DN 9 · 布吒婆楼经
19. 颇塔巴达经
9. Poṭṭhapādasuttaṃ
2颇塔巴达游方者事
Poṭṭhapādaparibbājakavatthu
406如是我闻：有一次，世尊住在舍卫城的祇树给孤独园。那时，游方者布咤婆楼正住在玛莉咖园里一间名为“一时论者独栋大厅”的地方，和一大群游方众待在一起，大约有三百位游方者。那天，世尊在午前穿好下衣，拿着衣钵，进入舍卫城托钵。
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena poṭṭhapādo paribbājako samayappavādake tindukācīre ekasālake mallikāya ārāme paṭivasati mahatiyā paribbājakaparisāya saddhiṃ tiṃsamattehi paribbājakasatehi. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisi.
407那时，世尊心里想：“现在进舍卫城托钵还太早，不如我先去玛莉咖园那间一时论者独栋大厅，找游方者布咤婆楼吧。”于是，世尊就朝玛莉咖园的一时论者独栋大厅走去。
Atha kho bhagavato etadahosi – ‘‘atippago kho tāva sāvatthiyaṃ piṇḍāya carituṃ. Yaṃnūnāhaṃ yena samayappavādako tindukācīro ekasālako mallikāya ārāmo, yena poṭṭhapādo paribbājako tenupasaṅkameyya’’nti. Atha kho bhagavā yena samayappavādako tindukācīro ekasālako mallikāya ārāmo tenupasaṅkami.
408而那时，游方者布咤婆楼正和那一大群游方众坐在一起，他们大声喧闹，高谈阔论着各种低俗的话题。那些话题是这样：国王论、盗贼论、大臣论、军队论、恐怖论、战争论、食物论、饮料论、衣服论、床铺论、花鬘论、香熏论、亲戚论、车乘论、村庄论、镇集论、城市论、国土论、妇女论、勇士论、街巷论、井边论、先祖论、种种杂论、世间传说、海洋传说，以及有或无之类的谈论。
Tena kho pana samayena poṭṭhapādo paribbājako mahatiyā paribbājakaparisāya saddhiṃ nisinno hoti unnādiniyā uccāsaddamahāsaddāya anekavihitaṃ tiracchānakathaṃ kathentiyā. Seyyathidaṃ – rājakathaṃ corakathaṃ mahāmattakathaṃ senākathaṃ bhayakathaṃ yuddhakathaṃ annakathaṃ pānakathaṃ vatthakathaṃ sayanakathaṃ mālākathaṃ gandhakathaṃ ñātikathaṃ yānakathaṃ gāmakathaṃ nigamakathaṃ nagarakathaṃ janapadakathaṃ itthikathaṃ sūrakathaṃ visikhākathaṃ kumbhaṭṭhānakathaṃ pubbapetakathaṃ nānattakathaṃ lokakkhāyikaṃ samuddakkhāyikaṃ itibhavābhavakathaṃ iti vā.
409游方者布咤婆楼远远地看见世尊过来了，便安顿自己的大众说：“各位，请静一静，请不要出声。这位沙门乔达摩来了。这位尊者喜爱安静，也称赞安静。要是他看到我们这群安静的大众，或许会愿意走过来。”这么一说，那些游方者都安静了下来。
Addasā kho poṭṭhapādo paribbājako bhagavantaṃ dūratova āgacchantaṃ; disvāna sakaṃ parisaṃ saṇṭhapesi – ‘‘appasaddā bhonto hontu, mā bhonto saddamakattha. Ayaṃ samaṇo gotamo āgacchati. Appasaddakāmo kho so āyasmā appasaddassa vaṇṇavādī. Appeva nāma appasaddaṃ parisaṃ viditvā upasaṅkamitabbaṃ maññeyyā’’ti. Evaṃ vutte te paribbājakā tuṇhī ahesuṃ.
410于是，世尊来到游方者布咤婆楼那里。游方者布咤婆楼对世尊说：“大德，世尊请过来。欢迎世尊的到来。大德，世尊真是好久没有作这样的安排了，今天能来到这里。世尊，请坐，这里已经铺好了座位。”
Atha kho bhagavā yena poṭṭhapādo paribbājako tenupasaṅkami. Atha kho poṭṭhapādo paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘etu kho, bhante, bhagavā. Svāgataṃ, bhante, bhagavato. Cirassaṃ kho, bhante, bhagavā imaṃ pariyāyamakāsi, yadidaṃ idhāgamanāya. Nisīdatu, bhante, bhagavā, idaṃ āsanaṃ paññatta’’nti.
8世尊在铺好的座位上坐下。游方者布咤婆楼也另外取了一张较低的座位，坐在一旁。世尊就对坐在一旁的游方者布咤婆楼说：“布咤婆楼，你们现在正谈论着什么话题呢？你们刚才中断的谈话又是什么？”
Nisīdi bhagavā paññatte āsane. Poṭṭhapādopi kho paribbājako aññataraṃ nīcaṃ āsanaṃ gahetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho poṭṭhapādaṃ paribbājakaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘kāya nuttha , poṭṭhapāda, etarahi kathāya sannisinnā, kā ca pana vo antarākathā vippakatā’’ti?
9想灭论
Abhisaññānirodhakathā
411听了这话，游方者布咤婆楼对世尊这样说道：“尊者，我们刚才聚在一起谈论的那些话，就先搁在一边吧。尊者，那种谈话，以后世尊要听到也并不难。尊者，就前几天，再往前一些日子，各种外道派的沙门、婆罗门聚在辩论堂里，大家坐在一起，谈论起了殊胜想的灭尽这个话题——他们问：‘诸位，殊胜想的灭尽到底是怎么发生的呢？’当时，有那么一些人这样说：‘人的想是既没有因、也没有缘，就生起又灭去的。在生起的时候，那个人就是有想的；在灭去的时候，那个人就是没有想的。’他们就是这样来解说殊胜想的灭尽的。”
Evaṃ vutte poṭṭhapādo paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘tiṭṭhatesā, bhante, kathā, yāya mayaṃ etarahi kathāya sannisinnā. Nesā, bhante, kathā bhagavato dullabhā bhavissati pacchāpi savanāya. Purimāni, bhante, divasāni purimatarāni, nānātitthiyānaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ kotūhalasālāya sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ abhisaññānirodhe kathā udapādi – ‘kathaṃ nu kho, bho, abhisaññānirodho hotī’ti? Tatrekacce evamāhaṃsu – ‘ahetū appaccayā purisassa saññā uppajjantipi nirujjhantipi. Yasmiṃ samaye uppajjanti, saññī tasmiṃ samaye hoti. Yasmiṃ samaye nirujjhanti, asaññī tasmiṃ samaye hotī’ti. Ittheke abhisaññānirodhaṃ paññapenti.
11“另一个人又这样说：‘诸位，事情可不是那样的。诸位，想就是人的自我，而这个自我呢，它有时来，有时去。在它来的时候，那个人就是有想的；在它去的时候，那个人就是没有想的。’他们就是这样来解说殊胜想的灭尽的。”
‘‘Tamañño evamāha – ‘na kho pana metaṃ , bho, evaṃ bhavissati. Saññā hi, bho, purisassa attā. Sā ca kho upetipi apetipi. Yasmiṃ samaye upeti, saññī tasmiṃ samaye hoti. Yasmiṃ samaye apeti, asaññī tasmiṃ samaye hotī’ti. Ittheke abhisaññānirodhaṃ paññapenti.
12“又有另一个人这样说：‘诸位，事情可不是那样的。诸位，确实有一些沙门和婆罗门，具有大神通、大威力。他们把想引到这个人的身心里，又把想从这个人的身心拉出去。在他们把想引进来的时候，这个人就是有想的；在他们把想拉出去的时候，这个人就是没有想的。’他们就是这样来解说殊胜想的灭尽的。”
‘‘Tamañño evamāha – ‘na kho pana metaṃ, bho, evaṃ bhavissati. Santi hi, bho, samaṇabrāhmaṇā mahiddhikā mahānubhāvā. Te imassa purisassa saññaṃ upakaḍḍhantipi apakaḍḍhantipi. Yasmiṃ samaye upakaḍḍhanti, saññī tasmiṃ samaye hoti. Yasmiṃ samaye apakaḍḍhanti, asaññī tasmiṃ samaye hotī’ti. Ittheke abhisaññānirodhaṃ paññapenti.
13“还有另一个人这样说：‘诸位，事情可不是那样的。诸位，确实有一些天神，具有大神通、大威力。他们把这个人的想引进来，又把想拉出去。在他们把想引进来的时候，这个人就是有想的；在他们把想拉出去的时候，这个人就是没有想的。’他们就是这样来解说殊胜想的灭尽的。”
‘‘Tamañño evamāha – ‘na kho pana metaṃ, bho, evaṃ bhavissati. Santi hi, bho, devatā mahiddhikā mahānubhāvā. Tā imassa purisassa saññaṃ upakaḍḍhantipi apakaḍḍhantipi. Yasmiṃ samaye upakaḍḍhanti, saññī tasmiṃ samaye hoti. Yasmiṃ samaye apakaḍḍhanti, asaññī tasmiṃ samaye hotī’ti. Ittheke abhisaññānirodhaṃ paññapenti.
14“尊者，那时我心里就想起了世尊您——‘啊，这肯定是世尊！啊，这肯定是善逝！只有他才能对这些道理通达无碍！’尊者，世尊确实是善巧的，世尊对于殊胜想的灭尽，是透彻了解的。尊者，殊胜想的灭尽到底是怎么发生的呢？”
‘‘Tassa mayhaṃ, bhante, bhagavantaṃyeva ārabbha sati udapādi – ‘aho nūna bhagavā, aho nūna sugato, yo imesaṃ dhammānaṃ sukusalo’ti. Bhagavā, bhante, kusalo, bhagavā pakataññū abhisaññānirodhassa. Kathaṃ nu kho, bhante, abhisaññānirodho hotī’’ti?
15有因想生灭论
Sahetukasaññuppādanirodhakathā
412“布咤婆楼，那些这样说‘人的想是既没有因、也没有缘，就生起又灭去’的沙门、婆罗门，从一开始就搞错了。为什么呢？布咤婆楼，因为人的想是有因有缘，才生起又灭去的。由于一种修学，一种想生起；由于一种修学，一种想灭尽。”
‘‘Tatra , poṭṭhapāda, ye te samaṇabrāhmaṇā evamāhaṃsu – ‘ahetū appaccayā purisassa saññā uppajjantipi nirujjhantipī’ti, āditova tesaṃ aparaddhaṃ. Taṃ kissa hetu? Sahetū hi, poṭṭhapāda, sappaccayā purisassa saññā uppajjantipi nirujjhantipi. Sikkhā ekā saññā uppajjati, sikkhā ekā saññā nirujjhati’’.
