MN 115 · 多界经
124如是我闻:有一次,世尊住在舍卫城的祇树给孤独园。在那里,世尊对比丘们说:“比丘们。”那些比丘回答:“尊师。”世尊这样说道:
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
2“比丘们,任何恐惧的生起,全都源于愚者,而非源于智者;任何灾难的生起,全都源于愚者,而非源于智者;任何障碍的生起,全都源于愚者,而非源于智者。比丘们,这就好像从竹屋或草屋窜出的火,能把那些内外粉刷、遮蔽风、安上门闩、关上窗户的豪宅也烧毁。同样的,比丘们,任何恐惧的生起,全都源于愚者,而非源于智者;任何灾难的生起,全都源于愚者,而非源于智者;任何障碍的生起,全都源于愚者,而非源于智者。这样,比丘们,愚者伴随着恐惧,智者没有恐惧;愚者伴随着灾难,智者没有灾难;愚者伴随着障碍,智者没有障碍。比丘们,智者那里没有恐惧,智者那里没有灾难,智者那里没有障碍。因此,比丘们,你们应当这样训练自己:‘我们要成为智者,成为审察者。’”
‘‘Yāni kānici, bhikkhave, bhayāni uppajjanti sabbāni tāni bālato uppajjanti, no paṇḍitato; ye keci upaddavā uppajjanti sabbe te bālato uppajjanti, no paṇḍitato; ye keci upasaggā uppajjanti sabbe te bālato uppajjanti, no paṇḍitato. Seyyathāpi, bhikkhave , naḷāgārā vā tiṇāgārā vā aggi mutto kūṭāgārānipi dahati ullittāvalittāni nivātāni phusitaggaḷāni pihitavātapānāni; evameva kho, bhikkhave, yāni kānici bhayāni uppajjanti sabbāni tāni bālato uppajjanti, no paṇḍitato; ye keci upaddavā uppajjanti sabbe te bālato uppajjanti, no paṇḍitato; ye keci upasaggā uppajjanti sabbe te bālato uppajjanti, no paṇḍitato. Iti kho, bhikkhave, sappaṭibhayo bālo, appaṭibhayo paṇḍito; saupaddavo bālo, anupaddavo paṇḍito; saupasaggo bālo, anupasaggo paṇḍito. Natthi, bhikkhave, paṇḍitato bhayaṃ, natthi paṇḍitato upaddavo, natthi paṇḍitato upasaggo. Tasmātiha, bhikkhave, ‘paṇḍitā bhavissāma vīmaṃsakā’ti – evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabba’’nti.
3当世尊这么说的时候,具寿阿难对世尊这样说:“尊者,哪些方面具足了,一个有智慧的比丘才有资格被称为‘审察者’呢?”“阿难,当一位比丘在界上善巧,在处上善巧,在缘起上善巧,在处与非处上善巧——到这种程度,阿难,一个有智慧的比丘就有资格被称为‘审察者’。”
Evaṃ vutte, āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kittāvatā nu kho, bhante, paṇḍito bhikkhu ‘vīmaṃsako’ti alaṃ vacanāyā’’ti? ‘‘Yato kho, ānanda, bhikkhu dhātukusalo ca hoti, āyatanakusalo ca hoti, paṭiccasamuppādakusalo ca hoti, ṭhānāṭhānakusalo ca hoti – ettāvatā kho, ānanda, paṇḍito bhikkhu ‘vīmaṃsako’ti alaṃ vacanāyā’’ti.
125“尊者,那么,哪些方面具足了,才有资格被称为‘在界上善巧的比丘’呢?”“阿难,有十八种界:眼界、色界、眼识界;耳界、声界、耳识界;鼻界、香界、鼻识界;舌界、味界、舌识界;身界、触界、身识界;意界、法界、意识界。阿难,这就是十八种界。当一位比丘如实了知、如实看见这些的时候——到这个程度,阿难,就有资格被称为‘在界上善巧的比丘’。”
‘‘Kittāvatā pana, bhante, ‘dhātukusalo bhikkhū’ti alaṃ vacanāyā’’ti? ‘‘Aṭṭhārasa kho imā, ānanda, dhātuyo – cakkhudhātu, rūpadhātu, cakkhuviññāṇadhātu; sotadhātu, saddadhātu, sotaviññāṇadhātu; ghānadhātu, gandhadhātu, ghānaviññāṇadhātu; jivhādhātu, rasadhātu, jivhāviññāṇadhātu; kāyadhātu, phoṭṭhabbadhātu, kāyaviññāṇadhātu; manodhātu, dhammadhātu, manoviññāṇadhātu. Imā kho, ānanda, aṭṭhārasa dhātuyo yato jānāti passati – ettāvatāpi kho, ānanda, ‘dhātukusalo bhikkhū’ti alaṃ vacanāyā’’ti.
