← 中部目录

MN 139 · 无争论分别经

Tipitaka 7.0 静态阅读页 · 33 段 · 打开交互阅读器

323如是我闻:有一次,世尊住在舍卫城的祇树给孤独园里。那时,世尊对诸比丘说:“比丘们!”那些比丘回答说:“尊师!”世尊这样说道:“比丘们,我要为你们讲说无争论的分别。你们要仔细听,好好地用心思惟,我要说了。”“好的,尊者。”那些比丘回答世尊。世尊便这样说道:
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca – ‘‘araṇavibhaṅgaṃ vo, bhikkhave, desessāmi. Taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
2“不应沉溺于感官欲乐——那低劣、粗俗、凡夫、非圣、与真实利益无关的做法;也不应沉溺于自我折磨——那苦、非圣、与真实利益无关的做法。比丘们,不落入这两个极端,而走在中道上,这是如来已经彻底觉悟的道路,它能令眼生起、令智生起,导向寂静、证智、觉悟、涅槃。你们还应当知道什么是赞扬,什么是贬抑;知道了赞扬,也知道了贬抑之后,既不赞扬,也不贬抑,只应当教导法。你们还应当知道乐的抉择;知道了乐的抉择之后,就应当于内在从事于乐。不要在背后说闲话,也不要在面前说尖刻的话。说话应当不疾不徐,不要匆忙。不应执着于地方语言,也不应超越一般名称。”这便是无争论分别的总纲。
‘‘Na kāmasukhamanuyuñjeyya hīnaṃ gammaṃ pothujjanikaṃ anariyaṃ anatthasaṃhitaṃ, na ca attakilamathānuyogamanuyuñjeyya dukkhaṃ anariyaṃ anatthasaṃhitaṃ. Ete kho, bhikkhave , ubho ante anupagamma majjhimā paṭipadā tathāgatena abhisambuddhā, cakkhukaraṇī ñāṇakaraṇī upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati. Ussādanañca jaññā, apasādanañca jaññā; ussādanañca ñatvā apasādanañca ñatvā nevussādeyya, na apasādeyya , dhammameva deseyya. Sukhavinicchayaṃ jaññā; sukhavinicchayaṃ ñatvā ajjhattaṃ sukhamanuyuñjeyya. Rahovādaṃ na bhāseyya, sammukhā na khīṇaṃ bhaṇe. Ataramānova bhāseyya, no taramāno. Janapadaniruttiṃ nābhiniveseyya, samaññaṃ nātidhāveyyāti – ayamuddeso araṇavibhaṅgassa.
324“‘不应沉溺于感官欲乐——那低劣、粗俗、凡夫、非圣、与真实利益无关的做法;也不应沉溺于自我折磨——那苦、非圣、与真实利益无关的做法。’——这是所说的话。它是因为什么原因而说的呢?凡是伴随着感官欲望联系而生起的喜乐、悦乐的投入,低劣、粗俗、凡夫、非圣、与真实利益无关,这种法是带苦的、有障碍的、有热恼的、有焦灼的,是邪道。对于这伴随着感官欲望联系而生起的喜乐、悦乐的投入不沉溺——那低劣、粗俗、凡夫、非圣、与真实利益无关的做法,这种法是无苦的、无障碍的、无热恼的、无焦灼的,是正道。凡是自我折磨的投入——那苦、非圣、与真实利益无关的做法,这种法是带苦的、有障碍的、有热恼的、有焦灼的,是邪道。对于这自我折磨的投入不沉溺——那苦、非圣、与真实利益无关的做法,这种法是无苦的、无障碍的、无热恼的、无焦灼的,是正道。‘不应沉溺于感官欲乐——那低劣、粗俗、凡夫、非圣、与真实利益无关的做法;也不应沉溺于自我折磨——那苦、非圣、与真实利益无关的做法。’——那句话是因这个原因而说的。
‘‘‘Na kāmasukhamanuyuñjeyya hīnaṃ gammaṃ pothujjanikaṃ anariyaṃ anatthasaṃhitaṃ, na ca attakilamathānuyogamanuyuñjeyya dukkhaṃ anariyaṃ anatthasaṃhita’nti – iti kho panetaṃ vuttaṃ; kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Yo kāmapaṭisandhisukhino somanassānuyogo hīno gammo pothujjaniko anariyo anatthasaṃhito, sadukkho eso dhammo saupaghāto saupāyāso sapariḷāho; micchāpaṭipadā. Yo kāmapaṭisandhisukhino somanassānuyogaṃ ananuyogo hīnaṃ gammaṃ pothujjanikaṃ anariyaṃ anatthasaṃhitaṃ, adukkho eso dhammo anupaghāto anupāyāso apariḷāho; sammāpaṭipadā. Yo attakilamathānuyogo dukkho anariyo anatthasaṃhito, sadukkho eso dhammo saupaghāto saupāyāso sapariḷāho; micchāpaṭipadā. Yo attakilamathānuyogaṃ ananuyogo dukkhaṃ anariyaṃ anatthasaṃhitaṃ, adukkho eso dhammo anupaghāto anupāyāso apariḷāho; sammāpaṭipadā. ‘Na kāmasukhamanuyuñjeyya hīnaṃ gammaṃ pothujjanikaṃ anariyaṃ anatthasaṃhitaṃ, na ca attakilamathānuyogaṃ anuyuñjeyya dukkhaṃ anariyaṃ anatthasaṃhita’nti – iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.