413“什么是修学呢？”世尊说：“布咤婆楼，在这里，如来出现在世间，是阿拉汉、正自觉者……（如同第190-212段所详述，应当这样展开）。布咤婆楼，这样，比丘便具足戒……当他见到自己舍断这五盖后，内心生起欢喜；欢喜者，喜生起；喜意者，身体变得轻安；身体轻安者，感受乐；心有乐者，心得定。他远离欲、远离不善法，有寻有伺，由远离而生起喜与乐，证入初禅而住。他之前所有的欲想，那一种想灭尽了。在那个时刻，有由远离而生的喜乐微细真实想，他在那个时刻正是具有由远离而生的喜乐微细真实想。布咤婆楼，这样，由于修学，一种想生起；由于修学，一种想灭尽。这就是修学。”
‘‘Kā ca sikkhā’’ti? Bhagavā avoca – ‘‘idha, poṭṭhapāda, tathāgato loke uppajjati arahaṃ, sammāsambuddho…pe… (yathā 190-212 anucchedesu, evaṃ vitthāretabbaṃ). Evaṃ kho, poṭṭhapāda, bhikkhu sīlasampanno hoti…pe… tassime pañcanīvaraṇe pahīne attani samanupassato pāmojjaṃ jāyati, pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vedeti, sukhino cittaṃ samādhiyati. So vivicceva kāmehi, vivicca akusalehi dhammehi, savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Tassa yā purimā kāmasaññā, sā nirujjhati. Vivekajapītisukhasukhumasaccasaññā tasmiṃ samaye hoti, vivekajapītisukhasukhuma-saccasaññīyeva tasmiṃ samaye hoti. Evampi sikkhā ekā saññā uppajjati, sikkhā ekā saññā nirujjhati. Ayaṃ sikkhā’’ti bhagavā avoca.
18“再者，布咤婆楼，比丘由寻与伺的止息，内心变得确信，心成统一，没有寻、没有伺，由定而生起喜与乐，证入二禅而住。他之前所有的由远离而生的喜乐微细真实想，那一种想灭尽了。在那个时刻，有由定而生的喜乐微细真实想，他在那个时刻正是具有由定而生的喜乐微细真实想。布咤婆楼，这样，由于修学，一种想生起；由于修学，一种想灭尽。这也是修学。”
‘‘Puna caparaṃ, poṭṭhapāda, bhikkhu vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Tassa yā purimā vivekajapītisukhasukhumasaccasaññā, sā nirujjhati. Samādhijapītisukhasukhumasaccasaññā tasmiṃ samaye hoti , samādhijapītisukhasukhumasaccasaññīyeva tasmiṃ samaye hoti. Evampi sikkhā ekā saññā uppajjati, sikkhā ekā saññā nirujjhati. Ayampi sikkhā’’ti bhagavā avoca.
19“再者，布咤婆楼，比丘由对喜的远离，住于舍、具念、正知，并且以身感受乐——就是圣者们所称说的：‘舍、具念、乐于住者’，证入三禅而住。他之前所有的由定而生的喜乐微细真实想，那一种想灭尽了。在那个时刻，有舍乐微细真实想，他在那个时刻正是具有舍乐微细真实想。布咤婆楼，这样，由于修学，一种想生起；由于修学，一种想灭尽。这也是修学。”
‘‘Puna caparaṃ, poṭṭhapāda, bhikkhu pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno, sukhañca kāyena paṭisaṃvedeti, yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti – ‘‘upekkhako satimā sukhavihārī’’ti, tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Tassa yā purimā samādhijapītisukhasukhumasaccasaññā, sā nirujjhati. Upekkhāsukhasukhumasaccasaññā tasmiṃ samaye hoti, upekkhāsukhasukhumasaccasaññīyeva tasmiṃ samaye hoti. Evampi sikkhā ekā saññā uppajjati, sikkhā ekā saññā nirujjhati. Ayampi sikkhā’’ti bhagavā avoca.
20“再者，布咤婆楼，比丘由乐的舍断、由苦的舍断，就在之前，喜悦与忧伤消失，证入不苦不乐、由舍与念的清净而成的四禅而住。他之前所有的舍乐微细真实想，那一种想灭尽了。在那个时刻，有不苦不乐的微细真实想，他在那个时刻正是具有不苦不乐的微细真实想。布咤婆楼，这样，由于修学，一种想生起；由于修学，一种想灭尽。这也是修学。”
‘‘Puna caparaṃ, poṭṭhapāda, bhikkhu sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Tassa yā purimā upekkhāsukhasukhumasaccasaññā, sā nirujjhati. Adukkhamasukhasukhumasaccasaññā tasmiṃ samaye hoti, adukkhamasukhasukhumasaccasaññīyeva tasmiṃ samaye hoti. Evampi sikkhā ekā saññā uppajjati, sikkhā ekā saññā nirujjhati. Ayampi sikkhā’’ti bhagavā avoca.
21“再者，布咤婆楼，比丘完全超越色想，有对想消失，不作意种种想，证入‘虚空无边’的空无边处而住。他之前所有的色想，那一种想灭尽了。在那个时刻，有空无边处微细真实想，他在那个时刻正是具有空无边处微细真实想。布咤婆楼，这样，由于修学，一种想生起；由于修学，一种想灭尽。这也是修学。”
‘‘Puna caparaṃ, poṭṭhapāda, bhikkhu sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Tassa yā purimā rūpasaññā , sā nirujjhati. Ākāsānañcāyatanasukhumasaccasaññā tasmiṃ samaye hoti, ākāsānañcāyatanasukhumasaccasaññīyeva tasmiṃ samaye hoti. Evampi sikkhā ekā saññā uppajjati, sikkhā ekā saññā nirujjhati. Ayampi sikkhā’’ti bhagavā avoca.
22“再者，布咤婆楼，比丘完全超越空无边处，证入‘识无边’的识无边处而住。他之前所有的空无边处微细真实想，那一种想灭尽了。在那个时刻，有识无边处微细真实想，他在那个时刻正是具有识无边处微细真实想。布咤婆楼，这样，由于修学，一种想生起；由于修学，一种想灭尽。这也是修学。”
‘‘Puna caparaṃ, poṭṭhapāda, bhikkhu sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘anantaṃ viññāṇa’nti viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Tassa yā purimā ākāsānañcāyatanasukhumasaccasaññā, sā nirujjhati. Viññāṇañcāyatanasukhumasaccasaññā tasmiṃ samaye hoti, viññāṇañcāyatanasukhumasaccasaññīyeva tasmiṃ samaye hoti. Evampi sikkhā ekā saññā uppajjati, sikkhā ekā saññā nirujjhati. Ayampi sikkhā’’ti bhagavā avoca.
23“再者，布咤婆楼，比丘完全超越识无边处，以‘什么都没有’的想法，证入无所有处后而安住。这时，他之前那种识无边处的微细真实想就灭尽了。在那当下，是生起了无所有处的微细真实想，在那当下，他就是一个具有无所有处微细真实想的人。就是这样，由于修学，一种想生起；由于修学，一种想灭尽。这就是修学。”世尊说道。
‘‘Puna caparaṃ, poṭṭhapāda, bhikkhu sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharati. Tassa yā purimā viññāṇañcāyatanasukhumasaccasaññā, sā nirujjhati. Ākiñcaññāyatanasukhumasaccasaññā tasmiṃ samaye hoti, ākiñcaññāyatanasukhumasaccasaññīyeva tasmiṃ samaye hoti. Evampi sikkhā ekā saññā uppajjati, sikkhā ekā saññā nirujjhati. Ayampi sikkhā’’ti bhagavā avoca.
414“布咤婆楼，当一位比丘在此处有了自觉的想，他由此处到彼处，次第地触及了想的顶点。当他安住于想的顶点时，心里会这样想：‘若是我还在思虑、造作，那对我是更坏的；若我不思虑、不造作，那对我是更好的。假如我继续思虑、造作，我这些精细的想法就会灭尽，而其他粗重的想又会生起。如果这样，我就不如不思虑，也不造作了。’于是，他既不思虑，也不造作。当他不再思虚、不再造作时，那些精细的想就灭尽了，而其他粗重的想也不会生起。他就这样触及了灭。布咤婆楼，这就是逐步止息想并能了知的等至。”
‘‘Yato kho, poṭṭhapāda, bhikkhu idha sakasaññī hoti, so tato amutra tato amutra anupubbena saññaggaṃ phusati. Tassa saññagge ṭhitassa evaṃ hoti – ‘cetayamānassa me pāpiyo, acetayamānassa me seyyo. Ahañceva kho pana ceteyyaṃ, abhisaṅkhareyyaṃ, imā ca me saññā nirujjheyyuṃ, aññā ca oḷārikā saññā uppajjeyyuṃ; yaṃnūnāhaṃ na ceva ceteyyaṃ na ca abhisaṅkhareyya’nti. So na ceva ceteti, na ca abhisaṅkharoti. Tassa acetayato anabhisaṅkharoto tā ceva saññā nirujjhanti, aññā ca oḷārikā saññā na uppajjanti. So nirodhaṃ phusati. Evaṃ kho, poṭṭhapāda, anupubbābhisaññānirodha-sampajāna-samāpatti hoti.
25“‘布咤婆楼，你认为如何？你在过去曾经听说过这种逐步止息想并能了知的等至吗？’‘世尊，从没听说过。世尊，我是这样理解您所说的：布咤婆楼，当一位比丘在此处有了自觉的想，他由此处到彼处，次第地触及了想的顶点。当他安住于想的顶点时，心里会这样想：“若是我还在思虑、造作，那对我是更坏的；若我不思虑、不造作，那对我是更好的。假如我继续思虑、造作，我这些精细的想法就会灭尽，而其他粗重的想又会生起。如果这样，我就不如不思虑，也不造作了。”于是，他既不思虑，也不造作。当他不再思虑、不再造作时，那些精细的想就灭尽了，而其他粗重的想也不会生起。他就这样触及了灭。世尊，这就是逐步止息想并能了知的等至。’‘是的，布咤婆楼。’”
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, poṭṭhapāda, api nu te ito pubbe evarūpā anupubbābhisaññānirodha-sampajāna-samāpatti sutapubbā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante. Evaṃ kho ahaṃ , bhante, bhagavato bhāsitaṃ ājānāmi – ‘yato kho, poṭṭhapāda, bhikkhu idha sakasaññī hoti, so tato amutra tato amutra anupubbena saññaggaṃ phusati, tassa saññagge ṭhitassa evaṃ hoti – ‘‘cetayamānassa me pāpiyo, acetayamānassa me seyyo. Ahañceva kho pana ceteyyaṃ abhisaṅkhareyyaṃ, imā ca me saññā nirujjheyyuṃ, aññā ca oḷārikā saññā uppajjeyyuṃ; yaṃnūnāhaṃ na ceva ceteyyaṃ, na ca abhisaṅkhareyya’’nti. So na ceva ceteti, na cābhisaṅkharoti, tassa acetayato anabhisaṅkharoto tā ceva saññā nirujjhanti, aññā ca oḷārikā saññā na uppajjanti . So nirodhaṃ phusati. Evaṃ kho, poṭṭhapāda, anupubbābhisaññānirodha-sampajāna-samāpatti hotī’’’ti. ‘‘Evaṃ, poṭṭhapādā’’ti.