5“尊者,是否还有其他法门,也能据此足以被称为‘在界上善巧的比丘’呢?”“阿难,有的。有六种界:地界、水界、火界、风界、空界、识界。阿难,这就是六种界。当一位比丘如实了知、如实看见这些的时候——到这个程度,阿难,就有资格被称为‘在界上善巧的比丘’。”
‘‘Siyā pana, bhante, aññopi pariyāyo, yathā ‘dhātukusalo bhikkhū’ti alaṃ vacanāyā’’ti? ‘‘Siyā, ānanda. Chayimā, ānanda, dhātuyo – pathavīdhātu, āpodhātu, tejodhātu, vāyodhātu, ākāsadhātu, viññāṇadhātu. Imā kho, ānanda, cha dhātuyo yato jānāti passati – ettāvatāpi kho, ānanda, ‘dhātukusalo bhikkhū’ti alaṃ vacanāyā’’ti.
6“尊者,是否还有其他法门,也能据此足以被称为‘在界上善巧的比丘’呢?”“阿难,有的。有六种界:乐界、苦界、喜悦界、忧伤界、舍界、无明界。阿难,这就是六种界。当一位比丘如实了知、如实看见这些的时候——到这个程度,阿难,就有资格被称为‘在界上善巧的比丘’。”
‘‘Siyā pana, bhante, aññopi pariyāyo, yathā ‘dhātukusalo bhikkhū’ti alaṃ vacanāyā’’ti? ‘‘Siyā, ānanda. Chayimā, ānanda, dhātuyo – sukhadhātu , dukkhadhātu, somanassadhātu, domanassadhātu, upekkhādhātu, avijjādhātu. Imā kho, ānanda, cha dhātuyo yato jānāti passati – ettāvatāpi kho, ānanda, ‘dhātukusalo bhikkhū’ti alaṃ vacanāyā’’ti.
7“尊者,是否还有其他解说方式,足以将一位比丘称为‘善巧于界者’呢?” “有的,阿难。阿难,有这六种界:欲界、出离界、嗔恚界、无嗔恚界、害界、无害界。阿难,当一位比丘完全了知、完全洞察这六种界时——仅凭这一点,阿难,就足以将他称为‘善巧于界者’了。”
‘‘Siyā pana, bhante, aññopi pariyāyo, yathā ‘dhātukusalo bhikkhū’ti alaṃ vacanāyā’’ti? ‘‘Siyā, ānanda. Chayimā, ānanda, dhātuyo – kāmadhātu, nekkhammadhātu, byāpādadhātu, abyāpādadhātu, vihiṃsādhātu , avihiṃsādhātu. Imā kho, ānanda, cha dhātuyo yato jānāti passati – ettāvatāpi kho, ānanda, ‘dhātukusalo bhikkhū’ti alaṃ vacanāyā’’ti.
8“尊者,是否还有其他解说方式,足以将一位比丘称为‘善巧于界者’呢?” “有的,阿难。阿难,有这三种界:欲界、色界、无色界。阿难,当一位比丘完全了知、完全洞察这三种界时——仅凭这一点,阿难,就足以将他称为‘善巧于界者’了。”
‘‘Siyā pana, bhante, aññopi pariyāyo, yathā ‘dhātukusalo bhikkhū’ti alaṃ vacanāyā’’ti? ‘‘Siyā, ānanda. Tisso imā, ānanda, dhātuyo – kāmadhātu, rūpadhātu, arūpadhātu. Imā kho, ānanda, tisso dhātuyo yato jānāti passati – ettāvatāpi kho, ānanda, ‘dhātukusalo bhikkhū’ti alaṃ vacanāyā’’ti.