325“‘比丘们,不落入这两个极端,而走在中道上,这是如来已经彻底觉悟的道路,它能令眼生起、令智生起,导向寂静、证智、觉悟、涅槃。’——这是所说的话。它是因为什么原因而说的呢?正是这圣八支道,也就是:正见、正思惟、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。‘不落入这两个极端,而走在中道上,这是如来已经彻底觉悟的道路,它能令眼生起、令智生起,导向寂静、证智、觉悟、涅槃。’——那句话是因这个原因而说的。
‘‘‘Ete kho ubho ante anupagamma majjhimā paṭipadā tathāgatena abhisambuddhā, cakkhukaraṇī ñāṇakaraṇī upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattatī’ti – iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi , sammāsaṅkappo, sammāvācā, sammākammanto, sammāājīvo, sammāvāyāmo, sammāsati, sammāsamādhi. ‘Ete kho ubho ante anupagamma majjhimā paṭipadā tathāgatena abhisambuddhā, cakkhukaraṇī ñāṇakaraṇī upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattatī’ti – iti yaṃ taṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vuttaṃ.
326“‘你们还应当知道什么是赞扬,什么是贬抑;知道了赞扬,也知道了贬抑之后,既不赞扬,也不贬抑,只应当教导法。’——这是所说的话。它是因为什么原因而说的呢?比丘们,什么样的情况是在赞扬、在贬抑,却不是教导法呢?在此,有些人这样说:‘凡是沉溺于伴随着感官欲望联系而生起的喜乐、悦乐的投入——那低劣、粗俗、凡夫、非圣、与真实利益无关的人,他们所有人都是带苦的、有障碍的、有热恼的、有焦灼的,全部都是行邪道者。’——当这样说时,他便是在贬抑某些人。
‘‘‘Ussādanañca jaññā, apasādanañca jaññā; ussādanañca ñatvā apasādanañca ñatvā nevussādeyya, na apasādeyya, dhammameva deseyyā’ti – iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Kathañca, bhikkhave, ussādanā ca hoti apasādanā ca, no ca dhammadesanā? ‘Ye kāmapaṭisandhisukhino somanassānuyogaṃ anuyuttā hīnaṃ gammaṃ pothujjanikaṃ anariyaṃ anatthasaṃhitaṃ, sabbe te sadukkhā saupaghātā saupāyāsā sapariḷāhā micchāpaṭipannā’ti – iti vadaṃ ittheke apasādeti.
6他并不这样说:“那些不沉迷于由欲贪连接而生的喜乐、不从事于喜乐之修习的人——这是低劣、粗俗、凡夫、非圣、无益的——他们全都是没有苦、没有伤害、没有恼迫、没有烦热、走在正道上。”而是这样说:“这类的放下沉迷本身,就是没有苦的法、没有伤害的法、没有恼迫的法、没有烦热的法,是正道。”如此说,就是只说法。
‘‘‘Ye kāmapaṭisandhisukhino somanassānuyogaṃ ananuyuttā hīnaṃ gammaṃ pothujjanikaṃ anariyaṃ anatthasaṃhitaṃ, sabbe te adukkhā anupaghātā anupāyāsā apariḷāhā sammāpaṭipannā’ti – na evamāha. ‘Ananuyogo ca kho, adukkho eso dhammo anupaghāto anupāyāso apariḷāho; sammāpaṭipadā’ti – iti vadaṃ dhammameva deseti.