415“‘世尊！您是只施设一个想的顶点，还是施设多个想的顶点呢？’‘布咤婆楼，我既施设一个想的顶点，也施设多个想的顶点。’‘世尊，那要怎样既施设一个想的顶点，又施设多个想的顶点呢？’‘布咤婆楼，依他触及灭的不同方式，我便相应地施设想的顶点。布咤婆楼，就是这样，我既施设一个想的顶点，也施设多个想的顶点。’”
‘‘Ekaññeva nu kho, bhante, bhagavā saññaggaṃ paññapeti, udāhu puthūpi saññagge paññapetī’’ti? ‘‘Ekampi kho ahaṃ, poṭṭhapāda, saññaggaṃ paññapemi, puthūpi saññagge paññapemī’’ti. ‘‘Yathā kathaṃ pana, bhante, bhagavā ekampi saññaggaṃ paññapeti, puthūpi saññagge paññapetī’’ti? ‘‘Yathā yathā kho, poṭṭhapāda, nirodhaṃ phusati, tathā tathāhaṃ saññaggaṃ paññapemi. Evaṃ kho ahaṃ, poṭṭhapāda, ekampi saññaggaṃ paññapemi, puthūpi saññagge paññapemī’’ti.
416“‘世尊！是想先生起，然后才有智呢？还是智先生起，然后才有想？又或者想和智是同时不生起、不先后地生起呢？’‘布咤婆楼，是想先生起，然后才有智。智的生起是依赖于想的生起的。他这样了知：“我的这个智确实是凭借着这个缘而生起的。”布咤婆楼，从这个角度就应该理解：想是如何先生起，然后才有智，智的生起是依赖于想的生起的。’”
‘‘Saññā nu kho, bhante, paṭhamaṃ uppajjati, pacchā ñāṇaṃ, udāhu ñāṇaṃ paṭhamaṃ uppajjati, pacchā saññā, udāhu saññā ca ñāṇañca apubbaṃ acarimaṃ uppajjantī’’ti? ‘‘Saññā kho, poṭṭhapāda, paṭhamaṃ uppajjati, pacchā ñāṇaṃ, saññuppādā ca pana ñāṇuppādo hoti. So evaṃ pajānāti – ‘idappaccayā kira me ñāṇaṃ udapādī’ti. Iminā kho etaṃ, poṭṭhapāda, pariyāyena veditabbaṃ – yathā saññā paṭhamaṃ uppajjati, pacchā ñāṇaṃ, saññuppādā ca pana ñāṇuppādo hotī’’ti.
28想我论
Saññāattakathā
417“‘世尊！想是一个人的‘我’吗？还是想是一回事，‘我’是另一回事呢？’‘布咤婆楼，你所认定的‘我’是什么样的呢？’‘世尊，我所认定的‘我’是粗糙的、有物质形体的、由四大所构成、以段食为食的。’‘布咤婆楼，如果你所认定的‘我’真是粗糙的、有物质形体的、由四大所构成、以段食为食的，那么正因为如此，想就会是一回事，‘我’是另一回事了。布咤婆楼，就算这个粗糙的、有物质形体的、由四大所构成、以段食为食的‘我’依然存在，这个人身上仍然会有一种想生起，另一种想灭尽。布咤婆楼，从这个角度就应该理解：想是一回事，‘我’是另一回事。’”
‘‘Saññā nu kho, bhante, purisassa attā, udāhu aññā saññā añño attā’’ti? ‘‘Kaṃ pana tvaṃ, poṭṭhapāda, attānaṃ paccesī’’ti ? ‘‘Oḷārikaṃ kho ahaṃ, bhante, attānaṃ paccemi rūpiṃ cātumahābhūtikaṃ kabaḷīkārāhārabhakkha’’nti . ‘‘Oḷāriko ca hi te, poṭṭhapāda, attā abhavissa rūpī cātumahābhūtiko kabaḷīkārāhārabhakkho. Evaṃ santaṃ kho te, poṭṭhapāda, aññāva saññā bhavissati añño attā. Tadamināpetaṃ, poṭṭhapāda , pariyāyena veditabbaṃ yathā aññāva saññā bhavissati añño attā. Tiṭṭhateva sāyaṃ , poṭṭhapāda, oḷāriko attā rūpī cātumahābhūtiko kabaḷīkārāhārabhakkho, atha imassa purisassa aññā ca saññā uppajjanti, aññā ca saññā nirujjhanti. Iminā kho etaṃ, poṭṭhapāda, pariyāyena veditabbaṃ yathā aññāva saññā bhavissati añño attā’’ti.
418“尊者，我认为'我是意所成的，四肢俱全、诸根不缺。'”“布咤婆楼，就算你有一个意所成的我，四肢俱全、诸根不缺，即使如此，布咤婆楼，想仍然是一回事，我仍然是另一回事。布咤婆楼，你应该通过这个道理来明白：想是一回事，我是另一回事。就算这个意所成的我、四肢俱全、诸根不缺还在那里，但这个人身上还是会有一些想生起，另一些想灭去。布咤婆楼，通过这个道理也应该明白：想是一回事，我是另一回事。”
‘‘Manomayaṃ kho ahaṃ, bhante, attānaṃ paccemi sabbaṅgapaccaṅgiṃ ahīnindriya’’nti. ‘‘Manomayo ca hi te, poṭṭhapāda, attā abhavissa sabbaṅgapaccaṅgī ahīnindriyo, evaṃ santampi kho te, poṭṭhapāda, aññāva saññā bhavissati añño attā. Tadamināpetaṃ, poṭṭhapāda, pariyāyena veditabbaṃ yathā aññāva saññā bhavissati añño attā. Tiṭṭhateva sāyaṃ, poṭṭhapāda, manomayo attā sabbaṅgapaccaṅgī ahīnindriyo, atha imassa purisassa aññā ca saññā uppajjanti, aññā ca saññā nirujjhanti. Imināpi kho etaṃ, poṭṭhapāda, pariyāyena veditabbaṃ yathā aññāva saññā bhavissati añño attā’’ti.
419“尊者，我认为'我是无色、唯想所成的。'”“布咤婆楼，就算你有一个无色、唯想所成的我，即使如此，布咤婆楼，想仍然是一回事，我仍然是另一回事。布咤婆楼，你应该通过这个道理来明白：想是一回事，我是另一回事。就算这个无色、唯想所成的我还在那里，但这个人身上还是会有一些想生起，另一些想灭去。布咤婆楼，通过这个道理也应该明白：想是一回事，我是另一回事。”
‘‘Arūpiṃ kho ahaṃ, bhante, attānaṃ paccemi saññāmaya’’nti. ‘‘Arūpī ca hi te, poṭṭhapāda, attā abhavissa saññāmayo, evaṃ santampi kho te, poṭṭhapāda, aññāva saññā bhavissati añño attā. Tadamināpetaṃ, poṭṭhapāda, pariyāyena veditabbaṃ yathā aññāva saññā bhavissati añño attā. Tiṭṭhateva sāyaṃ, poṭṭhapāda, arūpī attā saññāmayo, atha imassa purisassa aññā ca saññā uppajjanti, aññā ca saññā nirujjhanti. Imināpi kho etaṃ, poṭṭhapāda, pariyāyena veditabbaṃ yathā aññāva saññā bhavissati añño attā’’ti.
420“尊者，那么我能知道——'想就是人的我'，或者'想是一回事，我是另一回事'吗？”“布咤婆楼，你持不同的见解，接受不同的教导，有不同的喜好，从事不同的修行，追随不同的老师，这件事对你来说是很难明白的——'想就是人的我'，还是'想是一回事，我是另一回事'。”
‘‘Sakkā panetaṃ, bhante, mayā ñātuṃ – ‘saññā purisassa attā’ti vā ‘aññāva saññā añño attāti vā’ti? ‘‘Dujjānaṃ kho etaṃ , poṭṭhapāda, tayā aññadiṭṭhikena aññakhantikena aññarucikena aññatrāyogena aññatrācariyakena – ‘saññā purisassa attā’ti vā, ‘aññāva saññā añño attāti vā’’’ti.
33“尊者，既然我持不同的见解，接受不同的教导，有不同的喜好，从事不同的修行，追随不同的老师，那么'想就是人的我'，还是'想是一回事，我是另一回事'，对我来说是很难明白的。那请问尊者，'世界是恒常的，只有这个才是真的，别的都是虚妄的'吗？”“布咤婆楼，这个问题我没有记说：'世界是恒常的，只有这个才是真的，别的都是虚妄的。'”
‘‘Sace taṃ, bhante, mayā dujjānaṃ aññadiṭṭhikena aññakhantikena aññarucikena aññatrāyogena aññatrācariyakena – ‘saññā purisassa attā’ti vā, ‘aññāva saññā añño attā’ti vā; ‘kiṃ pana, bhante, sassato loko, idameva saccaṃ moghamañña’nti? Abyākataṃ kho etaṃ, poṭṭhapāda, mayā – ‘sassato loko, idameva saccaṃ moghamañña’nti.
34“那么尊者，'世界不是恒常的，只有这个才是真的，别的都是虚妄的'吗？”“布咤婆楼，这个问题我也没有记说：'世界不是恒常的，只有这个才是真的，别的都是虚妄的。'”
‘‘Kiṃ pana, bhante, ‘asassato loko, idameva saccaṃ moghamañña’’’nti ? ‘‘Etampi kho, poṭṭhapāda, mayā abyākataṃ – ‘asassato loko, idameva saccaṃ moghamañña’’’nti.
35“那么尊者，'世界是有边的'……'世界是无边的'……'那个灵魂就是那个身体'……'灵魂是一回事，身体是另一回事'……'如来死后存在'……'如来死后不存在'……'如来死后既存在又不存在'……'如来死后既非存在又非不存在，只有这个才是真的，别的都是虚妄的'吗？”“布咤婆楼，这个问题我同样没有记说：'如来死后既非存在又非不存在，只有这个才是真的，别的都是虚妄的。'”
‘‘Kiṃ pana, bhante, ‘antavā loko…pe… ‘anantavā loko … ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīraṃ… ‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīraṃ… ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā… ‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā… ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamañña’’’nti? ‘‘Etampi kho, poṭṭhapāda, mayā abyākataṃ – ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamañña’’’nti.
36“尊师，那为什么这些事世尊不解释呢？”“布咤婆楼，因为这些不与利益相应、不与法相应，不是梵行的根本，不能导向厌离、离欲、灭尽、寂静、证智、正觉、涅槃，所以我才不解释。”
‘‘Kasmā panetaṃ, bhante, bhagavatā abyākata’’nti? ‘‘Na hetaṃ, poṭṭhapāda, atthasaṃhitaṃ na dhammasaṃhitaṃ nādibrahmacariyakaṃ, na nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṃvattati, tasmā etaṃ mayā abyākata’’nti.
