KN 2 · 法句经

小部 · 966 段 · 打开交互阅读器

1. 双品

2诸法以意为先导,意为最胜,由意所成
Manopubbaṅgamā dhammā, manoseṭṭhā manomayā;
3如果以染污意,或言说或造作,
Manasā ce paduṭṭhena, bhāsati vā karoti vā;
4苦便会随之而来,犹如车轮紧随拉车者的脚。
Tato naṃ dukkhamanveti, cakkaṃva vahato padaṃ.
5诸法以意为前导,以意为最胜,由意所成。
Manopubbaṅgamā dhammā, manoseṭṭhā manomayā;
6若以清净的意,或言语或造作,
Manasā ce pasannena, bhāsati vā karoti vā;
7那么乐便会追随他,如影随形,永不分离。
Tato naṃ sukhamanveti, chāyāva anapāyinī .
8他辱骂我,殴打我,击败我,夺走我的财物;
Akkocchi maṃ avadhi maṃ, ajini maṃ ahāsi me;
9若人对此心怀怨恨,他的仇恨便不会止息。
Ye ca taṃ upanayhanti, veraṃ tesaṃ na sammati.
10他辱骂我、殴打我、胜过我、夺走我的财物;
Akkocchi maṃ avadhi maṃ, ajini maṃ ahāsi me;
11若人对此不怀怨恨,他的仇恨便会止息。
Ye ca taṃ nupanayhanti, veraṃ tesūpasammati.
12在这世间,仇恨绝不会以仇恨平息;
Na hi verena verāni, sammantīdha kudācanaṃ;
13唯有以无恨才能平息,这是亘古不易的法。
Averena ca sammanti, esa dhammo sanantano.
14他人却不了知:“我们终将死在这里。”
Pare ca na vijānanti, mayamettha yamāmase;
15那些了知此义者,争执便由此平息。
Ye ca tattha vijānanti, tato sammanti medhagā.
16住于观净相者,于诸根不加防护,
Subhānupassiṃ viharantaṃ, indriyesu asaṃvutaṃ;
17于食不知节量,懈怠,精进羸弱,
Bhojanamhi cāmattaññuṃ, kusītaṃ hīnavīriyaṃ;
18魔罗必能征服他,犹如狂风吹倒脆弱的树。
Taṃ ve pasahati māro, vāto rukkhaṃva dubbalaṃ.
19安住不净观者,于诸根善加防护;
Asubhānupassiṃ viharantaṃ, indriyesu susaṃvutaṃ;
20饮食知量,具足信心,精进勤行——
Bhojanamhi ca mattaññuṃ, saddhaṃ āraddhavīriyaṃ;
21魔罗确实无法胜过他,犹如风吹不动石山。
Taṃ ve nappasahati māro, vāto selaṃva pabbataṃ.
22若有人未离垢染,却披上这袈裟衣,
Anikkasāvo kāsāvaṃ, yo vatthaṃ paridahissati;
23不具调御与真实,他便不配着此袈裟。
Apeto damasaccena, na so kāsāvamarahati.
24已吐尽垢秽,于诸戒善安住
Yo ca vantakasāvassa, sīlesu susamāhito;
25具足调御与真实,彼实堪着袈裟
Upeto damasaccena, sa ve kāsāvamarahati.
26于无实中执以为实,于有实中视作无实。
Asāre sāramatino, sāre cāsāradassino;
27那些以邪思惟为行处的人,无法获得实质。
Te sāraṃ nādhigacchanti, micchāsaṅkappagocarā.
28了知实质即是实质,了知非实质即非实质;
Sārañca sārato ñatvā, asārañca asārato;
29那些以正思惟为行处的人,得以证得实质。
Te sāraṃ adhigacchanti, sammāsaṅkappagocarā.
30如同覆盖不周的屋舍,雨水便会漏入;
Yathā agāraṃ ducchannaṃ, vuṭṭhī samativijjhati;
31同样,未经修习的心,贪欲便会漏入。
Evaṃ abhāvitaṃ cittaṃ, rāgo samativijjhati.
32如同覆盖严密的屋舍,雨水不会漏入;
Yathā agāraṃ suchannaṃ, vuṭṭhī na samativijjhati;
33同样地,善修之心,贪欲便无法渗入。
Evaṃ subhāvitaṃ cittaṃ, rāgo na samativijjhati.
34作恶者今生悲伤,死后亦悲伤,于两处皆悲伤;
Idha socati pecca socati, pāpakārī ubhayattha socati;
35他悲伤,他备受折磨,因见到自己业的染污。
So socati so vihaññati, disvā kammakiliṭṭhamattano.
36行善积德者今生欢喜,来世欢喜,于两处皆得欢喜;
Idha modati pecca modati, katapuñño ubhayattha modati;
37他欢喜,他欣悦,因为见到了自己业的清净。
So modati so pamodati, disvā kammavisuddhimattano.
38作恶者今生受苦,来世受苦,于两处皆受苦。
Idha tappati pecca tappati, pāpakārī ubhayattha tappati;
39他因念及“我已作恶”而痛苦,堕入恶趣后,痛苦更增。
‘‘Pāpaṃ me kata’’nti tappati, bhiyyo tappati duggatiṃ gato.
40行善者现世欢喜,来世亦欢喜,于两处皆得欢喜。
Idha nandati pecca nandati, katapuñño ubhayattha nandati;
41他因念及“我已作福”而欢喜,投生善趣后,欢喜更增。
‘‘Puññaṃ me kata’’nti nandati, bhiyyo nandati suggatiṃ gato.
42纵使能诵持众多经典,若放逸而不依教奉行,也仅是徒托空谈。
Bahumpi ce saṃhita bhāsamāno, na takkaro hoti naro pamatto;
43犹如牧牛人替别人数牛,这样的人,亦非沙门生活的分享者。
Gopova gāvo gaṇayaṃ paresaṃ, na bhāgavā sāmaññassa hoti.
44纵使只讲说少许经典,却能法随法行的人,
Appampi ce saṃhita bhāsamāno, dhammassa hoti anudhammacārī;
45他断除了贪、瞋、痴,正知而住,心善解脱;
Rāgañca dosañca pahāya mohaṃ, sammappajāno suvimuttacitto;
46于此处或彼处皆不执取,他方堪称成就沙门之果。
Anupādiyāno idha vā huraṃ vā, sa bhāgavā sāmaññassa hoti.
47双品第一
Yamakavaggo paṭhamo niṭṭhito.

二 不放逸品

49不放逸乃不死之道,放逸是死亡之路;
Appamādo amatapadaṃ , pamādo maccuno padaṃ;
50不放逸者不死,放逸者如同已死。
Appamattā na mīyanti, ye pamattā yathā matā.
51如此殊胜了知之后,智者在不放逸中欢喜安住;
Evaṃ visesato ñatvā, appamādamhi paṇḍitā;
52他们乐于不放逸,爱乐圣者的行处。
Appamāde pamodanti, ariyānaṃ gocare ratā.
53这些禅修者恒常精勤,坚固勇猛精进;
Te jhāyino sātatikā, niccaṃ daḷhaparakkamā;
54智者亲证涅槃,那无上的安稳,永离轭缚。
Phusanti dhīrā nibbānaṃ, yogakkhemaṃ anuttaraṃ.
55勤奋、具念、行为清净、审慎而行的人,
Uṭṭhānavato satīmato , sucikammassa nisammakārino;
56自制、依法生活、不放逸的人,名声日益增长。
Saññatassa dhammajīvino, appamattassa yasobhivaḍḍhati.
57以勤奋、不放逸,以自制、调伏;
Uṭṭhānenappamādena , saṃyamena damena ca;
58智者应当建造一座岛屿,不为洪水所淹没。
Dīpaṃ kayirātha medhāvī, yaṃ ogho nābhikīrati.
59愚痴无慧的人们,始终沉溺于放逸。
Pamādamanuyuñjanti, bālā dummedhino janā;
60智者护持不放逸,犹如守护最胜财宝。
Appamādañca medhāvī, dhanaṃ seṭṭhaṃva rakkhati.
61勿耽着于放逸,勿亲近感官欲乐之欢。
Mā pamādamanuyuñjetha, mā kāmaratisanthavaṃ ;
62不放逸者修习禅那,便得证广大之乐。
Appamatto hi jhāyanto, pappoti vipulaṃ sukhaṃ.
63当智者以不放逸除遣放逸之时——
Pamādaṃ appamādena, yadā nudati paṇḍito;
64登上智慧殿堂,无忧者注视那些忧愁的众生;
Paññāpāsādamāruyha, asoko sokiniṃ pajaṃ;
65如同立于山顶者俯视地上的人们,智者如是观察愚者。
Pabbataṭṭhova bhūmaṭṭhe , dhīro bāle avekkhati.
66于放逸人中而不放逸,于昏睡人中而持大觉醒;
Appamatto pamattesu, suttesu bahujāgaro;
67犹如快马撇下劣马,具慧者舍之而行,昂然直进。
Abalassaṃva sīghasso, hitvā yāti sumedhaso.
68以不放逸故,帝释天达到天众中的最胜地位;
Appamādena maghavā, devānaṃ seṭṭhataṃ gato;
69不放逸常受赞叹,放逸恒遭呵责。
Appamādaṃ pasaṃsanti, pamādo garahito sadā.
70比丘若乐于不放逸,于放逸中见怖畏,
Appamādarato bhikkhu, pamāde bhayadassi vā;
71便能烧尽大大小小的结缚,如烈火行过,尽焚其薪。
Saṃyojanaṃ aṇuṃ thūlaṃ, ḍahaṃ aggīva gacchati.
72乐于不放逸,或于放逸中见怖畏的比丘,
Appamādarato bhikkhu, pamāde bhayadassi vā;
73他决无退堕,已近涅槃。
Abhabbo parihānāya, nibbānasseva santike.
74不放逸品第二终。
Appamādavaggo dutiyo niṭṭhito.

3. 心品

76心是摇摆、不安的,难以守护、难以调伏;
Phandanaṃ capalaṃ cittaṃ, dūrakkhaṃ dunnivārayaṃ;
77智者令心正直,犹如箭匠调直箭杆。
Ujuṃ karoti medhāvī, usukārova tejanaṃ.
78犹如鱼被抛到干地上,离开了水的家园,
Vārijova thale khitto, okamokataubbhato;
79这颗心颤动着,力求挣脱魔的领域。
Pariphandatidaṃ cittaṃ, māradheyyaṃ pahātave.
80它难以制御,极为轻快,随欲任意投向所欲之处,
Dunniggahassa lahuno, yatthakāmanipātino;
81调伏心是善的,调伏的心能带来喜悦。
Cittassa damatho sādhu, cittaṃ dantaṃ sukhāvahaṃ.
82它极难看见,极为微细,随欲投向所欲之处。
Sududdasaṃ sunipuṇaṃ, yatthakāmanipātinaṃ;
83智者应守护心,守护的心能带来喜悦。
Cittaṃ rakkhetha medhāvī, cittaṃ guttaṃ sukhāvahaṃ.
84远行、独行、无形,栖于洞窟。
Dūraṅgamaṃ ekacaraṃ , asarīraṃ guhāsayaṃ;
85能调伏自心的人,将从魔的束缚中解脱。
Ye cittaṃ saṃyamessanti, mokkhanti mārabandhanā.
86内心不安住、不晓了正法者,
Anavaṭṭhitacittassa, saddhammaṃ avijānato;
87信心摇摆不定者,智慧便不得圆满。
Pariplavapasādassa, paññā na paripūrati.
88心无渗漏、内心不受扰动者,
Anavassutacittassa, ananvāhatacetaso;
89已超越福德与罪业者,觉醒之人无有恐惧。
Puññapāpapahīnassa, natthi jāgarato bhayaṃ.
90当知此身犹如陶罐,安立其心如坚固的城池;
Kumbhūpamaṃ kāyamimaṃ viditvā, nagarūpamaṃ cittamidaṃ ṭhapetvā;
91当以智慧为兵器击败魔王,战胜之后,守护所得而无所住著。
Yodhetha māraṃ paññāvudhena, jitañca rakkhe anivesano siyā.
92此身不久,便将躺卧于大地之上;
Aciraṃ vatayaṃ kāyo, pathaviṃ adhisessati;
93被遗弃、失去意识,如同无用的朽木。
Chuddho apetaviññāṇo, niratthaṃva kaliṅgaraṃ.
94怨敌对怨敌可能做的事,仇家对仇家可能做的事;
Diso disaṃ yaṃ taṃ kayirā, verī vā pana verinaṃ;
95邪向安立的心,会招致比那更苦的果报。
Micchāpaṇihitaṃ cittaṃ, pāpiyo naṃ tato kare.
96母亲做不到,父亲做不到,其他亲人也做不到;
Na taṃ mātā pitā kayirā, aññe vāpi ca ñātakā;
97善加安置的心,能使人从此变得更好。
Sammāpaṇihitaṃ cittaṃ, seyyaso naṃ tato kare.
98心品第三终
Cittavaggo tatiyo niṭṭhito.
99四、花品
4. Pupphavaggo
100谁能征服这大地、这阎魔世界与诸天世间?
Ko imaṃ pathaviṃ vicessati , yamalokañca imaṃ sadevakaṃ;
101如善巧采花人择取鲜花,谁能善巧地受持这善说的法句?
Ko dhammapadaṃ sudesitaṃ, kusalo pupphamiva pacessati .
102有学者将通达这大地、这阎罗世界,以及这诸天世间。
Sekho pathaviṃ vicessati, yamalokañca imaṃ sadevakaṃ;
103有学对于善说的法句,犹如巧匠采花一般加以择取。
Sekho dhammapadaṃ sudesitaṃ, kusalo pupphamiva pacessati.
104了知此身如泡沫,彻悟其如阳焰般虚妄,
Pheṇūpamaṃ kāyamimaṃ viditvā, marīcidhammaṃ abhisambudhāno;
105斩断魔罗的花朵,便能抵达死王看不见的地方。
Chetvāna mārassa papupphakāni , adassanaṃ maccurājassa gacche.
106那忙于采花、心被深深系缚的人,
Pupphāni heva pacinantaṃ, byāsattamanasaṃ naraṃ;
107犹如大洪水冲走沉睡的村庄,死王将他带走。
Suttaṃ gāmaṃ mahoghova, maccu ādāya gacchati.
108那忙着采花、心被牢牢系缚的人,
Pupphāni heva pacinantaṃ, byāsattamanasaṃ naraṃ;
109于欲乐中不知满足者,死神便将他置于掌中。
Atittaññeva kāmesu, antako kurute vasaṃ.
110如同蜜蜂采花,不损花的色泽与芳香,
Yathāpi bhamaro pupphaṃ, vaṇṇagandhamaheṭhayaṃ ;
111如同蜜蜂采蜜而不损花色香,牟尼在村落中行走亦当如此。
Paleti rasamādāya, evaṃ gāme munī care.
112莫观他人之过失,亦不理会他人已作或未作之事;
Na paresaṃ vilomāni, na paresaṃ katākataṃ;
113唯应反观自己,于所作与未作之处,审慎省察。
Attanova avekkheyya, katāni akatāni ca.
114如同那美丽的花朵,色泽鲜艳,却没有芬芳;
Yathāpi ruciraṃ pupphaṃ, vaṇṇavantaṃ agandhakaṃ;
115同样地,说得再动听的言语,若不付诸行动,便不会结果。
Evaṃ subhāsitā vācā, aphalā hoti akubbato.
116如同那美丽的花朵,色泽鲜艳,又散发芬芳,
Yathāpi ruciraṃ pupphaṃ, vaṇṇavantaṃ sugandhakaṃ ;
117善说之语,唯有亲身实践的人,才会得到果报。
Evaṃ subhāsitā vācā, saphalā hoti kubbato .
118犹如从堆积的鲜花中,可以编出许多花鬘;
Yathāpi puppharāsimhā, kayirā mālāguṇe bahū;
119同样地,既已生而为人,便应广修诸善。
Evaṃ jātena maccena, kattabbaṃ kusalaṃ bahuṃ.
120花香不能逆风飘送,旃檀香、多伽罗香与茉莉花香,亦是如此;
Na pupphagandho paṭivātameti, na candanaṃ tagaramallikā ;
121善人的香却逆风而行,善人的芬芳遍布一切方所。
Satañca gandho paṭivātameti, sabbā disā sappuriso pavāyati.
122无论是旃檀、多伽罗、青莲,还是茉莉,
Candanaṃ tagaraṃ vāpi, uppalaṃ atha vassikī;
123在诸香之中,戒香最为无上。
Etesaṃ gandhajātānaṃ, sīlagandho anuttaro.
124多伽罗与旃檀之香,实为微弱;
Appamatto ayaṃ gandho, yvāyaṃ tagaracandanaṃ ;
125而持戒者的戒香,飘于诸天,最为殊胜。
Yo ca sīlavataṃ gandho, vāti devesu uttamo.
126他们戒行具足,安住于不放逸;
Tesaṃ sampannasīlānaṃ, appamādavihārinaṃ;
127那些以正知而得解脱者,魔找不到他的路。
Sammadaññā vimuttānaṃ, māro maggaṃ na vindati.
128犹如在垃圾堆中,被弃置大路旁,
Yathā saṅkāraṭhānasmiṃ , ujjhitasmiṃ mahāpathe;
129那里却能生出莲花,洁净芬芳,悦意可爱。
Padumaṃ tattha jāyetha, sucigandhaṃ manoramaṃ.
130同样,在这些垢秽、盲目的凡夫当中,
Evaṃ saṅkārabhūtesu, andhabhūte puthujjane;
131正自觉者的弟子,以智慧光耀超群。
Atirocati paññāya, sammāsambuddhasāvako.
132花品第四终
Pupphavaggo catuttho niṭṭhito.