7“那些从事自我折磨之行的人——这是苦的、非圣的、无益的——他们全都是有苦、有伤害、有恼迫、有烦热、走在邪道上。”这样说的人,就贬低了一类人。
‘‘‘Ye attakilamathānuyogaṃ anuyuttā dukkhaṃ anariyaṃ anatthasaṃhitaṃ, sabbe te sadukkhā saupaghātā saupāyāsā sapariḷāhā micchāpaṭipannā’ti – iti vadaṃ ittheke apasādeti.
8“那些不从事自我折磨之行——这是苦的、非圣的、无益的——他们全都是没有苦、没有伤害、没有恼迫、没有烦热、走在正道上。”这样说的人,就赞扬了一类人。
‘‘‘Ye attakilamathānuyogaṃ ananuyuttā dukkhaṃ anariyaṃ anatthasaṃhitaṃ, sabbe te adukkhā anupaghātā anupāyāsā apariḷāhā sammāpaṭipannā’ti – iti vadaṃ ittheke ussādeti.
9“那些没有断除后有结的人们,他们全都是有苦、有伤害、有恼迫、有烦热、走在邪道上。”这样说的人,就贬低了一类人。
‘‘‘Yesaṃ kesañci bhavasaṃyojanaṃ appahīnaṃ, sabbe te sadukkhā saupaghātā saupāyāsā sapariḷāhā micchāpaṭipannā’ti – iti vadaṃ ittheke apasādeti.
10“那些已经断除了后有结的人们,他们全都是没有苦、没有伤害、没有恼迫、没有烦热、走在正道上。”这样说的人,就赞扬了一类人。比丘们,这样一来,既有赞扬,也有贬低,但这并不是说法。
‘‘‘Yesaṃ kesañci bhavasaṃyojanaṃ pahīnaṃ, sabbe te adukkhā anupaghātā anupāyāsā apariḷāhā sammāpaṭipannā’ti – iti vadaṃ ittheke ussādeti. Evaṃ kho, bhikkhave, ussādanā ca hoti apasādanā ca, no ca dhammadesanā.
327那么,比丘们,怎样是既不赞扬也不贬低,而单纯是说法呢?他并不这样说:“那些沉迷于由欲贪连接而生的喜乐、从事于喜乐之修习的人——这是低劣、粗俗、凡夫、非圣、无益的——他们全都是有苦、有伤害、有恼迫、有烦热、走在邪道上。”而是这样说:“这类的沉迷本身,就是有苦的法、有伤害的法、有恼迫的法、有烦热的法,是邪道。”如此说,就是只说法。
‘‘Kathañca, bhikkhave, nevussādanā hoti na apasādanā, dhammadesanā ca ? ‘Ye kāmapaṭisandhisukhino somanassānuyogaṃ anuyuttā hīnaṃ gammaṃ pothujjanikaṃ anariyaṃ anatthasaṃhitaṃ, sabbe te sadukkhā saupaghātā saupāyāsā sapariḷāhā micchāpaṭipannā’ti – na evamāha. ‘Anuyogo ca kho, sadukkho eso dhammo saupaghāto saupāyāso sapariḷāho; micchāpaṭipadā’ti – iti vadaṃ dhammameva deseti.
12“‘凡是不沉溺于伴随着感官欲望联系而生起的喜乐、悦乐的投入——那低劣、粗俗、凡夫、非圣、与真实利益无关的人,他们所有人都是无苦的、无障碍的、无热恼的、无焦灼的,全部都是行正道者。’——当这样说时,他便是在赞扬某些人。”
‘‘‘Ye kāmapaṭisandhisukhino somanassānuyogaṃ ananuyuttā hīnaṃ gammaṃ pothujjanikaṃ anariyaṃ anatthasaṃhitaṃ, sabbe te adukkhā anupaghātā anupāyāsā apariḷāhā sammāpaṭipannā’ti – iti vadaṃ ittheke ussādeti.
13对于那些从事自我折磨之行,即苦的、非圣的、无利益的做法,不要说:'所有这样的人都是苦的、有恼害的、有焦忧的、有热恼的、行于邪道的。'而应当说:'这种从事,本身就是一个有苦、有恼害、有焦忧、有热恼的法,是一条邪道。'这样地说,就只是在说法。
‘‘‘Ye attakilamathānuyogaṃ anuyuttā dukkhaṃ anariyaṃ anatthasaṃhitaṃ, sabbe te sadukkhā saupaghātā saupāyāsā sapariḷāhā micchāpaṭipannā’ti – na evamāha. ‘Anuyogo ca kho , sadukkho eso dhammo saupaghāto saupāyāso sapariḷāho; micchāpaṭipadā’ti – iti vadaṃ dhammameva deseti.