37“那世尊又解释了什么呢，尊师？”“布咤婆楼，我解释了‘这是苦’。布咤婆楼，我解释了‘这是苦的集起’。布咤婆楼，我解释了‘这是苦的灭尽’。布咤婆楼，我解释了‘这是导向苦灭的道路’。”
‘‘Kiṃ pana, bhante, bhagavatā byākata’’nti? ‘‘Idaṃ dukkhanti kho, poṭṭhapāda, mayā byākataṃ. Ayaṃ dukkhasamudayoti kho, poṭṭhapāda, mayā byākataṃ. Ayaṃ dukkhanirodhoti kho, poṭṭhapāda, mayā byākataṃ. Ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti kho, poṭṭhapāda, mayā byākata’’nti.
38“尊师，为什么这些事世尊就解释呢？”“布咤婆楼，因为这些与利益相应、与法相应，是梵行的根本，能导向厌离、离欲、灭尽、寂静、证智、正觉、涅槃，所以我才解释。”“正是如此，世尊，正是如此，善逝。尊师，现在世尊若觉合适，请便。”于是世尊从座位起身，离开了。
‘‘Kasmā panetaṃ, bhante, bhagavatā byākata’’nti? ‘‘Etañhi, poṭṭhapāda, atthasaṃhitaṃ, etaṃ dhammasaṃhitaṃ, etaṃ ādibrahmacariyakaṃ, etaṃ nibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati; tasmā etaṃ mayā byākata’’nti. ‘‘Evametaṃ, bhagavā, evametaṃ, sugata . Yassadāni, bhante, bhagavā kālaṃ maññatī’’ti. Atha kho bhagavā uṭṭhāyāsanā pakkāmi.
421世尊离开不久，那群游方者就用带刺的话从四面围剿布咤婆楼：“看吧，这位布咤婆楼尊者就是这样：沙门乔达摩说什么，他就随喜什么——‘正是如此，世尊，正是如此，善逝。’可我们呢，根本没从沙门乔达摩那里听到任何明确的说法——既没说‘世界是常住的’，也没说‘世界是无常的’；既没说‘世界有边际’，也没说‘世界没有边际’；既没说‘灵魂和身体是同一个东西’，也没说‘灵魂是一回事，身体是另一回事’；既没说‘如来死后存在’，也没说‘如来死后不存在’，既没说‘如来死后既存在又不存在’，也没说‘如来死后既非存在也非不存在’。”
Atha kho te paribbājakā acirapakkantassa bhagavato poṭṭhapādaṃ paribbājakaṃ samantato vācā sannitodakena sañjhabbharimakaṃsu – ‘‘evameva panāyaṃ bhavaṃ poṭṭhapādo yaññadeva samaṇo gotamo bhāsati, taṃ tadevassa abbhanumodati – ‘evametaṃ bhagavā evametaṃ, sugatā’ti. Na kho pana mayaṃ kiñci samaṇassa gotamassa ekaṃsikaṃ dhammaṃ desitaṃ ājānāma – ‘sassato loko’ti vā, ‘asassato loko’ti vā, ‘antavā loko’ti vā, ‘anantavā loko’ti vā, ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīra’nti vā, ‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’nti vā , ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vā, ‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vā, ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vā, ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vā’’ti.
40听他们这么说，布咤婆楼对他们说：“朋友们，我确实也没从沙门乔达摩那里听到任何明确的说法——既没说‘世界是常住的’，也没说‘世界是无常的’……乃至……既没说‘如来死后既非存在也非不存在’。可是，沙门乔达摩确实教导了一条真实、正确、如实的修行道路，确立了法的稳定性和法的必然性。一位教人这样真实、正确、如实的修行道路，确立了法的稳定性和法的必然性的人，像我这样有智慧的人，又怎么能不赞叹他说的善说呢？”
Evaṃ vutte poṭṭhapādo paribbājako te paribbājake etadavoca – ‘‘ahampi kho, bho, na kiñci samaṇassa gotamassa ekaṃsikaṃ dhammaṃ desitaṃ ājānāmi – ‘sassato loko’ti vā, ‘asassato loko’ti vā…pe… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vā; api ca samaṇo gotamo bhūtaṃ tacchaṃ tathaṃ paṭipadaṃ paññapeti dhammaṭṭhitataṃ dhammaniyāmataṃ. Bhūtaṃ kho pana tacchaṃ tathaṃ paṭipadaṃ paññapentassa dhammaṭṭhitataṃ dhammaniyāmataṃ, kathañhi nāma mādiso viññū samaṇassa gotamassa subhāsitaṃ subhāsitato nābbhanumodeyyā’’ti?
41吉德哈提舍利弗颇塔巴达事
Cittahatthisāriputtapoṭṭhapādavatthu
422过了两三天，吉德哈提舍利弗和游方者布咤婆楼一同来见世尊。到了之后，吉德哈提舍利弗向世尊顶礼，然后坐在一边。游方者布咤婆楼则与世尊互相问候，谈了些亲切友善的话，然后也坐在一边。坐好后，布咤婆楼对世尊说：“尊师，那天世尊离开不久，那些游方者就用带刺的话从四面围剿我：‘看吧，这位布咤婆楼尊者就是这样：沙门乔达摩说什么，他就随喜什么——‘正是如此，世尊，正是如此，善逝。’可我们呢，根本没从沙门乔达摩那里听到任何明确的说法——既没说‘世界是常住的’，也没说‘世界是无常的’；既没说‘世界有边际’，也没说‘世界没有边际’；既没说‘灵魂和身体是同一个东西’，也没说‘灵魂是一回事，身体是另一回事’；既没说‘如来死后存在’，也没说‘如来死后不存在’，既没说‘如来死后既存在又不存在’，也没说‘如来死后既非存在也非不存在’。尊师，听他们那样说，我就对他们说：‘朋友们，我确实也没从沙门乔达摩那里听到任何明确的说法——既没说‘世界是常住的’，也没说‘世界是无常的’……乃至……既没说‘如来死后既非存在也非不存在’。可是，沙门乔达摩确实教导了一条真实、正确、如实的修行道路，确立了法的稳定性和法的必然性。一位教人这样真实、正确、如实的修行道路，确立了法的稳定性和法的必然性的人，像我这样有智慧的人，又怎么能不赞叹他说的善说呢？’”
Atha kho dvīhatīhassa accayena citto ca hatthisāriputto poṭṭhapādo ca paribbājako yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā citto hatthisāriputto bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Poṭṭhapādo pana paribbājako bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho poṭṭhapādo paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘tadā maṃ, bhante, te paribbājakā acirapakkantassa bhagavato samantato vācāsannitodakena sañjhabbharimakaṃsu – ‘evameva panāyaṃ bhavaṃ poṭṭhapādo yaññadeva samaṇo gotamo bhāsati, taṃ tadevassa abbhanumodati – ‘evametaṃ bhagavā evametaṃ sugatā’’ti. Na kho pana mayaṃ kiñci samaṇassa gotamassa ekaṃsikaṃ dhammaṃ desitaṃ ājānāma – ‘‘sassato loko’’ti vā, ‘‘asassato loko’’ti vā, ‘‘antavā loko’’ti vā, ‘‘anantavā loko’’ti vā, ‘‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīra’’nti vā, ‘‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’’nti vā, ‘‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti vā, ‘‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti vā, ‘‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti vā, ‘‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti vā’ti. Evaṃ vuttāhaṃ, bhante, te paribbājake etadavocaṃ – ‘ahampi kho, bho, na kiñci samaṇassa gotamassa ekaṃsikaṃ dhammaṃ desitaṃ ājānāmi – ‘‘sassato loko’’ti vā, ‘‘asassato loko’’ti vā…pe… ‘‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti vā; api ca samaṇo gotamo bhūtaṃ tacchaṃ tathaṃ paṭipadaṃ paññapeti dhammaṭṭhitataṃ dhammaniyāmataṃ. Bhūtaṃ kho pana tacchaṃ tathaṃ paṭipadaṃ paññapentassa dhammaṭṭhitataṃ dhammaniyāmataṃ, kathañhi nāma mādiso viññū samaṇassa gotamassa subhāsitaṃ subhāsitato nābbhanumodeyyā’’ti?
423布咤婆楼，所有这些游方者，其实都是盲人、没有眼睛的，只有你一个人才是有眼睛的。布咤婆楼，有些法是我确定无疑地宣说、建立起来的；而布咤婆楼，也有些法是我并非只从一个角度、并非确定唯一地宣说、建立起来的。
‘‘Sabbeva kho ete, poṭṭhapāda, paribbājakā andhā acakkhukā; tvaṃyeva nesaṃ eko cakkhumā. Ekaṃsikāpi hi kho, poṭṭhapāda, mayā dhammā desitā paññattā; anekaṃsikāpi hi kho , poṭṭhapāda, mayā dhammā desitā paññattā.
44布咤婆楼，哪些法是我并非只从一个角度、并非确定唯一地宣说、建立起来的呢？布咤婆楼，像'世界是常恒的'这种说法，就是我并非确定唯一地宣说、建立起来的法；布咤婆楼，像'世界不是常恒的'这种说法，也是我并非确定唯一地宣说、建立起来的法；布咤婆楼，'世界是有边际的'……'世界是没有边际的'……'生命就是身体'……'生命是生命，身体是身体'……'如来死后存在'……'如来死后不存在'……'如来死后既存在又不存在'……布咤婆楼，'如来死后既非存在也并非不存在'这种说法，也都是我并非只从一个角度、并非确定唯一地宣说、建立起来的法。
‘‘Katame ca te, poṭṭhapāda, mayā anekaṃsikā dhammā desitā paññattā? ‘Sassato loko’ti kho, poṭṭhapāda, mayā anekaṃsiko dhammo desito paññatto; ‘asassato loko’ti kho, poṭṭhapāda, mayā anekaṃsiko dhammo desito paññatto; ‘antavā loko’ti kho poṭṭhapāda…pe… ‘anantavā loko’ti kho poṭṭhapāda… ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīra’nti kho poṭṭhapāda… ‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’nti kho poṭṭhapāda… ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti kho poṭṭhapāda… na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti kho poṭṭhapāda… ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti kho poṭṭhapāda… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti kho, poṭṭhapāda, mayā anekaṃsiko dhammo desito paññatto.
45布咤婆楼，为什么这些法我是并非只从一个角度、并非确定唯一地宣说建立起来的呢？布咤婆楼，因为这些不能带来真实的利益，不能带来法的利益，不能作为清净修行的基础，不能导向厌离、离欲、灭尽、寂静、胜智、正觉、涅槃。所以，这些法我就并非只从一个角度、并非确定唯一地来宣说建立了。
‘‘Kasmā ca te, poṭṭhapāda, mayā anekaṃsikā dhammā desitā paññattā? Na hete, poṭṭhapāda, atthasaṃhitā na dhammasaṃhitā na ādibrahmacariyakā na nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṃvattanti. Tasmā te mayā anekaṃsikā dhammā desitā paññattā’’.
