利弗,而我清楚地记得,我曾一度只以一颗米为食。舍利弗,你可能会这样想:'想必那时的米很大吧。'舍利弗,不应该这样看。那时最大的米,也就跟现在的一样。舍利弗,由于我只靠一颗米为食,身体达到了极度消瘦的程度。就像枯藤的节,又像黑蔓的节,我的四肢就因为那样少的饮食,变得一节一节的。就像骆驼的脚印,我的臀部就因为那样少的饮食,变得凹陷下去。就像一串串的纺锤珠子,我的脊椎就因为那样少的饮食,凹凸不平地突了出来。就像老朽的厅堂,椽子坍塌零落,我的肋骨就因为那样少的饮食,变得歪歪倒倒。就像深井里,远远地才看见深处的水光,我的眼珠就因为那样少的饮食,深深地陷在眼眶里。就像切开的嫩苦葫芦,被风吹日晒后,变得干皱萎缩,我的头皮就因为那样少的饮食,变得干皱萎缩。舍利弗,当我想要触碰腹部皮肤时,抓到的却总是脊椎骨;当我想触碰脊椎骨时,抓到的却总是腹部皮肤。舍利弗,我的腹部皮肤就因为那样少的饮食,紧紧地粘在了脊椎骨上。舍利弗,当我想排大、小便时,就因为那样少的饮食,会当场脸朝下倒下去。舍利弗,我只能用手顺着肢体安抚这具身体。舍利弗,当我的手顺着肢体安抚时,那些根部腐烂的汗毛,就因为那样少的饮食,纷纷从身上脱落。
‘‘Santi kho pana, sāriputta, eke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘āhārena suddhī’ti. Te evamāhaṃsu – ‘kolehi yāpemā’ti. Te kolampi khādanti, kolacuṇṇampi khādanti, kolodakampi pivanti – anekavihitampi kolavikatiṃ paribhuñjanti. Abhijānāmi kho panāhaṃ, sāriputta, ekaṃyeva kolaṃ āhāraṃ āhāritā. Siyā kho pana te, sāriputta, evamassa – ‘mahā nūna tena samayena kolo ahosī’ti. Na kho panetaṃ, sāriputta, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Tadāpi etaparamoyeva kolo ahosi seyyathāpi etarahi. Tassa mayhaṃ, sāriputta, ekaṃyeva kolaṃ āhāraṃ āhārayato adhimattakasimānaṃ patto kāyo hoti. Seyyathāpi nāma āsītikapabbāni vā kāḷapabbāni vā, evamevassu me aṅgapaccaṅgāni bhavanti tāyevappāhāratāya. Seyyathāpi nāma oṭṭhapadaṃ, evamevassu me ānisadaṃ hoti tāyevappāhāratāya. Seyyathāpi nāma vaṭṭanāvaḷī, evamevassu me piṭṭhikaṇṭako unnatāvanato hoti tāyevappāhāratāya. Seyyathāpi nāma jarasālāya gopānasiyo oluggaviluggā bhavanti, evamevassu me phāsuḷiyo oluggaviluggā bhavanti tāyevappāhāratāya. Seyyathāpi nāma gambhīre udapāne udakatārakā gambhīragatā okkhāyikā dissanti, evamevassu me akkhikūpesu akkhitārakā gambhīragatā okkhāyikā dissanti tāyevappāhāratāya. Seyyathāpi nāma tittakālābuāmakacchinno vātātapena saṃphuṭito hoti sammilāto, evamevassu me sīsacchavi saṃphuṭitā hoti sammilātā tāyevappāhāratāya. So kho ahaṃ, sāriputta, ‘udaracchaviṃ parimasissāmī’ti piṭṭhikaṇṭakaṃyeva pariggaṇhāmi, ‘piṭṭhikaṇṭakaṃ parimasissāmī’ti udaracchaviṃyeva pariggaṇhāmi, yāvassu me, sāriputta, udaracchavi piṭṭhikaṇṭakaṃ allīnā hoti tāyevappāhāratāya. So kho ahaṃ, sāriputta, ‘vaccaṃ vā muttaṃ vā karissāmī’ti tattheva avakujjo papatāmi tāyevappāhāratāya. So kho ahaṃ, sāriputta, tameva kāyaṃ assāsento pāṇinā gattāni anomajjāmi. Tassa mayhaṃ, sāriputta, pāṇinā gattāni anomajjato pūtimūlāni lomāni kāyasmā patanti tāyevappāhāratāya.