14对于那些没有从事自我折磨之行,即苦的、非圣的、无利益的做法的,不要说:'所有这样的人都是无苦的、无恼害的、无焦忧的、无热恼的、行于正道的。'而应当说:'这种不从事,本身就是一个无苦、无恼害、无焦忧、无热恼的法,是一条正道。'这样地说,就只是在说法。
‘‘‘Ye attakilamathānuyogaṃ ananuyuttā dukkhaṃ anariyaṃ anatthasaṃhitaṃ, sabbe te adukkhā anupaghātā anupāyāsā apariḷāhā sammāpaṭipannā’ti – na evamāha. ‘Ananuyogo ca kho, adukkho eso dhammo anupaghāto anupāyāso apariḷāho; sammāpaṭipadā’ti – iti vadaṃ dhammameva deseti.
15对于那些还没有断除有的结使的任何人的,不要说:'所有这样的人都是苦的、有恼害的、有焦忧的、有热恼的、行于邪道的。'而应当说:'当有的结使还没有断除的时候,有也就没有被断除。'这样地说,就只是在说法。
‘‘‘Yesaṃ kesañci bhavasaṃyojanaṃ appahīnaṃ, sabbe te sadukkhā saupaghātā saupāyāsā sapariḷāhā micchāpaṭipannā’ti – na evamāha . ‘Bhavasaṃyojane ca kho appahīne bhavopi appahīno hotī’ti – iti vadaṃ dhammameva deseti.
16对于那些已经断除了有的结使的任何人的,不要说:'所有这样的人都是无苦的、无恼害的、无焦忧的、无热恼的、行于正道的。'而应当说:'当有的结使已经断除的时候,有也就被断除了。'这样地说,就只是在说法。比丘们,像这样,就既没有褒扬,也没有贬抑,有的只是法的教导。'应了知褒扬,应了知贬抑;了知了褒扬,了知了贬抑之后,既不褒扬,也不贬抑,只应说法。'之前所说的话,就是基于这个道理而说的。
‘‘‘Yesaṃ kesañci bhavasaṃyojanaṃ pahīnaṃ, sabbe te adukkhā anupaghātā anupāyāsā apariḷāhā sammāpaṭipannā’ti – na evamāha. ‘Bhavasaṃyojane ca kho pahīne bhavopi pahīno hotī’ti – iti vadaṃ dhammameva deseti. Evaṃ kho, bhikkhave, nevussādanā hoti na apasādanā, dhammadesanā ca. ‘Ussādanañca jaññā, apasādanañca jaññā; ussādanañca ñatvā apasādanañca ñatvā nevussādeyya, na apasādeyya, dhammameva deseyyā’ti – iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.
328'应了知乐的抉择;了知乐的抉择后,应于内在从事于乐。'这句话是这么说的。那又是基于什么道理而说的呢?比丘们,有这五种欲的功能。哪五种呢?眼所能识知的、令人想要、喜爱、悦意、可爱、与欲相关、能激发贪染的色;耳所能识知的声……鼻所能识知的香……舌所能识知的味……身所能识知的、令人想要、喜爱、悦意、可爱、与欲相关、能激发贪染的触。比丘们,这就是五种欲的功能。比丘们,依赖这五种欲的功能而生起的快乐和喜悦,这就叫做欲乐、污秽之乐、凡夫之乐、非圣之乐。我说:'这种乐不应亲近,不应修习,不应多作;对于这种乐,应当感到畏惧。'再者,比丘们,在此,有比丘远离了欲,远离了不善法,进入并安住于有寻、有伺,由远离而生的喜与乐的第一禅。由于寻与伺的止息,内心达到平静,心成为专一,进入并安住于无寻、无伺,由定而生的喜与乐的第二禅。由于对喜的离贪,他安住于舍,具念、正知,以身感受乐,进入并安住于圣者们所宣说的:'他是舍、具念、乐住者'的第三禅。由于舍弃了乐,也舍弃了苦,先前喜与忧的灭没,进入并安住于不苦不乐,舍、念、清净的第四禅。这就叫做出离乐、远离乐、寂止乐、正觉乐。我说:'这种乐应当亲近,应当修习,应当多作;对于这种乐,不应感到畏惧。''应了知乐的抉择;了知乐的抉择后,应于内在从事于乐。'之前所说的话,就是基于这个道理而说的。
‘‘‘Sukhavinicchayaṃ jaññā; sukhavinicchayaṃ ñatvā ajjhattaṃ sukhamanuyuñjeyyā’ti – iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Pañcime, bhikkhave, kāmaguṇā. Katame pañca? Cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā, sotaviññeyyā saddā… ghānaviññeyyā gandhā… jivhāviññeyyā rasā… kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā – ime kho, bhikkhave, pañca kāmaguṇā. Yaṃ kho, bhikkhave, ime pañca kāmaguṇe paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ idaṃ vuccati kāmasukhaṃ mīḷhasukhaṃ puthujjanasukhaṃ anariyasukhaṃ. ‘Na āsevitabbaṃ, na bhāvetabbaṃ, na bahulīkātabbaṃ, bhāyitabbaṃ etassa sukhassā’ti – vadāmi. Idha , bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati…pe… tatiyaṃ jhānaṃ… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Idaṃ vuccati nekkhammasukhaṃ pavivekasukhaṃ upasamasukhaṃ sambodhisukhaṃ. ‘Āsevitabbaṃ, bhāvetabbaṃ, bahulīkātabbaṃ, na bhāyitabbaṃ etassa sukhassā’ti – vadāmi . ‘Sukhavinicchayaṃ jaññā ; sukhavinicchayaṃ ñatvā ajjhattaṃ sukhamanuyuñjeyyā’ti – iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.