46一向法
Ekaṃsikadhammo
424布咤婆楼，哪些法又是我确定无疑地宣说、建立起来的呢？布咤婆楼，这就是苦，这个法是我确定无疑地宣说建立起来的。布咤婆楼，这就是苦的集起，这个法是我确定无疑地宣说建立起来的。布咤婆楼，这就是苦的灭尽，这个法是我确定无疑地宣说建立起来的。布咤婆楼，这就是通向苦灭的道路，这个法是我确定无疑地宣说建立起来的。
‘‘Katame ca te, poṭṭhapāda, mayā ekaṃsikā dhammā desitā paññattā ? Idaṃ dukkhanti kho, poṭṭhapāda, mayā ekaṃsiko dhammo desito paññatto. Ayaṃ dukkhasamudayoti kho, poṭṭhapāda, mayā ekaṃsiko dhammo desito paññatto. Ayaṃ dukkhanirodhoti kho, poṭṭhapāda, mayā ekaṃsiko dhammo desito paññatto. Ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti kho, poṭṭhapāda, mayā ekaṃsiko dhammo desito paññatto.
48布咤婆楼，为什么这些法我是确定无疑地宣说建立起来的呢？布咤婆楼，因为这些能带来真实的利益，能带来法的利益，能作为清净修行的基础，能导向厌离、离欲、灭尽、寂静、胜智、正觉、涅槃。所以，这些法我就确定无疑地来宣说建立了。
‘‘Kasmā ca te, poṭṭhapāda, mayā ekaṃsikā dhammā desitā paññattā? Ete, poṭṭhapāda, atthasaṃhitā , ete dhammasaṃhitā, ete ādibrahmacariyakā ete nibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattanti. Tasmā te mayā ekaṃsikā dhammā desitā paññattā.
425布咤婆楼，有一些沙门和婆罗门，他们持这样的说法、抱这样的见解：'自我在死后是完全乐、没有病患的。'我找到他们之后，就这样问：'我听说各位尊者确实持这样的说法、抱这样的见解：自我在死后是完全乐、没有病患的。这是真的吗？'他们被我问到后，就会承认说：'是的。'接着我再问他们：'那么，各位尊者是不是住于已经看到、已经了知那个完全乐的世间了呢？'被这样问时，他们就会回答：'并没有。'
‘‘Santi, poṭṭhapāda, eke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘ekantasukhī attā hoti arogo paraṃ maraṇā’ti. Tyāhaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadāmi – ‘saccaṃ kira tumhe āyasmanto evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘ekantasukhī attā hoti arogo paraṃ maraṇā’ti? Te ce me evaṃ puṭṭhā ‘āmā’ti paṭijānanti. Tyāhaṃ evaṃ vadāmi – ‘api pana tumhe āyasmanto ekantasukhaṃ lokaṃ jānaṃ passaṃ viharathā’ti? Iti puṭṭhā ‘no’ti vadanti.
50我对他们这样说：'那么，各位尊者，你们是否曾经——哪怕只是一个夜晚、一个白天，乃至半个夜晚、半个白天——亲身觉知到过一个纯粹快乐的自我呢？'被我这样问，他们回答说：'没有。'我又对他们说：'那么，各位尊者，你们是否知道有这样一条道路、一种修行方法，能够证得那个纯粹快乐的世界呢？'被我这样问，他们回答说：'不知道。'
‘‘Tyāhaṃ evaṃ vadāmi – ‘api pana tumhe āyasmanto ekaṃ vā rattiṃ ekaṃ vā divasaṃ upaḍḍhaṃ vā rattiṃ upaḍḍhaṃ vā divasaṃ ekantasukhiṃ attānaṃ sañjānāthā’ti ? Iti puṭṭhā ‘no’ti vadanti. Tyāhaṃ evaṃ vadāmi – ‘api pana tumhe āyasmanto jānātha – ‘‘ayaṃ maggo ayaṃ paṭipadā ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāyā’’’ti? Iti puṭṭhā ‘no’ti vadanti.
51我又对他们说：'那么，各位尊者，你们有没有听到过那些已经往生到纯粹快乐世界的天神说话的声音？他们这样说：“善来啊，贤者，你们走得很好；直行啊，贤者，你们走得正确，这正是为了证得纯粹快乐的世界。我们也是因为这样修行，才往生到纯粹快乐世界的。”'被我这样问，他们回答说：'没有听到。'
‘‘Tyāhaṃ evaṃ vadāmi – ‘api pana tumhe āyasmanto yā tā devatā ekantasukhaṃ lokaṃ upapannā, tāsaṃ bhāsamānānaṃ saddaṃ suṇātha – ‘‘suppaṭipannāttha, mārisā, ujuppaṭipannāttha, mārisā, ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāya; mayampi hi, mārisā, evaṃpaṭipannā ekantasukhaṃ lokaṃ upapannā’ti ? Iti puṭṭhā ‘no’ti vadanti.
52布咤婆楼，你怎么看呢？事情既然是这样，那些沙门婆罗门的言论，岂不是变得没有根据、毫无实证了吗？”“世尊，确实是这样。事情既然如此，那些沙门婆罗门的言论，就是没有根据、毫无实证的。”
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, poṭṭhapāda, nanu evaṃ sante tesaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti? ‘‘Addhā kho, bhante, evaṃ sante tesaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti.
426布咤婆楼，就好比有一个男人这样说：'我贪恋、爱慕这国中那位最美丽的女子。'于是有人就问他：'喂，这位男子，你说你贪恋爱慕那位最美丽的女子，那你知道她是属于刹帝利种姓，还是婆罗门种姓，还是吠舍种姓，还是首陀罗种姓吗？'被这样一问，他回答说：'不知道。'那些人又问他：'喂，这位男子，你说你贪恋爱慕那位最美丽的女子，那你知道她叫什么名字，姓什么吗？你知道她是高个子、矮个子还是中等身材吗？你知道她的肤色是黝黑的、棕色的还是金黄色的吗？你知道她住在哪个村、哪个镇、哪座城里吗？'被这样一问，他回答说：'不知道。'于是那些人就对他说：'喂，这位男子，你所贪恋爱慕的，其实是你根本不知道、没见过的一位女子啊。'被这样一问，他只好回答说：'是的。'
‘‘Seyyathāpi, poṭṭhapāda, puriso evaṃ vadeyya – ‘ahaṃ yā imasmiṃ janapade janapadakalyāṇī, taṃ icchāmi taṃ kāmemī’ti. Tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ – ‘ambho purisa, yaṃ tvaṃ janapadakalyāṇiṃ icchasi kāmesi, jānāsi taṃ janapadakalyāṇiṃ khattiyī vā brāhmaṇī vā vessī vā suddī vā’ti? Iti puṭṭho ‘no’ti vadeyya. Tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ – ‘ambho purisa , yaṃ tvaṃ janapadakalyāṇiṃ icchasi kāmesi, jānāsi taṃ janapadakalyāṇiṃ evaṃnāmā evaṃgottāti vā, dīghā vā rassā vā majjhimā vā kāḷī vā sāmā vā maṅguracchavī vāti, amukasmiṃ gāme vā nigame vā nagare vā’ti? Iti puṭṭho ‘no’ti vadeyya. Tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ – ‘ambho purisa, yaṃ tvaṃ na jānāsi na passasi, taṃ tvaṃ icchasi kāmesī’ti? Iti puṭṭho ‘āmā’ti vadeyya.
54布咤婆楼，你怎么看呢？事情既然是这样，那个男人的言论，岂不是变得没有根据、毫无实证了吗？”“世尊，确实是这样。事情既然如此，那个男人的言论，就是没有根据、毫无实证的。”
‘‘Taṃ kiṃ maññasi , poṭṭhapāda, nanu evaṃ sante tassa purisassa appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti? ‘‘Addhā kho, bhante, evaṃ sante tassa purisassa appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti.
55正是同样的道理，布咤婆楼，那些持有这种理论、这种见解的沙门婆罗门说：'自我在死后是纯粹快乐的，没有病痛的。'我去到他们那里，这样问道：'听说各位尊者是持有这种理论、这种见解的吗——自我在死后是纯粹快乐的，没有病痛的？'当他们被我这样问，承认说'是的'之后，我就对他们这样说：'那么，各位尊者，你们是不是正了知、正见到那个纯粹快乐的世界，并安住在其中呢？'被我这样问，他们回答说：'没有。'
‘‘Evameva kho, poṭṭhapāda, ye te samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘ekantasukhī attā hoti arogo paraṃ maraṇā’ti. Tyāhaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadāmi – ‘saccaṃ kira tumhe āyasmanto evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘ekantasukhī attā hoti arogo paraṃ maraṇā’’’ti? Te ce me evaṃ puṭṭhā ‘āmā’ti paṭijānanti. Tyāhaṃ evaṃ vadāmi – ‘api pana tumhe āyasmanto ekantasukhaṃ lokaṃ jānaṃ passaṃ viharathā’ti? Iti puṭṭhā ‘no’ti vadanti.
56我就这样对他们说：‘贤友们，那么你们是否曾经在一个夜晚、一个白天，或半个夜晚、半个白天，亲身觉知过一个纯粹快乐的自我呢？’被我这么一问，他们回答说：‘没有。’我又这样对他们说：‘贤友们，那么你们是否知道有这样一条道路、一种修行方法，能够亲自证得那个纯粹快乐的世界呢？’被我这么一问，他们回答说：‘不知道。’
‘‘Tyāhaṃ evaṃ vadāmi – ‘api pana tumhe āyasmanto ekaṃ vā rattiṃ ekaṃ vā divasaṃ upaḍḍhaṃ vā rattiṃ upaḍḍhaṃ vā divasaṃ ekantasukhiṃ attānaṃ sañjānāthā’ti? Iti puṭṭhā ‘no’ti vadanti. Tyāhaṃ evaṃ vadāmi – ‘api pana tumhe āyasmanto jānātha – ‘‘ayaṃ maggo ayaṃ paṭipadā ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāyā’ti? Iti puṭṭhā ‘no’ti vadanti.
57我又这样对他们说：‘贤友们，那些已经投生到纯粹快乐世界的天神，你们是否听过他们说话的声音，听过他们说：‘善来啊，贤者，你们修得很好，正直地修行吧，为了亲证那纯粹快乐的世界；贤者啊，因为我们也是这样修行，才投生到纯粹快乐的世界的。’被我这么一问，他们回答说：‘没有听过。’
‘‘Tyāhaṃ evaṃ vadāmi – ‘api pana tumhe āyasmanto yā tā devatā ekantasukhaṃ lokaṃ upapannā, tāsaṃ bhāsamānānaṃ saddaṃ suṇātha – ‘‘suppaṭipannāttha, mārisā, ujuppaṭipannāttha, mārisā, ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāya; mayampi hi, mārisā, evaṃpaṭipannā ekantasukhaṃ lokaṃ upapannā’’’ti? Iti puṭṭhā ‘no’ti vadanti.
58‘布咤婆楼，你怎么想呢？事情到了这个地步，这些沙门婆罗门的言论，不就成了毫无根据的空谈了吗？’‘世尊，确实如此，到了这个地步，那些沙门婆罗门的言论，就成了毫无根据的空谈。’
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, poṭṭhapāda, nanu evaṃ sante tesaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti? ‘‘Addhā kho, bhante, evaṃ sante tesaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti.