9“尊者,是否还有其他解说方式,足以将一位比丘称为‘善巧于界者’呢?” “有的,阿难。阿难,有这两种界:有为界、无为界。阿难,当一位比丘完全了知、完全洞察这两种界时——仅凭这一点,阿难,就足以将他称为‘善巧于界者’了。”
‘‘Siyā pana, bhante, aññopi pariyāyo, yathā ‘dhātukusalo bhikkhū’ti alaṃ vacanāyā’’ti? ‘‘Siyā, ānanda. Dve imā, ānanda, dhātuyo – saṅkhatādhātu, asaṅkhatādhātu. Imā kho, ānanda, dve dhātuyo yato jānāti passati – ettāvatāpi kho, ānanda, ‘dhātukusalo bhikkhū’ti alaṃ vacanāyā’’ti.
126“那么,尊者,怎样才足以将一位比丘称为‘善巧于处者’呢?” “阿难,有这六组内外的‘处’:眼与色、耳与声、鼻与香、舌与味、身与触、意与法。阿难,当一位比丘完全了知、完全洞察这六组内外的‘处’时——仅凭这一点,阿难,就足以将他称为‘善巧于处者’了。”
‘‘Kittāvatā pana, bhante, ‘āyatanakusalo bhikkhū’ti alaṃ vacanāyā’’ti? ‘‘Cha kho panimāni, ānanda, ajjhattikabāhirāni āyatanāni – cakkhuceva rūpā ca sotañca saddā ca ghānañca gandhā ca jivhā ca rasā ca kāyo ca phoṭṭhabbā ca mano ca dhammā ca. Imāni kho, ānanda, cha ajjhattikabāhirāni āyatanāni yato jānāti passati – ettāvatā kho, ānanda, ‘āyatanakusalo bhikkhū’ti alaṃ vacanāyā’’ti.
11“那么,尊者,怎样才足以将一位比丘称为‘善巧于缘起者’呢?” “阿难,在此,一位比丘这样彻底了知:‘当这个存在时,那个就存在;因这个的生起,那个就生起;当这个不存在时,那个就不存在;因这个的息灭,那个就息灭。也就是:以无明为缘,而有行;以行为缘,而有识;以识为缘,而有名色;以名色为缘,而有六处;以六处为缘,而有触;以触为缘,而有受;以受为缘,而有渴爱;以渴爱为缘,而有执取;以执取为缘,而有有;以有为缘,而有生;以生为缘,老、死、愁、悲、苦、忧、恼便生起。这样,这整个苦蕴的集合就生起了。而正是由于无明的无余、离欲、息灭,行就息灭了;行息灭了,识就息灭了;识息灭了,名色就息灭了;名色息灭了,六处就息灭了;六处息灭了,触就息灭了;触息灭了,受就息灭了;受息灭了,渴爱就息灭了;渴爱息灭了,执取就息灭了;执取息灭了,有就息灭了;有息灭了,生就息灭了;生息灭了,老、死、愁、悲、苦、忧、恼便都息灭了。这样,这整个苦蕴的集合就息灭了。’阿难,仅凭这一点,就足以将他称为‘善巧于缘起者’了。”
‘‘Kittāvatā pana, bhante, ‘paṭiccasamuppādakusalo bhikkhū’ti alaṃ vacanāyā’’ti? ‘‘Idhānanda, bhikkhu evaṃ pajānāti – ‘imasmiṃ sati idaṃ hoti, imassuppādā idaṃ uppajjati, imasmiṃ asati idaṃ na hoti, imassa nirodhā idaṃ nirujjhati, yadidaṃ – avijjāpaccayā saṅkhārā, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ, nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ, saḷāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā upādānaṃ, upādānapaccayā bhavo , bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassūpāyāsā sambhavanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Avijjāyatveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho, saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho, viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho, nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodho, saḷāyatananirodhā phassanirodho, phassanirodhā vedanānirodho, vedanānirodhā taṇhānirodho, taṇhānirodhā upādānanirodho, upādānanirodhā bhavanirodho, bhavanirodhā jātinirodho, jātinirodhā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassūpāyāsā nirujjhanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti’. Ettāvatā kho, ānanda, ‘paṭiccasamuppādakusalo bhikkhū’ti alaṃ vacanāyā’’ti.