第五 愚人品

134清醒者,长夜漫漫;疲倦者,一由旬亦觉遥远。
Dīghā jāgarato ratti, dīghaṃ santassa yojanaṃ;
135愚者不了知正法,他们的轮回漫长无尽。
Dīgho bālānaṃ saṃsāro, saddhammaṃ avijānataṃ.
136若在游化中寻不到胜过自己或与自己相当的人,
Carañce nādhigaccheyya, seyyaṃ sadisamattano;
137便应坚定独行,愚者之中没有真正的友伴。
Ekacariyaṃ daḷhaṃ kayirā, natthi bāle sahāyatā.
138“我有儿子,我有财富”——愚者便这样陷入苦恼;
Puttā matthi dhanammatthi , iti bālo vihaññati;
139自己尚且不属于自己,何来儿子,何来财富?
Attā hi attano natthi, kuto puttā kuto dhanaṃ.
140若愚者能了知自己的愚痴,他因此也算得上是智者;
Yo bālo maññati bālyaṃ, paṇḍito vāpi tena so;
141愚者却自以为智,他才是真正的愚者。
Bālo ca paṇḍitamānī, sa ve ‘‘bālo’’ti vuccati.
142即便愚者终生亲近智者,
Yāvajīvampi ce bālo, paṇḍitaṃ payirupāsati;
143他终究不能了知法,如同汤匙尝不到羹汤的滋味。
Na so dhammaṃ vijānāti, dabbī sūparasaṃ yathā.
144有智者纵仅须臾亲近善士,
Muhuttamapi ce viññū, paṇḍitaṃ payirupāsati;
145便能速疾了知正法,犹如舌尝汤味即知其妙。
Khippaṃ dhammaṃ vijānāti, jivhā sūparasaṃ yathā.
146愚痴无智者所为,恰如与己为敌而行。
Caranti bālā dummedhā, amitteneva attanā;
147造作恶业,必感苦涩的果报。
Karontā pāpakaṃ kammaṃ, yaṃ hoti kaṭukapphalaṃ.
148造作之后心生悔恨的业,并非善业;
Na taṃ kammaṃ kataṃ sādhu, yaṃ katvā anutappati;
149当人泪流满面,承受着它的果报时。
Yassa assumukho rodaṃ, vipākaṃ paṭisevati.
150所作之后不令追悔的业,方为善业;
Tañca kammaṃ kataṃ sādhu, yaṃ katvā nānutappati;
151他心怀喜悦,欣然纳受其果报。
Yassa patīto sumano, vipākaṃ paṭisevati.
152只要恶业尚未成熟,愚者便视之甘甜如蜜;
Madhuvā maññati bālo, yāva pāpaṃ na paccati;
153而当恶业成熟之时,愚人便遭遇痛苦。
Yadā ca paccati pāpaṃ, bālo dukkhaṃ nigacchati.
154愚人即便月复一月,以草尖沾取少许食物而食,
Māse māse kusaggena, bālo bhuñjeyya bhojanaṃ;
155也远不及那些体证法义者的十六分之一。
Na so saṅkhātadhammānaṃ , kalaṃ agghati soḷasiṃ.
156所造恶业,不会像牛奶那般即刻凝结显现,
Na hi pāpaṃ kataṃ kammaṃ, sajju khīraṃva muccati;
157它如同为灰烬所覆的火,燃烧着追随愚者。
Ḍahantaṃ bālamanveti, bhasmacchannova pāvako.
158愚者的名声,只会招致损害;
Yāvadeva anatthāya, ñattaṃ bālassa jāyati;
159这既毁掉愚人的善业,又击碎他的头颅。
Hanti bālassa sukkaṃsaṃ, muddhamassa vipātayaṃ.
160他希求虚妄的名望,渴望在比丘众中位居前首、受人尊崇;
Asantaṃ bhāvanamiccheyya , purekkhārañca bhikkhusu;
161于住所贪图权柄,在俗家谋求供养。
Āvāsesu ca issariyaṃ, pūjā parakulesu ca.
162但愿在家众与出家众都心想:‘此事是我所为’;
Mameva kata maññantu, gihīpabbajitā ubho;
163但愿一切大小事务,都须顺从我的心意;
Mamevātivasā assu, kiccākiccesu kismici;
164愚人正是这样思量,他的欲望和慢心便随之不断膨胀。
Iti bālassa saṅkappo, icchā māno ca vaḍḍhati.
165利养是一回事,导向涅槃则是另一回事。
Aññā hi lābhūpanisā, aññā nibbānagāminī;
166对此彻底了知之后,身为佛陀弟子的比丘,
Evametaṃ abhiññāya, bhikkhu buddhassa sāvako;
167不应欣乐恭敬利养,而应修习远离。
Sakkāraṃ nābhinandeyya, vivekamanubrūhaye.
168愚人品第五终
Bālavaggo pañcamo niṭṭhito.

智者品第六

170若见有人能指过,犹如宝藏之向导,
Nidhīnaṃva pavattāraṃ, yaṃ passe vajjadassinaṃ;
171应亲近那样的智者——他能作呵责、具足智慧。
Niggayhavādiṃ medhāviṃ, tādisaṃ paṇḍitaṃ bhaje;
172亲近那样的人,只会更好,不会变差。
Tādisaṃ bhajamānassa, seyyo hoti na pāpiyo.
173应当教导,应当劝诫,应当制止不善行。
Ovadeyyānusāseyya, asabbhā ca nivāraye;
174他为善人所喜爱,为不善人所不喜。
Satañhi so piyo hoti, asataṃ hoti appiyo.
175不应亲近恶友,不应亲近下劣之人。
Na bhaje pāpake mitte, na bhaje purisādhame;
176应当亲近善友,应当亲近高尚之人。
Bhajetha mitte kalyāṇe, bhajetha purisuttame.
177以法为乐者,心得清净,安然而住。
Dhammapīti sukhaṃ seti, vippasannena cetasā;
178于圣者所宣说的法,智者常怀欢喜。
Ariyappavedite dhamme, sadā ramati paṇḍito.
179灌溉者引导水流,箭匠弯曲箭杆;
Udakañhi nayanti nettikā, usukārā namayanti tejanaṃ;
180木匠能令木头弯曲,智者则善调伏自身。
Dāruṃ namayanti tacchakā, attānaṃ damayanti paṇḍitā.
181犹如一整块坚固的岩石,不因风而动摇;
Selo yathā ekaghano , vātena na samīrati;
182同样地,面对毁谤与赞誉,智者亦不动摇。
Evaṃ nindāpasaṃsāsu, na samiñjanti paṇḍitā.
183犹如深湖,清澈明净,无有浊秽;
Yathāpi rahado gambhīro, vippasanno anāvilo;
184同样,智者听闻正法,内心便得澄净。
Evaṃ dhammāni sutvāna, vippasīdanti paṇḍitā.
185善人于一切处皆能放下,寂静者不说贪求欲乐之语。
Sabbattha ve sappurisā cajanti, na kāmakāmā lapayanti santo;
186无论触遇快乐,还是遭遇痛苦,智者都不会显出起伏动摇之相。
Sukhena phuṭṭhā atha vā dukhena, na uccāvacaṃ paṇḍitā dassayanti.
187他不为自己,不为他人,也不求子嗣、财富与国土。
Na attahetu na parassa hetu, na puttamicche na dhanaṃ na raṭṭhaṃ;
188他不求以非法手段获取自身的成就,如此便是具戒者、具慧者、住于法的人。
Na iccheyya adhammena samiddhimattano, sa sīlavā paññavā dhammiko siyā.
189众人之中,能到达彼岸者实在稀少。
Appakā te manussesu, ye janā pāragāmino;
190而其余的众生,只是沿着此岸追逐不息。
Athāyaṃ itarā pajā, tīramevānudhāvati.
191而那些人,在已善说的法中随法而行。
Ye ca kho sammadakkhāte, dhamme dhammānuvattino;
192他们将抵达彼岸,渡过极难渡越的死亡领域。
Te janā pāramessanti, maccudheyyaṃ suduttaraṃ.
193智者舍离黑法之后,当修习白法;
Kaṇhaṃ dhammaṃ vippahāya, sukkaṃ bhāvetha paṇḍito;
194他离俗家而至无家,安住于常人难以乐住的远离中,
Okā anokamāgamma, viveke yattha dūramaṃ.
195他应当舍断欲乐,无所拥有,于彼处希求那种喜乐;
Tatrābhiratimiccheyya, hitvā kāme akiñcano;
196智者应当从心的烦恼中,净化自己。
Pariyodapeyya attānaṃ, cittaklesehi paṇḍito.
197那些于七觉支中,内心善修圆满的人,
Yesaṃ sambodhiyaṅgesu, sammā cittaṃ subhāvitaṃ;
198乐于捨断执取,无所依着而住于喜乐的人;
Ādānapaṭinissagge, anupādāya ye ratā;
199他们是漏尽者、光明照耀者,已于此世间究竟寂灭。
Khīṇāsavā jutimanto, te loke parinibbutā.
200第六智者品终
Paṇḍitavaggo chaṭṭho niṭṭhito.

第七 阿拉汉品

202已行毕旅程、无忧无虑、从一切处完全解脱者,
Gataddhino visokassa, vippamuttassa sabbadhi;
203已断除一切结缚者,不再有热恼。
Sabbaganthappahīnassa, pariḷāho na vijjati.
204具念者为道整装而行,不于住处生贪著。
Uyyuñjanti satīmanto, na nikete ramanti te;
205犹如天鹅舍离小池,他们次第舍去种种住著。
Haṃsāva pallalaṃ hitvā, okamokaṃ jahanti te.
206那些无有积存、善知饮食节度之人,
Yesaṃ sannicayo natthi, ye pariññātabhojanā;
207他们以空与无相的解脱为行境,
Suññato animitto ca, vimokkho yesaṃ gocaro;
208他们的踪迹,犹如飞鸟在空中,难以追寻。
Ākāse va sakuntānaṃ , gati tesaṃ durannayā.
209他灭尽一切漏,于饮食也无依著,
Yassāsavā parikkhīṇā, āhāre ca anissito;
210以空、无相之解脱为所行境界,
Suññato animitto ca, vimokkho yassa gocaro;
211他的踪迹,犹如空中鸟迹,难以追寻。
Ākāse va sakuntānaṃ, padaṃ tassa durannayaṃ.
212他的诸根已寂静调伏,犹如被御者善加调练的良马。
Yassindriyāni samathaṅgatāni , assā yathā sārathinā sudantā;
213已舍慢心、无有漏尽的如如者,连诸天也对他心生欣羡。
Pahīnamānassa anāsavassa, devāpi tassa pihayanti tādino.
214如同大地一般,无所违逆;如同城门柱一般,坚稳不动,这就是善持戒的如如者。
Pathavisamo no virujjhati, indakhilupamo tādi subbato;
215犹如一座脱去泥垢的湖水,这样的如如者,便不再有轮回。
Rahadova apetakaddamo, saṃsārā na bhavanti tādino.
216他心寂静,言语寂静,诸业亦寂静。
Santaṃ tassa manaṃ hoti, santā vācā ca kamma ca;
217他依正知而得解脱,寂静安稳,如如不动。
Sammadaññā vimuttassa, upasantassa tādino.
218他无盲目的信仰,不执于所受之恩,断除轮回的连结;
Assaddho akataññū ca, sandhicchedo ca yo naro;
219他已摧破投生之机,吐弃诸欲,实为无上之士。
Hatāvakāso vantāso, sa ve uttamaporiso.
220或于村落,或于林野;或于低洼,或于高地;
Gāme vā yadi vāraññe, ninne vā yadi vā thale;
221诸阿拉汉所住之处,彼处便是可爱之地。
Yattha arahanto viharanti, taṃ bhūmirāmaṇeyyakaṃ.
222那些树林本自可爱,凡夫却不于其中喜乐。
Ramaṇīyāni araññāni, yattha na ramatī jano;
223离欲者于此将得喜乐,他们并非追逐感官欲乐之人。
Vītarāgā ramissanti, na te kāmagavesino.
224阿拉汉品第七终。
Arahantavaggo sattamo niṭṭhito.

千品

226纵说千言万语,若全属无益之辞,
Sahassamapi ce vācā, anatthapadasaṃhitā;
227一句有益之语,闻已心得寂静,那才殊胜。
Ekaṃ atthapadaṃ seyyo, yaṃ sutvā upasammati.
228纵使诵出千首偈颂,若尽是些无益之语,
Sahassamapi ce gāthā, anatthapadasaṃhitā;
229一句偈颂远为殊胜,闻后心得寂静。
Ekaṃ gāthāpadaṃ seyyo, yaṃ sutvā upasammati.
230纵有人诵出上百首偈颂,尽是些无益之语,
Yo ca gāthā sataṃ bhāse, anatthapadasaṃhitā ;
231一句法句更为殊胜,听闻它便得寂静。
Ekaṃ dhammapadaṃ seyyo, yaṃ sutvā upasammati.
232纵使有人在战场上,战胜了百万敌军,
Yo sahassaṃ sahassena, saṅgāme mānuse jine;
233若能战胜自己一人,他才是战场上的至上胜者。
Ekañca jeyyamattānaṃ , sa ve saṅgāmajuttamo.
234战胜自己,确实是最殊胜的胜利,远胜过战胜其他众生。
Attā have jitaṃ seyyo, yā cāyaṃ itarā pajā;
235对于那已调御自己、恒常安住于自制的人,
Attadantassa posassa, niccaṃ saññatacārino.
236无论是天神、乾达婆,是魔罗,还是梵天,
Neva devo na gandhabbo, na māro saha brahmunā;
237对那样的人,已胜者,无人能令其转胜为败。
Jitaṃ apajitaṃ kayirā, tathārūpassa jantuno.
238若有人月复一月,以千金行供养,长达百年之久,
Māse māse sahassena, yo yajetha sataṃ samaṃ;
239然而,若有人对修习成就者,哪怕仅作须臾供养,
Ekañca bhāvitattānaṃ, muhuttamapi pūjaye;
240如此供养,远胜那百年祭祀。
Sāyeva pūjanā seyyo, yañce vassasataṃ hutaṃ.
241若有人于林中,百年奉事祭火,
Yo ca vassasataṃ jantu, aggiṃ paricare vane;
242然而,若有人对已修习成就者,哪怕仅片刻供养,
Ekañca bhāvitattānaṃ, muhuttamapi pūjaye;
243这份礼敬更为殊胜,胜过百年的供奉。
Sāyeva pūjanā seyyo, yañce vassasataṃ hutaṃ.
244世间的任何祭祀与供养,若有人为求福德而整年行献祭,
Yaṃ kiñci yiṭṭhaṃ va hutaṃ va loke, saṃvaccharaṃ yajetha puññapekkho;
245这一切也不及它的四分之一,礼敬正直的行者更为殊胜。
Sabbampi taṃ na catubhāgameti, abhivādanā ujjugatesu seyyo.
246常行恭敬、尊崇长者之人,
Abhivādanasīlissa, niccaṃ vuḍḍhāpacāyino ;
247四种法得以增长:寿命、容貌、安乐与力量。
Cattāro dhammā vaḍḍhanti, āyu vaṇṇo sukhaṃ balaṃ.
248若有人活到一百岁,却戒行不具、心不安定,
Yo ca vassasataṃ jīve, dussīlo asamāhito;
249持戒、修习禅那的人,即使只活一日,也远为殊胜。
Ekāhaṃ jīvitaṃ seyyo, sīlavantassa jhāyino.
250若有人活到一百岁,却无智慧、心不专注——
Yo ca vassasataṃ jīve, duppañño asamāhito;
251具足智慧、修习禅那的人,即使只活一日,也远为殊胜。
Ekāhaṃ jīvitaṃ seyyo, paññavantassa jhāyino.
252懈怠、精进不足的人,纵使活上一百年——
Yo ca vassasataṃ jīve, kusīto hīnavīriyo;
253坚定精进者,活一日也犹胜百年。
Ekāhaṃ jīvitaṃ seyyo, vīriyamārabhato daḷhaṃ.
254不见生灭的人,纵使活上一百年——
Yo ca vassasataṃ jīve, apassaṃ udayabbayaṃ;
255能见生灭之人,纵活一日,犹胜百年不见生灭者。
Ekāhaṃ jīvitaṃ seyyo, passato udayabbayaṃ.
256纵然活至百年,若不见不死之境;不如活一日,得见不死之境。
Yo ca vassasataṃ jīve, apassaṃ amataṃ padaṃ;
257得见不死之境者,虽活一日,胜彼百年不见者。
Ekāhaṃ jīvitaṃ seyyo, passato amataṃ padaṃ.
258纵使活到百岁,若不见最上之法,不如活一日而见最上法者。
Yo ca vassasataṃ jīve, apassaṃ dhammamuttamaṃ;
259活一日而见最上法,远胜活百岁而不见最上法。
Ekāhaṃ jīvitaṃ seyyo, passato dhammamuttamaṃ.
260第八千品终。
Sahassavaggo aṭṭhamo niṭṭhito.