427‘布咤婆楼，这就好比有一个人，为了要登上高楼，就在十字路口造一个梯子。有人问他说：‘喂，朋友！你为了登上去而造梯子的那座高楼，你知道它是在东方、南方、西方，还是在北方吗？那座楼是高的、矮的，还是中等的呢？’被这么一问，他回答说：‘不知道。’那人又问他：‘喂，朋友！你既然不知道它、也没有见过它，那你为什么要为那座高楼造梯子呢？’被这么一问，他却回答：‘是的。’
‘‘Seyyathāpi, poṭṭhapāda, puriso cātumahāpathe nisseṇiṃ kareyya pāsādassa ārohaṇāya. Tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ – ‘ambho purisa, yassa tvaṃ pāsādassa ārohaṇāya nisseṇiṃ karosi, jānāsi taṃ pāsādaṃ puratthimāya vā disāya dakkhiṇāya vā disāya pacchimāya vā disāya uttarāya vā disāya ucco vā nīco vā majjhimo vā’ti? Iti puṭṭho ‘no’ti vadeyya. Tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ – ‘ambho purisa, yaṃ tvaṃ na jānāsi na passasi, tassa tvaṃ pāsādassa ārohaṇāya nisseṇiṃ karosī’ti? Iti puṭṭho ‘āmā’ti vadeyya.
60‘布咤婆楼，你怎么想呢？事情到了这个地步，这个人的言论，不就成了毫无根据的空谈了吗？’‘世尊，确实如此，到了这个地步，那个人的言论，就成了毫无根据的空谈。’
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, poṭṭhapāda, nanu evaṃ sante tassa purisassa appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti? ‘‘Addhā kho, bhante, evaṃ sante tassa purisassa appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti.
61‘布咤婆楼，正是这样啊。那些持有这种论说、怀有这种见解的沙门婆罗门，他们说：‘死后，自我是纯粹快乐的、无病的。’我去到他们那里，这样问道：‘听说贤友们持有这种论说、怀有这种见解，说是：死后，自我是纯粹快乐的、无病的，这是真的吗？’他们被我这么一问，承认说：‘是的。’我就这样对他们说：‘贤友们，那么你们是否在生活当中，亲身知道并见到那个纯粹快乐的世界呢？’被这么一问，他们回答说：‘没有。’
‘‘Evameva kho, poṭṭhapāda, ye te samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘ekantasukhī attā hoti arogo paraṃ maraṇā’ti. Tyāhaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadāmi – ‘saccaṃ kira tumhe āyasmanto evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘ekantasukhī attā hoti arogo paraṃ maraṇā’ti ? Te ce me evaṃ puṭṭhā ‘āmā’ti paṭijānanti. Tyāhaṃ evaṃ vadāmi – ‘api pana tumhe āyasmanto ekantasukhaṃ lokaṃ jānaṃ passaṃ viharathā’ti? Iti puṭṭhā ‘no’ti vadanti.
62我对他们说：'那么，各位尊者，你们是否曾经在一个夜晚、一个白天，或是半个夜晚、半个白天里，亲自觉知到过一个纯然快乐的自我呢？'当我这样问时，他们回答说：'没有。'我又对他们说：'各位尊者，你们是否知道，确实有这样一条道路、一种修行方法，可以用来亲身证得纯然快乐的世界呢？'当我这样问时，他们也回答说：'不知道。'
‘‘Tyāhaṃ evaṃ vadāmi – ‘api pana tumhe āyasmanto ekaṃ vā rattiṃ ekaṃ vā divasaṃ upaḍḍhaṃ vā rattiṃ upaḍḍhaṃ vā divasaṃ ekantasukhiṃ attānaṃ sañjānāthā’ti? Iti puṭṭhā ‘no’ti vadanti. Tyāhaṃ evaṃ vadāmi – ‘api pana tumhe āyasmanto jānātha ayaṃ maggo ayaṃ paṭipadā ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāyā’ti? Iti puṭṭhā ‘no’ti vadanti.
63我又对他们说：'各位尊者，你们是否曾经听过那些已经转生到纯然快乐世界里的天神说话的声音？他们是不是这样说的：「先生们，你们实践得真好！先生们，你们走得真直！为了亲身证得纯然快乐的世界。先生们，因为我们也是这样实践的，所以才会转生到这个纯然快乐的世界里来。」'当我这样问时，他们还是回答说：'没有听过。'
‘‘Tyāhaṃ evaṃ vadāmi – ‘api pana tumhe āyasmanto yā tā devatā ekantasukhaṃ lokaṃ upapannā’ tāsaṃ devatānaṃ bhāsamānānaṃ saddaṃ suṇātha- ‘‘suppaṭipannāttha, mārisā, ujuppaṭipannāttha , mārisā, ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāya; mayampi hi, mārisā, evaṃ paṭipannā ekantasukhaṃ lokaṃ upapannā’ti? Iti puṭṭhā ‘‘no’’ti vadanti.
64'布咤婆楼，你对此怎么看？既然情况是这样，那么这些沙门、婆罗门的言论，岂不是变成了一种没有实证、无法验证的空话了吗？''世尊，既然情况是这样，那毫无疑问，这些沙门、婆罗门的言论，就真的只是一种没有实证、无法验证的空话了。'
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, poṭṭhapāda, nanu evaṃ sante tesaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti? ‘‘Addhā kho, bhante, evaṃ sante tesaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti.
65三我得
Tayo attapaṭilābhā
428'布咤婆楼，有这三种「个体的获得」：粗的个体获得、意所成的个体获得、无色的个体获得。布咤婆楼，什么是粗的个体获得呢？就是由四大元素构成、以摄取的食物为食、有物质形体的，这就叫粗的个体获得。什么是意所成的个体获得呢？就是有物质形体、由心意所造成、四肢与身体各部分都完整不缺、诸根具足的，这就叫意所成的个体获得。什么是无色的个体获得呢？就是没有物质形体、纯粹由想构成的，这就叫无色的个体获得。
‘‘Tayo kho me, poṭṭhapāda, attapaṭilābhā – oḷāriko attapaṭilābho, manomayo attapaṭilābho, arūpo attapaṭilābho. Katamo ca, poṭṭhapāda, oḷāriko attapaṭilābho? Rūpī cātumahābhūtiko kabaḷīkārāhārabhakkho , ayaṃ oḷāriko attapaṭilābho. Katamo manomayo attapaṭilābho? Rūpī manomayo sabbaṅgapaccaṅgī ahīnindriyo, ayaṃ manomayo attapaṭilābho. Katamo arūpo attapaṭilābho? Arūpī saññāmayo, ayaṃ arūpo attapaṭilābho.
429'布咤婆楼，我是为了要断除那粗的个体获得而说法的。照着我所说的法去实践的人，你们就能舍断那些导致染污的法，增长那些导致清净的法，并且能在这一生中，凭借著自己的神通智慧亲身证得、圆满成就智慧的圆满与广大的境界而安住。不过，布咤婆楼，你心里可能会这样想：「虽然会导致染污的法被断除，会导致清净的法在增长，也能在这一生中，凭借著自己的神通智慧亲身证得、圆满成就智慧的圆满与广大的境界而安住，但那样的安住方式，想必是很苦的吧！」布咤婆楼，你不应该这样看待这件事。在断除导致染污的法、增长导致清净的法，并且在这一生中，凭借著自己的神通智慧亲身证得、圆满成就智慧的圆满与广大的境界而安住时，随之而起的会是喜悦、欢喜、轻安、正念、正知，以及快乐的安住。
‘‘Oḷārikassapi kho ahaṃ, poṭṭhapāda, attapaṭilābhassa pahānāya dhammaṃ desemi – yathāpaṭipannānaṃ vo saṃkilesikā dhammā pahīyissanti, vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti, paññāpāripūriṃ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathāti. Siyā kho pana te, poṭṭhapāda, evamassa – saṃkilesikā dhammā pahīyissanti, vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti, paññāpāripūriṃ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissati, dukkho ca kho vihāroti, na kho panetaṃ, poṭṭhapāda, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Saṃkilesikā ceva dhammā pahīyissanti, vodāniyā ca dhammā abhivaḍḍhissanti, paññāpāripūriṃ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissati, pāmujjaṃ ceva bhavissati pīti ca passaddhi ca sati ca sampajaññañca sukho ca vihāro.
430'布咤婆楼，同样地，我也是为了要断除那意所成的个体获得而说法的。照着我所说的法去实践的人，你们就能舍断那些导致染污的法，增长那些导致清净的法，并且能在这一生中，凭借著自己的神通智慧亲身证得、圆满成就智慧的圆满与广大的境界而安住。不过，布咤婆楼，你心里可能会这样想：「虽然会导致染污的法被断除，会导致清净的法在增长，也能在这一生中，凭借著自己的神通智慧亲身证得、圆满成就智慧的圆满与广大的境界而安住，但那样的安住方式，想必是很苦的吧！」布咤婆楼，你不应该这样看待这件事。在断除导致染污的法、增长导致清净的法，并且在这一生中，凭借著自己的神通智慧亲身证得、圆满成就智慧的圆满与广大的境界而安住时，随之而起的会是喜悦、欢喜、轻安、正念、正知，以及快乐的安住。
‘‘Manomayassapi kho ahaṃ, poṭṭhapāda, attapaṭilābhassa pahānāya dhammaṃ desemi yathāpaṭipannānaṃ vo saṃkilesikā dhammā pahīyissanti, vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti, paññāpāripūriṃ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathāti . Siyā kho pana te, poṭṭhapāda, evamassa – ‘saṃkilesikā dhammā pahīyissanti, vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti, paññāpāripūriṃ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissati, dukkho ca kho vihāro’ti, na kho panetaṃ, poṭṭhapāda, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Saṃkilesikā ceva dhammā pahīyissanti, vodāniyā ca dhammā abhivaḍḍhissanti , paññāpāripūriṃ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissati, pāmujjaṃ ceva bhavissati pīti ca passaddhi ca sati ca sampajaññañca sukho ca vihāro.
431布咤婆楼，我确实也为断除无色的自我获得而说法，让你们依此修学之后，那些染污法会断除，清净法会增长，在当下就能自己以亲证智慧现证、圆满成就后安住。不过，布咤婆楼，你可能会有这样的念头：‘染污法会断除，清净法会增长，在当下就能自己以亲证智慧现证、圆满成就后安住，但这住得还是很苦啊。’布咤婆楼，你不应该这样看问题。染污法会断除，清净法会增长，在当下就能自己以亲证智慧现证、圆满成就后安住，那时候伴随的会是喜悦、喜、轻安、念、正知和乐的安住。
‘‘Arūpassapi kho ahaṃ, poṭṭhapāda, attapaṭilābhassa pahānāya dhammaṃ desemi yathāpaṭipannānaṃ vo saṃkilesikā dhammā pahīyissanti, vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti , paññāpāripūriṃ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathāti. Siyā kho pana te, poṭṭhapāda, evamassa – ‘saṃkilesikā dhammā pahīyissanti, vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti, paññāpāripūriṃ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissati, dukkho ca kho vihāro’ti, na kho panetaṃ , poṭṭhapāda, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Saṃkilesikā ceva dhammā pahīyissanti, vodāniyā ca dhammā abhivaḍḍhissanti, paññāpāripūriṃ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissati, pāmujjaṃ ceva bhavissati pīti ca passaddhi ca sati ca sampajaññañca sukho ca vihāro.