127“那么,尊者,怎样才足以将一位比丘称为‘善巧于处与非处者’呢?” “阿难,在此,一位比丘这样了知:‘这是不可能的,没有机会,一个具足正见的人会把任何行法视为恒常的,这种事不存在’;他也了知:‘一个凡夫会把任何行法视为恒常的,这是可能的,这种事的确存在’;他这样了知:‘这是不可能的,没有机会,一个具足正见的人会把任何行法视为快乐的,这种事不存在’;他也了知:‘一个凡夫会把任何行法视为快乐的,这是可能的,这种事的确存在’;他这样了知:‘这是不可能的,没有机会,一个具足正见的人会把任何法视为我的,这种事不存在’;他也了知:‘一个凡夫会把任何法视为我的,这是可能的,这种事的确存在’。”
‘‘Kittāvatā pana, bhante, ‘ṭhānāṭhānakusalo bhikkhū’ti alaṃ vacanāyā’’ti? ‘‘Idhānanda, bhikkhu ‘aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ diṭṭhisampanno puggalo kañci saṅkhāraṃ niccato upagaccheyya, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti pajānāti; ‘ṭhānañca kho etaṃ vijjati yaṃ puthujjano kañci saṅkhāraṃ niccato upagaccheyya, ṭhānametaṃ vijjatī’ti pajānāti; ‘aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ diṭṭhisampanno puggalo kañci saṅkhāraṃ sukhato upagaccheyya, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti pajānāti; ‘ṭhānañca kho etaṃ vijjati yaṃ puthujjano kañci saṅkhāraṃ sukhato upagaccheyya, ṭhānametaṃ vijjatī’ti pajānāti. ‘Aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ diṭṭhisampanno puggalo kañci dhammaṃ attato upagaccheyya, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti pajānāti, ‘ṭhānañca kho etaṃ vijjati yaṃ puthujjano kañci dhammaṃ attato upagaccheyya, ṭhānametaṃ vijjatī’ti pajānāti.
128他这样了知:'一个拥有正见的人,会夺取自己母亲的生命,这是非处,没有这种可能;而在凡夫身上,夺取母亲的生命却是处,有这种可能。'他这样了知:'一个拥有正见的人,会夺取自己父亲的生命……夺取阿拉汉的生命,没有这种可能;而在凡夫身上,这却是可能的。'他这样了知:'一个拥有正见的人,会以邪恶之心让如来流血,这是非处,没有这种可能;而在凡夫身上,以邪恶之心让如来流血却是处,有这种可能。'他这样了知:'一个拥有正见的人,会分裂僧团,这是非处,没有这种可能;而在凡夫身上,分裂僧团却是处,有这种可能。'他这样了知:'一个拥有正见的人,会推举其他人为导师,这是非处,没有这种可能;而在凡夫身上,推举其他人为导师却是处,有这种可能。'
‘‘‘Aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ diṭṭhisampanno puggalo mātaraṃ jīvitā voropeyya, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti pajānāti; ‘ṭhānañca kho etaṃ vijjati yaṃ puthujjano mātaraṃ jīvitā voropeyya, ṭhānametaṃ vijjatī’ti pajānāti. ‘Aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ diṭṭhisampanno puggalo pitaraṃ jīvitā voropeyya…pe… arahantaṃ jīvitā voropeyya, ṭhānametaṃ vijjatī’ti pajānāti; ‘aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ diṭṭhisampanno puggalo duṭṭhacitto tathāgatassa lohitaṃ uppādeyya, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti pajānāti; ‘ṭhānañca kho etaṃ vijjati yaṃ puthujjano duṭṭhacitto tathāgatassa lohitaṃ uppādeyya, ṭhānametaṃ vijjatī’ti pajānāti. ‘Aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ diṭṭhisampanno puggalo saṅghaṃ bhindeyya, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti pajānāti; ‘ṭhānañca kho etaṃ vijjati yaṃ puthujjano saṅghaṃ bhindeyya, ṭhānametaṃ vijjatī’ti pajānāti. ‘Aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ diṭṭhisampanno puggalo aññaṃ satthāraṃ uddiseyya, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti pajānāti; ‘ṭhānañca kho etaṃ vijjati yaṃ puthujjano aññaṃ satthāraṃ uddiseyya, ṭhānametaṃ vijjatī’ti pajānāti.