第九 恶品

262于善法当速疾行,令心遮止于恶;
Abhittharetha kalyāṇe, pāpā cittaṃ nivāraye;
263若行善而迟缓,心便耽乐于恶。
Dandhañhi karoto puññaṃ, pāpasmiṃ ramatī mano.
264若人做了恶事,不应一再地做;
Pāpañce puriso kayirā, na naṃ kayirā punappunaṃ;
265别于此生起爱乐,恶的积聚是痛苦。
Na tamhi chandaṃ kayirātha, dukkho pāpassa uccayo.
266若人做了善事,应当一再地去做。
Puññañce puriso kayirā, kayirā naṃ punappunaṃ;
267于此应生起意乐——福德的累积是安乐的。
Tamhi chandaṃ kayirātha, sukho puññassa uccayo.
268恶人也见吉祥,只要恶业尚未成熟;
Pāpopi passati bhadraṃ, yāva pāpaṃ na paccati;
269待到恶业成熟时,那时恶人便见恶果。
Yadā ca paccati pāpaṃ, atha pāpo pāpāni passati.
270即使善人,也会遭遇不善的果报,只要他的善业尚未成熟。
Bhadropi passati pāpaṃ, yāva bhadraṃ na paccati;
271当善业成熟时,善人便会见到善的果报。
Yadā ca paccati bhadraṃ, atha bhadro bhadrāni passati.
272切莫轻视恶行,心想:‘这恶果不会降临于我。’
Māvamaññetha pāpassa, na mantaṃ āgamissati;
273点滴之水落下,水罐亦能满盈;
Udabindunipātena, udakumbhopi pūrati;
274愚者积累恶行,哪怕点点滴滴地累积,终将被恶所充满。
Bālo pūrati pāpassa, thokaṃ thokampi ācinaṃ.
275切莫轻视善行,心想‘这善果不会降临于我’。
Māvamaññetha puññassa, na mantaṃ āgamissati;
276犹如水滴一滴一滴地滴落,水罐也能逐渐盈满。
Udabindunipātena, udakumbhopi pūrati;
277智者于点滴中积聚善业,终能为福德所盈满。
Dhīro pūrati puññassa, thokaṃ thokampi ācinaṃ.
278犹如商人财宝丰厚而随从稀少,便会避开危险的路。
Vāṇijova bhayaṃ maggaṃ, appasattho mahaddhano;
279如同珍爱生命的人远离毒药,同样应当避除一切恶行。
Visaṃ jīvitukāmova, pāpāni parivajjaye.
280如果手上没有疮伤,便可用手持取毒药;
Pāṇimhi ce vaṇo nāssa, hareyya pāṇinā visaṃ;
281毒药不能侵害无疮伤者,同样,不作恶的人,恶亦不会临身。
Nābbaṇaṃ visamanveti, natthi pāpaṃ akubbato.
282若有人对无过失、清净、无垢之人起恶心,
Yo appaduṭṭhassa narassa dussati, suddhassa posassa anaṅgaṇassa;
283那恶行便返回那愚者自身,犹如逆风扬起的微尘。
Tameva bālaṃ pacceti pāpaṃ, sukhumo rajo paṭivātaṃva khitto.
284有人入于母胎,造恶者则堕入地狱;
Gabbhameke uppajjanti, nirayaṃ pāpakammino;
285行善者往生天界,无漏者证般涅槃。
Saggaṃ sugatino yanti, parinibbanti anāsavā.
286不在虚空,不在大海中央,也不在山间的缝隙里;
Na antalikkhe na samuddamajjhe, na pabbatānaṃ vivaraṃ pavissa;
287世间没有任何地方,能让人栖身其中而逃脱恶业。
Na vijjatī so jagatippadeso, yatthaṭṭhito mucceyya pāpakammā.
288不在虚空,不在大海中央,也不在进入山岩洞窟之处。
Na antalikkhe na samuddamajjhe, na pabbatānaṃ vivaraṃ pavissa ;
289世间无有一处,安住其中,能不为死亡所征服。
Na vijjatī so jagatippadeso, yatthaṭṭhitaṃ nappasaheyya maccu.
290恶品第九终。
Pāpavaggo navamo niṭṭhito.

10. 刀杖品

292一切众生畏惧刀杖,一切众生恐惧死亡;
Sabbe tasanti daṇḍassa, sabbe bhāyanti maccuno;
293以己为喻,便不应杀生,也不应教他杀害。
Attānaṃ upamaṃ katvā, na haneyya na ghātaye.
294一切众生畏惧杖罚,一切众生生命皆为可爱;
Sabbe tasanti daṇḍassa, sabbesaṃ jīvitaṃ piyaṃ;
295以自己为喻,既不应杀,也不应令人杀。
Attānaṃ upamaṃ katvā, na haneyya na ghātaye.
296一切希求安乐的众生,若有人以杖加以伤害,
Sukhakāmāni bhūtāni, yo daṇḍena vihiṃsati;
297为自己寻求安乐者,死后却得不到安乐。
Attano sukhamesāno, pecca so na labhate sukhaṃ.
298一切喜爱安乐的众生,若有人不以棍棒加以伤害,
Sukhakāmāni bhūtāni, yo daṇḍena na hiṃsati;
299为自己寻求安乐者,死后便得到安乐。
Attano sukhamesāno, pecca so labhate sukhaṃ.
300莫说粗暴之语,你一说出口,他人便会回敬你;
Māvoca pharusaṃ kañci, vuttā paṭivadeyyu taṃ ;
301瞋怒的言辞确实带来痛苦,还会招来棍棒加身。
Dukkhā hi sārambhakathā, paṭidaṇḍā phuseyyu taṃ .
302若能止息自己,如同被击破的铜锣那般寂然无声;
Sace neresi attānaṃ, kaṃso upahato yathā;
303你已证得涅槃,争忿不复存在。
Esa pattosi nibbānaṃ, sārambho te na vijjati.
304正如牧牛人以杖驱牛,赶往牧场,
Yathā daṇḍena gopālo, gāvo pājeti gocaraṃ;
305衰老与死亡,也同样驱赶着众生的寿命。
Evaṃ jarā ca maccu ca, āyuṃ pājenti pāṇinaṃ.
306而愚者造作恶业时,却浑然不觉。
Atha pāpāni kammāni, karaṃ bālo na bujjhati;
307愚者被自己的业行所烧灼,犹如为火所焚。
Sehi kammehi dummedho, aggidaḍḍhova tappati.
308若有人以棍棒,伤害那些未曾施暴、也无过失的众生,
Yo daṇḍena adaṇḍesu, appaduṭṭhesu dussati;
309他将迅速遭遇十种苦报之一:
Dasannamaññataraṃ ṭhānaṃ, khippameva nigacchati.
310剧烈之苦、财物损害、乃至身体伤毁;
Vedanaṃ pharusaṃ jāniṃ, sarīrassa ca bhedanaṃ ;
311或罹重疾,乃至心神迷乱。
Garukaṃ vāpi ābādhaṃ, cittakkhepañca pāpuṇe.
312或遭国王迫害,及可怕诬告;
Rājato vā upasaggaṃ , abbhakkhānañca dāruṇaṃ;
313亲族衰败,财富散灭;
Parikkhayañca ñātīnaṃ, bhogānañca pabhaṅguraṃ .
314又或他的房舍,被猛火焚毁;
Atha vāssa agārāni, aggi ḍahati pāvako;
315身坏命终后,无智者堕入地狱。
Kāyassa bhedā duppañño, nirayaṃ sopapajjati .
316并非靠裸行、结发、涂泥,亦非靠禁食、露地而卧,
Na naggacariyā na jaṭā na paṅkā, nānāsakā thaṇḍilasāyikā vā;
317亦非靠尘垢染身、蹲踞苦行,便能净化那未度疑的凡夫。
Rajojallaṃ ukkuṭikappadhānaṃ, sodhenti maccaṃ avitiṇṇakaṅkhaṃ.
318即使身着华服,若他能安住平稳,寂静、调柔、坚定,修持梵行——
Alaṅkato cepi samaṃ careyya, santo danto niyato brahmacārī;
319于一切众生放下刀杖,他即是婆罗门,他即是沙门,他即是比丘。
Sabbesu bhūtesu nidhāya daṇḍaṃ, so brāhmaṇo so samaṇo sa bhikkhu.
320世间之中,能以惭愧约束自身的,实属罕见。
Hirīnisedho puriso, koci lokasmi vijjati;
321能从昏沉中觉醒的人,犹如受到鞭策的良马。
Yo niddaṃ apabodheti , asso bhadro kasāmiva.
322犹如受到鞭策的良马,你们应当精进勤勉,常怀警策之心。
Asso yathā bhadro kasāniviṭṭho, ātāpino saṃvegino bhavātha;
323依凭信心、持戒、精进、禅定,以及法的明辨抉择,
Saddhāya sīlena ca vīriyena ca, samādhinā dhammavinicchayena ca;
324你们将明行具足,正念稳固,便能舍离这广大的苦。
Sampannavijjācaraṇā patissatā, jahissatha dukkhamidaṃ anappakaṃ.
325治水者引导水流,造箭者拗直箭杆;
Udakañhi nayanti nettikā, usukārā namayanti tejanaṃ;
326木匠矫治木材,持戒者调伏自身。
Dāruṃ namayanti tacchakā, attānaṃ damayanti subbatā.
327刀杖品第十竟
Daṇḍavaggo dasamo niṭṭhito.

第十一 老品

329常被燃烧时,有何欢笑,有何喜悦?
Ko nu hāso kimānando, niccaṃ pajjalite sati;
330你们为黑暗所笼罩,为何不去寻求明灯?
Andhakārena onaddhā, padīpaṃ na gavesatha.
331来观看这心所造作的形体,如堆积伤口的脓疮之身,
Passa cittakataṃ bimbaṃ, arukāyaṃ samussitaṃ;
332多病、多妄想,它没有恒常的安住。
Āturaṃ bahusaṅkappaṃ, yassa natthi dhuvaṃ ṭhiti.
333此色身已然衰朽,是疾病的巢窟,脆弱易坏;
Parijiṇṇamidaṃ rūpaṃ, roganīḷaṃ pabhaṅguraṃ;
334这腐臭之躯终将崩解,生命原是以死亡为边际。
Bhijjati pūtisandeho, maraṇantañhi jīvitaṃ.
335那些被弃置之物,犹如秋天的葫芦,
Yānimāni apatthāni , alābūneva sārade;
336那些鸽子色的枯骨,见到了它们,哪里还有欢愉可言。
Kāpotakāni aṭṭhīni, tāni disvāna kā rati.
337以骨筑起的城,涂以血肉。
Aṭṭhīnaṃ nagaraṃ kataṃ, maṃsalohitalepanaṃ;
338城中安住着老与死,慢与覆藏。
Yattha jarā ca maccu ca, māno makkho ca ohito.
339国王的华丽车乘尚且会朽坏,身体同样趋于衰老。
Jīranti ve rājarathā sucittā, atho sarīrampi jaraṃ upeti;
340然而,善人的法不会衰老,善者恒于善者之间传颂。
Satañca dhammo na jaraṃ upeti, santo have sabbhi pavedayanti.
341这少闻之人,就如同一头牛那样老去。
Appassutāyaṃ puriso, balibaddhova jīrati;
342他的身体在长,智慧却不见长。
Maṃsāni tassa vaḍḍhanti, paññā tassa na vaḍḍhati.
343在多生轮回中,我流转不止,却始终未曾找到。
Anekajātisaṃsāraṃ , sandhāvissaṃ anibbisaṃ;
344为寻那造屋者,我反复受生,而受生即是苦。
Gahakāraṃ gavesanto, dukkhā jāti punappunaṃ.
345造屋者,你已被看见,你将不再建造屋舍。
Gahakāraka diṭṭhosi, puna gehaṃ na kāhasi;
346你所有的椽柱都已折断,屋脊也已彻底摧破。
Sabbā te phāsukā bhaggā, gahakūṭaṃ visaṅkhataṃ;
347心已抵达无为之境,证得渴爱的灭尽。
Visaṅkhāragataṃ cittaṃ, taṇhānaṃ khayamajjhagā.
348年轻时既未修习梵行,也未积聚财富;
Acaritvā brahmacariyaṃ, aladdhā yobbane dhanaṃ;
349恰如衰老的白鹤在池边沉思,又像池水干涸后的鱼。
Jiṇṇakoñcāva jhāyanti, khīṇamaccheva pallale.
350年少时既未修习梵行,亦未积集财富;
Acaritvā brahmacariyaṃ, aladdhā yobbane dhanaṃ;
351他们如折弓一般,颓然倒卧,哀叹着往昔旧事。
Senti cāpātikhīṇāva, purāṇāni anutthunaṃ.
352老品第十一 终
Jarāvaggo ekādasamo niṭṭhito.

第十二 自己品

354若人自知珍爱自己,就应善加守护自己;
Attānañce piyaṃ jaññā, rakkheyya naṃ surakkhitaṃ;
355在夜的三时分中,智者应于任一时分保持警觉。
Tiṇṇaṃ aññataraṃ yāmaṃ, paṭijaggeyya paṇḍito.
356首先应将自己安立于适当之处;
Attānameva paṭhamaṃ, patirūpe nivesaye;
357智者教导他人时,自身却不被染污。
Athaññamanusāseyya, na kilisseyya paṇḍito.
358教导他人怎样行持,自己便应率先做到;
Attānaṃ ce tathā kayirā, yathāññamanusāsati;
359已调伏者方能调伏他人,因为自我确实最难调伏。
Sudanto vata dametha, attā hi kira duddamo.
360自己确确实实是自己的依祜,他人怎能成为依祜呢?
Attā hi attano nātho, ko hi nātho paro siyā;
361以善自调伏的心,便能获得那难遇的依祜。
Attanā hi sudantena, nāthaṃ labhati dullabhaṃ.
362恶确由自己所造,从自己生起,从自己而出。
Attanā hi kataṃ pāpaṃ, attajaṃ attasambhavaṃ;
363恶业碾碎那愚人,犹如金刚碾碎石制的宝珠。
Abhimatthati dummedhaṃ, vajiraṃ vasmamayaṃ maṇiṃ.
364极度邪恶者,恰如蔓藤缠覆娑罗树。
Yassa accantadussīlyaṃ, māluvā sālamivotthataṃ;
365他如此对待自己,正如敌人所期待的那样。
Karoti so tathattānaṃ, yathā naṃ icchatī diso.
366恶事与于己不利之事,做起来总是容易。
Sukarāni asādhūni, attano ahitāni ca;
367而善事、真正利益之事,却是极难做到的。
Yaṃ ve hitañca sādhuñca, taṃ ve paramadukkaraṃ.
368若有人诽谤阿拉汉的教法,诽谤那些圣者、依正法而活之人的教法——
Yo sāsanaṃ arahataṃ, ariyānaṃ dhammajīvinaṃ;
369愚痴之人依于邪见,而加以诋毁;
Paṭikkosati dummedho, diṭṭhiṃ nissāya pāpikaṃ;
370如同竹子所结的果实,终会成为自我毁灭之因。
Phalāni kaṭṭhakasseva, attaghātāya phallati.
371自己造下的恶,由自己染污;
Attanā hi kataṃ pāpaṃ, attanā saṃkilissati;
372自己不造恶,便自己得以清净。
Attanā akataṃ pāpaṃ, attanāva visujjhati;
373清净与不清净,全在于自己;没有哪个人能使他人清净。
Suddhī asuddhi paccattaṃ, nāñño aññaṃ visodhaye.
374自身的利益,哪怕他人的事再多,也决不可放弃。
Attadatthaṃ paratthena, bahunāpi na hāpaye;
375了知真实的自利,便应全身心投入这善益。
Attadatthamabhiññāya, sadatthapasuto siyā.
376自己品第十 圆满
Attavaggo dvādasamo niṭṭhito.