432布咤婆楼，如果别人这样问我们：‘朋友，你们为断除哪一种粗的自我获得而说法，让你们依此修学之后，染污法会断除，清净法会增长，在当下就能自己以亲证智慧现证、圆满成就后安住？’被这样问的时候，我们会这样回答：‘朋友，我们就是为断除这个粗的自我获得而说法，让你们依此修学之后，染污法会断除，清净法会增长，在当下就能自己以亲证智慧现证、圆满成就后安住。’
‘‘Pare ce, poṭṭhapāda, amhe evaṃ puccheyyuṃ – ‘katamo pana so, āvuso , oḷāriko attapaṭilābho, yassa tumhe pahānāya dhammaṃ desetha, yathāpaṭipannānaṃ vo saṃkilesikā dhammā pahīyissanti, vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti, paññāpāripūriṃ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā’ti, tesaṃ mayaṃ evaṃ puṭṭhā evaṃ byākareyyāma – ‘ayaṃ vā so, āvuso, oḷāriko attapaṭilābho, yassa mayaṃ pahānāya dhammaṃ desema, yathāpaṭipannānaṃ vo saṃkilesikā dhammā pahīyissanti, vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti, paññāpāripūriṃ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā’ti.
433布咤婆楼，如果别人这样问我们：‘朋友，你们为断除哪一种意所成的自我获得而说法，让你们依此修学之后，染污法会断除，清净法会增长，在当下就能自己以亲证智慧现证、圆满成就后安住？’被这样问的时候，我们会这样回答：‘朋友，我们就是为断除这个意所成的自我获得而说法，让你们依此修学之后，染污法会断除，清净法会增长，在当下就能自己以亲证智慧现证、圆满成就后安住。’
‘‘Pare ce, poṭṭhapāda, amhe evaṃ puccheyyuṃ – ‘katamo pana so, āvuso, manomayo attapaṭilābho, yassa tumhe pahānāya dhammaṃ desetha, yathāpaṭipannānaṃ vo saṃkilesikā dhammā pahīyissanti, vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti, paññāpāripūriṃ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā’ti? Tesaṃ mayaṃ evaṃ puṭṭhā evaṃ byākareyyāma – ‘ayaṃ vā so, āvuso, manomayo attapaṭilābho yassa mayaṃ pahānāya dhammaṃ desema, yathāpaṭipannānaṃ vo saṃkilesikā dhammā pahīyissanti, vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti , paññāpāripūriṃ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā’ti.
434布咤婆楼，如果别人这样问我们：‘朋友，你们为断除哪一种无色的自我获得而说法，让你们依此修学之后，染污法会断除，清净法会增长，在当下就能自己以亲证智慧现证、圆满成就后安住？’被这样问的时候，我们会这样回答：‘朋友，我们就是为断除这个无色的自我获得而说法，让你们依此修学之后，染污法会断除，清净法会增长，在当下就能自己以亲证智慧现证、圆满成就后安住。’
‘‘Pare ce, poṭṭhapāda, amhe evaṃ puccheyyuṃ – ‘katamo pana so, āvuso, arūpo attapaṭilābho, yassa tumhe pahānāya dhammaṃ desetha , yathāpaṭipannānaṃ vo saṃkilesikā dhammā pahīyissanti, vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti, paññāpāripūriṃ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā’ti, tesaṃ mayaṃ evaṃ puṭṭhā evaṃ byākareyyāma – ‘ayaṃ vā so, āvuso, arūpo attapaṭilābho yassa mayaṃ pahānāya dhammaṃ desema, yathāpaṭipannānaṃ vo saṃkilesikā dhammā pahīyissanti, vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti, paññāpāripūriṃ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā’ti.
73布咤婆楼，你怎么看？如果是这样的话，这番说法是不是就成了一种有其事实依据的言说？” “世尊，确实如此，如果是这样的话，这番说法就成了一种有其事实依据的言说。”
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, poṭṭhapāda, nanu evaṃ sante sappāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti? ‘‘Addhā kho, bhante, evaṃ sante sappāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti.
435布咤婆楼，就像有一个人为了登上一座殿堂，他就在那座殿堂的正下方做梯子，用来登那座殿堂。有人这样问他：‘喂，朋友，你为了登那座殿堂而做梯子，你知道那座殿堂吗？它是位于东方，还是南方、西方、北方？它是高的，还是低的，还是中等的？’他会这样回答：‘朋友，这座殿堂，就是我为了登它而做梯子的那一座，这梯子就做在它正下方。’
‘‘Seyyathāpi, poṭṭhapāda, puriso nisseṇiṃ kareyya pāsādassa ārohaṇāya tasseva pāsādassa heṭṭhā. Tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ – ‘ambho purisa, yassa tvaṃ pāsādassa ārohaṇāya nisseṇiṃ karosi, jānāsi taṃ pāsādaṃ, puratthimāya vā disāya dakkhiṇāya vā disāya pacchimāya vā disāya uttarāya vā disāya ucco vā nīco vā majjhimo vā’ti? So evaṃ vadeyya – ‘ayaṃ vā so, āvuso, pāsādo, yassāhaṃ ārohaṇāya nisseṇiṃ karomi, tasseva pāsādassa heṭṭhā’ti.
75“你怎么看呢，布咤婆楼？如果这样，那人的话不就是有神变的说法了吗？” “确实，尊者，如果这样，那人的话就是有神变的说法了。”
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, poṭṭhapāda, nanu evaṃ sante tassa purisassa sappāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti? ‘‘Addhā kho, bhante, evaṃ sante tassa purisassa sappāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti.
436“布咤婆楼，同样的道理，假使有人这样问我们：‘贤友，什么是粗的个体获得？……贤友，什么是意所成的个体获得？……贤友，什么是无色的个体获得，你们是为了断除它而说法，当你们照着修行时，杂染的法就会被断除，清净的法就会增长，而你们就在现世中，用自己的胜智亲自证悟、达到，并安住于智慧圆满与广大呢？’ 我们被这样问时，会这样回答：‘贤友，我们就是为了断除这个无色的个体获得而说法。你们照着修行时，杂染的法就会被断除，清净的法就会增长，你们就在现世中，用自己的胜智亲自证悟、达到，并安住于智慧圆满与广大。’”
‘‘Evameva kho, poṭṭhapāda, pare ce amhe evaṃ puccheyyuṃ – ‘katamo pana so, āvuso, oḷāriko attapaṭilābho…pe… katamo pana so, āvuso, manomayo attapaṭilābho…pe… katamo pana so, āvuso, arūpo attapaṭilābho, yassa tumhe pahānāya dhammaṃ desetha, yathāpaṭipannānaṃ vo saṃkilesikā dhammā pahīyissanti, vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti, paññāpāripūriṃ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā’ti, tesaṃ mayaṃ evaṃ puṭṭhā evaṃ byākareyyāma – ‘ayaṃ vā so, āvuso, arūpo attapaṭilābho, yassa mayaṃ pahānāya dhammaṃ desema, yathāpaṭipannānaṃ vo saṃkilesikā dhammā pahīyissanti, vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti, paññāpāripūriṃ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā’ti.
77“你怎么看呢，布咤婆楼？如果这样，那说法不就是有神变的说法了吗？” “确实，尊者，如果这样，那说法就是有神变的说法了。”
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, poṭṭhapāda, nanu evaṃ sante sappāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti? ‘‘Addhā kho, bhante, evaṃ sante sappāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti.
437听到这话，吉德哈提舍利弗对世尊说：“尊者，在粗的个体获得存在的时候，意所成的个体获得就是虚妄的，无色的个体获得也是虚妄的；那时候，他真实的个体获得就是粗的。尊者，在意所成的个体获得存在的时候，粗的个体获得是虚妄的，无色的个体获得是虚妄的；那时候，他真实的个体获得就是意所成的。尊者，在无色的个体获得存在的时候，粗的个体获得是虚妄的，意所成的个体获得是虚妄的；那时候，他真实的个体获得就是无色的。”
Evaṃ vutte citto hatthisāriputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘yasmiṃ, bhante, samaye oḷāriko attapaṭilābho hoti, moghassa tasmiṃ samaye manomayo attapaṭilābho hoti, mogho arūpo attapaṭilābho hoti; oḷāriko vāssa attapaṭilābho tasmiṃ samaye sacco hoti. Yasmiṃ, bhante, samaye manomayo attapaṭilābho hoti, moghassa tasmiṃ samaye oḷāriko attapaṭilābho hoti, mogho arūpo attapaṭilābho hoti; manomayo vāssa attapaṭilābho tasmiṃ samaye sacco hoti. Yasmiṃ, bhante, samaye arūpo attapaṭilābho hoti, moghassa tasmiṃ samaye oḷāriko attapaṭilābho hoti, mogho manomayo attapaṭilābho hoti; arūpo vāssa attapaṭilābho tasmiṃ samaye sacco hotī’’ti.
79“吉德，在粗的个体获得存在的时候，那时既不叫作意所成的个体获得，也不叫作无色的个体获得；那时只叫作粗的个体获得。吉德，在意所成的个体获得存在的时候，既不叫作粗的个体获得，也不叫作无色的个体获得；那时只叫作意所成的个体获得。吉德，在无色的个体获得存在的时候，既不叫作粗的个体获得，也不叫作意所成的个体获得；那时只叫作无色的个体获得。”
‘‘Yasmiṃ, citta, samaye oḷāriko attapaṭilābho hoti, neva tasmiṃ samaye manomayo attapaṭilābhoti saṅkhaṃ gacchati, na arūpo attapaṭilābhoti saṅkhaṃ gacchati ; oḷāriko attapaṭilābhotveva tasmiṃ samaye saṅkhaṃ gacchati. Yasmiṃ, citta, samaye manomayo attapaṭilābho hoti, neva tasmiṃ samaye oḷāriko attapaṭilābhoti saṅkhaṃ gacchati, na arūpo attapaṭilābhoti saṅkhaṃ gacchati; manomayo attapaṭilābhotveva tasmiṃ samaye saṅkhaṃ gacchati. Yasmiṃ, citta, samaye arūpo attapaṭilābho hoti, neva tasmiṃ samaye oḷāriko attapaṭilābhoti saṅkhaṃ gacchati, na manomayo attapaṭilābhoti saṅkhaṃ gacchati; arūpo attapaṭilābhotveva tasmiṃ samaye saṅkhaṃ gacchati.
438“吉德，如果有人这样问你：‘你过去世存在过，不是不存在吗？你未来世会存在，不是不存在吗？你现在存在，不是不存在吗？’ 这样被问时，你会怎么回答呢？”
‘‘Sace taṃ, citta, evaṃ puccheyyuṃ – ‘ahosi tvaṃ atītamaddhānaṃ, na tvaṃ nāhosi; bhavissasi tvaṃ anāgatamaddhānaṃ, na tvaṃ na bhavissasi; atthi tvaṃ etarahi, na tvaṃ natthī’ti, evaṃ puṭṭho tvaṃ, citta, kinti byākareyyāsī’’ti?