329'不应说背后的语,面对人时不应说粗恶的语。'这句话是这么说的。那又是基于什么道理而说的呢?比丘们,在这里,如果知道某个背后的语是不真实、不符合事实、没有利益、且会对说者自己造成伤害的,那种背后的语就不应当说。如果知道某个背后的语是真实的、符合事实,但没有利益的,对于这种语,也应当学着不去说。而如果知道某个背后的语是真实的、符合事实、且有利益的,那么,说那种背后的语的时候,应当懂得恰当的时机。比丘们,在这里,如果知道某个当面的粗恶语是不真实、不符合事实、没有利益、且会对说者自己造成伤害的,那种当面的粗恶语就不应当说。如果知道某个当面的粗恶语是真实的、符合事实,但没有利益的,对于这种语,也应当学着不去说。而如果知道某个当面的粗恶语是真实的、符合事实、且有利益的,那么,说那种当面的粗恶语的时候,应当懂得恰当的时机。'不应说背后的语,面对人时不应说粗恶的语。'之前所说的话,就是基于这个道理而说的。
‘‘‘Rahovādaṃ na bhāseyya, sammukhā na khīṇaṃ bhaṇe’ti – iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Tatra, bhikkhave, yaṃ jaññā rahovādaṃ abhūtaṃ atacchaṃ anatthasaṃhitaṃ sasakkaṃ taṃ rahovādaṃ na bhāseyya. Yampi jaññā rahovādaṃ bhūtaṃ tacchaṃ anatthasaṃhitaṃ tassapi sikkheyya avacanāya. Yañca kho jaññā rahovādaṃ bhūtaṃ tacchaṃ atthasaṃhitaṃ tatra kālaññū assa tassa rahovādassa vacanāya. Tatra, bhikkhave, yaṃ jaññā sammukhā khīṇavādaṃ abhūtaṃ atacchaṃ anatthasaṃhitaṃ sasakkaṃ taṃ sammukhā khīṇavādaṃ na bhāseyya. Yampi jaññā sammukhā khīṇavādaṃ bhūtaṃ tacchaṃ anatthasaṃhitaṃ tassapi sikkheyya avacanāya. Yañca kho jaññā sammukhā khīṇavādaṃ bhūtaṃ tacchaṃ atthasaṃhitaṃ tatra kālaññū assa tassa sammukhā khīṇavādassa vacanāya. ‘Rahovādaṃ na bhāseyya, sammukhā na khīṇaṃ bhaṇe’ti – iti yaṃ taṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vuttaṃ.
330“应该从容地说话,不要急匆匆的”——这话是因什么而说的呢?比丘们,如果一个人急匆匆地说话,身体会疲惫,心会受损害,声音会嘶哑,喉咙会受伤,说出来的话也不清晰、难以听懂。比丘们,如果一个人从容地说话,身体不会疲惫,心不会受损害,声音不会嘶哑,喉咙不会受伤,说出来的话也清晰、容易听懂。所以说“应该从容地说话,不要急匆匆的”,这句话就是因此而说的。
‘‘‘Ataramānova bhāseyya no taramāno’ti – iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Tatra, bhikkhave, taramānassa bhāsato kāyopi kilamati, cittampi upahaññati , saropi upahaññati , kaṇṭhopi āturīyati, avisaṭṭhampi hoti aviññeyyaṃ taramānassa bhāsitaṃ. Tatra, bhikkhave, ataramānassa bhāsato kāyopi na kilamati, cittampi na upahaññati, saropi na upahaññati, kaṇṭhopi na āturīyati, visaṭṭhampi hoti viññeyyaṃ ataramānassa bhāsitaṃ. ‘Ataramānova bhāseyya, no taramāno’ti – iti yaṃ taṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vuttaṃ.