13. 世间品

378不应追随低劣之法,不应与放逸共住。
Hīnaṃ dhammaṃ na seveyya, pamādena na saṃvase;
379不应亲近邪见,不应成为增长世间者。
Micchādiṭṭhiṃ na seveyya, na siyā lokavaḍḍhano.
380应当奋起,不放逸,践行善法。
Uttiṭṭhe nappamajjeyya, dhammaṃ sucaritaṃ care;
381行法之人,于现世与来世,皆睡得安稳。
Dhammacārī sukhaṃ seti, asmiṃ loke paramhi ca.
382应行善法,勿行恶法。
Dhammaṃ care sucaritaṃ, na naṃ duccaritaṃ care;
383行法者,于此世间睡得安稳,于他世亦然。
Dhammacārī sukhaṃ seti, asmiṃ loke paramhi ca.
384犹如观水泡,犹如观阳焰,
Yathā pubbuḷakaṃ passe, yathā passe marīcikaṃ;
385如此观察世间的人,死神便不能见他。
Evaṃ lokaṃ avekkhantaṃ, maccurājā na passati.
386来吧,且看这世间,心如同国王的华车;
Etha passathimaṃ lokaṃ, cittaṃ rājarathūpamaṃ;
387愚者陷没之处,智者了无执着。
Yattha bālā visīdanti, natthi saṅgo vijānataṃ.
388若人前时放逸,而后不复放逸,
Yo ca pubbe pamajjitvā, pacchā so nappamajjati;
389他照亮此世间,犹如明月脱出云层。
Somaṃ lokaṃ pabhāseti, abbhā muttova candimā.
390若人造作恶业,而以善法覆蔽,
Yassa pāpaṃ kataṃ kammaṃ, kusalena pidhīyati ;
391他照亮此世间,犹如明月脱出云层。
Somaṃ lokaṃ pabhāseti, abbhā muttova candimā.
392此世间陷于盲目,于此能洞见者甚少;
Andhabhūto ayaṃ loko, tanukettha vipassati;
393犹如鸟雀挣脱罗网,能往生天界者极为稀少;
Sakuṇo jālamuttova, appo saggāya gacchati.
394天鹅沿日轮之路飞行,具神通者游行于虚空;
Haṃsādiccapathe yanti, ākāse yanti iddhiyā;
395智者战胜魔罗与魔军,便从世间出离。
Nīyanti dhīrā lokamhā, jetvā māraṃ savāhiniṃ .
396对于违逆一法、口出妄语之人,
Ekaṃ dhammaṃ atītassa, musāvādissa jantuno;
397对于不顾来世者,便没有不可造的恶。
Vitiṇṇaparalokassa, natthi pāpaṃ akāriyaṃ.
398吝啬之人确不能往生天界,愚者实不赞叹布施;
Na ve kadariyā devalokaṃ vajanti, bālā have nappasaṃsanti dānaṃ;
399智者随喜布施,正因如此,他来世便得安乐。
Dhīro ca dānaṃ anumodamāno, teneva so hoti sukhī parattha.
400纵使拥有统御整个大地的王权,或能往生天界,
Pathabyā ekarajjena, saggassa gamanena vā;
401统御一切世间,亦不及入流果殊胜。
Sabbalokādhipaccena, sotāpattiphalaṃ varaṃ.
402世间品第十三终
Lokavaggo terasamo niṭṭhito.

第十四 佛陀品

404他的胜利无能胜,世间无人能到达他的胜利之境。
Yassa jitaṃ nāvajīyati, jitaṃ yassa no yāti koci loke;
405以何方法,能引导那境界无量、无迹可寻的佛陀呢?
Taṃ buddhamanantagocaraṃ, apadaṃ kena padena nessatha.
406他那会蔓延、会缠缚的渴爱,于任何处所皆不存在,亦无有能牵转他的。
Yassa jālinī visattikā, taṇhā natthi kuhiñci netave;
407以何方法,能引导那境界无量、无迹可寻的佛陀呢?
Taṃ buddhamanantagocaraṃ, apadaṃ kena padena nessatha.
408那些精勤于禅那的智者,乐于出离与寂静。
Ye jhānapasutā dhīrā, nekkhammūpasame ratā;
409诸天也仰慕具足正念的自觉者。
Devāpi tesaṃ pihayanti, sambuddhānaṃ satīmataṃ.
410人身难得,凡人的生命多诸艰辛。
Kiccho manussapaṭilābho, kicchaṃ maccāna jīvitaṃ;
411听闻正法甚难,佛陀出现于世甚难。
Kicchaṃ saddhammassavanaṃ, kiccho buddhānamuppādo.
412不作一切恶,圆满一切善。
Sabbapāpassa akaraṇaṃ, kusalassa upasampadā ;
413净化自己的心,这便是诸佛的教导。
Sacittapariyodapanaṃ , etaṃ buddhāna sāsanaṃ.
414忍辱与安忍是最高的修行,诸佛说,涅槃无上。
Khantī paramaṃ tapo titikkhā, nibbānaṃ paramaṃ vadanti buddhā;
415伤害他人者,并非真正的出家者;折磨他人者,并非真正的沙门。
Na hi pabbajito parūpaghātī, na samaṇo hoti paraṃ viheṭhayanto.
416不诽谤,不伤害,受持别解脱律仪;
Anūpavādo anūpaghāto , pātimokkhe ca saṃvaro;
417饮食知量,常居僻静处,勤修坐卧;
Mattaññutā ca bhattasmiṃ, pantañca sayanāsanaṃ;
418致力于增上心,这便是诸佛的教诫。
Adhicitte ca āyogo, etaṃ buddhāna sāsanaṃ.
419纵使金钱如雨降落,于诸欲中也无法满足;
Na kahāpaṇavassena, titti kāmesu vijjati;
420诸欲少乐而多苦,智者如是了知。
Appassādā dukhā kāmā, iti viññāya paṇḍito.
421纵然在诸天的欲乐中,他亦不觉得喜乐;
Api dibbesu kāmesu, ratiṃ so nādhigacchati;
422他乐在渴爱的灭尽,是正自觉者的弟子。
Taṇhakkhayarato hoti, sammāsambuddhasāvako.
423许多人前往山岳、丛林寻求庇护;
Bahuṃ ve saraṇaṃ yanti, pabbatāni vanāni ca;
424被恐惧所逼迫的人们,便前往园林、树庙寻求庇护。
Ārāmarukkhacetyāni, manussā bhayatajjitā.
425这样的庇护并不安稳,这样的庇护并非最上;
Netaṃ kho saraṇaṃ khemaṃ, netaṃ saraṇamuttamaṃ;
426依止这样的庇护,不能从一切苦中解脱。
Netaṃ saraṇamāgamma, sabbadukkhā pamuccati.
427凡皈依佛、法、僧者,
Yo ca buddhañca dhammañca, saṅghañca saraṇaṃ gato;
428能以正慧如实照见四圣谛:
Cattāri ariyasaccāni, sammappaññāya passati.
429苦、苦之集起、苦之超越,
Dukkhaṃ dukkhasamuppādaṃ, dukkhassa ca atikkamaṃ;
430以及导向苦灭尽之圣八正道。
Ariyaṃ caṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ, dukkhūpasamagāminaṃ.
431这样的皈依才是安稳,这样的皈依才是无上;
Etaṃ kho saraṇaṃ khemaṃ, etaṃ saraṇamuttamaṃ;
432依止这样的皈依,便能从一切苦中解脱。
Etaṃ saraṇamāgamma, sabbadukkhā pamuccati.
433优秀的人稀有难得,他并非于一切处出现。
Dullabho purisājañño, na so sabbattha jāyati;
434这位智者降生之处,其家族便得安乐。
Yattha so jāyati dhīro, taṃ kulaṃ sukhamedhati.
435诸佛出世是乐,正法的教导是乐。
Sukho buddhānamuppādo, sukhā saddhammadesanā;
436僧团和合是乐,和合者修行是乐。
Sukhā saṅghassa sāmaggī, samaggānaṃ tapo sukho.
437供养应受供养者,无论是佛陀,或是声闻弟子;
Pūjārahe pūjayato, buddhe yadi va sāvake;
438他们已超越戏论,度脱忧悲。
Papañcasamatikkante, tiṇṇasokapariddave.
439若人供养如是已般涅槃、无所畏惧的圣者,
Te tādise pūjayato, nibbute akutobhaye;
440其所获福德不可计量,纵是纤毫,亦无人能算尽。
Na sakkā puññaṃ saṅkhātuṃ, imettamapi kenaci.
441佛陀品第十四终
Buddhavaggo cuddasamo niṭṭhito.

15. 乐品

443我们确实快乐地生活,于怨恨者中无怨而住;
Susukhaṃ vata jīvāma, verinesu averino;
444于充满怨恨的人们中,我们安住于无怨恨。
Verinesu manussesu, viharāma averino.
445我们真是快乐地活着,于病苦者中无病苦;
Susukhaṃ vata jīvāma, āturesu anāturā;
446在那些患病的人们中间,我们安住于无病。
Āturesu manussesu, viharāma anāturā.
447我们真是快乐地活着,于忧虑者中无挂虑;
Susukhaṃ vata jīvāma, ussukesu anussukā;
448在那些充满忧虑的心当中,我们安住于无牵无挂。
Ussukesu manassesu, viharāma anussukā.
449我们真是活得快乐,因为我们了无所有,一无所执;
Susukhaṃ vata jīvāma, yesaṃ no natthi kiñcanaṃ;
450我们将以喜悦为食,犹如光音天的诸天一般。
Pītibhakkhā bhavissāma, devā ābhassarā yathā.
451胜利滋生怨恨,失败者痛苦地卧眠;
Jayaṃ veraṃ pasavati, dukkhaṃ seti parājito;
452寂静者快乐安眠,已放下胜与败。
Upasanto sukhaṃ seti, hitvā jayaparājayaṃ.
453没有比贪欲更猛烈的火,没有比嗔恨更惨重的祸患。
Natthi rāgasamo aggi, natthi dosasamo kali;
454没有等同五蕴的苦,没有胜过寂静的乐。
Natthi khandhasamā dukkhā, natthi santiparaṃ sukhaṃ.
455饥饿是最大的病,诸行是最大的苦。
Jighacchāparamā rogā, saṅkhāraparamā dukhā;
456如实了知此,便知涅槃是最高的快乐。
Etaṃ ñatvā yathābhūtaṃ, nibbānaṃ paramaṃ sukhaṃ.
457无病是最上的利得,知足是至高的财富。
Ārogyaparamā lābhā, santuṭṭhiparamaṃ dhanaṃ;
458信赖是至亲的亲族,涅槃是无上的安乐。
Vissāsaparamā ñāti , nibbānaṃ paramaṃ sukhaṃ.
459饮了远离的滋味,也饮了寂静的滋味,
Pavivekarasaṃ pitvā , rasaṃ upasamassa ca;
460饮着法喜滋味的人,便无畏惧,也无邪恶。
Niddaro hoti nippāpo, dhammapītirasaṃ pivaṃ.
461能得见圣者,是殊胜的;与他们共住,恒常安乐。
Sāhu dassanamariyānaṃ, sannivāso sadā sukho;
462若不见愚者,便能恒享快乐。
Adassanena bālānaṃ, niccameva sukhī siyā.
463与愚者结伴同行,会长久忧苦;
Bālasaṅgatacārī hi, dīghamaddhāna socati;
464与愚者共住是苦,恒常如同与敌为伴;
Dukkho bālehi saṃvāso, amitteneva sabbadā;
465与智者共住则是乐,就如与亲族相聚。
Dhīro ca sukhasaṃvāso, ñātīnaṃva samāgamo.
650因此,
Tasmā hi –
468坚定而具慧、多闻、能负重持戒、具足德行的圣者,
Dhīrañca paññañca bahussutañca, dhorayhasīlaṃ vatavantamariyaṃ;
469应亲近那样的善士、大智者,如月沿星宿的轨迹而行。
Taṃ tādisaṃ sappurisaṃ sumedhaṃ, bhajetha nakkhattapathaṃva candimā .
470第十五 乐品 终
Sukhavaggo pannarasamo niṭṭhito.

第十六 喜爱品

472于不应精勤处精勤,于应精勤处却不精勤;
Ayoge yuñjamattānaṃ, yogasmiñca ayojayaṃ;
473他舍弃了真实义利,却贪取可意之物,又羡慕那些精勤修行之人。
Atthaṃ hitvā piyaggāhī, pihetattānuyoginaṃ.
474勿与所爱者相聚,也永远不要与所不爱者相聚。
Mā piyehi samāgañchi, appiyehi kudācanaṃ;
475与所爱者别离是苦,与所不爱者相见也是苦。
Piyānaṃ adassanaṃ dukkhaṃ, appiyānañca dassanaṃ.
476因此,莫生喜爱,与所爱别离是苦。
Tasmā piyaṃ na kayirātha, piyāpāyo hi pāpako;
477无喜爱与不喜爱者,便无有系缚。
Ganthā tesaṃ na vijjanti, yesaṃ natthi piyāppiyaṃ.
478从喜爱生忧悲,从喜爱生恐惧。
Piyato jāyatī soko, piyato jāyatī bhayaṃ;
479从喜爱中解脱者,则无有忧愁,何来恐惧。
Piyato vippamuttassa, natthi soko kuto bhayaṃ.
480从喜爱中生起忧愁,从喜爱中生起恐惧;
Pemato jāyatī soko, pemato jāyatī bhayaṃ;
481从喜爱中解脱者,则无有忧愁,何来恐惧。
Pemato vippamuttassa, natthi soko kuto bhayaṃ.
482由喜乐而生忧愁,由喜乐而生恐惧;
Ratiyā jāyatī soko, ratiyā jāyatī bhayaṃ;
483已从喜乐中解脱者,便无忧愁,何来恐惧。
Ratiyā vippamuttassa, natthi soko kuto bhayaṃ.
484由欲爱而生忧愁,由欲爱而生恐惧;
Kāmato jāyatī soko, kāmato jāyatī bhayaṃ;
485从欲爱中解脱的人,没有忧愁,哪来的恐惧?
Kāmato vippamuttassa, natthi soko kuto bhayaṃ.
486从贪爱,生起忧愁;从贪爱,生起恐惧。
Taṇhāya jāyatī soko, taṇhāya jāyatī bhayaṃ;
487从贪爱解脱的人,没有忧愁,哪来的恐惧?
Taṇhāya vippamuttassa, natthi soko kuto bhayaṃ.
488具足戒与见,安住于法,彻知真理的人,
Sīladassanasampannaṃ , dhammaṭṭhaṃ saccavedinaṃ;
489尽自己本分的人,为众人所爱。
Attano kamma kubbānaṃ, taṃ jano kurute piyaṃ.
490于那不可言说的法,生起欲乐,并以心体证;
Chandajāto anakkhāte, manasā ca phuṭo siyā;
491于诸欲中心无系着,他便被称为逆流而上者。
Kāmesu ca appaṭibaddhacitto , uddhaṃsototi vuccati.
492长久离乡的人,从远方平安归来,
Cirappavāsiṃ purisaṃ, dūrato sotthimāgataṃ;
493亲戚、朋友和伙伴们,都欢喜地迎接他归来。
Ñātimittā suhajjā ca, abhinandanti āgataṃ.
494同样,那些已经行善积福的人,从此世前往另一个世间之后,
Tatheva katapuññampi, asmā lokā paraṃ gataṃ;
495他所积累的善业便会迎接他,如同亲族迎接远归的爱子。
Puññāni paṭigaṇhanti, piyaṃ ñātīva āgataṃ.
496喜爱品第十六终。
Piyavaggo soḷasamo niṭṭhito.