81“尊者，如果有人这样问我：‘你存在过吗，在过去的时光里，还是你没有存在过？你会存在吗，在未来的时光里，还是你将不存在？你现在存在吗，还是你现在不存在？’尊者，如果被这样问，我会这样回答：‘我在过去的时光里存在过，我并非没有存在过；我在未来的时光里会存在，我并非将不存在；我现在存在，我并非不存在。’尊者，如果被这样问，我就会这样回答。”
‘‘Sace maṃ, bhante, evaṃ puccheyyuṃ – ‘ahosi tvaṃ atītamaddhānaṃ, na tvaṃ na ahosi; bhavissasi tvaṃ anāgatamaddhānaṃ, na tvaṃ na bhavissasi; atthi tvaṃ etarahi, na tvaṃ natthī’ti. Evaṃ puṭṭho ahaṃ, bhante, evaṃ byākareyyaṃ – ‘ahosāhaṃ atītamaddhānaṃ, nāhaṃ na ahosiṃ; bhavissāmahaṃ anāgatamaddhānaṃ, nāhaṃ na bhavissāmi; atthāhaṃ etarahi, nāhaṃ natthī’ti. Evaṃ puṭṭho ahaṃ, bhante, evaṃ byākareyya’’nti.
82“可是，吉德，如果有人这样问你：‘你过去曾有的那个个体获得，它就只是你真实的个体获得，而未来的虚妄，现在的也虚妄吗？你未来将有的那个个体获得，它就只是你真实的个体获得，而过去的虚妄，现在的也虚妄吗？你现在当下有的那个个体获得，它就只是你真实的个体获得，而过去的虚妄，未来的也虚妄吗？’吉德，如果被这样问，你会怎么回答呢？”
‘‘Sace pana taṃ, citta, evaṃ puccheyyuṃ – ‘yo te ahosi atīto attapaṭilābho, sova te attapaṭilābho sacco, mogho anāgato, mogho paccuppanno? Yo te bhavissati anāgato attapaṭilābho, sova te attapaṭilābho sacco, mogho atīto, mogho paccuppanno? Yo te etarahi paccuppanno attapaṭilābho, sova te attapaṭilābho sacco, mogho atīto, mogho anāgato’ti. Evaṃ puṭṭho tvaṃ, citta, kinti byākareyyāsī’’ti?
83“尊者，如果有人这样问我：‘你过去曾有的那个个体获得，它就只是你真实的个体获得，而未来的虚妄，现在的也虚妄。你未来将有的那个个体获得，它就只是你真实的个体获得，而过去的虚妄，现在的也虚妄。你现在当下有的那个个体获得，它就只是你真实的个体获得，而过去的虚妄，未来的也虚妄。’尊者，如果被这样问，我会这样回答：‘我过去曾有的那个个体获得，在那个时刻，它就是我真实的个体获得，而未来的虚妄，现在的也虚妄。我未来将有的那个个体获得，在那个时刻，它将成为我真实的个体获得，而过去的虚妄，现在的也虚妄。我现在当下有的那个个体获得，它就是我真实的个体获得，而过去的虚妄，未来的也虚妄。’尊者，如果被这样问，我就会这样回答。”
‘‘Sace pana maṃ, bhante, evaṃ puccheyyuṃ – ‘yo te ahosi atīto attapaṭilābho, sova te attapaṭilābho sacco, mogho anāgato, mogho paccuppanno. Yo te bhavissati anāgato attapaṭilābho, sova te attapaṭilābho sacco, mogho atīto, mogho paccuppanno. Yo te etarahi paccuppanno attapaṭilābho, sova te attapaṭilābho sacco, mogho atīto, mogho anāgato’ti. Evaṃ puṭṭho ahaṃ, bhante, evaṃ byākareyyaṃ – ‘yo me ahosi atīto attapaṭilābho, sova me attapaṭilābho tasmiṃ samaye sacco ahosi, mogho anāgato, mogho paccuppanno. Yo me bhavissati anāgato attapaṭilābho, sova me attapaṭilābho tasmiṃ samaye sacco bhavissati, mogho atīto, mogho paccuppanno. Yo me etarahi paccuppanno attapaṭilābho, sova me attapaṭilābho sacco, mogho atīto, mogho anāgato’ti. Evaṃ puṭṭho ahaṃ, bhante, evaṃ byākareyya’’nti.
439“正是这样的，吉德。在某个时刻，当有粗的个体获得时，在那一刻，它既不被算作是意所成的个体获得，也不被算作是无色的个体获得。在那一刻，它只被算作是粗的个体获得。吉德，在某个时刻，当有意所成的个体获得时……吉德，在某个时刻，当有无色的个体获得时，在那一刻，它既不被算作是粗的个体获得，也不被算作是意所成的个体获得；在那一刻，它只被算作是无色的个体获得。”
‘‘Evameva kho, citta, yasmiṃ samaye oḷāriko attapaṭilābho hoti, neva tasmiṃ samaye manomayo attapaṭilābhoti saṅkhaṃ gacchati, na arūpo attapaṭilābhoti saṅkhaṃ gacchati. Oḷāriko attapaṭilābho tveva tasmiṃ samaye saṅkhaṃ gacchati. Yasmiṃ, citta, samaye manomayo attapaṭilābho hoti…pe… yasmiṃ, citta, samaye arūpo attapaṭilābho hoti, neva tasmiṃ samaye oḷāriko attapaṭilābhoti saṅkhaṃ gacchati, na manomayo attapaṭilābhoti saṅkhaṃ gacchati; arūpo attapaṭilābho tveva tasmiṃ samaye saṅkhaṃ gacchati.
440“就好比说，吉德，从母牛而有牛乳，从牛乳而有酪，从酪而有生酥，从生酥而有熟酥，从熟酥而有醍醐。在某个时刻，当有牛乳时，在那一刻，它不被算作是酪，不被算作是生酥，不被算作是熟酥，也不被算作是醍醐；在那一刻，它只被算作是牛乳。在某个时刻，当有酪时……当有生酥时……当有熟酥时……当有醍醐时，在那一刻，它不被算作是牛乳，不被算作是酪，不被算作是生酥，也不被算作是熟酥；在那一刻，它只被算作是醍醐。正是这样的，吉德。在某个时刻，当有粗的个体获得时……吉德，在某个时刻，当有意所成的个体获得时……吉德，在某个时刻，当有无色的个体获得时，在那一刻，它既不被算作是粗的个体获得，也不被算作是意所成的个体获得；在那一刻，它只被算作是无色的个体获得。吉德，这些是世间的共称、世间的语言、世间的言说、世间的施设，如来使用它们，却不执取。”
‘‘Seyyathāpi, citta, gavā khīraṃ, khīramhā dadhi, dadhimhā navanītaṃ, navanītamhā sappi, sappimhā sappimaṇḍo. Yasmiṃ samaye khīraṃ hoti, neva tasmiṃ samaye dadhīti saṅkhaṃ gacchati, na navanītanti saṅkhaṃ gacchati, na sappīti saṅkhaṃ gacchati, na sappimaṇḍoti saṅkhaṃ gacchati; khīraṃ tveva tasmiṃ samaye saṅkhaṃ gacchati. Yasmiṃ samaye dadhi hoti…pe… navanītaṃ hoti… sappi hoti… sappimaṇḍo hoti, neva tasmiṃ samaye khīranti saṅkhaṃ gacchati, na dadhīti saṅkhaṃ gacchati, na navanītanti saṅkhaṃ gacchati, na sappīti saṅkhaṃ gacchati; sappimaṇḍo tveva tasmiṃ samaye saṅkhaṃ gacchati. Evameva kho, citta, yasmiṃ samaye oḷāriko attapaṭilābho hoti…pe… yasmiṃ, citta, samaye manomayo attapaṭilābho hoti…pe… yasmiṃ, citta, samaye arūpo attapaṭilābho hoti, neva tasmiṃ samaye oḷāriko attapaṭilābhoti saṅkhaṃ gacchati, na manomayo attapaṭilābhoti saṅkhaṃ gacchati; arūpo attapaṭilābho tveva tasmiṃ samaye saṅkhaṃ gacchati. Imā kho citta, lokasamaññā lokaniruttiyo lokavohārā lokapaññattiyo , yāhi tathāgato voharati aparāmasa’’nti.
441听了这话，游方者布咤婆楼对世尊这样说：“太殊胜了，尊者！太殊胜了，尊者！就好比说，尊者，有人把倒下的东西扶正，把遮蔽的东西揭开，为迷路的人指引道路，在黑暗中拿着油灯，让有眼睛的人能够看见东西。正是这样，世尊用了种种不同的方式，把法说得如此清楚。尊者，我从今天起，归依世尊、归依法、归依比丘僧众。请世尊把我当作一个从今天起、直到生命结束都归依的近事男吧。”
Evaṃ vutte, poṭṭhapādo paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bhante! Abhikkantaṃ, bhante, seyyathāpi, bhante, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya – ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti. Evamevaṃ bhagavatā anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ, bhante, bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. Upāsakaṃ maṃ bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti.
87吉德哈提舍利弗达上
Cittahatthisāriputtaupasampadā
442吉德哈提舍利弗于是对世尊这样说：“太殊胜了，尊上！太殊胜了，尊上！就好像能把颠倒的东西正过来，能揭开遮盖的东西，能给迷路的人指出路来，又像是在黑暗里举起油灯，让人有眼睛的就看到东西。世尊也是这样用了好多种方式把法说清楚了。尊上，我要从此归依世尊，也归依法和比丘僧团。尊上，求世尊让我出家，求让我受具足戒吧！”
Citto pana hatthisāriputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bhante; abhikkantaṃ, bhante! Seyyathāpi, bhante, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya – ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti. Evamevaṃ bhagavatā anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ, bhante, bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. Labheyyāhaṃ, bhante, bhagavato santike pabbajjaṃ, labheyyaṃ upasampada’’nti.
443吉德哈提舍利弗就这样在世尊座下得到了出家，也得到了具足戒。受戒后不久，这位吉德哈提舍利弗尊者就独自远离，不放逸，精进努力，一心专注地修行。过了并不长的时间，就为了那个目的——为了那个让族姓子真正从在家走向无家的究竟目标，他在这一生中，凭自己的胜智现证、体证并安住于那梵行的最高圆满。他确知：‘生已尽，梵行已立，应做已做，不再有这样的状态。’吉德哈提舍利弗尊者就这样成了阿拉汉之一。
Alattha kho citto hatthisāriputto bhagavato santike pabbajjaṃ, alattha upasampadaṃ. Acirūpasampanno kho panāyasmā citto hatthisāriputto eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto na cirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti, tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti – abbhaññāsi. Aññataro kho panāyasmā citto hatthisāriputto arahataṃ ahosīti.
90颇塔巴达经完，第九
Poṭṭhapādasuttaṃ niṭṭhitaṃ navamaṃ.