161舍利弗,然而,有些沙门婆罗门如是说、如是见:『只要这位尊者是年轻人,青年,黑发,具足青春之幸福,正值壮年,那时他就具足最上的慧辩才。但当这位尊者年老、衰朽、高龄、已达老年、八十岁或九十岁或百岁时,他就从那慧辩才退失。』舍利弗,不应如是看待。舍利弗,我现在年老、衰朽、高龄、已达老年,我的年龄已到八十。舍利弗,假如我有四位弟子,寿命百岁、活百年,具足最上的念、行、持、最上的慧辩才。舍利弗,譬如强健的弓手,善于训练、手熟练、善于瞄准,能轻易地以轻箭射穿棕榈树影,他们的念如是极强,他们的行如是极强,他们的持如是极强,具足如是最上的慧辩才。他们反复就四念处向我提问,我被问后就为他们解答,他们记住我所解答的,不会再次进一步问我。除了饮食嚼食尝食,除了大小便,除了消除睡眠疲劳,舍利弗,如来的说法仍未穷尽,如来的法句文句仍未穷尽,如来的问答辩才仍未穷尽。然后我那四位弟子,寿命百岁、活百年,在百年过后命终。舍利弗,即使你们用床榻抬着我,如来的慧辩才也不会有变异。舍利弗,若有人正说而说:『不愚痴法的有情出现于世间,为了众人的利益,为了众人的快乐,出于对世间的悲悯,为了天人的义利、利益、快乐』,正说而说的话,应该说我:『不愚痴法的有情出现于世间,为了众人的利益,为了众人的快乐,出于对世间的悲悯,为了天人的义利、利益、快乐。』
‘‘Santi kho pana, sāriputta, eke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘yāvadevāyaṃ bhavaṃ puriso daharo hoti yuvā susukāḷakeso bhadrena yobbanena samannāgato paṭhamena vayasā tāvadeva paramena paññāveyyattiyena samannāgato hoti. Yato ca kho ayaṃ bhavaṃ puriso jiṇṇo hoti vuddho mahallako addhagato vayoanuppatto, āsītiko vā nāvutiko vā vassasatiko vā jātiyā, atha tamhā paññāveyyattiyā, parihāyatī’ti. Na kho panetaṃ, sāriputta , evaṃ daṭṭhabbaṃ. Ahaṃ kho pana, sāriputta, etarahi jiṇṇo vuddho mahallako addhagato vayoanuppatto, āsītiko me vayo vattati. Idha me assu, sāriputta, cattāro sāvakā vassasatāyukā vassasatajīvino, paramāya satiyā ca gatiyā ca dhitiyā ca samannāgatā paramena ca paññāveyyattiyena. Seyyathāpi, sāriputta, daḷhadhammā dhanuggaho sikkhito katahattho katūpāsano lahukena asanena appakasireneva tiriyaṃ tālacchāyaṃ atipāteyya, evaṃ adhimattasatimanto evaṃ adhimattagatimanto evaṃ adhimattadhitimanto evaṃ paramena paññāveyyattiyena samannāgatā. Te maṃ catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ upādāyupādāya pañhaṃ puccheyyuṃ, puṭṭho puṭṭho cāhaṃ tesaṃ byākareyyaṃ, byākatañca me byākatato dhāreyyuṃ, na ca maṃ dutiyakaṃ uttari paṭipuccheyyuṃ. Aññatra asitapītakhāyitasāyitā aññatra uccārapassāvakammā, aññatra niddākilamathapaṭivinodanā apariyādinnāyevassa, sāriputta, tathāgatassa dhammadesanā, apariyādinnaṃyevassa tathāgatassa dhammapadabyañjanaṃ, apariyādinnaṃyevassa tathāgatassa pañhapaṭibhānaṃ . Atha me te cattāro sāvakā vassasatāyukā vassasatajīvino vassasatassa accayena kālaṃ kareyyuṃ. Mañcakena cepi maṃ, sāriputta, pariharissatha, nevatthi tathāgatassa paññāveyyattiyassa aññathattaṃ. Yaṃ kho taṃ , sāriputta, sammā vadamāno vadeyya – ‘asammohadhammo satto loke uppanno bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussāna’nti, mameva taṃ sammā vadamāno vadeyya ‘asammohadhammo satto loke uppanno bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussāna’’’nti.
162就在那时,那嘎萨马拉尊者正站在世尊身后,为世尊扇着凉风。于是,那嘎萨马拉尊者对世尊这样说:'不可思议啊,尊者!前所未有啊,尊者!尊者,我听了这个法门之后,毛发都竖起来了。尊者,这个法门叫什么名字呢?'
Tena kho pana samayena āyasmā nāgasamālo bhagavato piṭṭhito ṭhito hoti bhagavantaṃ bījayamāno. Atha kho āyasmā nāgasamālo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante! Api hi me, bhante, imaṃ dhammapariyāyaṃ sutvā lomāni haṭṭhāni. Konāmo ayaṃ, bhante, dhammapariyāyo’’ti? ‘‘Tasmātiha tvaṃ, nāgasamāla, imaṃ dhammapariyāyaṃ lomahaṃsanapariyāyo tveva naṃ dhārehī’’ti.
63世尊这样说了。那嘎萨马拉尊者心中欢喜,对世尊的开示感到愉悦满意。
Idamavoca bhagavā. Attamano āyasmā nāgasamālo bhagavato bhāsitaṃ abhinandīti.
64大狮子吼经完 第二
Mahāsīhanādasuttaṃ niṭṭhitaṃ dutiyaṃ.