17. 忿怒品

498应当断除忿怒,应当舍离慢,应当超越一切结缚;
Kodhaṃ jahe vippajaheyya mānaṃ, saṃyojanaṃ sabbamatikkameyya;
499对于名色不执取、一无所有的人,苦恼追不上他。
Taṃ nāmarūpasmimasajjamānaṃ, akiñcanaṃ nānupatanti dukkhā.
500若有人能制止生起的愤怒,如同让狂奔的马车停住——
Yo ve uppatitaṃ kodhaṃ, rathaṃ bhantaṃva vāraye ;
501我称这样的人才是真正的御者,其余的人不过是紧握缰绳罢了。
Tamahaṃ sārathiṃ brūmi, rasmiggāho itaro jano.
502当以不怒降伏愤怒,以善降伏不善;
Akkodhena jine kodhaṃ, asādhuṃ sādhunā jine;
503以布施战胜悭吝,以真实战胜妄语者。
Jine kadariyaṃ dānena, saccenālikavādinaṃ.
504应说真实语,不应生嗔;受人请求,纵是微少也当施与。
Saccaṃ bhaṇe na kujjheyya, dajjā appampi yācito;
505依此三种行,便能往至诸天近前。
Etehi tīhi ṭhānehi, gacche devāna santike.
506那些不伤害生命的牟尼,恒常以身防护;
Ahiṃsakā ye munayo , niccaṃ kāyena saṃvutā;
507他们抵达无死之境,到了那里便不再忧愁。
Te yanti accutaṃ ṭhānaṃ, yattha gantvā na socare.
508恒常觉醒、昼夜精勤修习者,
Sadā jāgaramānānaṃ, ahorattānusikkhinaṃ;
509对于那些志求涅槃的人,诸漏便得止息。
Nibbānaṃ adhimuttānaṃ, atthaṃ gacchanti āsavā.
510阿杜拉,这是古已有之,并非今天才有的事;
Porāṇametaṃ atula, netaṃ ajjatanāmiva;
511他们指责沉默者,也指责多语者;
Nindanti tuṇhimāsīnaṃ, nindanti bahubhāṇinaṃ;
512言语节制者亦遭人指责,这世间无人能全然免于指责。
Mitabhāṇimpi nindanti, natthi loke anindito.
513过去未曾有,未来不会有,现在亦不可得;
Na cāhu na ca bhavissati, na cetarahi vijjati;
514一个全然被指责的人,或是一个全然被称赞的人。
Ekantaṃ nindito poso, ekantaṃ vā pasaṃsito.
515凡是智者日日审察之后所称许的,
Yaṃ ce viññū pasaṃsanti, anuvicca suve suve;
516那清净离过、具足慧、戒与定的有智之人,
Acchiddavuttiṃ medhāviṃ, paññāsīlasamāhitaṃ.
517他如同阎浮河所产的纯金,谁有资格指责他呢?
Nikkhaṃ jambonadasseva, ko taṃ ninditumarahati;
518诸天都赞叹他,连梵天也赞叹他。
Devāpi naṃ pasaṃsanti, brahmunāpi pasaṃsito.
519应当防护身恶行,以身自制。
Kāyappakopaṃ rakkheyya, kāyena saṃvuto siyā;
520舍弃身恶行已,当以身行善。
Kāyaduccaritaṃ hitvā, kāyena sucaritaṃ care.
521应当防护言语的过失,在言语上保持自制。
Vacīpakopaṃ rakkheyya, vācāya saṃvuto siyā;
522断除了言语的恶行之后,应以言语行于善行。
Vacīduccaritaṃ hitvā, vācāya sucaritaṃ care.
523应当防护心意的过失,在内心中保持自制。
Manopakopaṃ rakkheyya, manasā saṃvuto siyā;
524舍离了意的恶行,便以意修习善行。
Manoduccaritaṃ hitvā, manasā sucaritaṃ care.
525智者以身防护,亦以语防护;
Kāyena saṃvutā dhīrā, atho vācāya saṃvutā;
526智者以意防护,他们才是真正的完全防护者。
Manasā saṃvutā dhīrā, te ve suparisaṃvutā.
527第十七 忿怒品 终
Kodhavaggo sattarasamo niṭṭhito.

第十八 垢秽品

529如今你犹如枯叶,阎魔使者已立于你面前;
Paṇḍupalāsova dānisi, yamapurisāpi ca te upaṭṭhitā;
530你正站在启程的路口,却没有备妥旅途的资粮。
Uyyogamukhe ca tiṭṭhasi, pātheyyampi ca te na vijjati.
531所以,为自己建造岛屿吧,速疾精进,成为智者!
So karohi dīpamattano, khippaṃ vāyama paṇḍito bhava;
532你已净除垢秽,无有瑕秽,将升入天界的圣者境地。
Niddhantamalo anaṅgaṇo, dibbaṃ ariyabhūmiṃ upehisi .
533你如今已至衰老,正走向死神的面前。
Upanītavayo ca dānisi, sampayātosi yamassa santike;
534途中你没有歇脚之处,也没有行路的资粮。
Vāso te natthi antarā, pātheyyampi ca te na vijjati.
535所以,你当为自己作岛屿,迅速精勤,成为智者。
So karohi dīpamattano, khippaṃ vāyama paṇḍito bhava;
536你已除尽垢秽,清净无瑕,你将不再经历生与老。
Niddhantamalo anaṅgaṇo, na punaṃ jātijaraṃ upehisi.
537智者循序渐进,于每一刹那,一点一滴。
Anupubbena medhāvī, thokaṃ thokaṃ khaṇe khaṇe;
538犹如银匠精炼银子,应当除去自己的垢秽。
Kammāro rajatasseva, niddhame malamattano.
539如铁自身所生之锈,生起之后,反而啃噬那铁本身;
Ayasāva malaṃ samuṭṭhitaṃ , tatuṭṭhāya tameva khādati;
540同样,过于放逸而行之人,其自作之业将引他堕入恶趣。
Evaṃ atidhonacārinaṃ, sāni kammāni nayanti duggatiṃ.
541不诵习是咒文之垢,不奋勉是家室之垢。
Asajjhāyamalā mantā, anuṭṭhānamalā gharā;
542懈怠是容颜之垢,放逸是守护者之垢。
Malaṃ vaṇṇassa kosajjaṃ, pamādo rakkhato malaṃ.
543女人之垢是恶行,布施者之垢是悭吝;
Malitthiyā duccaritaṃ, maccheraṃ dadato malaṃ;
544罪恶之法实为垢秽,于此世间及他世间亦然。
Malā ve pāpakā dhammā, asmiṃ loke paramhi ca.
545然而,较之这些垢秽,更为垢秽的是无明,无明乃是至上的垢秽。
Tato malā malataraṃ, avijjā paramaṃ malaṃ;
546诸比丘,舍弃此垢秽,你们便能成为无垢者。
Etaṃ malaṃ pahantvāna, nimmalā hotha bhikkhavo.
547无惭之人,如乌鸦般厚颜放肆,生活容易。
Sujīvaṃ ahirikena, kākasūrena dhaṃsinā;
548鲁莽、傲慢、内心染污之人,过着如此的生活。
Pakkhandinā pagabbhena, saṃkiliṭṭhena jīvitaṃ.
549有惭有愧、恒常追求清净的人,生活实为艰难。
Hirīmatā ca dujjīvaṃ, niccaṃ sucigavesinā;
550不懈怠,不傲慢,清净活命,具足正见。
Alīnenāppagabbhena, suddhājīvena passatā.
551凡是杀害生命,又说妄语之人,
Yo pāṇamatipāteti, musāvādañca bhāsati;
552在世间不与而取,又亲近他人配偶,
Loke adinnamādiyati, paradārañca gacchati.
553或沉溺于饮用谷酒、果酒的人:
Surāmerayapānañca, yo naro anuyuñjati;
554就在这世间,他断除了自己的根本。
Idhevameso lokasmiṃ, mūlaṃ khaṇati attano.
555人啊,你应当知道:这些恶法全无节制;
Evaṃ bho purisa jānāhi, pāpadhammā asaññatā;
556切莫让贪欲与非法,长久地折磨你。
Mā taṃ lobho adhammo ca, ciraṃ dukkhāya randhayuṃ.
557人们确实是依着信心、依着净信而行布施。
Dadāti ve yathāsaddhaṃ, yathāpasādanaṃ jano;
558若有人见他人得到饮食,心生嫉妒与不满,
Tattha yo maṅku bhavati , paresaṃ pānabhojane;
559那么此人无论昼夜,都不能证得定。
Na so divā vā rattiṃ vā, samādhimadhigacchati.
560若有人将它彻底断除,连根拔起,完全摧毁,
Yassa cetaṃ samucchinnaṃ, mūlaghaccaṃ samūhataṃ;
561他确实无论白天或夜晚,都能证得定。
Sa ve divā vā rattiṃ vā, samādhimadhigacchati.
562没有像贪欲般的火,没有像嗔恨般的执着。
Natthi rāgasamo aggi, natthi dosasamo gaho;
563没有罗网比得上愚痴,没有河流比得上渴爱。
Natthi mohasamaṃ jālaṃ, natthi taṇhāsamā nadī.
564他人之过显而易见,己之过则难以看清。
Sudassaṃ vajjamaññesaṃ, attano pana duddasaṃ;
565他像簸扬谷糠一般,披露他人的过失;
Paresaṃ hi so vajjāni, opunāti yathā bhusaṃ;
566自己的过失却一味掩盖,犹如狡猾的赌徒藏起输掉的骰子。
Attano pana chādeti, kaliṃva kitavā saṭho.
567专看他人过失,常怀抱怨之人;
Paravajjānupassissa , niccaṃ ujjhānasaññino;
568他的诸漏便不断增长,他离漏尽还很遥远。
Āsavā tassa vaḍḍhanti, ārā so āsavakkhayā.
569犹如空中没有足迹,沙门不在外表形式中。
Ākāseva padaṃ natthi, samaṇo natthi bāhire;
570众生耽著戏论,如来远离戏论。
Papañcābhiratā pajā, nippapañcā tathāgatā.
571犹如空中没有足迹,沙门不在外表形式中。
Ākāseva padaṃ natthi, samaṇo natthi bāhire;
572诸行非常,诸佛无有动摇。
Saṅkhārā sassatā natthi, natthi buddhānamiñjitaṃ.
573垢秽品第十八终
Malavaggo aṭṭhārasamo niṭṭhito.

第十九 法住品

575以暴力手段追逐利益,并不能因此成为依法而住的人。
Na tena hoti dhammaṭṭho, yenatthaṃ sāhasā naye;
576能审辨何为利益、何为非利益,这样的人方为智者。
Yo ca atthaṃ anatthañca, ubho niccheyya paṇḍito.
577他以不强横、依法、平等的方式引导他人。
Asāhasena dhammena, samena nayatī pare;
578以法为护、具足智慧的人,被称为“安住于法者”。
Dhammassa gutto medhāvī, ‘‘dhammaṭṭho’’ti pavuccati.
579并非说得很多,便堪称智者;
Na tena paṇḍito hoti, yāvatā bahu bhāsati;
580安稳、无怨敌、无所畏惧之人,才被称为“智者”。
Khemī averī abhayo, ‘‘paṇḍito’’ti pavuccati.
581并非说得多,便堪称持法者;
Na tāvatā dhammadharo, yāvatā bahu bhāsati;
582听闻虽少,却能以身见法,
Yo ca appampi sutvāna, dhammaṃ kāyena passati;
583于法不放逸者,才是真正的持法者。
Sa ve dhammadharo hoti, yo dhammaṃ nappamajjati.
584并非因满头白发,便可称为长老;
Na tena thero so hoti , yenassa palitaṃ siro;
585只是年岁成熟,此人便被称为“徒然衰老”。
Paripakko vayo tassa, ‘‘moghajiṇṇo’’ti vuccati.
586于谁身上具足真实、法、不害、调伏与自制;
Yamhi saccañca dhammo ca, ahiṃsā saṃyamo damo;
587那涤尽垢秽的智者,方真正可称为“长老”。
Sa ve vantamalo dhīro, ‘‘thero’’ iti pavuccati.
588并非仅凭辞令与容貌的光彩,
Na vākkaraṇamattena, vaṇṇapokkharatāya vā;
589若人心怀嫉妒、悭吝与狡诈,便不可称为善人。
Sādhurūpo naro hoti, issukī maccharī saṭho.
590他已将其断除,连根拔起,彻底摧毁的人,
Yassa cetaṃ samucchinnaṃ, mūlaghaccaṃ samūhataṃ;
591他已去除了过失,具足智慧,被称为‘善人’。
Sa vantadoso medhāvī, ‘‘sādhurūpo’’ti vuccati.
592并非剃光头发就是沙门,若不持戒、口出妄语,
Na muṇḍakena samaṇo, abbato alikaṃ bhaṇaṃ;
593具足欲贪者,如何能称‘沙门’?
Icchālobhasamāpanno, samaṇo kiṃ bhavissati.
594凡是彻底止息了一切大大小小恶行的人,
Yo ca sameti pāpāni, aṇuṃ thūlāni sabbaso;
595正因诸恶已得止息,故称他为‘沙门’。
Samitattā hi pāpānaṃ, ‘‘samaṇo’’ti pavuccati.
596他并非只因向他人乞食,便可称为比丘;
Na tena bhikkhu so hoti, yāvatā bhikkhate pare;
597即使受持了一切法,也并非因此就是比丘。
Vissaṃ dhammaṃ samādāya, bhikkhu hoti na tāvatā.
598然而,若有人在此舍离了福德与罪恶,行持梵行,
Yodha puññañca pāpañca, bāhetvā brahmacariyavā ;
599以明辨行于世间,他才真正可称为‘比丘’。
Saṅkhāya loke carati, sa ve ‘‘bhikkhū’’ti vuccati.
600并非因为沉默,愚昧无知者便成为牟尼;
Na monena munī hoti, mūḷharūpo aviddasu;
601唯有智者如持天平,惟取那最殊胜的。
Yo ca tulaṃva paggayha, varamādāya paṇḍito.
602他远离诸恶,以此成为牟尼;正因如此,他被称为牟尼。
Pāpāni parivajjeti, sa munī tena so muni;
603了知两世间者,即被称为牟尼。
Yo munāti ubho loke, ‘‘muni’’ tena pavuccati.
604并非因伤害众生而成为圣者;
Na tena ariyo hoti, yena pāṇāni hiṃsati;
605因对一切众生不加伤害,故称他为‘圣者’。
Ahiṃsā sabbapāṇānaṃ, ‘‘ariyo’’ti pavuccati.
606并非仅凭戒行与禁制,也非凭博学多闻,
Na sīlabbatamattena, bāhusaccena vā pana;
607亦非凭证得定,或独处静居,
Atha vā samādhilābhena, vivittasayanena vā.
608我得以亲证出离之乐,那是凡夫未能体验的。
Phusāmi nekkhammasukhaṃ, aputhujjanasevitaṃ;
609比丘,在尚未证得漏尽之前,不应因此而生起慢心。
Bhikkhu vissāsamāpādi, appatto āsavakkhayaṃ.
610第十九品 法住品 终。
Dhammaṭṭhavaggo ekūnavīsatimo niṭṭhito.