129他这样了知:'在一个世界界域里,有两位阿拉汉、正自觉者不先不后地同时出现,这是非处,没有这种可能;而在一个世界界域里,只有一位阿拉汉、正自觉者出现,这却是处,有这种可能。'他这样了知:'在一个世界界域里,有两位转轮王不先不后地同时出现,这是非处,没有这种可能;而在一个世界界域里,只有一位转轮王出现,这却是处,有这种可能。'
‘‘‘Aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ ekissā lokadhātuyā dve arahanto sammāsambuddhā apubbaṃ acarimaṃ uppajjeyyuṃ, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti pajānāti; ‘ṭhānañca kho etaṃ vijjati yaṃ ekissā lokadhātuyā eko arahaṃ sammāsambuddho uppajjeyya, ṭhānametaṃ vijjatī’ti pajānāti. ‘Aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ ekissā lokadhātuyā dve rājāno cakkavattino apubbaṃ acarimaṃ uppajjeyyuṃ, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti pajānāti; ‘ṭhānañca kho etaṃ vijjati yaṃ ekissā lokadhātuyā eko rājā cakkavattī uppajjeyya, ṭhānametaṃ vijjatī’ti pajānāti.
130他这样了知:'一个女人成为阿拉汉、正自觉者,这是非处,没有这种可能;而一个男人成为阿拉汉、正自觉者,这却是处,有这种可能。'他这样了知:'一个女人成为转轮王,这是非处,没有这种可能;而一个男人成为转轮王,这却是处,有这种可能。'他这样了知:'一个女人能成就帝释位……成就魔罗位……成就梵天位,这是非处,没有这种可能;而一个男人能成就帝释位……成就魔罗位……成就梵天位,这却是处,有这种可能。'
‘‘‘Aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ itthī arahaṃ assa sammāsambuddho , netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti pajānāti; ‘ṭhānañca kho etaṃ vijjati yaṃ puriso arahaṃ assa sammāsambuddho, ṭhānametaṃ vijjatī’ti pajānāti. ‘Aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ itthī rājā assa cakkavattī, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti pajānāti; ‘ṭhānañca kho etaṃ vijjati yaṃ puriso rājā assa cakkavattī, ṭhānametaṃ vijjatī’ti pajānāti. ‘Aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ itthī sakkattaṃ kareyya … mārattaṃ kareyya… brahmattaṃ kareyya, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti pajānāti; ‘ṭhānañca kho etaṃ vijjati yaṃ puriso sakkattaṃ kareyya… mārattaṃ kareyya… brahmattaṃ kareyya, ṭhānametaṃ vijjatī’ti pajānāti.
131他这样了知:'身体恶行会产生可喜、可爱、可意的果报,这是非处,没有这种可能;而身体恶行会产生不可喜、不可爱、不可意的果报,这却是处,有这种可能。'他这样了知:'语言恶行……心意恶行会产生可喜、可爱、可意的果报,这是非处,没有这种可能;而语言恶行……心意恶行会产生不可喜、不可爱、不可意的果报,这却是处,有这种可能。'他这样了知:'身体善行会产生不可喜、不可爱、不可意的果报,这是非处,没有这种可能;而身体善行会产生可喜、可爱、可意的果报,这却是处,有这种可能。'他这样了知:'语言善行……心意善行会产生不可喜、不可爱、不可意的果报,这是非处,没有这种可能;而语言善行……心意善行会产生可喜、可爱、可意的果报,这却是处,有这种可能。'
‘‘‘Aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ kāyaduccaritassa iṭṭho kanto manāpo vipāko nibbatteyya, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti pajānāti; ‘ṭhānañca kho etaṃ vijjati yaṃ kāyaduccaritassa aniṭṭho akanto amanāpo vipāko nibbatteyya, ṭhānametaṃ vijjatī’ti pajānāti. ‘Aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ vacīduccaritassa…pe… yaṃ manoduccaritassa iṭṭho kanto manāpo vipāko nibbatteyya, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti pajānāti; ṭhānañca kho etaṃ vijjati yaṃ vacīduccaritassa…pe… yaṃ manoduccaritassa aniṭṭho akanto amanāpo vipāko nibbatteyya, ṭhānametaṃ vijjatīti pajānāti. ‘Aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ kāyasucaritassa aniṭṭho akanto amanāpo vipāko nibbatteyya, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti pajānāti; ‘ṭhānañca kho etaṃ vijjati yaṃ kāyasucaritassa iṭṭho kanto manāpo vipāko nibbatteyya, ṭhānametaṃ vijjatī’ti pajānāti. ‘Aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ vacīsucaritassa…pe… yaṃ manosucaritassa aniṭṭho akanto amanāpo vipāko nibbatteyya, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti pajānāti; ‘ṭhānañca kho etaṃ vijjati yaṃ vacīsucaritassa…pe… yaṃ manosucaritassa iṭṭho kanto manāpo vipāko nibbatteyya, ṭhānametaṃ vijjatī’ti pajānāti.