331“不应该执著地方语言,不应该超越一般名称”——这话是因什么而说的呢?比丘们,怎样算是执著地方语言、超越一般名称呢?比丘们,在此,同一个东西,在某些地方被叫做“pātī”,在某些地方被叫做“patta”,在某些地方被叫做“vitta”,在某些地方被叫做“sarāva”,在某些地方被叫做“dhāropa”,在某些地方被叫做“poṇa”,在某些地方被叫做“pisīlava”。就这样,不管在哪个地方怎么叫它,他都死死地抓取、执着地坚持说:“只有这个才对,别的都不对。”比丘们,这样就是执著地方语言、超越一般名称了。
‘‘‘Janapadaniruttiṃ nābhiniveseyya, samaññaṃ nātidhāveyyā’ti – iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Kathañca, bhikkhave, janapadaniruttiyā ca abhiniveso hoti samaññāya ca atisāro? Idha, bhikkhave, tadevekaccesu janapadesu ‘pātī’ti sañjānanti, ‘patta’nti sañjānanti , ‘vitta’nti sañjānanti, ‘sarāva’nti sañjānanti ‘dhāropa’nti sañjānanti, ‘poṇa’nti sañjānanti, ‘pisīlava’nti sañjānanti. Iti yathā yathā naṃ tesu tesu janapadesu sañjānanti tathā tathā thāmasā parāmāsā abhinivissa voharati – ‘idameva saccaṃ , moghamañña’nti. Evaṃ kho, bhikkhave, janapadaniruttiyā ca abhiniveso hoti samaññāya ca atisāro.
332比丘们,怎样算是不执著地方语言、不超越一般名称呢?比丘们,在此,同一个东西,在某些地方被叫做“pātī”,在某些地方被叫做“patta”,在某些地方被叫做“vitta”,在某些地方被叫做“sarāva”,在某些地方被叫做“dhāropa”,在某些地方被叫做“poṇa”,在某些地方被叫做“pisīlava”。就这样,不管在哪个地方怎么叫它,他都能够理解:“看来这些尊者是用这个词来指这个东西”,然后也那样去说,却不执取。比丘们,这样就是不执著地方语言、不超越一般名称了。所以说“不应该执著地方语言,不应该超越一般名称”,这句话就是因此而说的。
‘‘Kathañca, bhikkhave, janapadaniruttiyā ca anabhiniveso hoti samaññāya ca anatisāro? Idha, bhikkhave, tadevekaccesu janapadesu ‘pātī’ti sañjānanti, ‘patta’nti sañjānanti, ‘vitta’nti sañjānanti, ‘sarāva’nti sañjānanti, ‘dhāropa’nti sañjānanti, ‘poṇa’nti sañjānanti, ‘pisīlava’nti sañjānanti. Iti yathā yathā naṃ tesu tesu janapadesu sañjānanti ‘idaṃ kira me āyasmanto sandhāya voharantī’ti tathā tathā voharati aparāmasaṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, janapadaniruttiyā ca anabhiniveso hoti, samaññāya ca anatisāro. ‘Janapadaniruttiṃ nābhiniveseyya samaññaṃ nātidhāveyyā’ti – iti yaṃ taṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vuttaṃ.
333比丘们,在其中,那种对跟随欲乐而生起的喜悦的投入,是低劣的、粗俗的、凡夫的、非圣的、无有利益的,这是有苦的法,是有恼害的、有忧恼的、有热恼的;这是邪道。因此,这是有争论的法。比丘们,在其中,那种对跟随欲乐而生起的喜悦的不投入,虽然对象是低劣的、粗俗的、凡夫的、非圣的、无有利益的,但这法却是无苦的,是无恼害的、无忧恼的、无热恼的;这是正道。因此,这是无争论的法。
‘‘Tatra, bhikkhave, yo kāmapaṭisandhisukhino somanassānuyogo hīno gammo pothujjaniko anariyo anatthasaṃhito, sadukkho eso dhammo saupaghāto saupāyāso sapariḷāho; micchāpaṭipadā. Tasmā eso dhammo saraṇo. Tatra, bhikkhave, yo kāmapaṭisandhisukhino somanassānuyogaṃ ananuyogo hīnaṃ gammaṃ pothujjanikaṃ anariyaṃ anatthasaṃhitaṃ, adukkho eso dhammo anupaghāto anupāyāso apariḷāho; sammāpaṭipadā. Tasmā eso dhammo araṇo.