第二十 道品

612诸道之中,八圣道最为殊胜;诸谛之中,四圣谛最为殊胜;
Maggānaṭṭhaṅgiko seṭṭho, saccānaṃ caturo padā;
613诸法之中,离欲最为殊胜;两足者中,具眼者最为殊胜。
Virāgo seṭṭho dhammānaṃ, dvipadānañca cakkhumā.
614唯有此道,别无他途,能令知见清净。
Eseva maggo natthañño, dassanassa visuddhiyā;
615你们应当踏上此道,这正是令魔罗迷乱的途径。
Etañhi tumhe paṭipajjatha, mārassetaṃ pamohanaṃ.
616当你们踏上此道,便将达成苦的尽头。
Etañhi tumhe paṭipannā, dukkhassantaṃ karissatha;
617我已为你们宣说了这条道路;你们了知之后,应当拔除那支箭。
Akkhāto vo mayā maggo, aññāya sallakantanaṃ .
618你们所应做的,是精勤努力;如来只是宣说者。
Tumhehi kiccamātappaṃ, akkhātāro tathāgatā;
619已行此道、修习禅那者,便从魔罗的束缚中解脱。
Paṭipannā pamokkhanti, jhāyino mārabandhanā.
620“一切行皆无常”——以慧观照时,
‘‘Sabbe saṅkhārā aniccā’’ti, yadā paññāya passati;
621他便于苦生厌离,此即清净之道。
Atha nibbindati dukkhe, esa maggo visuddhiyā.
622“一切行皆苦”——以慧观照时,
‘‘Sabbe saṅkhārā dukkhā’’ti, yadā paññāya passati;
623那时,他便于苦生起厌离,这就是清净之道。
Atha nibbindati dukkhe, esa maggo visuddhiyā.
624“一切法无我”——当以智慧如此观照时,
‘‘Sabbe dhammā anattā’’ti, yadā paññāya passati;
625那时,他便于苦生起厌离,这就是清净之道。
Atha nibbindati dukkhe, esa maggo visuddhiyā.
626当起之时不肯起,年轻力壮,却沉湎于懒散;
Uṭṭhānakālamhi anuṭṭhahāno, yuvā balī ālasiyaṃ upeto;
627心意沉没于消沉之念,懈怠者,依智慧不能寻得道路。
Saṃsannasaṅkappamano kusīto, paññāya maggaṃ alaso na vindati.
628言语善加守护,内心严密调御,身体亦不作不善行;
Vācānurakkhī manasā susaṃvuto, kāyena ca nākusalaṃ kayirā ;
629净化此三条业道,便能成就仙人所宣说的道迹。
Ete tayo kammapathe visodhaye, ārādhaye maggamisippaveditaṃ.
630由修习而生智慧,不修习则智慧损减;
Yogā ve jāyatī bhūri, ayogā bhūrisaṅkhayo;
631了知此分叉的两条路——一条导向有,一条导向无有;
Etaṃ dvedhāpathaṃ ñatvā, bhavāya vibhavāya ca;
632应当如理安立自己,令智慧得以增长。
Tathāttānaṃ niveseyya, yathā bhūri pavaḍḍhati.
633截断整个欲望之林,而非仅仅砍倒一棵树;正是从这丛林中,生起了恐惧。
Vanaṃ chindatha mā rukkhaṃ, vanato jāyate bhayaṃ;
634比丘们啊,斩断整片丛林与丛林的执取,成为无林之人。
Chetvā vanañca vanathañca, nibbanā hotha bhikkhavo.
635只要男子对女人尚存纤毫欲念未断,
Yāva hi vanatho na chijjati, aṇumattopi narassa nārisu;
636他的心便会被紧紧系缚,犹如饮乳的牛犊离不开母牛。
Paṭibaddhamanova tāva so, vaccho khīrapakova mātari.
637应断除对自身的爱恋,如同摘去秋日的白莲。
Ucchinda sinehamattano kumudaṃ sāradikaṃva ;
638应修习这寂静之道,这是善逝所教导的涅槃。
Santimaggameva brūhaya, nibbānaṃ sugatena desitaṃ.
639我当于此度过雨季,于此度过冬季与夏季;
Idha vassaṃ vasissāmi, idha hemantagimhisu;
640愚者如此思量,却不能察觉其中的过患。
Iti bālo vicinteti, antarāyaṃ na bujjhati.
641那人沉溺于儿女与牲畜,心被缠缚,
Taṃ puttapasusammattaṃ, byāsattamanasaṃ naraṃ;
642犹如洪水冲走沉睡的村庄,死神将他带走。
Suttaṃ gāmaṃ mahoghova, maccu ādāya gacchati.
643儿子不能作为救护,父亲不能,亲属也不能;
Na santi puttā tāṇāya, na pitā nāpi bandhavā;
644被死亡征服的人,在亲族中没有什么庇护。
Antakenādhipannassa, natthi ñātīsu tāṇatā.
645智者了知这一要义,善持戒律;
Etamatthavasaṃ ñatvā, paṇḍito sīlasaṃvuto;
646当速疾清净那趣入涅槃的道路。
Nibbānagamanaṃ maggaṃ, khippameva visodhaye.
647第二十 道品 终
Maggavaggo vīsatimo niṭṭhito.

第二十一 杂品

649若因舍弃微小的乐,而得见广大的安乐,
Mattāsukhapariccāgā , passe ce vipulaṃ sukhaṃ;
650智者当舍微小之乐,照见广大的安乐。
Caje mattāsukhaṃ dhīro, sampassaṃ vipulaṃ sukhaṃ.
651想凭他人的痛苦,来求取自己的快乐,
Paradukkhūpadhānena, attano sukhamicchati;
652纠缠于怨恨者,便无法从怨恨中解脱。
Verasaṃsaggasaṃsaṭṭho, verā so na parimuccati.
653应行的事弃置一旁,不应行的事反倒去行持。
Yañhi kiccaṃ apaviddhaṃ , akiccaṃ pana kayirati;
654傲慢而放逸的人,烦恼便与日俱增。
Unnaḷānaṃ pamattānaṃ, tesaṃ vaḍḍhanti āsavā.
655反之,那些善精进、恒常修习身念住者,他们精勤不息。
Yesañca susamāraddhā, niccaṃ kāyagatā sati;
656他们不从事无益之事,于应行之事恒常精勤。
Akiccaṃ te na sevanti, kicce sātaccakārino;
657于具足念与正知者,诸漏便得止息。
Satānaṃ sampajānānaṃ, atthaṃ gacchanti āsavā.
658已杀母与父,及二刹帝利王;
Mātaraṃ pitaraṃ hantvā, rājāno dve ca khattiye;
659灭除王国与随从,婆罗门无忧而行。
Raṭṭhaṃ sānucaraṃ hantvā, anīgho yāti brāhmaṇo.
660杀母与父,杀两位刹帝利王;
Mātaraṃ pitaraṃ hantvā, rājāno dve ca sotthiye;
661杀虎为第五,婆罗门无忧而行。
Veyagghapañcamaṃ hantvā, anīgho yāti brāhmaṇo.
662乔达摩的弟子们常善觉醒。
Suppabuddhaṃ pabujjhanti, sadā gotamasāvakā;
663他们无论昼夜,恒常忆念佛。
Yesaṃ divā ca ratto ca, niccaṃ buddhagatā sati.
664乔达摩的弟子们常善觉醒。
Suppabuddhaṃ pabujjhanti, sadā gotamasāvakā;
665那些人昼夜之间,正念恒住于法;
Yesaṃ divā ca ratto ca, niccaṃ dhammagatā sati.
666乔达摩的弟子们,常善觉醒;
Suppabuddhaṃ pabujjhanti, sadā gotamasāvakā;
667那些人昼夜之间,正念恒住于僧。
Yesaṃ divā ca ratto ca, niccaṃ saṅghagatā sati.
668乔达摩的弟子们,恒时醒觉;
Suppabuddhaṃ pabujjhanti, sadā gotamasāvakā;
669他们日日夜夜,恒住身念;
Yesaṃ divā ca ratto ca, niccaṃ kāyagatā sati.
670那些恒常醒觉的人,便是乔达摩的弟子们。
Suppabuddhaṃ pabujjhanti, sadā gotamasāvakā;
671他们无论昼夜,心常乐于不害。
Yesaṃ divā ca ratto ca, ahiṃsāya rato mano.
673他们无论昼夜,心常乐于修习。
Yesaṃ divā ca ratto ca, bhāvanāya rato mano.
674出家不易,安住其中亦难;家宅难居,实为苦事。
Duppabbajjaṃ durabhiramaṃ, durāvāsā gharā dukhā;
675与志趣不合者共住是苦,被苦追随的旅人亦是苦;
Dukkhosamānasaṃvāso, dukkhānupatitaddhagū;
676因此,不应作旅人,也不应成为被苦追随之人。
Tasmā na caddhagū siyā, na ca dukkhānupatito siyā .
677具足信心、持戒清净、享有名誉与财富者,
Saddho sīlena sampanno, yasobhogasamappito;
678他所到之处,皆受人敬重。
Yaṃ yaṃ padesaṃ bhajati, tattha tattheva pūjito.
679善者虽在远方亦显耀,如同喜马拉雅山。
Dūre santo pakāsenti, himavantova pabbato;
680不善者则于此隐没不现,犹如暗夜中射出的箭。
Asantettha na dissanti, rattiṃ khittā yathā sarā.
681独坐、独卧、独行,精勤不懈。
Ekāsanaṃ ekaseyyaṃ, eko caramatandito;
682独自调御己心,于林野间得享喜悦。
Eko damayamattānaṃ, vanante ramito siyā.
683杂品第二十一至此终。
Pakiṇṇakavaggo ekavīsatimo niṭṭhito.

二十二 地狱品

685说妄语者堕入地狱,或造作恶业而称‘我未做’者。
Abhūtavādī nirayaṃ upeti, yo vāpi katvā na karomi cāha ;
686这两种人死后皆同,于来世成为业行卑劣之人。
Ubhopi te pecca samā bhavanti, nihīnakammā manujā parattha.
687众多人颈挂袈裟,却行于恶法而不调伏。
Kāsāvakaṇṭhā bahavo, pāpadhammā asaññatā;
688这些恶人由诸恶业,投生于地狱。
Pāpā pāpehi kammehi, nirayaṃ te upapajjare.
689宁可吞食烧红的铁球,炽热犹如火焰顶端;
Seyyo ayoguḷo bhutto, tatto aggisikhūpamo;
690这也胜过无戒、不调伏的人受用信众所施的食物。
Yañce bhuñjeyya dussīlo, raṭṭhapiṇḍamasaññato.
691放逸之人,若亲近他人之妻,便会招致四种灾祸:
Cattāri ṭhānāni naro pamatto, āpajjati paradārūpasevī;
692不善之得、不安之卧,第三遭人谴责,第四堕入地狱。
Apuññalābhaṃ na nikāmaseyyaṃ, nindaṃ tatīyaṃ nirayaṃ catutthaṃ.
693得非福之利,趣向恶道,恐惧的男女之间那点微薄的欢愉;
Apuññalābho ca gatī ca pāpikā, bhītassa bhītāya ratī ca thokikā;
694而且国王会施以重罚,因此,人不应亲近他人的妻子。
Rājā ca daṇḍaṃ garukaṃ paṇeti, tasmā naro paradāraṃ na seve.
695如同不善巧握持吉祥草,反被割伤手掌;
Kuso yathā duggahito, hatthamevānukantati;
696错误行持的沙门行,将人拖向地狱。
Sāmaññaṃ dupparāmaṭṭhaṃ, nirayāyupakaḍḍhati.
697任何松散的行为,任何受染污的禁戒,
Yaṃ kiñci sithilaṃ kammaṃ, saṃkiliṭṭhañca yaṃ vataṃ;
698令人疑虑重重的梵行生活,不会带来大果报。
Saṅkassaraṃ brahmacariyaṃ, na taṃ hoti mahapphalaṃ.
699若应作此事,便当坚定精勤而行;
Kayirā ce kayirāthenaṃ , daḷhamenaṃ parakkame;
700懈怠的出家者,只会扬起更多的尘垢。
Sithilo hi paribbājo, bhiyyo ākirate rajaṃ.
701未作的恶业方为善好,若作恶业,日后必受忧悔煎迫。
Akataṃ dukkaṭaṃ seyyo, pacchā tappati dukkaṭaṃ;
702已作的与善作的,善作更胜;作了之后,心无懊悔。
Katañca sukataṃ seyyo, yaṃ katvā nānutappati.
703犹如边疆的城池,内外皆受守护;
Nagaraṃ yathā paccantaṃ, guttaṃ santarabāhiraṃ;
704你们应当如此守护自己,切莫让时机白白流逝。
Evaṃ gopetha attānaṃ, khaṇo vo mā upaccagā;
705错过时机者,堕于地狱,愁苦沉沦。
Khaṇātītā hi socanti, nirayamhi samappitā.
706于不当羞处羞耻,于当羞处不羞耻;
Alajjitāye lajjanti, lajjitāye na lajjare;
707执持邪见之众生,便趣向恶道。
Micchādiṭṭhisamādānā, sattā gacchanti duggatiṃ.
708于无怖畏处见怖畏,于有怖畏处却不见怖畏;
Abhaye bhayadassino, bhaye cābhayadassino;
709执持邪见的众生,便会趣向恶道。
Micchādiṭṭhisamādānā, sattā gacchanti duggatiṃ.
710于无过失处见过失,于有过的失处反不见过失的人
Avajje vajjamatino, vajje cāvajjadassino;
711执取邪见,众生趣向恶趣。
Micchādiṭṭhisamādānā, sattā gacchanti duggatiṃ.
712了知过失为过失,了知无过失为无过失,
Vajjañca vajjato ñatvā, avajjañca avajjato;
713执取正见,众生趣向善趣。
Sammādiṭṭhisamādānā, sattā gacchanti suggatiṃ.
714地狱品第二十二 竟
Nirayavaggo dvāvīsatimo niṭṭhito.

第二十三 龙品

716我当如战场中的象,忍受飞来之箭,
Ahaṃ nāgova saṅgāme, cāpato patitaṃ saraṃ;
717我当安忍恶言,因为世间人多无戒行。
Ativākyaṃ titikkhissaṃ, dussīlo hi bahujjano.
718已调伏的马被带往集会,国王骑乘已调伏的马;
Dantaṃ nayanti samitiṃ, dantaṃ rājābhirūhati;
719在众人中,已调伏且能忍受恶言者,最为殊胜。
Danto seṭṭho manussesu, yotivākyaṃ titikkhati.
720调伏的骏马堪称殊胜,信度良驹亦为佳妙;
Varamassatarā dantā, ājānīyā ca sindhavā;
721巨象与大象纵然殊胜,自我调伏之人,比它们更胜一筹。
Kuñjarā ca mahānāgā, attadanto tato varaṃ.
722因为凭借这些车乘,终不能抵达未曾到过的地方;
Na hi etehi yānehi, gaccheyya agataṃ disaṃ;
723正如自己善加调伏,已调伏者由调伏而前行。
Yathāttanā sudantena, danto dantena gacchati.
724那头名为财护的大象,性情暴烈,难以调伏,
Dhanapālo nāma kuñjaro, kaṭukabhedano dunnivārayo;
725被系缚时,它不食所投之食,只是思念着那象林。
Baddho kabaḷaṃ na bhuñjati, sumarati nāgavanassa kuñjaro.
726当一个人昏沉、贪食、嗜睡,辗转反侧而卧时,
Middhī yadā hoti mahagghaso ca, niddāyitā samparivattasāyī;
727如同被饲料养肥的大猪,那个愚人一再地入于胎中。
Mahāvarāhova nivāpapuṭṭho, punappunaṃ gabbhamupeti mando.
728往昔,这颗心曾随其所欲、随其所乐、随其所适,到处漫游,
Idaṃ pure cittamacāri cārikaṃ, yenicchakaṃ yatthakāmaṃ yathāsukhaṃ;
729从今以后,我当如理调伏此心,犹如驯象师以铁钩制服发情之象。
Tadajjahaṃ niggahessāmi yoniso, hatthippabhinnaṃ viya aṅkusaggaho.
730乐于不放逸,善护自心;
Appamādaratā hotha, sacittamanurakkhatha;
731当从困境中自救出离,犹如陷于泥沼的大象。
Duggā uddharathattānaṃ, paṅke sannova kuñjaro.
732若你得遇一位明慧的善友,与你同行、安住于善的智者,
Sace labhetha nipakaṃ sahāyaṃ, saddhiṃ caraṃ sādhuvihāridhīraṃ;
733降伏一切危难之后,你便应满怀欢喜,正念具足地与他同行。
Abhibhuyya sabbāni parissayāni, careyya tenattamano satīmā.
734若你未能得遇明慧的善友,与你同行、安住于善的智者,
No ce labhetha nipakaṃ sahāyaṃ, saddhiṃ caraṃ sādhuvihāridhīraṃ;
735如同舍弃了征服王土的国王,孑然独行,犹如龙象独自漫步林中。
Rājāva raṭṭhaṃ vijitaṃ pahāya, eko care mātaṅgaraññeva nāgo.
736独行殊胜,与愚者实无同伴可言。
Ekassa caritaṃ seyyo, natthi bāle sahāyatā;
737应独自游行,不作诸恶,无所挂碍,犹如林中的龙象。
Eko care na ca pāpāni kayirā, appossukko mātaṅgaraññeva nāgo.
738事起之时,有友是乐;于一切境遇,知足是乐。
Atthamhi jātamhi sukhā sahāyā, tuṭṭhī sukhā yā itarītarena;
739命终之时,福德是乐;断除一切苦,是乐。
Puññaṃ sukhaṃ jīvitasaṅkhayamhi, sabbassa dukkhassa sukhaṃ pahānaṃ.
740于此世间,孝养母亲是乐,孝养父亲亦是乐。
Sukhā matteyyatā loke, atho petteyyatā sukhā;
741在这个世间,沙门的生活是乐的,清净梵行的生活同样是乐的。
Sukhā sāmaññatā loke, atho brahmaññatā sukhā.
742持戒直至暮年,是乐的;信心确立不动,是乐的;
Sukhaṃ yāva jarā sīlaṃ, sukhā saddhā patiṭṭhitā;
743获得智慧,是乐的;不作一切恶,是乐的。
Sukho paññāya paṭilābho, pāpānaṃ akaraṇaṃ sukhaṃ.
744龙品第二十三终
Nāgavaggo tevīsatimo niṭṭhito.