17他这样了知:'一个具足身体恶行的人,以此为因、以此为缘,在身体破碎、死后,会投生到善趣、天界,这是非处,没有这种可能;而一个具足身体恶行的人,以此为因、以此为缘,在身体破碎、死后,会投生到恶趣、苦处、下堕处、地狱,这却是处,有这种可能。'他这样了知:'一个具足语言恶行的人……一个具足心意恶行的人,以此为因、以此为缘,在身体破碎、死后,会投生到善趣、天界,这是非处,没有这种可能;而一个具足语言恶行的人……一个具足心意恶行的人,以此为因、以此为缘,在身体破碎、死后,会投生到恶趣、苦处、下堕处、地狱,这却是处,有这种可能。'他这样了知:'一个具足身体善行的人,以此为因、以此为缘,在身体破碎、死后,会投生到恶趣、苦处、下堕处、地狱,这是非处,没有这种可能;而一个具足身体善行的人,以此为因、以此为缘,在身体破碎、死后,会投生到善趣、天界,这却是处,有这种可能。'他这样了知:'一个具足语言善行的人……一个具足心意善行的人,以此为因、以此为缘,在身体破碎、死后,会投生到恶趣、苦处、下堕处、地狱,这是非处,没有这种可能;而一个具足语言善行的人……一个具足心意善行的人,以此为因、以此为缘,在身体破碎、死后,会投生到善趣、天界,这却是处,有这种可能。'阿难,到了这个程度,就足以称一位比丘为'善巧于处与非处的比丘'了。
‘‘‘Aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ kāyaduccaritasamaṅgī taṃnidānā tappaccayā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjeyya, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti pajānāti; ‘ṭhānañca kho etaṃ vijjati yaṃ kāyaduccaritasamaṅgī taṃnidānā tappaccayā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjeyya, ṭhānametaṃ vijjatī’ti pajānāti. ‘Aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ vacīduccaritasamaṅgī…pe… yaṃ manoduccaritasamaṅgī taṃnidānā tappaccayā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjeyya, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti pajānāti; ‘ṭhānañca kho etaṃ vijjati yaṃ vacīduccaritasamaṅgī…pe… yaṃ manoduccaritasamaṅgī taṃnidānā tappaccayā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjeyya, ṭhānametaṃ vijjatī’ti pajānāti. ‘Aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ kāyasucaritasamaṅgī taṃnidānā tappaccayā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjeyya, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti pajānāti; ‘ṭhānañca kho etaṃ vijjati yaṃ kāyasucaritasamaṅgī taṃnidānā tappaccayā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjeyya, ṭhānametaṃ vijjatī’ti pajānāti. ‘Aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ vacīsucaritasamaṅgī…pe… yaṃ manosucaritasamaṅgī taṃnidānā tappaccayā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjeyya, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti pajānāti; ‘ṭhānañca kho etaṃ vijjati yaṃ vacīsucaritasamaṅgī…pe… yaṃ manosucaritasamaṅgī taṃnidānā tappaccayā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjeyya, ṭhānametaṃ vijjatī’ti pajānāti. Ettāvatā kho, ānanda, ‘ṭhānāṭhānakusalo bhikkhū’ti alaṃ vacanāyā’’ti.
132听了这番话,阿难尊者对世尊这样说:'太奇妙了,尊者!太不可思议了,尊者!尊者,这个教法的法门叫什么名字呢?''既然如此,阿难,你要把这个教法的法门记作多界,也把它记作四轮转,也把它记作法镜,也把它记作甘露大鼓,也把它记作无上的战场胜利。'
Evaṃ vutte āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante! Konāmo ayaṃ, bhante, dhammapariyāyo’’ti? ‘‘Tasmātiha tvaṃ, ānanda, imaṃ dhammapariyāyaṃ ‘bahudhātuko’tipi naṃ dhārehi, ‘catuparivaṭṭo’tipi naṃ dhārehi, ‘dhammādāso’tipi naṃ dhārehi, ‘amatadundubhī’tipi naṃ dhārehi, ‘anuttaro saṅgāmavijayo’tipi naṃ dhārehī’’ti.
19世尊说了这些话。阿难尊者内心欢喜,对世尊的开示随喜赞叹。
Idamavoca bhagavā. Attamano āyasmā ānando bhagavato bhāsitaṃ abhinandīti.
20多界经完 第五
Bahudhātukasuttaṃ niṭṭhitaṃ pañcamaṃ.