334比丘们,在其中,那种对自我折磨的投入,是苦的、非圣的、无有利益的,这是有苦的法,是有恼害的、有忧恼的、有热恼的;这是邪道。因此,这是有争论的法。比丘们,在其中,那种对自我折磨的不投入,虽然对象是苦的、非圣的、无有利益的,但这法却是无苦的,是无恼害的、无忧恼的、无热恼的;这是正道。因此,这是无争论的法。
‘‘Tatra, bhikkhave, yo attakilamathānuyogo dukkho anariyo anatthasaṃhito, sadukkho eso dhammo saupaghāto saupāyāso sapariḷāho; micchāpaṭipadā. Tasmā eso dhammo saraṇo. Tatra, bhikkhave, yo attakilamathānuyogaṃ ananuyogo dukkhaṃ anariyaṃ anatthasaṃhitaṃ, adukkho eso dhammo anupaghāto anupāyāso apariḷāho; sammāpaṭipadā. Tasmā eso dhammo araṇo.
335比丘们,在其中,那条由如来证悟的中道,它能带来眼力、带来智慧,导向寂静、证智、等觉、涅槃,这法是无苦的,是无恼害的、无忧恼的、无热恼的;这是正道。因此,这是无争论的法。
‘‘Tatra, bhikkhave, yāyaṃ majjhimā paṭipadā tathāgatena abhisambuddhā, cakkhukaraṇī ñāṇakaraṇī upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati, adukkho eso dhammo anupaghāto anupāyāso apariḷāho; sammāpaṭipadā . Tasmā eso dhammo araṇo.
336比丘们,在这里,那种有赞扬与贬抑却非说法的情况——这是有苦之法,是有害的、有恼害的、有热恼的,是邪道。因此,这法是有争论的。比丘们,在这里,那种既无赞扬也无贬抑,只是说法的情况——这是无苦之法,是无害的、无恼害的、无热恼的,是正道。因此,这法是无争论的。
‘‘Tatra , bhikkhave, yāyaṃ ussādanā ca apasādanā ca no ca dhammadesanā, sadukkho eso dhammo saupaghāto saupāyāso sapariḷāho; micchāpaṭipadā. Tasmā eso dhammo saraṇo. Tatra, bhikkhave, yāyaṃ nevussādanā ca na apasādanā ca dhammadesanā ca, adukkho eso dhammo anupaghāto anupāyāso apariḷāho; sammāpaṭipadā. Tasmā eso dhammo araṇo.
337比丘们,在这里,那种欲乐——是粪秽之乐、凡夫之乐、非圣之乐——这是有苦之法,是有害的、有恼害的、有热恼的,是邪道。因此,这法是有争论的。比丘们,在这里,那种出离乐、远离乐、寂止乐、自觉乐——这是无苦之法,是无害的、无恼害的、无热恼的,是正道。因此,这法是无争论的。
‘‘Tatra, bhikkhave, yamidaṃ kāmasukhaṃ mīḷhasukhaṃ pothujjanasukhaṃ anariyasukhaṃ , sadukkho eso dhammo saupaghāto saupāyāso sapariḷāho; micchāpaṭipadā. Tasmā eso dhammo saraṇo. Tatra, bhikkhave, yamidaṃ nekkhammasukhaṃ pavivekasukhaṃ upasamasukhaṃ sambodhisukhaṃ, adukkho eso dhammo anupaghāto anupāyāso apariḷāho; sammāpaṭipadā. Tasmā eso dhammo araṇo.
338比丘们,在这里,那种背后的言语,不是真实的、不符合事实的、没有利益的——这是有苦之法,是有害的、有恼害的、有热恼的,是邪道。因此,这法是有争论的。比丘们,在这里,那种背后的言语,是真实的、符合事实的、但没有利益的——这是有苦之法,是有害的、有恼害的、有热恼的,是邪道。因此,这法是有争论的。比丘们,在这里,那种背后的言语,是真实的、符合事实的、有利益的——这是无苦之法,是无害的、无恼害的、无热恼的,是正道。因此,这法是无争论的。
‘‘Tatra, bhikkhave, yvāyaṃ rahovādo abhūto ataccho anatthasaṃhito, sadukkho eso dhammo saupaghāto saupāyāso sapariḷāho; micchāpaṭipadā. Tasmā eso dhammo saraṇo. Tatra, bhikkhave, yvāyaṃ rahovādo bhūto taccho anatthasaṃhito, sadukkho eso dhammo saupaghāto saupāyāso sapariḷāho; micchāpaṭipadā. Tasmā eso dhammo saraṇo. Tatra, bhikkhave, yvāyaṃ rahovādo bhūto taccho atthasaṃhito, adukkho eso dhammo anupaghāto anupāyāso apariḷāho; sammāpaṭipadā. Tasmā eso dhammo araṇo.