24. 渴爱品

746放逸之人,其渴爱增长,犹如蔓草。
Manujassa pamattacārino, taṇhā vaḍḍhati māluvā viya;
747他从此处跳至彼处,犹如林中猿猴寻觅果实。
So plavatī hurā huraṃ, phalamicchaṃva vanasmi vānaro.
748若有谁被这卑劣的渴爱、世间的执着所征服,
Yaṃ esā sahate jammī, taṇhā loke visattikā;
749他的忧愁便不断增长,犹如被雨水滋润的毗罗那草。
Sokā tassa pavaḍḍhanti, abhivaṭṭhaṃva bīraṇaṃ.
750若有人能克服这世间邪恶、极难超越的贪爱,
Yo cetaṃ sahate jammiṃ, taṇhaṃ loke duraccayaṃ;
751忧愁便会从他身上脱落,犹如水珠从莲叶上滑落。
Sokā tamhā papatanti, udabinduva pokkharā.
752我要告诉聚集于此的你们,愿你们吉祥。
Taṃ vo vadāmi bhaddaṃ vo, yāvantettha samāgatā;
753你们应截断贪欲之根,譬如挖取香根草的人,必须挖除毗罗那草;
Taṇhāya mūlaṃ khaṇatha, usīratthova bīraṇaṃ;
754莫让魔罗再三摧折你们,犹如洪流屡屡卷倒脆弱的芦苇。
Mā vo naḷaṃva sotova, māro bhañji punappunaṃ.
755正如一棵树,若根部完好无损且深固,纵被斩断也仍能重新生长;
Yathāpi mūle anupaddave daḷhe, chinnopi rukkho punareva rūhati;
756即便这样,只要渴爱的随眠尚未拔除,这苦便会一再地生起。
Evampi taṇhānusaye anūhate, nibbattatī dukkhamidaṃ punappunaṃ.
757他有三十六道水流,向悦意的境界奔流,极为汹涌;
Yassa chattiṃsati sotā, manāpasavanā bhusā;
758那大水流冲走持邪见的人,以及依恋贪欲的思惟。
Māhā vahanti duddiṭṭhiṃ, saṅkappā rāganissitā.
759水流四处奔涌,蔓藤生起而立;
Savanti sabbadhi sotā, latā uppajja tiṭṭhati;
760见了那已生的蔓藤,当以慧斩断其根。
Tañca disvā lataṃ jātaṃ, mūlaṃ paññāya chindatha.
761众生有诸流注、诸爱着,亦有诸喜悦;
Saritāni sinehitāni ca, somanassāni bhavanti jantuno;
762贪著乐受、寻求快乐的人,必定走向再生与衰老。
Te sātasitā sukhesino, te ve jātijarūpagā narā.
763为渴爱所驱迫的众生,犹如被缚的兔子,挣扎不安。
Tasiṇāya purakkhatā pajā, parisappanti sasova bandhito ;
764被结缚与执著缠缚的有情,长久地一再遭受痛苦。
Saṃyojanasaṅgasattakā, dukkhamupenti punappunaṃ cirāya.
765为渴爱所驱迫的众生,犹如被缚的兔子,挣扎不安。
Tasiṇāya purakkhatā pajā, parisappanti sasova bandhito;
766因此,渴望自身离欲的人,应当断除渴爱。
Tasmā tasiṇaṃ vinodaye, ākaṅkhanta virāgamattano.
767那无欲之人,心却耽著于欲林;虽已从欲林解脱,却又奔向欲林。
Yo nibbanatho vanādhimutto, vanamutto vanameva dhāvati;
768且看此人:已得解脱,却又奔回束缚之中。
Taṃ puggalametha passatha, mutto bandhanameva dhāvati.
769智者并不将那铁制、木制、草编的系缚,称为坚固的束缚。
Na taṃ daḷhaṃ bandhanamāhu dhīrā, yadāyasaṃ dārujapabbajañca ;
770对珠宝耳环的贪染,对儿女妻子的系念——
Sārattarattā maṇikuṇḍalesu, puttesu dāresu ca yā apekkhā.
771智者说,这才是坚固的束缚:拖人下堕,看似松弛,却极难解脱。
Etaṃ daḷhaṃ bandhanamāhu dhīrā, ohārinaṃ sithilaṃ duppamuñcaṃ;
772斩断此结,他们便出家游行,无有恋着,舍离了欲乐。
Etampi chetvāna paribbajanti, anapekkhino kāmasukhaṃ pahāya.
773那些沉浸于贪欲的人,堕入洪流,犹如蜘蛛落入自织的网中。
Ye rāgarattānupatanti sotaṃ, sayaṃkataṃ makkaṭakova jālaṃ;
774智者断除此后,无所期望,舍弃一切苦而去。
Etampi chetvāna vajanti dhīrā, anapekkhino sabbadukkhaṃ pahāya.
775当舍前方,当舍后方,当舍中间,抵达有的彼岸。
Muñca pure muñca pacchato, majjhe muñca bhavassa pāragū;
776心于一切处解脱,你便不再经历生与老。
Sabbattha vimuttamānaso, na punaṃ jātijaraṃ upehisi.
777一个被寻思所搅动、贪欲炽盛、随观净相的人,
Vitakkamathitassa jantuno, tibbarāgassa subhānupassino;
778他的渴爱便更增长,这确实令束缚变得坚固。
Bhiyyo taṇhā pavaḍḍhati, esa kho daḷhaṃ karoti bandhanaṃ.
779乐于寻伺止息,常念修习不净者,
Vitakkūpasame ca yo rato, asubhaṃ bhāvayate sadā sato;
780他必将灭尽,必断魔的束缚。
Esa kho byanti kāhiti, esa checchati mārabandhanaṃ.
781已至究竟,无有恐惧,离渴爱,无有垢秽;
Niṭṭhaṅgato asantāsī, vītataṇho anaṅgaṇo;
782斩断有之箭刺,此是最后身。
Acchindi bhavasallāni, antimoyaṃ samussayo.
783离渴爱,无取着,通达言辞之道;
Vītataṇho anādāno, niruttipadakovido;
784应了知音节的组合,及其前后次第;
Akkharānaṃ sannipātaṃ, jaññā pubbāparāni ca;
785他实可称为‘最后身者、大智者、大人’。
Sa ve ‘‘antimasārīro, mahāpañño mahāpuriso’’ti vuccati.
786我是降伏一切者、遍知一切者,于一切法无有染着。
Sabbābhibhū sabbavidūhamasmi, sabbesu dhammesu anūpalitto;
787弃舍一切,于渴爱灭尽中解脱,既已亲证,我还能以谁为师?
Sabbañjaho taṇhakkhaye vimutto, sayaṃ abhiññāya kamuddiseyyaṃ.
788法布施胜过一切布施,法味胜过一切味道。
Sabbadānaṃ dhammadānaṃ jināti, sabbarasaṃ dhammaraso jināti;
789法乐胜过一切乐,渴爱灭尽战胜一切苦。
Sabbaratiṃ dhammarati jināti, taṇhakkhayo sabbadukkhaṃ jināti.
790财富能毁坏愚人,却不能毁坏那求渡彼岸的人。
Hananti bhogā dummedhaṃ, no ca pāragavesino;
791愚人因贪著财物,既毁他人,亦毁自身。
Bhogataṇhāya dummedho, hanti aññeva attanaṃ.
792田地的缺陷在杂草,众生的缺陷在贪欲;
Tiṇadosāni khettāni, rāgadosā ayaṃ pajā;
793因此,于已离贪欲者行布施,能得大果报。
Tasmā hi vītarāgesu, dinnaṃ hoti mahapphalaṃ.
794田地的过患在于杂草,这众生的过患在于嗔恚;
Tiṇadosāni khettāni, dosadosā ayaṃ pajā;
795因此,于断除嗔恚者之处行布施,能得大果报。
Tasmā hi vītadosesu, dinnaṃ hoti mahapphalaṃ.
796田地的过患在于杂草,这众生的过患在于愚痴;
Tiṇadosāni khettāni, mohadosā ayaṃ pajā;
797因此,布施于断除了愚痴的人,能得大果报。
Tasmā hi vītamohesu, dinnaṃ hoti mahapphalaṃ.
798田地的缺陷是杂草,众生的缺陷是欲望;
(Tiṇadosāni khettāni, icchādosā ayaṃ pajā;
799因此,布施于已断除欲望的人,能得大果报。
Tasmā hi vigaticchesu, dinnaṃ hoti mahapphalaṃ.)
800田地的过患在于杂草,此世间众生的过患在于渴爱。
Tiṇadosāni khettāni, taṇhādosā ayaṃ pajā;
801因此,对离渴爱者所作的布施,必得广大果报。
Tasmā hi vītataṇhesu, dinnaṃ hoti mahapphalaṃ.
802第二十四 渴爱品 终了
Taṇhāvaggo catuvīsatimo niṭṭhito.

比丘品

804眼根防护为善,耳根防护为善;
Cakkhunā saṃvaro sādhu, sādhu sotena saṃvaro;
805鼻根防护为善,舌根防护为善。
Ghānena saṃvaro sādhu, sādhu jivhāya saṃvaro.
806以身体防护,是为善;以语言防护,是为善。
Kāyena saṃvaro sādhu, sādhu vācāya saṃvaro;
807以心防护,是为善;于一切处防护,是为善。
Manasā saṃvaro sādhu, sādhu sabbattha saṃvaro;
808于一切处防护的比丘,便从一切苦中解脱。
Sabbattha saṃvuto bhikkhu, sabbadukkhā pamuccati.
809手得防护,足得防护,语得防护,是名最上防护者。
Hatthasaṃyato pādasaṃyato, vācāsaṃyato saṃyatuttamo;
810乐于内心,心得定,独处知足,是名比丘。
Ajjhattarato samāhito, eko santusito tamāhu bhikkhuṃ.
811言语防护的比丘,言辞审慎,沉稳不慢。
Yo mukhasaṃyato bhikkhu, mantabhāṇī anuddhato;
812他阐明义理与法,言辞甘美。
Atthaṃ dhammañca dīpeti, madhuraṃ tassa bhāsitaṃ.
813以法为乐,爱乐于法,随念思惟法;
Dhammārāmo dhammarato, dhammaṃ anuvicintayaṃ;
814比丘随念法,便不退失正法。
Dhammaṃ anussaraṃ bhikkhu, saddhammā na parihāyati.
815不应轻视自己所获,亦不应羡慕他人度日;
Salābhaṃ nātimaññeyya, nāññesaṃ pihayaṃ care;
816羡慕他人的比丘,不能证得禅定。
Aññesaṃ pihayaṃ bhikkhu, samādhiṃ nādhigacchati.
817比丘所得虽微,亦不轻视自己所获;
Appalābhopi ce bhikkhu, salābhaṃ nātimaññati;
818诸天必定称赞他:生活清净,精进不懈。
Taṃ ve devā pasaṃsanti, suddhājīviṃ atanditaṃ.
819于一切名色,他全然无所执取。
Sabbaso nāmarūpasmiṃ, yassa natthi mamāyitaṃ;
820对于不存在的事物,他也不生忧恼,如是者即名为比丘。
Asatā ca na socati, sa ve ‘‘bhikkhū’’ti vuccati.
821安住于慈心的比丘,于佛陀教法净信无疑,
Mettāvihārī yo bhikkhu, pasanno buddhasāsane;
822他将证得寂静的境地——那诸行息灭的安乐。
Adhigacche padaṃ santaṃ, saṅkhārūpasamaṃ sukhaṃ.
823比丘,汲出这艘船的水吧!水汲尽后,你便会轻快而行。
Siñca bhikkhu imaṃ nāvaṃ, sittā te lahumessati;
824断除了贪与嗔,你便将趋向涅槃。
Chetvā rāgañca dosañca, tato nibbānamehisi.
825应断五种,应舍五种,更应修习五种更上之法。
Pañca chinde pañca jahe, pañca cuttari bhāvaye;
826比丘超越五种执著,便被称为“已渡暴流者”。
Pañca saṅgātigo bhikkhu, ‘‘oghatiṇṇo’’ti vuccati.
827比丘,当修禅那,切勿放逸,莫让你的心耽着于五欲之乐。
Jhāya bhikkhu mā pamādo , mā te kāmaguṇe ramessu cittaṃ;
828莫因放逸而吞下炽热的铁丸,免得灼烧之时哀号:“这是苦!”
Mā lohaguḷaṃ gilī pamatto, mā kandi ‘‘dukkhamida’’nti ḍayhamāno.
829无慧者无有禅那,无禅那者亦无智慧。
Natthi jhānaṃ apaññassa, paññā natthi ajhāyato ;
830若人具足禅那与智慧,便近于涅槃。
Yamhi jhānañca paññā ca, sa ve nibbānasantike.
831比丘进入空屋,内心寂静,
Suññāgāraṃ paviṭṭhassa, santacittassa bhikkhuno;
832正观法者,即生超越凡人的喜悦。
Amānusī rati hoti, sammā dhammaṃ vipassato.
833无论于何处,如实观察诸蕴的生灭,
Yato yato sammasati, khandhānaṃ udayabbayaṃ;
834他便获得喜悦与欢欣,这正是了知不死者的境界。
Labhatī pītipāmojjaṃ, amataṃ taṃ vijānataṃ.
835这便是具慧比丘于此法中的起点。
Tatrāyamādi bhavati, idha paññassa bhikkhuno;
836守护根门,知足,并持守巴帝摩卡。
Indriyagutti santuṭṭhi, pātimokkhe ca saṃvaro.
837应当亲近那些生活清净、精勤不懈的善友;
Mitte bhajassu kalyāṇe, suddhājīve atandite;
838应待人亲切,于行持上亦善巧。
Paṭisanthāravutyassa , ācārakusalo siyā;
839由此,心意洋溢喜悦,他将抵达苦的尽头。
Tato pāmojjabahulo, dukkhassantaṃ karissati.
840犹如茉莉花凋落枯萎的花朵,
Vassikā viya pupphāni, maddavāni pamuñcati;
841同样地,诸比丘,你们应当彻底舍离贪与嗔。
Evaṃ rāgañca dosañca, vippamuñcetha bhikkhavo.
842身寂静,语寂静,心意寂静而善入定,
Santakāyo santavāco, santavā susamāhito ;
843舍离世间贪著的比丘,即称为“寂静者”。
Vantalokāmiso bhikkhu, ‘‘upasanto’’ti vuccati.
844以自己策励自己,以自己省察自己,
Attanā codayattānaṃ, paṭimaṃsetha attanā ;
845那位守护自我、具足正念的比丘,将安乐而住。
So attagutto satimā, sukhaṃ bhikkhu vihāhisi.
846自己正是自己的依怙,还有谁能作为依怙呢?
Attā hi attano nātho, (ko hi nātho paro siyā)
847自己正是自己的归趣。
Attā hi attano gati;
848因此,当调御自身,犹如商人调教良马。
Tasmā saṃyamamattānaṃ , assaṃ bhadraṃva vāṇijo.
849比丘满怀喜悦,于佛陀教法深生净信;
Pāmojjabahulo bhikkhu, pasanno buddhasāsane;
850当证得寂静之境——那诸行止息的安乐。
Adhigacche padaṃ santaṃ, saṅkhārūpasamaṃ sukhaṃ.
851凡是年轻的比丘,确实致力于佛陀的教法;
Yo have daharo bhikkhu, yuñjati buddhasāsane;
852他照亮这世间,犹如离云的明月。
Somaṃ lokaṃ pabhāseti, abbhā muttova candimā.
853比丘品第二十五 终
Bhikkhuvaggo pañcavīsatimo niṭṭhito.