339比丘们,在这里,那种面前的粗恶言语,不是真实的、不符合事实的、没有利益的——这是有苦之法,是有害的、有恼害的、有热恼的,是邪道。因此,这法是有争论的。比丘们,在这里,那种面前的粗恶言语,是真实的、符合事实的、但没有利益的——这是有苦之法,是有害的、有恼害的、有热恼的,是邪道。因此,这法是有争论的。比丘们,在这里,那种面前的粗恶言语,是真实的、符合事实的、有利益的——这是无苦之法,是无害的、无恼害的、无热恼的,是正道。因此,这法是无争论的。
‘‘Tatra , bhikkhave, yvāyaṃ sammukhā khīṇavādo abhūto ataccho anatthasaṃhito, sadukkho eso dhammo saupaghāto saupāyāso sapariḷāho; micchāpaṭipadā. Tasmā eso dhammo saraṇo. Tatra, bhikkhave, yvāyaṃ sammukhā khīṇavādo bhūto taccho anatthasaṃhito, sadukkho eso dhammo saupaghāto saupāyāso sapariḷāho; micchāpaṭipadā. Tasmā eso dhammo saraṇo. Tatra, bhikkhave, yvāyaṃ sammukhā khīṇavādo bhūto taccho atthasaṃhito, adukkho eso dhammo anupaghāto anupāyāso apariḷāho; sammāpaṭipadā. Tasmā eso dhammo araṇo.
340比丘们,在这里,那种急匆匆说出来的话语——这是有苦之法,是有害的、有恼害的、有热恼的,是邪道。因此,这法是有争论的。比丘们,在这里,那种不慌不忙说出来的话语——这是无苦之法,是无害的、无恼害的、无热恼的,是正道。因此,这法是无争论的。
‘‘Tatra, bhikkhave, yamidaṃ taramānassa bhāsitaṃ, sadukkho eso dhammo saupaghāto saupāyāso sapariḷāho; micchāpaṭipadā. Tasmā eso dhammo saraṇo. Tatra, bhikkhave , yamidaṃ ataramānassa bhāsitaṃ, adukkho eso dhammo anupaghāto anupāyāso apariḷāho; sammāpaṭipadā. Tasmā eso dhammo araṇo.
341比丘们,在这里,那种执着于地方语言,并跨越一般名称的情况——这是有苦之法,是有害的、有恼害的、有热恼的,是邪道。因此,这法是有争论的。比丘们,在这里,那种不执着于地方语言,也不跨越一般名称的情况——这是无苦之法,是无害的、无恼害的、无热恼的,是正道。因此,这法是无争论的。
‘‘Tatra, bhikkhave, yvāyaṃ janapadaniruttiyā ca abhiniveso samaññāya ca atisāro, sadukkho eso dhammo saupaghāto saupāyāso sapariḷāho; micchāpaṭipadā. Tasmā eso dhammo saraṇo. Tatra bhikkhave, yvāyaṃ janapadaniruttiyā ca anabhiniveso samaññāya ca anatisāro, adukkho eso dhammo anupaghāto anupāyāso apariḷāho; sammāpaṭipadā. Tasmā eso dhammo araṇo.
31因此,诸比丘,你们应当这样学:'我们将了知有诤之法,也将了知无诤之法;在了解了有诤之法与无诤之法之后,我们将实践无诤之道。' 诸比丘,善男子须菩提,正是走在了这条无诤之道上。
‘‘Tasmātiha, bhikkhave, ‘saraṇañca dhammaṃ jānissāma, araṇañca dhammaṃ jānissāma; saraṇañca dhammaṃ ñatvā araṇañca dhammaṃ ñatvā araṇapaṭipadaṃ paṭipajjissāmā’ti evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabbaṃ. Subhūti ca pana, bhikkhave, kulaputto araṇapaṭipadaṃ paṭipanno’’ti.
32这就是世尊所说的。那些比丘们心中满意,对世尊的教导欢喜信受。
Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti.
33无争论分别经完,第九
Araṇavibhaṅgasuttaṃ niṭṭhitaṃ navamaṃ.