26. 婆罗门品

855奋力斩断渴爱之流,婆罗门啊,驱除诸欲乐;
Chinda sotaṃ parakkamma, kāme panuda brāhmaṇa;
856了知诸行灭尽,你便知非所作,婆罗门。
Saṅkhārānaṃ khayaṃ ñatvā, akataññūsi brāhmaṇa.
857当他在两种法中证达彼岸,便成为婆罗门。
Yadā dvayesu dhammesu, pāragū hoti brāhmaṇo;
858那时,这位了知者的一切结缚,便归于消逝。
Athassa sabbe saṃyogā, atthaṃ gacchanti jānato.
859于他,既无彼岸,亦无此岸,亦无两岸。
Yassa pāraṃ apāraṃ vā, pārāpāraṃ na vijjati;
860已无恐惧、已断系缚者,我称他为婆罗门。
Vītaddaraṃ visaṃyuttaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.
861禅修者,远离尘垢,安然静坐,所作已办,无漏——
Jhāyiṃ virajamāsīnaṃ, katakiccamanāsavaṃ;
862证得无上义者,我称他为婆罗门。
Uttamatthamanuppattaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.
863白昼太阳辉耀,夜晚月亮放光;
Divā tapati ādicco, rattimābhāti candimā;
864披甲刹帝利辉耀,禅修婆罗门辉耀;
Sannaddho khattiyo tapati, jhāyī tapati brāhmaṇo;
865而在一切昼夜,佛陀以威光辉耀。
Atha sabbamahorattiṃ , buddho tapati tejasā.
866舍离诸恶的人,名为婆罗门;行持寂静的人,称为沙门;
Bāhitapāpoti brāhmaṇo, samacariyā samaṇoti vuccati;
867驱除自身垢秽,因此名为“出家者”。
Pabbājayamattano malaṃ, tasmā ‘‘pabbajito’’ti vuccati.
868不应击打婆罗门,婆罗门也不应向他发泄怒气。
Na brāhmaṇassa pahareyya, nāssa muñcetha brāhmaṇo;
869攻击婆罗门的人实可鄙,若婆罗门因此还手,那也同样可鄙。
Dhī brāhmaṇassa hantāraṃ, tato dhī yassa muñcati.
870对于婆罗门,再没有比这更殊胜的了——当他制止自心对喜爱之物的执取时;
Na brāhmaṇassetadakiñci seyyo, yadā nisedho manaso piyehi;
871每当害心退失一分,苦便随之息灭一分。
Yato yato hiṃsamano nivattati, tato tato sammatimeva dukkhaṃ.
872若有人于身、语、意,皆不造作恶行,
Yassa kāyena vācāya, manasā natthi dukkaṭaṃ;
873于这三处善自防护者,我称他为婆罗门。
Saṃvutaṃ tīhi ṭhānehi, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.
874若能由彼了知正自觉者所开示的法,
Yamhā dhammaṃ vijāneyya, sammāsambuddhadesitaṃ;
875应当恭敬地礼敬他,犹如婆罗门敬奉火供。
Sakkaccaṃ taṃ namasseyya, aggihuttaṃva brāhmaṇo.
876并非因结发、家族或出身而成为婆罗门,
Na jaṭāhi na gottena, na jaccā hoti brāhmaṇo;
877唯有具足真理与法的人,方为清净者,方为婆罗门。
Yamhi saccañca dhammo ca, so sucī so ca brāhmaṇo.
878愚者,你的结发有何用?你的鹿皮衣有何用?
Kiṃ te jaṭāhi dummedha, kiṃ te ajinasāṭiyā;
879你内在是烦恼丛林,却只清洁外表。
Abbhantaraṃ te gahanaṃ, bāhiraṃ parimajjasi.
880穿着粪扫衣,身形瘦削、血管显露者,
Paṃsukūladharaṃ jantuṃ, kisaṃ dhamanisanthataṃ;
881独自在林间禅修的人,我称他为婆罗门。
Ekaṃ vanasmiṃ jhāyantaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.
882我不因他从母胎出生,就称之为婆罗门;
Na cāhaṃ brāhmaṇaṃ brūmi, yonijaṃ mattisambhavaṃ;
883若他仍有所拥有,便只是被称为‘先生’者。
Bhovādi nāma so hoti, sace hoti sakiñcano;
884一无所持、无所执取者,我称他为婆罗门。
Akiñcanaṃ anādānaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.
885断除一切结缚者,他便不再恐惧。
Sabbasaṃyojanaṃ chetvā, yo ve na paritassati;
886超越执著、离系解脱者,我称他为婆罗门。
Saṅgātigaṃ visaṃyuttaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.
887斩断缰绳与皮带,连同笼头及系缚物;
Chetvā naddhiṃ varattañca, sandānaṃ sahanukkamaṃ;
888拔除了心闩、已觉醒的人,我说他才是真正的婆罗门。
Ukkhittapalighaṃ buddhaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.
889遭受辱骂、殴打和捆绑,心无嗔恨而安然忍受的人,
Akkosaṃ vadhabandhañca, aduṭṭho yo titikkhati;
890以忍辱为最坚不可摧的军阵,我说他才是真正的婆罗门。
Khantībalaṃ balānīkaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.
891不暴躁嗔怒、持守善行、戒德圆满、无有骄慢的人,
Akkodhanaṃ vatavantaṃ, sīlavantaṃ anussadaṃ;
892调伏此最后之身者,我称他为婆罗门。
Dantaṃ antimasārīraṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.
893犹如水珠不沾荷叶,芥子不沾针尖;
Vāri pokkharapatteva, āraggeriva sāsapo;
894于种种欲中不染着者,我称他为婆罗门。
Yo na limpati kāmesu, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.
895他即于现法自知苦的灭尽;
Yo dukkhassa pajānāti, idheva khayamattano;
896已放下重担、解开系缚的人,我称他为婆罗门。
Pannabhāraṃ visaṃyuttaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.
897具甚深智慧,聪慧明辨,善知正道与邪道者;
Gambhīrapaññaṃ medhāviṃ, maggāmaggassa kovidaṃ;
898证得最上义的人,我称他为婆罗门。
Uttamatthamanuppattaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.
899他不与在家众和出家众相混杂,
Asaṃsaṭṭhaṃ gahaṭṭhehi, anāgārehi cūbhayaṃ;
900无有住处而少欲者,我称他为婆罗门。
Anokasārimappicchaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.
901他于一切众生,无论颤栗或安止,都已放下棍棒,
Nidhāya daṇḍaṃ bhūtesu, tasesu thāvaresu ca;
902他不杀害,也不令他人杀害,我称他为婆罗门。
Yo na hanti na ghāteti, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.
903于敌对者中无有敌意,于持杖者中寂灭清凉,
Aviruddhaṃ viruddhesu, attadaṇḍesu nibbutaṃ;
904于执取处无所执取,我称他为婆罗门。
Sādānesu anādānaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.
905已断除贪欲、嗔恨、傲慢与轻蔑的人,
Yassa rāgo ca doso ca, māno makkho ca pātito;
906犹如芥子从针尖滑落,我称他为婆罗门。
Sāsaporiva āraggā , tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.
907应说温和、晓畅、真实的话语,
Akakkasaṃ viññāpaniṃ, giraṃ saccamudīraye;
908因此,对任何人皆不贪着,我便称他为婆罗门。
Yāya nābhisaje kañci , tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.
909于此世间,凡长、短、小、大、美、丑之物,
Yodha dīghaṃ va rassaṃ vā, aṇuṃ thūlaṃ subhāsubhaṃ;
910不取世间未给予之物,我便称他为婆罗门。
Loke adinnaṃ nādiyati , tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.
911此世与他世,他皆无所渴望;
Āsā yassa na vijjanti, asmiṃ loke paramhi ca;
912他无有期盼,彻底解脱,我称他为婆罗门。
Nirāsāsaṃ visaṃyuttaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.
913他没有任何执着,已经了知,超越疑惑;
Yassālayā na vijjanti, aññāya akathaṃkathī;
914他已证得不死之境,我称他为婆罗门。
Amatogadhamanuppattaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.
915在此世间,他已超越福德与罪业两者的系缚;
Yodha puññañca pāpañca, ubho saṅgamupaccagā;
916无忧、离尘、清净者,我称他为婆罗门。
Asokaṃ virajaṃ suddhaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.
917如月无瑕,清净澄澈,无有浊秽;
Candaṃva vimalaṃ suddhaṃ, vippasannamanāvilaṃ;
918灭尽了对‘有’的喜贪,我称他为婆罗门。
Nandībhavaparikkhīṇaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.
919他已越过这泥泞险难的轮回之路,超越了愚痴;
Yomaṃ palipathaṃ duggaṃ, saṃsāraṃ mohamaccagā;
920已渡越、到彼岸,安住禅那,不动不摇,无有疑惑;
Tiṇṇo pāragato jhāyī, anejo akathaṃkathī;
921无所执取,得证寂灭,我称他为婆罗门。
Anupādāya nibbuto, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.
922在这里,断除了欲乐之后,作为无家者而游方;
Yodha kāme pahantvāna , anāgāro paribbaje;
923已耗尽欲有的人,我称他为婆罗门。
Kāmabhavaparikkhīṇaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ .
924若人于此断除渴爱,作为无家者而游方;
Yodha taṇhaṃ pahantvāna, anāgāro paribbaje;
925已耗尽渴爱与有的人,我称他为婆罗门。
Taṇhābhavaparikkhīṇaṃ , tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.
926他舍弃人界的系缚,更超越天界的系缚;
Hitvā mānusakaṃ yogaṃ, dibbaṃ yogaṃ upaccagā;
927那从一切系缚中解脱的人,我称他为婆罗门。
Sabbayogavisaṃyuttaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.
928舍离喜好与不喜好,成为清凉、无所依着的人;
Hitvā ratiñca aratiñca, sītibhūtaṃ nirūpadhiṃ;
929那征服一切世间的勇者,我称他为婆罗门。
Sabbalokābhibhuṃ vīraṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.
930他遍知一切众生的死与再生,
Cutiṃ yo vedi sattānaṃ, upapattiñca sabbaso;
931无执著、善逝、觉悟者,我称他为婆罗门。
Asattaṃ sugataṃ buddhaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.
932天、乾达婆与人,皆不知他的去处。
Yassa gatiṃ na jānanti, devā gandhabbamānusā;
933那灭尽诸漏的阿拉汉,我称他为婆罗门。
Khīṇāsavaṃ arahantaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.
934于前、于后、于中,皆无任何执著之人,
Yassa pure ca pacchā ca, majjhe ca natthi kiñcanaṃ;
935无所有,无执取者,我称他为婆罗门。
Akiñcanaṃ anādānaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.
936如牛王、最胜者、英雄、大仙、胜利者,
Usabhaṃ pavaraṃ vīraṃ, mahesiṃ vijitāvinaṃ;
937不动者、沐浴清净者、佛陀,我称他为婆罗门。
Anejaṃ nhātakaṃ buddhaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.
938他了知宿命,观见天界与恶趣;
Pubbenivāsaṃ yo vedi, saggāpāyañca passati,
939更证得生之灭尽,是神通圆满的牟尼;
Atho jātikkhayaṃ patto, abhiññāvosito muni;
940他圆满了所有成就,达至究竟——我称这样的人为婆罗门。
Sabbavositavosānaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.
941婆罗门品第二十六终
Brāhmaṇavaggo chabbīsatimo niṭṭhito.
942以上:第一双品有十四事,不放逸品有九事,心品有九事,花品有十二事,愚品有十五事,智者品有十一事,阿拉汉品有十事,千数品有十四事,恶品有十二事,杖品有十一事,老品有九事,自己品有十事,世间品有十一事,佛陀品有九事,乐品有八事,喜爱品有九事,忿怒品有八事,垢秽品有十二事,住法品有十事,道品有十二事,杂品有九事,地狱品有九事,象品有八事,渴爱品有十二事,比丘品有十二事,婆罗门品有四十事。总计三百零五事。
(Ettāvatā sabbapaṭhame yamakavagge cuddasa vatthūni, appamādavagge nava, cittavagge nava, pupphavagge dvādasa, bālavagge pannarasa, paṇḍitavagge ekādasa, arahantavagge dasa, sahassavagge cuddasa, pāpavagge dvādasa, daṇḍavagge ekādasa, jarāvagge nava, attavagge dasa, lokavagge ekādasa, buddhavagge nava , sukhavagge aṭṭha, piyavagge nava, kodhavagge aṭṭha, malavagge dvādasa, dhammaṭṭhavagge dasa, maggavagge dvādasa, pakiṇṇakavagge nava, nirayavagge nava, nāgavagge aṭṭha, taṇhāvagge dvādasa, bhikkhuvagge dvādasa, brāhmaṇavagge cattālīsāti pañcādhikāni tīṇi vatthusatāni.
943这些偈颂,是阐明四圣谛者,应种种因缘而说,总计四百二十三首。
Satevīsacatussatā, catusaccavibhāvinā;
944是从三百零五件事中,所生起的偈颂。
Satattayañca vatthūnaṃ, pañcādhikaṃ samuṭṭhitāti) .
945《法句》诸品总目录——
Dhammapade vaggānamuddānaṃ –
946双品、不放逸品、心品、花品、愚者品、智者品——
Yamakappamādo cittaṃ, pupphaṃ bālena paṇḍito;
947阿拉汉品、千品、恶品、刀杖品,合为十品。
Arahanto sahassañca, pāpaṃ daṇḍena te dasa.
948老品、自己品、世间品、佛陀品、乐品、爱品;
Jarā attā ca loko ca, buddho sukhaṃ piyena ca;
949忿怒品、垢秽品、住法品,与道品共为二十品。
Kodho malañca dhammaṭṭho, maggavaggena vīsati.
950杂品、地狱品、象品、爱欲品、比丘品、婆罗门品。
Pakiṇṇaṃ nirayo nāgo, taṇhā bhikkhu ca brāhmaṇo;
951这二十六品,是日族亲者——佛陀所宣说。
Ete chabbīsati vaggā, desitādiccabandhunā.
852诸偈颂目录:
Gāthānamuddānaṃ –
954双品有二十首偈,不放逸品有十二首。
Yamake vīsati gāthā, appamādamhi dvādasa;
955心品有十一首偈,花品有十六首偈。
Ekādasa cittavagge, pupphavaggamhi soḷasa.
956愚人品有十六首偈,智者品有十四首偈。
Bāle ca soḷasa gāthā, paṇḍitamhi catuddasa;
957阿拉汉品十首,千品十六首。
Arahante dasa gāthā, sahasse honti soḷasa.
958恶品十三首,惩罚品十七首。
Terasa pāpavaggamhi, daṇḍamhi dasa satta ca;
959老品十一首,自己品十首。
Ekādasa jarā vagge, attavaggamhi tā dasa.
960世品有十二偈,佛陀品有十八偈;
Dvādasa lokavaggamhi, buddhavaggamhi ṭhārasa ;
961乐品与喜爱品,各有十二偈;
Sukhe ca piyavagge ca, gāthāyo honti dvādasa.
962忿怒品有十四偈,垢秽品有二十一偈;
Cuddasa kodhavaggamhi, malavaggekavīsati;
963法住品十七首,道品亦十七首。
Sattarasa ca dhammaṭṭhe, maggavagge sattarasa.
964杂品十六首,地狱品、象品各十四;
Pakiṇṇe soḷasa gāthā, niraye nāge ca cuddasa;
965爱欲品二十六首,比丘品二十三首。
Chabbīsa taṇhāvaggamhi, tevīsa bhikkhuvaggikā.
966无上的婆罗门品,有四十一首偈颂。
Ekatālīsagāthāyo, brāhmaṇe vaggamuttame;
967四百首偈颂,又加二十三首。
Gāthāsatāni cattāri, tevīsa ca punāpare;
968《法句》诸品,皆为太阳的亲族所开示。
Dhammapade nipātamhi, desitādiccabandhunāti.
969法句部 终
Dhammapadapāḷi niṭṭhitā.